Türk Vergi Hukukunda emsal bedel uygulaması

Emsal bedeli kavramı ilk olarak 1930'lu yıllarda Türk Vergi Sistemine dâhil olmuştur. Emsal bedeline endeksli uygulamalar 1930'lu yıllardan günümüze kadar artan bir yoğunlukta hem şekli hem de maddi vergi kanunlarında yer bulmaya devam etmiştir. Emsal bedeli iktisadi ilişkilerin vergi matrahına esas olan parasal değerlerini o şeyin emsalinin piyasa fiyatına göre takdir etmeyi amaçlayan bir vergi güvenlik önlemidir. Emsal bedeli uygulaması beyana dayalı vergilendirme sistemi devam ettiği sürece mevzuattaki yerini ve önemini korumaya devam edecektir. Çünkü mükellef beyanları emsal bedeli ölçüsü ile kıyaslanarak matrahlar buna göre hesaplanmakta ya da düzeltilmektedir. Emsal bedeli aracılığıyla iktisadi ilişkilerin iktisap ve elden çıkarma bedellerine vergisel açıdan müdahale edilmektedir. Emsal bedeli bir anlamda özel hukuktaki sözleşme serbestisine ve mülkiyet hakkına müdahale etmektedir. Dolayısıyla emsal bedeli ölçüsünün objektif ve somut kriterler çerçevesinde hassas bir şekilde uygulanması gerekmektedir. Emsal bedeli uygulamasının mülkiyet hakkını zedelememesi için anılan yasal ölçeğin piyasa fiyatını ve gerçek bedeli kavraması şarttır. Yapılan çalışma çerçevesinde emsal bedeline endeksli vergilendirme öngören düzenlemelerin önemli bir kısmının aksak ve hatalı oldukları ve bu nedenle hem mükelleflerin hem de devletin hakkını zedeleyici uygulamalara sebebiyet verdikleri anlaşılmıştır. Çalışma sonucunda Türk Vergi Hukukundaki mevcut emsal bedeli kavramının ve anlayışının güncel ihtiyaç ve amaçlar doğrultusunda yeniden tanımlanarak uygulama değişikliğine gidilmesi gerektiği kanaatine varılmıştır. Böylece uygulama dışında kalan önemli değişken ve unsurların emsal bedeli çatısı altına alınarak daha adaletli, gerçekçi ve objektif bir vergilendirme yapılabileceği sonucuna varılmıştır.