Sosyal medyada nefret söylemi ve ayrımcı dil: Suriyeli mültecileri hedef alan Twitter iletilerinin analizi

Suriye'de 2011 yılında yaşanan iç savaş neticesinde, milyonlarca Suriyeli zorunlu olarak başka ülkelere göç etmek zorunda kalmıştır. Göç eden nüfusun önemli bir kısmı kademeli olarak Türkiye'ye giriş yapmış ve Suriye'deki siyasi istikrarsızlığın devam etmesi Türkiye'deki kalış sürelerinin uzamasına sebep olmuştur. Sosyal statüleri belirsizlik taşıyan Suriyeliler "göçmen", "sığınmacı" ve "mülteci" gibi farklı kavramlar ile anılmaya başlanmışlardır. Bu süreçte, yerel halkın Suriyelilere bakışı ve algısı, Türkiye'de değişen sosyo-ekonomik şartların da etkisiyle olumsuz yönde etkilenmiş gözükmektedir. Sosyal medyada üretilen içerikler ve kullanılan dil, son yıllarda Suriyelilere karşı artış gösteren nefret söylemi ve yabancı düşmanlığına işaret etmektedir. Bu tezde, Suriyelilere yönelik nefret söyleminin geleneksel medyayla kıyaslandığında daha kolay takip, yayılım ve paylaşım olanağı bulduğu sosyal medya mecralarında nasıl üretildiği, Twitter platformu özelinde incelenmektedir. Dijital platformlardan Suriyelilere karşı üretilen ve son yıllarda artış gösteren Suriyelilere ilişkin Twitter gönderilerinin çözümlenmesi için, göç hareketinin uzun bir zaman dilimine yayılmış olması ve çalışmanın hacmi de dikkate alınarak 1 Ocak 2019 – 1 Haziran 2020 tarihleri arasındaki dönem esas alınmıştır. Bu zaman dilimini kapsayan paylaşımlardan 65 gönderi örneklem olarak seçilmiştir. Birinci bölümde nefret dili, söylemi ve yabancı düşmanlığı kavramları üzerinde durulmaktadır. Bu bölümde nefret söylemi üzerine tartışmalara yer verilmiş ve nefret söylemi ile ilgili olarak ayrımcılık, önyargı ve kalıp yargı kavramları tanımlanarak aralarındaki farklara değinilmiştir. Nefret söylemi kavramının farklı türleri üzerinde durularak nefret söyleminin nefret suçuna nasıl dönüştüğü aktarılmaya çalışılmıştır. Birinci bölümün devamında ise yabancı düşmanlığı kavramı tanımlanarak yabancı düşmanlığının unsurları olan tahrik, kin ve nefret ile hukuka aykırılık başlıkları açıklanmaktadır. Medyada yabancı düşmanlığı ve nefret söylemi konularının irdelendiği ikinci bölümde, medya, ideoloji ve söylem ilişkisi tartışılarak medyada yabancı düşmanlığı ve nefret söylemi üretiminin nasıl oluştuğu incelenmektedir. Bu bölümde geleneksel medya ve sosyal medya kavramları üzerinde durularak üretilen nefret söylemleri örnekler ile tartışmaya açılmıştır. Üçüncü bölümde Suriyelilere yönelik nefret suçu ve yabancı düşmanlığı konusuna yer verilmektedir. Suriyelilerin göç etme nedenleri ele alınarak, konunun medyaya yansıma biçimine değinildikten sonra, sosyal medya mesajları üzerinden nefret söylemi ve yabancı düşmanlığının nasıl ortaya çıktığı araştırılmaktadır. Yabancı düşmanlığı ile nefret söyleminin sosyal medyaya yansıması Twitter üzerinden alınan örnekler üzerinden değerlendirilmektedir. Çalışmada yer alan paylaşımlar "Suriyelilere Yardımcı Olanlara Karşı Geliştirilen Nefret Söylemleri", "Suriyelilere Karşı Ortaya Çıkan Oluşumların Geliştirdikleri Nefret Söylemleri" ve "Bireysel Hesaplar Üzerinden Suriyelilere Karşı Ortaya Çıkan Nefret Söylemleri" olmak üzere üç başlık altında çözümlenmiştir. Twitter'da bu kapsama dair nefret içerikli ve ayrımcı ifadeler içeren gönderiler eleştirel söylem çözümlemesi yöntemi ile analiz edilmiş; nefret söyleminin nasıl üretildiği ve yayıldığı tespit edilerek, alınabilecek önlemler üzerinde durulmuştur.