Toplam kalite yönetimi açısından bölgesel inovasyon faktörlerinin incelenmesi ve etkileşimlerinin DEMATEL yöntemi ile analizi: İzmir ve yakın çevresi için bir araştırma

Yapılan çalışmanın amacı öncelikli olarak inovasyon kavramını, sistemlerini, kalite ile arasındaki ilişkiyi incelemek; bölgesel inovasyon faktörlerini araştırmak, listelemek; kalitenin bölgesel inovasyon içindeki önemini yorumlamak; bölgesel inovasyonu ölçmede kullanılabilecek DEMATEL tabanlı bütünleşik bir model ortaya koymaktır. Yapılan uygulamanın amacı ise ortaya koyulan model ile İzmir ve yakın çevresine ilişkin bölgesel inovasyon ölçümü ve değerlendirmesi yapmaktır. Uygulama da uzman değerlendiriciler aracılığıyla bölgesel inovasyon DEMATEL yaklaşımı ile ölçülüp faktörler önem derecesine göre sıralanmış, bölgesel inovasyon puanlaması yapılmıştır. Ortaya koyulan modele göre, DEMATEL sonuçları ve bölgesel inovasyon puanlarından bir skor elde edilip, yorumlanmıştır. İzmir ve yakın çevresindeki inovasyon faktörlerinin etkileşimini ölçmek için on dokuz faktör belirlenmiştir. DEMATEL yöntemi kullanılarak normalize karar matrisi ve toplam matrisi elde edilmiştir. Elde edilen toplam matrisine göre gerekli hesaplamalar yapılarak faktörlerin önem değerleri (D+R) ve etkileme seviyeleri (D-R) elde edilmiştir. Çalışmanın devamında İzmir ve yakın çevresi için bölgesel inovasyon ölçüm skorları hesaplanmıştır. Çalışmada İzmir için "bölgede rakip firmaların yarattığı inovasyon baskısı"nın önemli etkiye sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ek olarak "bölgede ekonomik olarak güçlü firmaların etkinliği" ise, ikinci önemli faktördür ve önemli ölçüde etkisi vardır. İzmir ve yakın çevresi için ağırlıklandırılmış bölgesel inovasyon ölçüm skorlarına baktığımızda; "rakip firmaların yarattıkları inovasyon baskısının" normalize edilmiş DEMATEL ile ağırlıklandırılmış puanı ile en yüksek değere sahip olduğu sonucuna ulaşılmıştır. İzmir ve yakın çevresi için normalize edilmiş DEMATEL İle ağırlıklandırılmış puan grafiği ile faktör ölçüm puan karşılaştırmasına bakarak "bölgede ekonomik olarak güçlü firmaların etkinliği" ile "bölgedeki firmaların AR-GE yatırımlarına verdikleri önem" faktörlerinin normalize edilmiş DEMATEL İle ağırlıklandırılmış puanlarında artış olduğu sonucuna ulaşılmıştır. IBM SPSS proğramı ile hesapladığımız "bölgedeki firmaların kaliteye verdikleri önem" faktörünün korelasyon değerlerine göre; "bölgenin eğitilmiş insan kaynağı gücü" faktörü ile ilişkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: İnovasyon, yenilik, bölgesel inovasyon, ulusal inovasyon, sektörel inovasyon, kalite ve inovasyon, inovasyon faktörleri, DEMATEL.