
50
Archived Theses
0
DOIs Assigned
0%
DOI Rate
Discipline
Escrow sözleşmesi
Bu tez çalışmasında; ilk kez ABD'de uygulanmış olan escrow sözleşmesi incelenmiştir. Çalışmamızda öncelikle escrow sözleşmesinin tanımı, amacı, konusu, kuruluşu ve şekli hususunda bilgi verilmiştir. Daha sonra escrow sözleşmesi yoluyla ifası teminat altına alınabilecek sözleşmeler ve escrow sözleşmesinin görünüm biçimleri ele alınmıştır. Çalışmanın takip eden bölümünde, escrow sözleşmesinin hukuki niteliği tespit edilmiş, benzer sözleşmeler ile karşılaştırılması yapılmıştır. Ayrıca bu bölümde, escrow sözleşmesinin özellikleri ve sözleşmeye uygulanacak hükümler belirlenmiştir. Üçüncü bölümün sonunda escrow sözleşmesinin yorumlanması ve tamamlanmasına değinildikten sonra, çalışmanın dördüncü bölümünde, escrow sözleşmesinde tarafların hak ve borçları ile sözleşmenin sona ermesi ele alınmıştır.
Organ ve doku naklinde "rıza"
Yüzlerce yıl önceye dayanan organ ve doku nakli denemeleri, özellikle son yarım yüzyılda oldukça başarılı bir konuma gelmiştir. Tıp biliminin organ ve doku naklindeki bu başarısının ardından, naklin hukuki bir zemine kavuşturulması ihtiyacı doğmuştur. Bu amaçla hukuk düzenleri tarafından naklin şartları düzenleme altına alınmıştır. Bununla birlikte organ ve doku nakli konusu, uluslararası alanda da pek çok düzenlemeye konu olmuştur. Bu düzenlemelerden en önemlisi ise İnsan Hakları ve Biyotıp Sözleşmesi'dir. Giriş, üç ana bölüm ve sonuçtan oluşan "Organ ve Doku Naklinde Rıza" başlıklı çalışmamızda, organ ve doku nakillerine rıza penceresinden bakılacaktır. Bu kapsamda organ ve doku nakline ilişkin temel düzenleme olan 1979 tarihli 2238 sayılı Kanun'un rıza hükümleri incelenecektir. Kanun'daki eksikliklerin daha iyi anlaşılabilmesi adına Biyotıp Sözleşmesi ve diğer ülkelerin kanuni düzenlemelerine de yeri geldikçe değinilecektir.
Çerezlerin kişisel verilerin korunması hukuku açısından incelenmesi
Çerezler, internet kullanıcılarının, ziyaret ettiği internet sitesindeki deneyimini iyileştirmek için tasarlanan ve ziyaret ettiği internet sitesi tarafından kullanıcıların cihazlarına yerleştirilen küçük metin dosyalarıdır. Çerezler, kullanıcıların internet üzerindeki hareketlerini takip edebilme, davranışlarını analiz edebilme gibi fonksiyonlara sahip olduğundan, kişisel verilerin korunması açısından ciddi sorunları beraberinde getirmiştir. Kişisel verilerin korunması, bireylerin özel hayatlarının gizliliği ve buna bağlı olarak temel hak ve özgürlüklerinin güvence altına alınması açısından kritik bir öneme sahiptir. Çerezler de kullanıcı deneyimini iyileştirirken, bireylerin internet ortamında takip edilebilmesine olanak sağladığı için kişisel verilerin korunması hukukunun da sınırlarını zorlamaktadır. Çalışmamızda çerezler kişisel verilerin korunması hukuku kapsamında Avrupa Birliği ve Türk hukukundaki düzenlemeler doğrultusunda incelenmiştir. Bu kapsamda çerezlerin ortaya çıkışından günümüze kadar olan süreçteki gelişmeler teknik ve hukuki boyutu ile değerlendirilmiştir. Çerezler vasıtasıyla kişisel verilerin hukuka uygun şekilde işlenmesi, çerezler vasıtasıyla hukuka aykırı olarak kişisel veri işlenmesinin sonuçlarına ve Türk Borçlar Kanunu ile Kişisel Verilerin Korunması Kanunu kapsamındaki sorumluluk hükümlerine değinilmiş, son olarak da ülkemizde ve Avrupa Birliği'nde çerezler hakkında verilmiş önemli mahkeme ve idari otorite kararları değerlendirilmiştir.
Cezalandırıcı tazminat
Cezalandırıcı tazminat, cezalandırma ve önleme işlevlerine yönelik bir Common Law yaptırımıdır. Cezalandırıcı tazminat, bir haksız fiilin var olduğu durumlarda söz konusu olmaktadır. Uğranılan maddi veya manevi zarardan bağımsız olarak, jüri tarafından, geniş bir takdir yetkisi çerçevesinde belirlenmektedir. Jüri, kusurun ağırlığını, olayın gerçekleşme biçimini, zarar verenin malvarlığını dikkate alarak uygun bir rakama hükmedecektir. Kıta Avrupası Hukuku açısından ise ana kural, haksız fiilde söz konusu olan tazminatların telafi işlevine göre belirlenmesidir. Genel ve özel önleme, dava açma inisiyatifini teşvik gibi işlevler, tazminatın belirlenmesinde bir unsur olmayıp ancak birer yan etki olarak kabul edilmektedir. Ana kural telafi işlevine yönelik tazminatlar olmakla birlikte, RKHK md. 58/II, TBK md. 355 gibi düzenlemelerde cezalandırma ve genel önleme işlevine yönelen farklı yaptırımlara yer verildiği görülmektedir. Bir hukuk sisteminin, ihlale verdiği yanıt bir bütün olarak ele alınmalıdır. Kıta Avrupası açısından bir değerlendirme yapıldığında, bağımsız idari otoritelerin idari para cezası ile sağladığı cezalandırma ve önleme işlevi, gerçek olmayan vekaletsiz iş görme ile zarar verenin elde ettiği kazancın iadesinin sağlanması ve manevi tazminat miktarlarının belirli dava gruplarında artırılması sayesinde etkili bir önleme ve cezalandırmanın sağlanabileceği görülmektedir. Bu sebeple, başka bir hukuk sisteminin kendisine özgü koşulları içerisinde oluşmuş bir yaptırımın iktibas edilmesine gerek bulunmamaktadır. Türk Hukuku'nda cezalandırıcı tazminata yönelik bir ihtiyaç bulunmamaktadır.
