Kemoterapi alan jinekolojik kanserli hastalarda semptom yönetim modeli'nin etkinliğinin değerlendirilmesi

Bu çalışma, semptom yönetim modeline göre geliştirilen semptom yönetimi programının, kemoterapi alan jinekolojik kanserli hastaların yaşam kaliteleri ve yaşadıkları semptomların şiddet/sıklığı üzerindeki etkinliğinin değerlendirilmesi amacıyla yürütülmüştür. Bu randomize kontrollü çalışmanın örneklemini Kasım2018- Kasım2019 tarihleri arasında Koç Üniversitesi Hastanesi Ayaktan Kemoterapi Birimi'nde kemoterapi alan 41 kadın oluşturmuştur. Veriler, Hasta Tanılama Formu, Edmonton Semptom Tanılama Ölçeği, Avrupa Kanser Araştırma-Tedavi Organizasyonu-Yaşam Kalitesi Ölçeği (EORTC-QLQ-C30), Modifiye Kısa Cinsel Semptom Kontrol Listesi-Kadın ve Semptom Öz-Yönetim Formu ile toplanmıştır. Müdahale grubuna semptom yönetimi programı kapsamında; her kür kemoterapi öncesi ve sonrası, sürekli- sistematik semptom değerlendirmesi ile her semptom için mevcut son kanıtlar kullanılarak geliştirilen yönetim stratejilerine ilişkin eğitim ve broşürler verilerek izlenmiştir. Kontrol grubuna tedavi öncesi verilen kemoterapi eğitimi ve standart bakım dışında müdahale yapılmamıştır. Veri toplama ve semptom değerlendirmesi müdahale grubunda her kür tedavi öncesi ve tüm kürler bittiğinde (toplam 5 kez), kontrol grubunda ise birinci ve üçüncü kür tedavi öncesi ve son kür tedavisinde (3 kez) yapılmıştır. Verilerin analizinde R-ANOVA, Cochran-Q ve t test kullanılmıştır. Her iki gruptaki kadınların sosyodemografik, jinekolojik ve obstetrik özellikleri ile tanıya ait faktörler arasında anlamlı fark bulunmamıştır. Müdahale ve kontrol grubunda yer alan kadınların tedavi başlangıcında EORCT-QLQ ve ESTÖ puan ortalamaları ile BSSC-W yüzdeleri arasında fark olmamakla (p>0.05) birlikte tedavi ortası ve sonunda müdahale grubundaki kadınların yaşam kalitesi ölçeği puan ortalamaları kontrol grubundaki kadınlardan anlamlı olarak daha yüksek (p<0.001), ESTÖ puan ortalamaları ise anlamlı olarak daha düşük bulunmuştur (p<0.001). Müdahale grubundaki kadınların cinsel fonksiyonlardan memnuniyetleri ve sorunlar açısından tedavi süresince anlamlı değişim olmazken, kontrol grubundaki kadınların cinsel fonskiyonlardan memnuniyetlerinde azalma olduğu ve daha fazla sorun yaşadıkları belirlenmiştir.