Türkiye`de ihracatın milli gelir üzerindeki etkisi: 1980 sonrası dönem ve uygulamalı bir araştırma

ÖZET Bir ülkede ekonomik faaliyetlerin yegane amacı fert ve toplum refahını arttırmaktır. Genel olarak bir ekonominin refah düzeyinin en önemli ölçütü ise milli gelirdir. Bu nedenle milli gelir konusu, iktisatçılar için daima büyük bir önem arz etmiştir. Milli geliri etkileyen birçok ekonomik faktör bulunmaktadır. Bunlarda birisi de ihracattır. Nasıl ki ithal ikamesi, iç talep, teknolojik gelişme milli gelir artışı üzerinde etkili oluyorsa, ihracat da benzer bir etkiye sahiptir. Bu çalışmanın amacı Türkiye'de ihracatın milli gelir üzerindeki etkisini incelemektir. İhracatta meydana gelen bir artış, çarpan mekanizmasıyla milli geliri arttırarak dolaysız olarak kalkınmayı olumlu yönde etkilerken, diğer yandan da ülke için gerekli olan sermaye mallarının ithalatını kolaylaştırmak suretiyle ekonomik kalkınmaya destek olmaktadır. Ayrıca ihracatın gelişmesi ile artan rekabet baskısı; yeni malların bulunması, kaliteyi arttıracak ve fiyattan düşürecek yöntemlerin araştırılması konularında yerli üreticileri harekete geçirerek ve yeni teknolojilerin kullanımını teşvik ederek ekonomik kalkınmayı hızlandırır. Çalışmada Türkiye'de 1980 sonrası dönemde dış ticaret politikasında görülen, dışa dönük-ihracata yönelik değişim çerçevesinde ihracatta meydana gelen gelişmelerin milli geliri ne yönde etkilediği, koentegrasyon ve nedensellik analizleri ile araştırılmıştır. Araştırma sonucunda, ihracat ile milli gelir arasında uzun dönemli bir ilişki olduğu ve aynı zamanda ihracatta meydana gelen artışların milli gelir artışlarının nedeni olduğu saptanarak, ihracat ile milli gelir arasında teorinin öngördüğü ilişki ampirik olarak da doğrulanmıştır.