Roma hukukunda kölelik kavramıyla günümüzdeki yapay zeka kavramının haksız fiil hukuku bakımından karşılaştırılması
Yapay zekâ alanındaki hızlı gelişmeler ve yapay zekâlı robotların yaygın olarak kullanılması, bir dizi karmaşık hukuki sorunları beraberinde getirmiştir. Bu durum kişiler hukuku, sorumluluk hukuku, hukuk felsefesi, ceza hukuku gibi farklı disiplinlerdeki bilim insanlarının dikkatini çekmiştir. Roma hukukunda "res" olarak nitelendirilen köleler ile yapay zekâlı robotlar arasındaki benzerlikler dikkat çekicidir. Kişilikten yoksun olmalarına karşın hem köleler hem de robotlar hukuki işlemleri gerçekleştirebilme ve eylemleri nedeniyle üçüncü kişilere zarar verebilme potansiyeline sahiptirler. Bu tez yapay zekânın kişiliği ve yapay zekânın neden olabileceği zararlar açısından Roma hukukunun nasıl bir katkı sunabileceği hususunu aydınlatmaya çalışmıştır.
Milletlerarası ticari tahkimde yolsuzluk karşıtı kurallar
Tarihin ilk günlerinden beri var olan bir olgu olan yolsuzluk, önceleri her ülkenin kendi iç işleri ile alakalı bir konu iken, uluslararası ticaretin yaygınlaşmasıyla beraber uluslararası alanda da önem kazanmaya başlamıştır. 2003 yılında Birleşmiş Milletler Yolsuzlukla Mücadele Sözleşmesinin (UNCAC) imzalanması ile yolsuzlukla mücadele tüm dünyada gittikçe artan bir ivmeyle yaygınlaşmaya başlamış, bu konuda çok sayıda uluslararası sözleşme imzalanmış ve ülkeler yolsuzlukla mücadele noktasında ortak hareket etmeye başlamışlardır. Bu ortak uluslararası tavrın bir sonucu olarak ülkeler kanunlarını uluslararası sözleşmelerle uyumlu hale getirmek için değiştirmişler ve bu dinamik süreç, farklı görüşler ve farklı uygulamalara yol açmıştır. 1990'lı yılların sonuna kadar çoğu Avrupa ülkesinde rüşvetin vergiden dahi düşüldüğü bir noktadan, günümüzde bir şirketin alt kademesinde çalışan bir personelin, basit bir gümrük işlemini hızlandırmak için bahşiş vermesinin dahi şirketi ağır sorumluluk altına sokabildiği bir noktaya geldiği göz önüne alındığında, yolsuzlukla mücadele anlayışının ve yolsuzlukla mücadeleyi öngören kanunların ne kadar değiştiği anlaşılabilir. Konunun nispeten yeni olması ve tahkim yargılamalarında tarafların genellikle yolsuzluk iddialarını gündeme getirmemesi veya yolsuzluk iddiası ortaya atıldığında hakem heyetinin konunun esasını incelemeden konuyu görmeye yetkili olmadıklarına kararı vermeleri gibi çeşitli faktörlerden ötürü konuyla ilgili tüm yönleri kapsayan ve emsal teşkil edecek miktarda ortak görüşlere sahip hakem veya mahkeme kararları bulunmamaktadır. Mevcut olan az sayıdaki kararda ise farklı uygulamalar görülmektedir. Bu tezde bu konu üzerinde durulmuş ve yolsuzluk karşıtı kuralların milletlerarası ticari tahkimdeki uygulamaları irdelenmiştir. Tezin ilk bölümünde yolsuzluk konusu işlenmiş, yolsuzluğun tanımı yapılarak hangi fiil ve işlemlerin yolsuzluk kapsamında sayılabileceği ve yolsuzluğun gerçekleşebileceği aşamalar değerlendirilmiş, devamında yolsuzlukla mücadele eden uluslararası kuruluşlar ve uluslararası sözleşmeler ile çeşitli ülkelerin ve Türkiye'nin yolsuzlukla ilgili yasal düzenlemeleri ve enstrümanları incelenmiştir. İkinci bölümde devletlerin doğrudan uygulanan kuralları arasında bulunan yolsuzluk karşıtı kurallar ve kamu düzeni ile yolsuzluk söz konusu olduğunda bu kuralların tahkim sürecine olan etkileri incelenmiştir. Kamu düzeni ve doğrudan uygulanan kuralların ortak yanları, yolsuzluk karşıtı kuralların hangi kapsama girdiği, bu bağlamda yolsuzluk karşıtı kuralların tahkim sürecinde doğrudan uygulanabilirliği değerlendirilmiştir. Devamında bir yolsuzluk iddiası ortaya atıldığında bu durumun ahlaka aykırılık gibi gerekçelerle ana sözleşmeyi hükümsüz kılıp kılmayacağı, ana sözleşme hükümsüz olduğu takdirde bu durumun tahkim anlaşmasının geçerliliğini etkileyip etkilemeyeceği, tahkim sürecinde hangi yolsuzluk karşıtı kuralların uygulanacağına değinilmiş ve yolsuzluk iddialarının araştırılması ve ispatlanması ile ilgili süreç anlatılmıştır. Üçüncü ve son bölümde yolsuzluk olgusu içeren bir tahkim sürecinde bir karar verildiği takdirde bunun hakem kararına yapılacak bir itiraz veya iptal başvurusunda göz önüne alınıp alınamayacağı, akabinde yabancı bir hakem kararının tanınması ve tenfizinin hangi şartlara tabi olduğu, bu bağlamda New York Sözleşmesinin hükümleri ve gerek bu sözleşmenin, gerekse ulusal mevzuatın kamu düzeni ile ilgili hükümlerinin "yolsuzluk" içeren bir hakem kararının tanıması/tenfizi aşamalarında nasıl bir etkiye yol açabileceği değerlendirilmiştir.
Şirketlerde birleşme, bölünme veya tür değiştirmenin iş sözleşmelerine etkisi
İşverenler, ekonomik gelişmeler ve değişen rekabet koşullarının etkisiyle işyerlerini geçici veya sürekli olarak bir başkasına devredebilirler. Ticaret şirketlerinde bu devir satış, kira gibi hukuki işlemler vasıtasıyla gerçekleştirilebileceği gibi birleşme, bölünme veya tür değiştirme işlemleri de işyeri devrine yol açabilir. İşverenin girişim özgürlüğü kapsamında değerlendirilen devir işlemleri, iş güvencesini tehlikeye soktuğu için hem İş Kanunu'nda hem Türk Ticaret Kanunu'nda işçiyi koruma amacına yönelik düzenlemeler getirilmiştir. Mevzuatımızda işyeri devri, iş sözleşmesini sona erdiren bir sebep olarak belirlenmemiş, tam aksine devir halinde iş ilişkilerinin kendiliğinden devralan işverene intikal edeceği kabul edilmiştir. Genel kural bu olmakla birlikte, konuyu düzenleyen İş Kanunu m. 6 ile Türk Ticaret Kanunu m. 178'in birbiriyle çelişen ve işçiler arasında haksız ve gereksiz bir ayrıma neden olan farklı hükümleri mevcuttur. Türk Ticaret Kanunu m. 178 hükmünde, işçinin itiraz hakkı, müteselsil sorumluluk ve işçi alacaklarının teminat altına alınması konuları İş Kanunu m. 6'daki hükümden farklı olarak düzenlenmiştir. Bu çalışmada, ticaret şirketlerinde birleşme, bölünme veya tür değiştirme yoluyla gerçekleştirilen yapısal değişikliklerin iş sözleşmelerine etkisi ele alınmıştır. Bu bağlamda, bahsedilen iki kanun hükmüne karşılaştırmalı olarak yer verilmiş, çatışan hükümlerden hangisinin uygulanacağı belirlenmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde birleşme, bölünme, tür değiştirme kavramları, şartları ve hukuki sonuçlarıyla birlikte anlatılmıştır. Ardından genel olarak işyeri devrinin tanımı, şartları ve türleri açıklanmıştır. Yapısal değişikliklerin hangi durumlarda işyeri devri teşkil edeceği ve uygulanacak kanun hükümlerinin tespiti de yine bu bölümde yapılmıştır. İkinci bölümde ise ticaret şirketlerinde işyeri devrine yol açan birleşme, bölünme veya tür değiştirme işlemlerinin iş ilişkilerine etkisi ele alınmıştır. Bu kapsamda, Türk Ticaret Kanunu m. 178 hükmünün, İş Kanunu m. 6 düzenlemesiyle ortak olan sonuçları yanında öngördüğü farklı hususlar da karşılaştırmalı hukuk ışığında açıklanmıştır.
