Sitoredüktif cerrahi sonrası hipertermik intraperitoneal kemoterapi uygulanan hastalarda postoperatif yoğun bakımda kalış morbidite ve mortalitenin araştırılması

Sitoredüktif cerrahi (SRC) ve Hipertermik intraperitoneal kemoterapi (HİPEK) kavramlarını 1995 yılında ilk olarak tanımlayan kişi Sugarbaker'dir. SRC ve HİPEK son 20 yıllık dönem içinde seçilmiş peritoneal karsinomatozis (PK) vakalarında bilinirliği her geçen yıl artış gösteren, sıkça başvurulan etkin multimodal tedavi seçenekleri içinde görülmektedir. Bu tekniğin morbidite oranları % 12 ile % 67.6 arasında değişiklik gösterirken, mortalitesi % 0 ile % 9 arasında değişmektedir. Bu çalışmada hastanemizde SRC ve HİPEK uygulanan hastalarda demografik özelliklerin, komorbitenin, primer kanserin, operasyon prosedürlerinin (rezeksiyon, anastomoz, ostomi) ameliyat süresinin, kemoterapötik ajanların, intraoperatif ve postoperatif vazopressör-inotrop ilaç kullanımının, intraoperatif ve postoperatif kan/kan ürünü ve kolloid replasmanı ihtiyacının, entübasyon durumu ve invaziv/non-invaziv solunum desteği ihtiyacının, perioperatif hematolojik ve metabolik değişikliklerin, akut böbrek hasarının, yoğun bakım ünitesine yatış ve morbidite-mortalite oranlarına olan etkisinin değerlendirilmesi amaçlandı. Etik Kurul onayı alındıktan sonra 01.01.2018 ve 30.09.2020 tarihleri arasında SRC uygulanmış 53 hastanın verileri retrospektif olarak incelendi. Yapılan incelemede SRC yapılmış 12 hastaya HİPEK yapılmadığı tesbit edildi ve bu hastalar çalışma dışı bırakıldı. Çalışmaya 41 hasta dahil edildi. Preoperatif dönemde hastaların tanımlayıcı verileri (yaş, boy, ağırlık, cinsiyet, vücut kitle indeksi (VKİ)), ASA (American Society of Anesthesiologists) skorları, eşlik eden sistemik hastalıkları, preoperatif laboratuvar değerleri ve primer kanseri kaydedildi. İntraoperatif dönemde uygulanan operasyon prosedürleri (rezaksiyon, anastamoz, ostomi), ameliyat süresi (SRC+HİPEK), kan ve kan ürünü replasmanı ihtiyaçları, vazopressör ve inotrop kullanımı, verilen sıvılar (kolloid) ve HİPEK fazında kullanılan kemoterapötik ajanlar kaydedildi. Postoperatif dönemde ise hastaların ekstübe olma durumları, YBÜ ihtiyaçları ve YBÜ'de kalış süreleri, YBÜ'de vazopressör ve inotrop kullanımı, invaziv mekanik ventilasyon (re-entübasyon durumu) desteği, non-invaziv mekanik ventilasyon desteği, kan ve kan ürünü replasmanı ihtiyaçları, albumin replasmanı ve postoperatif 24.saat laboratuvar değerleri kaydedildi. Akut böbrek hasarı (ABH) değerlendirilmesinde AKIN (Acute kidney injury network) kriterleri kullanıldı. Hastalarımızın ilk bir aylık mortalite oranları literatürle uyumlu olarak % 12,2 olarak saptandı. Postoperatif vazopressör-inotrop kullanımı ve artmış re-entübasyonun oranlarını, bir aylık mortalite açısından litaretürle benzer şekilde anlamlı bulduk. Preoperatif ve postoperatif koagülasyon, tam kan sayımı ve biyokimya parametrelerinde ki değiklikler literatürle uyumluydu ve istatistiksel olarak anlamlı fark olduğu tespit edildi. Sonuç olarak SRC ve HİPEK, perioperatif hemodinamik, hematolojik ve metabolik değişiklere neden olmakta ve dolayısıyla anestezi uzmanları ve cerrahlar için yönetilmesi zor bir prosedürdür. Primer kanser ile birlikte cerrahinin büyüklüğü ve anestezi yönetimi sonuçları etkileyebilir. SRC ve HİPEK yüksek morbidite ve mortalitesi olan bir cerrahi süreç olması sebebiyle hasta seçimi ve perioperatif yönetim için geniş kılavuzlara ihtiyaç vardır. Anahtar kelimeler: Sitoredüktif cerrahi (SRC), Hipertermik intraperitoneal kemoterapi (HİPEK), morbidite, mortalite