Üniversite öğrencilerinin gıda güvenliği konusunda bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi

Bu araştırma ile üniversite öğrencilerinin gıda güvenliği bilgi, tutum ve davranışlarının değerlendirilmesi ve elde edilen veriler üzerinden eğitim gördükleri bölümler ve demografik değişkenler arasındaki farklılıkların ortaya konması amaçlanmıştır. Araştırmanın örneklemini; araştırmanın yapıldığı Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi'nde Gıda Mühendisliği, Gastronomi ve Mutfak Sanatları, Hemşirelik ve Fizik Tedavi ve Rehabilitasyon bölümlerinde eğitim gören 630 üniversite öğrencisi oluşturmaktadır. Anket yöntemi kullanılarak elde edilen veriler paket veri analiz programında analiz edilmiştir. Analizlerde T-Testi, One Way Anova ve Ki-Kare testleri uygulanmıştır. Ayrıca gıda güvenliği bilgi, tutum ve uygulama skorları arasındaki ilişkiyi değerlendirmek için korelasyon analizi yapılmıştır. Katılımcıların toplam bilgi (23,63±3,61), tutum (49,73±6,33) ve davranış (9,86±1,70) skorları maksimum ve minimum değerler üzerinden ele alındığında üniversite öğrencilerinin bilgi, tutum ve davranış skorlarının ortalamanın üzerinde olduğu tespit edilmiştir. Katılımcılara yöneltilen bilgi ifadelerine verilen cevaplar incelendiğinde; katılımcıların çoğunluğunun satın alındıktan sonra gıdaların sorumluluğunun tüketiciye ait olduğu, bozulabilir ürünlerin saklama koşulları, gıdaları işleme, gıda ambalaj, el hijyeni, gıda kaynaklı hastalık semptomları, gıda kaynaklı hastalık risk grupları, gıda alerjileri ile ilgili ifadelere doğru yanıt verdikleri belirlenmiştir. Tutum ifadeleri incelendiğinde; katılımcıların büyük çoğunluğunun gıdalardaki pestisit, veteriner ilaç kalıntıları ve metalik kirlenmelerden endişe duydukları ve gıda kaynaklı hastalıkların toplum üzerinde ciddi sağlık ve ekonomik etkileri olduğunu düşündükleri tespit edilmiştir. Uygulama ifadelerinde ise katılımcıların büyük çoğunluğunun mutfak araç gereç ve mutfak alanının temizlenmesinde, bulaşıkların sıcak suyla yıkanmasında ve el temizliği gibi konularda titizlik gösterdikleri belirlenmiştir. Katılımcıların eğitim gördükleri bölümlere göre gıda güvenliği bilgi, tutum ve uygulama düzeylerine bakıldığında; en yüksek skoru gastronomi ve mutfak sanatları öğrencileri (25,46 ± 2,85) alırken en düşük skoru fizik tedavi ve rehabilitasyon öğrencileri (21,81 ± 3,27); gıda güvenliği tutumu konusunda en yüksek skoru gastronomi ve mutfak sanatları öğrencileri (51,42 ± 5,58) alırken, en düşük skoru gıda mühendisliği bölümü öğrencileri (49,00 ± 6,07); gıda güvenliği uygulamaları konusunda en yüksek skoru gıda mühendisliği bölümü öğrencileri (10,12 ± 1,69) alırken, en düşük skoru ise hemşirelik bölümü öğrencilerinin (9,69 ± 1,77) aldığı belirlenmiştir. Katılımcıların eğitim gördükleri bölümlere göre gıda güvenliği bilgi ve tutum düzeyleri arasında anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir (p<0.05). Demografik değişkenler açısından incelendiğinde; bulundukları bölümde gıda güvenliği dersi alan katılımcıların gıda güvenliği bilgi (24,93±2,96), tutum (50,36±5,57) ve davranış (9,98±1,63) skorlarının, gıda güvenliği dersi almayan katılımcılara göre anlamlı derecede yüksek olduğu; dördüncü sınıfa giden katılımcıların gıda güvenliği bilgi (24,45±3,16) ve davranış (10,20±1,60) skorlarının birinci, ikinci ve üçüncü sınıfa giden katılımcıların skorlarından anlamlı derecede yüksek olduğu; gıda kaynaklı hastalık geçiren katılımcıların gıda güvenliği tutum (50,78±5,74) skorlarının hastalık geçirmeyen katılımcıların skorlarından anlamlı derecede yüksek olduğu tespit edilmiştir. Gıda güvenliği skorları arasında yapılan kolerasyon analizine göre katılımcıların bilgi, tutum ve uygulamalarının birbirleriyle pozitif yönde ilişkili olduğu tespit edilmiştir.