Haksız rekabette tazminat davası
Rekabet kavramı, ticari yaşamın vazgeçilmez unsurlarından olup, taraflar arasındaki ilişkilerin dürüst bir zeminde kurulmasını ve kurulan bu ilişki ile önce tarafların, daha sonrasında ise toplum menfaatinin sağlanmasını amaçlamaktadır. Haksız rekabet kavramı, rekabet ortamının kurulması sonucu ortaya çıkmış; bu rekabet ilişkisinin kötüye kullanılmasını önlemek, dürüst ve bozulmamış rekabetin gerçekleştirilemediği alanlarda rekabetin taraflarının ve menfaatlerinin korunması amacıyla kanuni düzenlemeler çerçevesinde sınırlandırılmış ve yaptırımlar öngörülmüştür. Bu yüksek lisans tez çalışmasında öncelikle Türk Hukuku'nda kanunlar çerçevesinde Anayasal bir hak olan rekabet hakkı değerlendirilmiş, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu ile haksız rekabeti oluşturan eylemler, bu eylemler neticesinde taraflara yüklenecek yükümlülükler ve menfaati zarar gören ya da zarar görme tehlikesiyle karşı karşıya kalan kimselerin başvurabileceği yollar, açabileceği davalar kanun çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Genişletilmiş toplu lisanslama
Teknolojik ilerlemenin bir sonucu olarak internet, telif hakkına konu fikri ürünlerin dağıtımının yapıldığı ana mecra haline gelmiştir. Dijital teknolojinin birçok yerde ve çok yönlü birçok kişi ya da kurum tarafından kullanılması, özellikle telif haklarına konu fikri ürünleri etkilemiştir. Avrupa Birliği (AB) ise Dijital Tek Pazar oluşturma stratejisi kapsamında düzenlemelerine 2019/790 sayılı Dijital Tek Pazarda Telif Hakları ve Bağlantılı Haklar Yönergesini eklemiştir. Söz konusu direktifin 8 ve 12. maddelerinde ise genişletilmiş toplu lisanslama (GTL) düzenlenmiştir. GTL özellikle kitlesel olarak dijital mecrada kullanımın yoğun olduğu müzik, işitsel-görsel, sinema vb. eserlerin teliften arındırılmış şekilde kullanılmasına olanak sağlayan bir sistemdir. Özellikle televizyon yayınlarında olduğu gibi bazı kullanımların çok miktarda eser veya telif unsuru içermesi nedeniyle, tüm hak sahipleri ile görüşülerek kullanım izinlerinin alınması dijitalleşen dünyada hem çok maliyetli hem de oldukça zahmetli ve hatta çoğu zaman imkânsız bir hal almaktadır. Fikri ürünler üzerinde hak sahibi olanların, telif haklarını kullanma yetkisini herhangi bir meslek birliğine ya da toplu hak takibi yapan bir organizasyona vermemesi, başka bir deyişle oranın bir üyesi olmaması halinde söz konusu kullanımlar için izin alınması hem kullanıcılar açısından oldukça külfetli, hem de hak sahiplerinin menfaatlerini koruma noktasında daha da büyük bir sorun teşkil etmektedir. Bunun yanında kültürel mirasın korunmasıyla yükümlü olan kurumlar açısından en önemli zorluklardan biri, telif hakkı sahiplerinin kimliklerinin belirlenmesi ve telif hakkı içeren eserlerin kullanılması için yetki ya da lisans alınması gibi telif hakkı temizliğine ilişkin süreçlerdir. Özellikle sınır ötesi online kullanımlar açısından düşünüldüğünde bu çok daha karmaşıktır. GTL düzenlemesi ile dijital çağda herhangi bir toplu hak yönetimi organizasyonuna üye olmayan eser ve bağlantılı hak sahipleri açısından da meslek birlikleri ile kullanıcılar arasında yapılan lisans sözleşmelerinin geçerli olmasını sağlayacak bir sistem öngörülmüştür.
Yargı kararları ışığında Türk ve İsviçre Hukukunda yoksulluk nafakası
Bu çalışmada, 4721 sayılı Türk Medeni Kanununun 175. maddesinde yer alan yoksulluk nafakası, doktrinde yer alan görüşler ve güncel yargı kararları eşliğinde incelenmiştir. Özellikle tartışmalı hususlarda ZGB Art. 125 hükmü ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Bu kapsamda yoksulluk kavramı, yoksulluk nafakasının amacı, ilkeleri, benzer müesseselerden farkı, unsurları, yoksulluk nafakasının belirlenmesine ilişkin esaslar ve sona erme halleri ele alınmıştır. Bununla birlikte süresiz nafaka düzenlemesi; öğretideki görüşler, yargı kararları ve meclis araştırması komisyon raporları eşliğinde tartışılarak düzenlemeye ilişkin öneriler getirilmiştir.
