Okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin tutumları

Bu araştırmanın amacı okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin tutumlarını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda öğretmenlerin, cinsiyet, mezuniyet durumu, mesleki kıdem ve öğretim kademesi değişkenlerine göre öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumları incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubu Malatya Battalgazi ve Yeşilyurt merkez ilçelerinde bulunan 42 ilkokul ve bağımsız anaokulunda görev yapan 602 öğretmenden oluşmuştur. Araştırma nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma model kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın nicel boyutunda Nevruz Demirel ve Ali Ünişen tarafından 2015 yılında geliştirilen 'Öğretmenlik Mesleğine İlişkin Tutum Ölçeği' kullanılmıştır. Bu ölçek 11'i olumsuz, 17'si olumlu 28 maddeden oluşan likert tipi beşli derecelendirme şeklindedir. Ölçek, değer verme, mesleki tükenmişlik, ilgisizlik ve mesleki gelişime açıklık olarak dört alt boyuttan oluşturulmuştur. Araştırmanın nitel boyutunda ise öğretmenlerin konu hakkında ayrıntılı görüşlerine başvurmak amacıyla araştırmacı tarafından ve uzman görüşleri doğrultusunda oluşturulan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Görüşme formunun ilk bölümü katılımcıların kişisel bilgilerini elde etmeye yönelik sorulardan, ikinci bölümü ise öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarını ortaya koymaya yönelik 5 açık uçlu sorudan oluşturulmuştur. Araştırmada elde edilen veriler nicel veri analizi paket programı ile değerlendirilmiştir. Bu kapsamda bağımsız örneklemler t-testi, varyans analizi, yüzde, frekans ve standart sapma testleri kullanılmıştır. Ayrıca elde edilen nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Araştırma sonucunda okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin tutumlarının çoğunlukla olumlu olduğu ortaya konulmuştur. Bu sonucun yanı sıra araştırmada öğretmenlik mesleğine ilişkin tutumlarda cinsiyet değişkenine göre mesleki tükenmişlik, ilgisizlik alt boyutlarında erkeklerin; mesleki gelişime açıklık alt boyutunda ise kadınların lehine anlamlı olarak farklılaştığı tespit edilmiştir. Bununla birlikte değer verme alt boyutunda anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Mezuniyet durumu değişkenine göre ilgisizlik alt boyutunda ön lisans mezunu öğretmenler ile lisans mezunu öğretmenler arasında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı şekilde mesleki kıdem değişkenine göre ilgisizlik alt boyutunda '6-10 yıl' arası kıdeme sahip öğretmenler ile '16-20 yıl' ve '21 yıl ve üstü' kıdeme sahip öğretmenler arasında, '11-15 yıl' arası kıdeme sahip öğretmenler ile '21 yıl ve üstü' kıdeme sahip öğretmenler arasında anlamlı farklar olduğu sonucu elde edilirken diğer boyutlarda fark olmadığı sonucu elde edilmiştir. Öğretim kademesi değişkenine göre ise tüm boyutlarda anlamlı farklılık olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın nitel boyutunda okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin tutumlarının genel anlamda olumlu olduğu görülmektedir. Bu durum nicel sonuçlar ile nitel sonuçların birbirini desteklediği sonucunu ortaya çıkarmıştır. Ayrıca okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin mesleklerine ilişkin hissettiklerine, mesleği seçme sebeplerine, mesleğe ilişkin tutumları ve bu tutuma etki eden faktörlere yönelik görüşleri ortaya çıkarılmıştır. Bu sonuçların yanında toplumun mesleklerine olan bakış açısına, mesleklerine ilişkin tutumlarının zaman içerisinde değişimine yönelik öğretmen görüşleri elde edilmiştir. Bu sonuçlar ışığında öğretmenlerin mesleklerine ilişkin olumlu tutum geliştirmeleri ve olumsuz tutum geliştirmelerine neden olan faktörlerin belirlenmesi ve ortadan kaldırılmasına yönelik çalışmaların yapılması önerilmiştir.