Kooperatifçilik ve pazarlama anlayışı: Tarım satış kooperatiflerinin pazarlama faaaliyetlerine yönelik tüketici görüşlerinin belirlenmesi üzerine bir çalışma

Tarım Satış Kooperatifleri bir ülke ekonomisi için önemli işletmelerdir. Tarım satış kooperatifleri, yerel çiftçilerin ürettikleri tarımsal ürünlerin ticareti, işlenmesi ve pazarlanması faaliyetlerini yürüten kuruluşlardır. Çiftçiler, genellikle ölçek ekonomisinin faydalarını gözeterek kooperatifleşme yoluna giderler. Ortak bir tarımsal üretim alanında faaliyet gösteren birçok çiftçi, pazarda daha güçlü duruma gelebilmek için kooperatif kurar. Ayrıca, tarım satış kooperatifleri aracılığıyla ürünlerinin katma değerini de artırırlar. Tarım satış kooperatifleri, yerel çiftçilerin ürettiği pamuk, ayçiçeği, soya, buğday vb işlenmemiş ürünleri alır, işler ve yine ortaklarına satar veya dağıtır. Türkiye'de tarımsal ürünlerinin üretimi yüksek düzeyde artışlar gösterdiğinden, bu tür ürünlerin kooperatifler eliyle pazarlanması da çeşitli zorlukları olan bir konu haline gelmiştir. Bazı tarım satış kooperatiflerinin tarımsal ürünlerin pazarlanmasında başarılı olamadıkları gözlenmiştir. Bu kooperatiflerden biri de Çukurova ve GAP Bölgesine yayılan faaliyetleri ve 65.000 üretici ortağıyla (çiftçi) dev bir kuruluş olan Çukobirlik'tir. Çukobirlik'in hinterlandında Adana, Mersin, Osmaniye, Antakya, Şanlıurfa, Gaziantep, Adıyaman, Kahramanmaraş, Diyarbakır ve Batman illeri bulunmaktadır. iv Tarım Satış Kooperatifleri, organik üretim yapma ve uygun pazarlama stratejileri kullanımı yollarıyla tüketicilerin satın alma davranışlarını etkileyecek şekilde organize olabilirler. Bu çalışmanın temel amacı, ortak üreticilerin Çukobirlik'in uygulamakta olduğu pazarlama faaliyetleri hakkındaki görüşlerinin tespit edilmesidir. Bu çalışma aynı zamanda, elde edilen tüketici görüşlerinin, bu tüketicilerin gelir ve eğitim durumlarına göre nasıl farklılaştığını da incelemektedir. Araştırma sonuçlarına göre, Çukobirlik'te modern bir pazarlama yaklaşımı uygulanmamaktadır. Kooperatiflerin, daha büyük miktarlarda ve daha farklı tüketici isteklerini karşılamaya yönelik dağıtım kanalları geliştirme isteklerinin olmadığı ve bu ürünler için reklam yapmak istemedikleri gözlemlenmiştir. Kısaca, Çukobirlik'in üretebildiğini satabilmeye yönelik, müşteri odaklı olmaktan uzak bir pazarlama yaklaşımı sergilediği söylenebilir. Anahtar Kelimeler: Tarım Satış Kooperatifleri, Pazarlama Sorunları, Çukobirlik