Türk özel hukukunda ceza koşulu
Çalışmamızın konusunu, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'nun 179. ve 182. maddeleri arasında düzenlenen ceza koşulu oluşturmaktadır. Ceza koşulu, borçlu üzerinde baskı oluşturarak mevcut ve geçerli asıl borcun ifasını; asıl borcun hiç veya gereği gibi ifa edilmemesi halinde ise alacaklının doğması muhtemel zararının tazminini güvence altına alan ekonomik değere sahip, ayrı ve bağımsız olmakla birlikte fer'i nitelik taşıyan bir edimdir. Kural olarak taraflar, sözleşme özgürlüğü çerçevesinde ceza koşulunu serbestçe belirleyebilirler. Ancak, serbestçe kararlaştırılan ceza koşulunun miktarı bazı hallerde hakkaniyeti zedeleyecek düzeyde aşırılık taşıyabilmektedir. Bu gibi hallerde, borçlunun ekonomik yönden sömürülmesini önlemek ve sözleşme adaletini sağlamak amacıyla sözleşme özgürlüğü ilkesi; hâkime, aşırılığa müdahale ederek ceza koşulunu indirme yetkisi verilmek suretiyle sınırlandırılmıştır. Çalışmamızda, ceza koşulu kavramı ve aşırılığı halinde ceza koşulunun indirilmesi; öğretide yer alan görüşler ve Yargıtay kararları kapsamında incelenmiştir. Çalışmamızın birinci bölümünde, ceza koşulu kavramı ele alınmış, bu doğrultuda ceza koşulunun tanımı, amacı, hukuki niteliği, unsurları ve türleri incelenmiş; ceza koşulunun kusur ve zarar ile ilişkisi ve benzer kavramlardan farkı açıklanmıştır. İkinci bölümde, ceza koşulunun indirilmesinin amacı, hukuki niteliği, şartları ve tacir sıfatını haiz borçlu bakımından ceza koşulunun indirilmesi ele alınmıştır. Çalışmamızın üçüncü bölümünde ise ceza koşulunun indirilmesine ilişkin usuli işlemlere yer verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Ceza koşulu, Ceza Koşulunun İndirilmesi, Aşırı Ceza Koşulu, Ceza Koşulunun Ahlaka Aykırılığı
Ceza muhakemesi hukukunda tebligat
Hakkında işlem yapılan kimseye bu işlemle ile ilgili bilgi verilmesi gerekmektedir. Bilgilendirilen kimse ise bu işleme karşı temel hak ve özgürlüklerini korumak için gerekli girişimlerde bulunma imkanı elde etmiş olur. Bu bilgilendirme işleminin hukuk alanında bir anlam ifade edebilmesi ancak bilgilendirme işleminin belgelendirilmesine bağlıdır. İşte bu bilgilendirme ve belgelendirme işlemine tebligat denilmektedir. Tebligat bir usul işlemidir ve hukuken geçerli bir tebligattan söz edebilmek için ilgili mevzuata sıkı sıkıya uymak gerekmektedir. Tebligat ile ilgili usul ve esaslar genel olarak 7201 sayılı Tebligat Kanunu'nda düzenlenmiştir. Ancak konusuna göre farklı alanlarda özel düzenlemelere ihtiyaç olacağından farklı kanunlarda tebligat ile ilgili özel düzenlemeler bulunmaktadır. Hukukta özel bir yere sahip olan ceza muhakemesi sürecinde de tebligatla ilgili özel düzenlemelere ihtiyaç duyulmaktadır. Çünkü ceza muhakemesi amacı, konusu, ilkeleri, süjeleri, işlevleri, işleyişi vb. bakımından diğer hukuk dallarından farklılık göstermektedir. Bu sürecin her aşamasında ve yapılan her işlemden ilgili tarafların bilgilendirilmesi, kamu açısından maddi gerçeği bulma, adaleti ve hukuk güvenliğini sağlama ve muhakeme sürecine katılan süjelerin temel hak ve özgürlüklerini korumak açısından önemlidir. Bireyler açısından ise adil yargılanma, savunma yapabilme, dinlenilme, makul sürede yargılanma, çelişmeli muhakeme vb. hakların hayata geçirilmesi açısından önemlidir. Bu bağlamda ceza muhakemesinde tebligatın amaca uygun, kolay ve hızlı bir biçimde yapılması bu sürecin yürütülmesinde ayrı bir öneme sahiptir. Ceza muhakemesinde geçerli tebligat usul ve esaslarıyla ilgili hem 7201 sayılı Kanun'da hem de 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu'nda düzenlemeler bulunmaktadır. Bu süreçte uygulanan tebligat türü 7201 sayılı Kanun'un da düzenlenen kazai tebligat türüdür. Bu tebligat türü sürecin hızlı bir şekilde işlemesine katkı sağlayacak uygulamalar içermektedir. İşte bu süreçte kazai tebligatın ne gibi kolaylaştırıcı uygulamalar içerdiği, tebligat işlemlerinin nasıl yürütüldüğü, 5271 sayılı Kanun'da ne gibi düzenlemeler yer aldığı merak konusu olmuştur. İşte bu çalışma ile ceza muhakeme sürecinde uygulanan tebligat işlemlerinde uygulanan usul ve esaslar incelenecektir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu'na göre kefalet sözleşmesinin şekli
Kefalet sözleşmesi; tek tarafa borç yükleyen ve tarafları kefil ile alacaklı olan, asıl borçlunun borcunu ödememesi nedeniyle kefilin sorumluluk altına girdiği bir şahsi teminat sözleşmesidir. Ticari hayattaki ihtiyaçlar sebebi ile temelleri Roma Hukukundan bugünlere kadar gelen kefalet sözleşmesi en çok tercih edilen teminat sözleşmelerinden biridir. Bunun nedeni, miktarı düşük borçlar için dahi herhangi bir masraf veya zaman almadan asıl borcun ifa edilmemesi halinde kefil tarafından borcun teminat altına alınmasının mümkün olmasıdır. Burada kefalet sözleşmesi ile teminat altına alınan sadece sözleşmeden doğan borçlar olmayıp, para ile ölçülmesi mümkün olabilecek her türlü borçlardır. 818 sayılı Eski Borçlar Kanunu'nun kefili ve aile birliğini yeterince korunmadığı düşüncesiyle 1 Temmuz 2012'de yürürlüğe giren 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu ile kefalet sözleşmesinde birçok hükümde değişikliğe gidilmiştir. Yapılan bu değişiklikler genel olarak kefalet sözleşmesinin şekil şartlarındaki hükümler ile TBK madde 584 gereğince Kanuna ilk kez giren eşin rızasına ilişkindir. Bu çalışmada, 6098 sayılı Türk Borçlar Kanununda kefili korumak amaçlı ağırlaştırılmış olan nitelikli adi yazılı şekil ışığında, kefalet sözleşmesinin kurulmasında gerekli olan şekil şartları ve eşin rızası üzerinde durulmuştur. Şekil şartlarına uyulmadan şekle aykırı ifa edilen kefalet sözleşmesinin sonuçlarına değinilmiştir.
