Thymbra spicata ve cyclotrichium origanifolium türlerinin kimyasal içerikleri, antioksidan kapasiteleri ve antibakteriyel aktivitelerinin analizi ile sıçanlarda palatal yara iyileşmesine etkilerinin histolojik ve immünohistokimyasal olarak incelenmesi

Amaç: Bu çalışmanın amacı, Thymbra Spicata (Zahter) ve Cyclotrichium Origanifolium (Dağ Nanesi) bitkilerinin antioksidan kompozisyonunu, antibakteriyel etkinlikleri ve sıçanlarda palatal yara iyileşmesi üzerindeki etkinliğinin histolojik ve immünohistokimyasal olarak incelenmesidir. Materyal ve Metod: Bu amaçla, 8-10 haftalık, 84 adet Wistar albino türü erkek ratın palatal mukozasında 4 mm çapında eksizyonal yara bölgesi oluşturuldu. Denekler kontrol grubu (K), Thymbra Spicata (TS) ve Cyclotrichium Origanifolium (CO) şeklinde 3 eşit gruba bölünerek 3, 7, 14 ve 21.günlerde sakrifiye edildi. Histopatolojik değerlendirmede; vaskülarizasyon, polimorfonükleer lökositler (PMN), kollajen dejenerasyonu, fibrozis, VEGF ve vimentin parametrelerine bakıldı. Ekstrelerin antioksidan aktiviteleri DPPH serbest radikal giderim yöntemi, ABTS katyon radikali giderim aktivitesi ve CUPRAC yöntemiyle ölçüdü. Agar well difüzyon yöntemiyle de Streptococcus Mitis ve Aggregatibacter Actinomycetemcomitans bakterileri üzerindeki etkinlikleri incelendi. Bulgular: İstatistik analiz sonuçlarına göre, TS ve CO gruplarının VEGF değerleri 3,7,14 ve 21. günlerde K grubuna göre anlamlı yüksek bulunmuştur. Vimentin değerleri açısından incelendiğinde TS grubundaki değerlerin, 7,14 ve 21. günlerde K ve CO gruplarına göre yüksek olduğu, 14 ve 21. günlerdeki değerlerin istatistiksel olarak anlamlı olduğu tespit edilmiştir. Gruplar arasında vaskülarizasyon, PMN, kollajen dejenerasyonu ve fibrozis değerleri açısından istatistiksel olarak anlamlı fark bulunamamıştır. Antioksidan değerlendirmede; TS ve CO ekstreleri antioksidan olarak aktif bulunmuştur. İlaveten, TS ve CO ekstrelerinin S. Mitis üzerinde antibakteriyel etki gösterdiği ancak A.Actinomycetemcomitans üzerinde etkili olmadığı görülmüştür. Sonuç: Çalışmanın sonuçlarına göre Thymbra Spicata (TS) bitkisinin sıçanlarda palatal yara iyileşmesi üzerine olumlu etki gösterdiği ve Cyclotrichium Origanifolium (CO) bitkisinin ise orta düzeyde etkili olduğu görülmüştür. Ayrıca her iki bitki türünün de S.Mitis üzerinde antibakteriyel etkinlik gösterdiği tespit edilmiştir. Anahtar kelimeler: Thymbra Spicata, Cyclotrichium Origanifolium, yara iyileşmesi, antioksidan, antibakteriyel