Sağlık çalışanlarında mobbing algı düzeylerinin ve ilişkili faktörlerin değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: Heinz Leymann tarafından mobbing 'Bir ya da daha fazla kişinin başka bir kişiye düşmanca ve etik dışı yöntemlerle sistemli bir şekilde yaptığı psikolojik terör' olarak tanımlanmıştır. Mobbing terimini ilk defa 1960'lı yıllarda Avustralyalı bilim insanı Konrad Lorenz tanımlamıştır. Sonrasında İsveçli bilim insanı Peter Paul Heinemann çocukların okulda birbirlerine gösterdiği taciz ve şiddet eylemlerini değerlendirerek 1972 senesinde "Mobbing: Çocuklar Arasında Grup Şiddeti" (Mobbing: Group Violence Among Children) isimli eseriyle çocuklarda görülen taciz ve şiddet eylemlerine vurgu yapmıştır. Mobbingle ilgili ülkemizde ve dünyada yapılmış olan birçok çalışma bulunmaktadır. Sağlık alanında yapılmış olan çalışmaların birçoğu ise belirli bir alan ya da grup gözetilerek yapılmıştır. Sağlık sektöründeki tüm alanlarda mobbing maruziyetini gösterme açısından yapılacak bir çalışmanın literâtür için gerekliliği önem arz etmektedir. Bu çalışma Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi'ndeki sağlık çalışanlarının mobbing algı düzeylerinin belirlenmesi ve ilişkili faktörlerinin değerlendirilmesi amacıyla yapılmıştır. Materyal ve Metod: Kesitsel tanımlayıcı tipteki bu çalışmanın evrenini Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastaneleri'nde çalışan doktor, hemşire ve ebelerden oluşan 415 sağlık personeli oluşturmaktadır. 1 Şubat 2020 – 31 Mayıs 2020 tarihleri arasında belirtilen sağlık personellerine sosyodemografik özelliklerini sorgulayan bir form ve Leymann Psikolojik Terör Ölçeği'ni içeren anket uygulanmıştır. Çalışmamızda sosyodemografik faktörler ve mesleki yaşamlarına ait özellikler ile mobbing algı düzeyi arasındaki ilişki incelenmiş, çalışanların mobbing algı düzeyleri değerlendirilmiştir. Verilerin analizi SPSS 24 (Statistical Package for the Social Sciences) paket programı kullanılarak yapılmıştır. Bulgular: Katılımcıların, %43,6'sı erkek, %56,4'ü kadındır. Çalışmaya katılanların en yoğun olduğu yaş grubu %44 ile 29-33 yaş, en az yoğun olduğu yaş grubu ise %1,4 ile >49 yaşında olanlardır. Katılımcıların çoğunluğunu evli bireyler (%61) oluşturmaktadır. Katılımcıların 230'unun (%55,4) çocuğu yoktur. Katılımcıların meslek gruplarına bakıldığında %63,1 ile en çok doktor olduğu görülmektedir. Katılımcıların yaş, cinsiyet, medeni hal, çocuk varlığı, mesleği, çalıştığı birim, meslek yılı, birimde çalışma yılı, çalışma şekli, aylık tuttuğu nöbet sayısı ve birlikte çalıştığı iş arkadaşı sayısı ile mobbing algı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptanmadı. Çalıştıkları yerdeki amir sayısı, mesleki memnuniyetleri ve mesleğini tekrar seçme şansı ile mobbing algı düzeyleri arasında anlamlı bir ilişki saptandı. Sonuç: Araştırmamız sonucunda sağlık çalışanlarda mobbing algısının düşük çıktığı; çalışılan birimdeki amir sayısı düşüklüğünün ve çalışanların mesleki memnuniyetlerinin yüksek olmasının mobbing algılarını düşürdüğü görüldü. Bu sonuç çalışanların aidiyet duygularının ve mesleki memnuniyetlerinin arttırılmasında kurumlara önemli görevler düştüğünü göstermektedir. Çalışanların aidiyet duygularının ve mesleki memnuniyetlerinin artması mobbing algılarını düşürecek; bu durum bireysel ve toplumsal sağlık durumu ile yaşam kalitesini olumlu yönde etkileyecektir. ANAHTAR SÖZCÜKLER: Mobbing, yıldırma, psikolojik terör, sağlık çalışanları.