Mirastan feragat sözleşmesi
Mirastan feragat sözleşmesi, muhtemel mirasbakan ve onun muhtemel mirasçısı arasında akdedilen bir miras sözleşmesidir. Mevzubahis akdin, "olumsuz miras sözleşmesi" yahut "mirastan vazgeçme sözleşmesi" olarak da adlandırıldığı görülür. Osmanlı hukukunda bulunmayan bu hukuki imkan, 1926 yılında yürürlüğe giren Türk Kanunu Medenisi ile Türk hukukuna kazandırılmıştır. Mirastan feragat sözleşmesi, mirasbırakana terekesini planlama fırsatı veren hukuki müesseselerin başında gelir. Muhtemel muris yönünden bakıldığında, ölüme bağlı tasarruf niteliğinde bir işlem söz konusudur. Akdin ivaz karşılığında yapıldığı hallerde muris, mirasçının gelecekteki miras payını adeta satın almaktadır (Erbauskauf). Muhtemel mirasçı açısından ise bu sözleşme, gelecekte elde edebileceği miras payından kısmen veya tamamen vazgeçme anlamı taşır. Onun işlemi terekesine değil malvarlığına etki edecek türdendir. Bu nedenle, feragat eden taraf bakımından sağlararası bir hukuki işlem söz konusudur. Görüldüğü üzere, mirastan feragat sözleşmesi ikili bir yapıdadır. Ölüme bağlı tasarruf olması yönüyle miras hukukunun, sağlararası hukuki işlem olması yönüyle de borçlar hukukunun kapsamında değerlendirilecek çeşitli özelliklere sahiptir. Öte yandan, özellikle ivazlı mirastan feragat sözleşmesinin hukuki niteliği fazlasıyla tartışmalıdır. Zira ivazlı mirastan feragat akdi kapsamında, ölüme bağlı unsur ile sağlararası unsur yan yana gelmektedir. Söz konusu unsurların tek bir hukuki işlem bünyesinde mi birleştikleri yoksa iki ayrı hukuki işlem mi oldukları meselesi, burada yürütülen tartışmaların odak noktasını oluşturur. Bu çalışmada, mirastan feragat sözleşmesinin hukuki niteliğine ve konusuna ilişkin tartışmalara açıklık getirilmiş, bu sözleşmenin nasıl kurulacağına, hükümlerinin neler olacağına ve hangi hallerde sona ereceğine dair ayrıntılı açıklamalar yapılmıştır. Yapılan açıklamalarda 4721 Sayılı Türk Medeni Kanunu ve Türk miras hukuku esas alınmakla beraber, yeri geldikçe İsviçre medeni hukukundan ve Alman medeni hukukundan da karşılaştırmalı şekilde faydalanılmıştır. Bunun yanı sıra, çalışma boyunca, mirastan feragat tasarrufunu inceleyen yüksek yargı içtihatlarından da geniş biçimde yararlanılmıştır. Böylelikle hem uygulamanın konuya ilişkin yaklaşımı ortaya konulmuş hem de mirastan feragat sözleşmesine dair somut ve güncel sorunlar tespit edilmiştir.
Medeni Usul Hukukunda kısa karar
Yargı erkinin en büyük görevi, mahkemelere yansıyan hukuki ihtilafların çözümünde en hızlı, en doğru ve vatandaş için en ucuz yol izlenerek, somut dosyada en adil kararı vermektir. Mahkemelerce verilecek bu adil kararlar sayesinde, halkın ve kamunun vicdani tatmin duygusu karşılanacak, böylece tüm bireylerin adalete olan güveni en üst noktaya taşınacaktır.Mahkeme önüne gelen ihtilafla ilgili dosyada, tahkikatını tamamlayıp, söz konusu ihtilafı çözecek duruma geldiğinde yargılamayı sonlandırarak, davayla ilgili son kararını açıklar. Anayasa'nın 141. maddesi gereği, mahkemeler her türlü kararlarını gerekçeli olarak yazmalıdır. HMUK' un 388. maddesi de Anayasa'nın söz konusu maddesini destekler niteliktedir. Bu yüzdendir ki, mahkemelerin gerekçesiz bir karar vermeleri, Anayasa ve Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu'nun amir hükümlerine de aykırıdır.Gerekçe mahkemenin vardığı sonuca (hükme) dayanak teşkil eden sebeptir. Gerekçede, hâkimi o sonucu vermeye iten nedenlerin yanı sıra, tarafların dilekçe ve sözlü beyanlarından dile getirdikleri iddia ve savunmaların özeti, çekişmeli konular hakkında toplanan deliller, bu delillerin tartışılması sonucu hangilerinin ret ve üstün tutulduğu, hangi vakaların sabit görüldüğü ve bunların tümünden çıkarılan sonuç bulunmalıdır.Ülkemizdeki mahkemelerin yoğun iş yükü, teknik ve personel eksikliği gibi sebepler, adalet hizmetini yavaşlatmakta, bu da yapılan yargılama sonunda açıklanan hükümlerin, gerekçesiz olarak tefhim edilmesi sonucunu doğurmaktadır. Hal böyle olunca, kanun koyucu, uygulamadaki duruma paralel bir düzenleme yaparak, yargılama sonunda sadece hüküm fıkrasının tefhim edilmesini yeterli görmüş, hükmün tefhiminden itibaren onbeş gün içinde gerekçeli kararın yazılarak taraflara tebliği esasını benimsemiştir.Mahkeme yargılama sonunda hüküm sonucunu tutanağa geçirerek okur. Taraflara, yargılama sonunda yüklenen borç ve tanınan hakların belirtildiği hüküm sonucuna, uygulamada kısa karar denmektedir. Mahkemenin kısa kararını açıkladıktan sonra yapacağı iş, buna uygun bir gerekçeli karar hazırlamaktır.Gerekçeli kararla, kısa karar arasında oluşan çelişki, söz konusu gerekçeli karar, temyiz yoluyla Yargıtay'a taşınırsa bozma sebebidir. Karar bozulduktan sonra yerel mahkemenin yapması gereken iş, önceki kararla bağlı olmaksızın çelişikliği kaldırmak kaydıyla vicdani kanaatine göre karar vermektir.
Limited şirket müdürler kurulu ve müdürler kurulu kararlarının butlanı
Limited şirket, bir veya birden çok gerçek veya tüzel kişi tarafından kurulan, sermayesi belirli olup ve esas sermaye paylarının toplamından oluşan ticaret unvanına sahip bir ticaret şirketidir. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu'nun 573'üncü maddesinin üçüncü fıkra hükmüne göre bir limited şirketin kurulabilmesi için amacının ve konusunun kanunen yasak bir nitelik taşımaması gerekmektedir. Limited şirketler ticaret siciline tescil edildikleri an tüzel kişilik kazanırlar. Limited şirketlerin iki organı bulunmakta olup bu organlar limited şirketin bütün ortaklarından meydana gelen genel kurul ve şirket sözleşmesiyle belirlenecek veya genel kurul kararıyla ataması yapılacak müdürlerden oluşan müdürler kuruludur. 6102 sayılı TTK'ya göre bu organların birlikte mevcut olması şarttır. 6102 sayılı TTK'da limited şirket müdürleri tarafından alınacak kararların butlanına ilişkin düzenlemelere yer verilmiştir. Bu bağlamda; eşit işlem ilkesine aykırı olan, limited şirketin esas yapısına uygun olmayan ya da sermayenin korunması ilkesini göz ardı eden, ortaklık haklarını ihlal eden veya şirketin organlarının devredilemez yetkileri kapsamında alınan müdürler kurulu kararları batıl olacaktır. Alınan kararların batıl olması, konu kararların en başından itibaren hüküm doğurmaması ve bu kararların butlanının tespiti için herhangi bir süreye bağlı olunmadan hukuki yararı bulunan herkes tarafından dava açılabilmesi anlamına gelmektedir.
