Kronik ruhsal hastalığı olan bireylere uygulanan fiziksel sağlığı koruma ve geliştirme programının fiziksel sağlığa ve yaşam kalitesine etkisi

Amaç: Bu araştırmanın amacı, kronik ruhsal hastalığa sahip bireylerin, fiziksel aktivite ve beslenmeye yönelik görüşlerini ve davranışlarını belirlemek, Pender'in Sağlığı Geliştirme Modeli'ne temellendirilmiş sağlıklı beslenme ve fiziksel aktiviteyi içeren eğitim programının hastaların fiziksel sağlığına, fiziksel aktivitelerine, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarına ve yaşam kalitesine etkisini incelemektir. Yöntem: Araştırma niteliksel ve yarı deneysel olmak üzere iki aşamadan oluşmaktadır. Niteliksel aşamada; veriler, kronik ruhsal hastalığı olan 15 birey ile yarı yapılandırılmış bireysel görüşmeler ile toplanmış ve içerik analizi ile analiz edilmiştir. Yarı deneysel aşamada; araştırma örneklemini 41 kronik ruhsal hastalığı olan birey (girişim: 21-kontrol:20) oluşturmuştur. Veriler, Tanıtıcı Bilgi Formu, SYBD ölçeği, SF-36 Yaşam Kalitesi Ölçeği ve adım sayar ile toplanmıştır. Veriler eğitim programı öncesi, sonrası, 3.ay ve 6.ayda toplanmıştır. Verilerin analizinde nonparametrik Friedman testi, man Whitney U testi, kikare testi kullanılmıştır. Bulgular: Niteliksel araştırma sonucunda beslenme ve fiziksel aktivite davranışlarına yönelik olmak üzere dört ana tema ortaya çıkmıştır: engeller, kolaylaştırıcılar, alışkanlıklar ve gereksinimler. Yarı deneysel araştırmanın sonucunda girişim grubundaki bireylerin bel çevresinde anlamlı bir azalma, SYBD ölçeği sağlık sorumluluğu, fiziksel aktivite ve beslenme alt boyut puanlarında ve SF-36 yaşam kalitesi fiziksel işlev ve mental özet değer alt boyut puanlarında anlamlı bir artış olduğu, adım sayısında anlamlı bir fark olmadığı saptanmıştır. Kontrol grubunun bel çevresinde ve SF-36 yaşam kalitesinde anlamlı bir fark olmadığı, SYBD ölçeğinde ise yalnızca manevi gelişim alt boyutunda artış olduğu saptanmıştır. Sonuç: Bu çalışmanın sonucunda yürüyüş odaklı fiziksel aktivite ve sağlıklı beslenmeyi içeren eğitim programının kronik ruhsal hastalığı olan bireylerin fiziksel sağlık sonuçlarını, sağlıklı yaşam biçimi davranışlarını ve yaşam kalitesini olumlu yönde etkileyebildiği söylenebilir. Anahtar kelimeler: kronik ruhsal hastalık, fiziksel sağlık, yaşam kalitesi, sağlıklı yaşam biçimi, psikiyatri hemşireliği