Sepsisli hastalarda mortalite belirteçleri

Amaç: Her geçen gün sepsis/ağır sepsis hastalarının sayıları artmakta ve sepsis ölüm sebepleri arasında ön plana çıkmaktadır. Sepsis/ağır sepsis hastaları yoğun bakım yataklarının yarıya yakın kısmını işgal etmektedir. Sıklığı ve mortalitesi giderek artan bu sendromda hayatta kalmayı öngörebilen etkin takip parametrelerinin yokluğu hasta takibinde ciddi bir sıkıntıdır. Bu çalışma ile amaçlanan sepsis tanısına sahip hastaların komorbiditeleri, APACHE (Acute Physiology and Chronic Health Evaluation) ve SOFA (Sequential Organ Failue Score) skorları, bazı biyokimyasal takip parametreleri ile mortaliteleri arasındaki ilişkiyi incelemek, kendi ünitemizin verilerini paylaşmaktır.Yöntem: 2003- 2009 yılları arasında Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Dahili Yoğun Bakım Ünitesi' nde sepsis tanısı ile izlenen hastalar geriye yönelik olarak tarandılar. Hastaların eşlik eden hastalıkları, APACHE-SOFA ve MOF skorları, tanı anı biyokimyasal belirteçlerin düzeyi ve sonrası 3 günde biyokimyasal değişimlerinin hayatta kalmayı öngörme ilişkileri incelendi.Bulgular: Taranan 420 ağır sepsis hastasının 376' sının verilerine ulaşılabildi, hastalar ölen ve sağ kalan olmak üzere iki grupta karşılaştırıldı. Toplamda 376 ağır sepsis hastasının 253 `ü (%67) öldü. Ölen hasta grubunda sağ kalan hasta grubuna kıyasla anlamlı olarak malignite (Ca) (p=0.013) daha sık rastlanırken, diyabet (DM), kronik böbrek yetmezliği (KBY) ve kronik obstrüktif akciğer hastalığı (KOAH) tanıları açısından anlamlı fark gözlenmedi. Ölen hastaların APACHE ve SOFA skorları anlamlı olarak daha yüksek seyretti (sırasıyla p=<0.001-<0.001). Ölen hasta grubunda tanı anında trombosit değerinin sağ kalan gruba kıyasla daha düşük olduğu saptandı (p=<0.001), lökosit, lenfosit ve C reaktif protein (CRP) değerleri arasında anlamlı farklılık gözlenmedi. 3 günlük biyokimyasal takip sonucu ölen hasta grubunda trombosit değerlerinde diğer gruba kıyasla anlamlı düşme olduğu görüldü. Diğer biyokimyasal parametrelerin değişimlerinde her iki grup arasında anlamlı farklılık görülmedi.Sonuç: APACHE ve SOFA skorları halen prognozu öngörmede yoğun bakım ünitelerinde en güvenilir belirteçlerdir. CRP ve lökosit değerleri hasta takibinde önemli olmakla birlikte prognozu öngörmede yetersiz kalmaktadır. Tanı anı ve hasta takibinde trombosit değerlerindeki düşüklük prognozla yakın ilişkilidir.