Mesafeli sözleşmelerde tüketicinin korunması
Teknolojide yaşanan gelişmeler mal ve hizmetlerin pazarlanmasında yeni yöntemler ortaya çıkarmıştır. Öyle ki satıcı/sağlayıcı ile tüketiciler, fiziksel olarak biraraya gelmeksizin, salt iletişim araçları yardımıyla sözleşme akdeder duruma gelmiştir. Kendine özgü kurulma tekniği bağlamında mesafeli sözleşme olarak adlandırılan ve tüketici sözleşmeleri arasında yer alan bu sözleşmeler, gün geçtikçe yaygınlaşmaktadır.Ancak mesafeli sözleşmelerin yapısı gereği, tüketiciler, gerek satıcı/sağlayıcı gerek sözleşme konusu mal veya hizmet hakkında yeterince tatmin olamama tehlikesi ile karşı karşıyadır. Bu tehlikeyi ortadan kaldırmak ve tüketicilerin mesafeli sözleşmelere korkusuzca katılımlarını sağlamak amacıyla norm koyucular bu sözleşmelere özgü özel hükümler getirme yoluna gitmişlerdir. Bu konuda özellikle AB'nin Mesafeli Sözleşmeler Yönergesi birçok ülke hukukunun konuya ilişkin düzenlemelerine kaynak oluşturmuştur.Türk hukukunda ise mesafeli sözleşmelere ilişkin özel düzenleme 06.03.2003 tarihinde kabul edilen 4822 sayılı ?Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun?un 9/A maddesiyle getirilmiştir. Ancak konuya ilişkin ayrıntılı hükümler 14.06.2003 tarihinde yürürlüğe giren Mesafeli Sözleşmeler Uygulama Usul ve Esasları Hakkında Yönetmelik'te yer almaktadır.Türk hukukunda mesafeli sözleşmelere ilişkin bu düzenlemeler yapılırken ne yazık ki norm koyucunun dikkatsizliği ve/veya aceleciliği sebebiyle kimi noktalarda birbiriyle çelişen veya kurumun yapısına ters düşen hükümlere yer verilmiştir. Ayrıca TKHK değişikliğinde ne E ? Ticaret Yönergesindeki düzenlemeler ne de Mesafeli Sürüm Yoluyla Tüketiciye Sunulan Finansal Hizmetlere İlişkin Yönerge hükümleri dikkate alınmıştır. Bu durum, mevzuatını AB hukukuyla uyumlaştırma iddiası taşıyan Türk hukuku bakımından büyük bir eksikliktir.Elektronik ticaretin hukuki çerçevesinin çizilmesi ve özellikle mesafeli sözleşmelerde tüketicilerin tam ve etkin bir şekilde korunmasını sağlamak için yakın bir tarihte yapılacak değişiklikle söz konusu eksikliklerin ve tutarsızlıkların giderilmesi gerekir.
Alt işveren ilişkisinden doğan asıl işverenin sorumluluğu
Özellikle 1980'lerden bu yana yaşanan sürekli ekonomik kriz vedeğişen personel yönetimi, personelde esneklik gereğini ortaya çıkarmıştır.İşverenlerin özel uzmanlık gerektiren alanlarda kendisine ait personelistihdamı yerine, bunu başka ve uzman bir kuruluş eliyle yaptırmadüşünceleri gibi işgücü maliyetlerini azaltma yahut sorunsuz ve sürekliistihdam anlayışı, işverenleri bu yönteme iten etkenlerden biri olmuş, hukukiolarak belirtilen bu sebeplerden ayrı olarak İş ve Sosyal GüvenlikHukukunun getirdiği yükümlülüklerden kaçınma eğilimi, sendikalörgütlenmeye sıcak bakmama, insan gücü sevk ve idaresinin getireceğiyoğunluktan kurtulma düşünceleri de gerek alt işverenliğin ortayaçıkmasında gerekse yaygınlaşmasında rol oynamıştır.Bütün bunları göz önünde bulunduran kanun koyucu, asıl işveren-altişveren ilişkisini düzenleme ihtiyacı hissetmiş, 1475 sayılı Kanun dönemindekonu yalnızca asıl işverenin alt işverenle birlikte sorumluluğu noktasındanele alınmış iken, 4857 sayılı Kanun ile alt işveren ilişkisinin tanımlanması vemuvazaalı işçi çalıştırılmasının müeyyideleri de düzenleme konusuolmuştur.Asıl işveren alt işveren ilişkisi ile ilgili olarak Kanunla getirilen yenidüzenlemede, eskisinde yer alan bazı esaslar korunmuş olmakla birlikte,uygulama sorunları göz önüne alınarak ilişkiyi daraltıcı bazı farklılıklarvardır. Buna göre, bir işyerinde yürütülen mal veya hizmet üretimine ilişkin?yardıcı işlerde? veya ?asıl işin bir bölümünde? iş alan diğer işverenler,işçilerini sadece bu işyerinde çalıştırdıklarında asıl işveren alt işveren ilişkisidoğacaktır. Ayrıca bu ilişkinin kurulması, işletmenin ve işin gereği ileteknolojik nedenlerle uzmanlık gerektiren işlerde mümkün olacaktır.4857 sayılı Kanun ile asıl işveren alt işveren ilişkisinin kurulmasınınsınırları da çizilmiş ve asıl işveren işçilerinin alt işverence çalıştırılması, asılişveren yanında çalışmış olan işçi ile alt işveren ilişkisinin kurulması veişletmenin ve işin gereği ile teknolojik nedenler dışında asıl işin bölünerek altişverenlere verilmesi yasaklanmıştır. Bu sınırlamalara aykırılığın hukukiyaptırımı da kanunda açıkça düzenlenmiş ve aksi halde alt işveren ilişkisininmuvazaaya dayandığının kabul edileceği ve alt işveren işçilerininbaşlangıçtan itibaren asıl işverenin işçisi sayılacağı belirtilmiştir.Kanunda sayılan hallerin mutlak bir yasaklama ve muvazaa halini miyoksa somut durumla birlikte değerlendirilmesi gereken bir muvazaakarinesi mi olduğu doktrinde tartışmalı olup, ayrıca yasal düzenlemedekimuvazaa kavramı da teknik anlamı ile örtüşmemesi bakımındaneleştirilmiştir.Asıl işveren-alt işveren ilişkilerinde kanun koyucu, konuyu işçi yararıyönünden ele almış ve özellikle az sermayeli alt işverenlerin mali sıkıntıyadüşmelerinde, bunların yanında çalışan işçilerin ücret ve diğer haklarınıalamamaları tehlikesini önlemek için asıl işverenleri, alt işverenin işçilerinekarşı o işyeri ilgili olarak bu Kanundan, iş sözleşmesinde veya alt işverenintaraf olduğu toplu iş sözleşmesinden doğan yükümlülüklerinden alt işverenile birlikte sorumlu tutmuştur. Burada söz edilen ?birlikte sorumluluk?müteselsil sorumluluk olup, işçi alt işveren yanındaki çalışmasından doğanherhangi bir zarara uğraması halinde, alt veya asıl işverenden dilediğinebaşvurup zararının giderilmesini talep edebilecektir.Asıl işveren-alt işveren ilişkisinin muvazaaya dayandığının tespitihalinde ise, işçi başlangıçtan beri asıl işverenin işçisi sayılacağından, budurumda işçi alacaklarının tek ve gerçek muhatabı asıl işveren olacaktır.
Tüketicinin korunması hakkında kanun açısından haksız şartlar
Sanayi devrimi sonucunda ortaya çıkan seri ve kitle halinde üretimsonucunda sözleşmelerde değişiklikler olmuş, klasik borçlar hukukusözleşmeleri dışında standart sözleşme denilen yeni bir sözleşme modeliortaya çıkmıştır. Sözleşmelerin matbulaşması ve iş hayatının baş döndürengelişmeleri neticesinde sözleşmelerin müzakere edilebilme imkânı kalmamış,tüketiciler uzunca bir süre satıcı, sağlayıcı veya kredi verenlerin empozeettikleri hükümlerle sözleşme yapmak zorunda bırakılmışlardır. Uzunca birsüre standart sözleşmeler de ferdi sözleşmelerle aynı kaba konulmuş vebunlarla ilgili uyuşmazlıklara ferdi sözleşme hukuku kuralları ile çözümbulunmaya çalışılmıştır. Ancak böyle bir sözleşme hukukunun yetersizkalması sebebiyle Anayasa'da dahi korunmasına yönelik hüküm bulunantüketici korumasız kalmıştır.Nihayet Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 6.maddesinde2003 yılında yapılan değişiklik ile tüketici sözleşmelerinde yer alan haksızşartların denetlenmesi imkanı getirilmiştir.Tüketici sözleşmelerindeki haksız şartlar, sözleşme nitelikli hükümlerolup, bunların öncelikle idari denetime daha sonra ise yargısal denetime tabitutulması tüketicinin korunması açısından büyük önem arz etmektedir.Gerek haksız şartların yargısal denetiminde gerekse sözleşmenintamamlanmasında şüphe halinde tüketici lehine yoruma üstünlük tanımakkanunun ruhuna daha uygun düşer.Anahtar Kelimeler : Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun, HaksızŞartlar, Genel şlem Şartları, dari ve YargısalDenetim
İş sağlığı ve güvenliğinde çalışanların yükümlülükleri ve hakları
20.06.2012 tarihinde 6331 sayılı İş Sağlığı ve Güvenliği Kanunu kabul edilmiştir. Buna göre tüm çalışanlar, söz konusu Kanun kapsamına alınmıştır. Çalışmamızın konusunu, çalışanların iş sağlığı ve güvenliği açısından yükümlülükleri ile hakları oluşturmaktadır. Çalışanların ve işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği yükümlülüklerine uyması, hem sağlıklı hem de güvenli bir çalışma ortamının sağlanması için son derece önemlidir. Bu nedenle öncelikle tarafların bu yükümlülükleri ve hakları iyi bilmesi gerekir. Çalışanlar, işverenin aldığı önlemlere uymazsa çeşitli yaptırımlar uygulanabilir. Bunlar disiplin cezası, tazminat, iş sözleşmesinin feshidir. İşverenler de çalışanlarını denetlemeli ve gözetmelidir. Çalışmamız dört bölüm içermektedir. Birinci bölümde, iş sağlığı ve iş güvenliğiyle ilgili kavramlara, iş sağlığı ve iş güvenliğinin amacına ve kaynaklarına yer verdik. İkinci bölümde, konumuzla iç içe olan işverenlerin iş sağlığı ve güvenliği yükümlüklerini ele alarak söz konusu yükümlülüklerin çalışanlar üzerindeki etkilerini değerlendirmeyi uygun gördük. Çünkü işverenlerin söz konusu yükümlülüklerinin, çalışanların iş güvenliği ve sağlığı ile ilgili haklarının karşılığını oluşturması sebebi ile ayrı bir konu olarak değerlendirilemeyeceğini düşünmekteyiz. Ayrıca konuyu yeri geldikçe geçici iş ilişkisiyle çalışanlar, alt işveren işçileri ve uzaktan çalışanlar açısından da inceledik. Üçüncü bölümde, öncelikle çalışanların iş güvenliği ve iş sağlığı açısından yükümlülüklerine daha sonra da bu konudaki haklarına değindik. İşçi ve işverenin sorumluluklarını, hukuki niteliğini ve kusur kavramını değerlendirdik. Son bölüm olan dördüncü bölümde ise çalışanların, söz konusu yükümlülükleri yerine getirmemiş olmaları halinde uygulanabilecek yaptırımlara değindik. 6331 sayılı Kanun, tüm çalışanlar için geçerli olduğundan yaptırımlar konusunda, Devlet Memurları Kanunu'ndaki ilgili hükümlere de yer verdik. Ayrıca çalışmamızda, çalışanlardan bahsederken bazı hallerde, Türk Borçlar Kanunu'ndaki şekli ile "çalışan" ifadesi yerine "işçi" ifadesini kullandık.
Terekenin korunması önlemlerinden terekenin resmen yönetilmesi
Mirasbırakanın ölümü ile tüm mirası yasal ve atanmış mirasçılarına bir bütün halinde geçer. Mirasbırakanın ölümü ile terekesi hak sahipleri tarafından bilinmeyebilir, mirasçılar tespit edilemeyebilir. Böyle bir durumda terekenin hak sahiplerine geçinceye kadar kaybolması, zarara uğraması ihtimallerinin bertaraf edilmesi gerekebilir. Kanunumuzda terekenin korunması önlemleri TMK'nın 589-594 maddeleri arasında belirtilmiştir. Kanun koyucu terekenin korunması önlemlerini sınırlı sayıda saymamış, her durumun özelliğine göre hâkime takdir yetkisi tanımıştır. Çalışmamın konusunu, mirasbırakanın ölümü ile ardında bıraktığı mal varlığının hak sahiplerine geçişine kadar korunması önlemlerini oluşturmaktadır. Birinci bölümde, tereke kavramı ve terekeye hâkim olan ilkeler açıklanmıştır. İkinci bölümde, terekenin korunması önlemleri yer almaktadır. Üçüncü bölümde ise, terekenin korunması önlemlerinden olan terekenin resmen yönetilmesi hususu detaylı olarak incelenmiştir. Son bölümde ise değerlendirme yer almaktadır.
Fikri Mülkiyet Hukuku uyuşmazlıkları ve arabuluculuk
Fikrî mülkiyet koruması, fikrî çaba ve zekânın ürünlerini, devlet otoritesiyle korumayı amaçlayan ve yaratıcılarına, ürünlerini belirli bir süre kullanma ayrıcalığı tanıyan hakları içermektedir. Fikrî mülkiyet konuları; patentleri, markaları, endüstriyel tasarımları ve coğrafi işaretleri içine alan; sınaî mülkiyet, telif hakları ve ilgili haklar olarak da adlandırılan yazılı edebi ve sanatsal eserler ile icra edilen, kaydedilen eserler olarak ikiye ayrılır. Fikrî ve sınaî mülkiyet haklarının, hak sahiplerine tanıdığı mülkiyet benzeri geniş yetkiler nedeniyle hak sahipleri, fikrî mülkiyet hakkına konu ürünün, kendileri veya verdikleri izinle üçüncü bir kişi tarafından piyasaya sunulmasından sonraki dolaşımını kontrolleri altına almak istemektedir. Bu durum, serbest ticaret ortamını dolayısıyla rekabet düzenini olumsuz yönde etkileyebildiğinden, hak sahibinin bu haklarına bazı sınırlamalar getirilmesi gerekmektedir.Fikrî mülkiyet haklarının tanınması ve korunması alanında imzalanan anlaşmalar ve anlaşmaların uygulanmasını sağlayan uluslararası kuruluşların çalışmalarıyla birlikte fikrî mülkiyet hakları, uluslararası bir boyut kazanmıştır. Fikrî hakların tanınması ve hak sahiplerine bir takım hak ve yetkiler verilmesi yeterli olmamakta, bu hakların kullanılması ve korunması için uygulanabilir ve geçerli bir uyuşmazlık çözüm yönteminin varlığı da gerekli olmaktadır. Bundan dolayı, uluslararası fikrî mülkiyet hukukunda uyuşmazlık çözüm mekanizmaları konusu önem kazanmış, fikrî mülkiyet haklarından doğan uyuşmazlıkların çözümünde özellikle iki uluslararası kuruluş olan Dünya Fikrî Mülkiyet Örgütü(WIPO) ve Dünya Ticaret Örgütü(WTO) önemli rol oynamaya başlamıştır. Bu noktada ?Fikrî Mülkiyet Hukukunda Uyuşmazlıkları ve Arabuluculuk? konusu gündemin önemli konuları arasında yer almıştır.
Hava ve uzay Hukukunda ticari hizmetlerden doğan hukuki sorumluluk
Son dönemlerde özel şirketler tarafından uzaya seyahatler düzenlenmeye başlanmıştır. Bu durum uzay turizmi ile uzay turisti, uzay katılımcısı veya uzay yolcusu gibi kavramların doğmasına sebep olmuştur. Bir uzay aracı ile seyahat eden uzay yolcusunun uğradığı zarardan doğan sorumluluğun tazmini konusu öğretide tartışmalıdır. Uzay cisminde bulunan uzay yolcusuna, yeryüzünde, hava sahasında veya uzayda başka bir fırlatan devletin uzay aracının çarpması halinde söz konusu zararı veren Fırlatan Devlet'in veya Uluslararası Örgütün uluslararası sorumluluğu doğacaktır. Oysa uzay cisminde bulunan uzay yolcusuna fırlatma esnasında, uzayda veya Dünya'ya dönüşü sırasında herhangi bir zararın gelmesi durumunda uzay yolcusunun içinde bulunduğu uzay cismini "Fırlatan Devletin" sorumluluğuna Sorumluluk Sözleşmesi'nin 7. maddesi gereği gidilemeyecektir. Sorumluluk Sözleşmesi Fırlatan Devletin vatandaşlarına ve fırlatma anından itibaren uzay cisminin inişine kadar uzay cismini çalışmasına katılan yabancı ülke vatandaşlarına uygulanmamaktadır. Bu durumda olan ve zarar gören uzay yolcuları ancak fırlatan devletin iç hukuk yollarına başvurarak zararlarını tazmin edebileceklerdir. Türkiye'de de Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı'nca hazırlanan "Türkiye Uzay Ajansı Kurulması ve Uzaya Yönelik Faaliyetlerin Düzenlenmesi Hakkında Kanun Tasarısı (Türkiye Uzay Kanunu Tasarısı)" Bakanlar Kurulu'nca 13.02.2017 tarihinde TBMM'ye sunulmuştur. Bu tasarı kanunlaşmamıştır. Bunun yerine, 13 Aralık 2018 tarihinde 30624 sayılı Resmi Gazete'de yayımlanan 23 nolu "Türkiye Uzay Ajansı Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" ile Türkiye Uzay Ajansı kurulmuştur. Ne kararnamede ne de kanun tasarısında her ne kadar hüküm bulunmayan hallerde Türk Sivil Havacılık Kanunu (TSHK)'nun uygulanacağına dair bir hüküm bulunmasa da TSHK'nın sorumluluk hükümlerinin ulusal Uzay Hukuku'na uygulanmasından daha uygun bir yaklaşım yoktur. Ayrıca uzay araçları havalanabildikleri ve havada seyredebildikleri için atmosferde (hava sahasında) bulundukları sürece TSHK bakımından da hava aracı sayılmaktadır. Bu sebeple çalışmada iç hukukta uygulanması gereken kuralların düzenlenmesine ışık tutmak adına Hava Hukuku'nun ticari hizmet faaliyetleri ile ilgili hukuk kurallarına da başta TSHK olmak üzere değinilmiştir.
Toplumsal cinsiyet perspektifinde kadın sağlığı uygulamaları
Toplumsal cinsiyet sağlık, eğitim, ekonomi alanlarını etkilemektedir. Bu çerçevede ortaya çıkan ayrımcılık kadınların iş hayatı, eğitim ve sağlık alanlarındaki kaynaklara erişimini engellemektedir. En temel insan haklarından olan kadınların sağlık hakkı ve üreme hakkı çerçevesinde toplumsal rol ve politik etkiler dolayısı ile aile planlaması uygulamalarına öncelik verilirken, kadınların yaşamsal olarak son derece önemli olan cinsel sağlık ve üreme sağlığına erişimleri kısıtlıdır. Kadının cinsel sağlık, üreme sağlığı ve üreme hakları özelindeki çalışmamızda ilk olarak ilgili temel kavramlar, genel çerçevede toplumsal cinsiyet eşitsizliği perspektifinde kadın sağlığı ve uygulamaları ele alınmakta, takiben ise toplumsal cinsiyet ve hasta hakları perspektifinde Anglosakson hukukunda HPV aşı ve kürtaj uygulamalarına değinilmektedir. Son olarak ise aynı perspektifte bu uygulamaların Türkiye'deki durumu ele alınmaktadır.
Medenî yargılama hukukunda davanın konusuz kalması
Davaya konu edilen uyuşmazlık genellikle mahkeme hükmü ile sona ererken, bazen dava dışında ve yargılama devam ederken meydana gelen bir gelişme ile de sona erebilir. Bu halde ya dava ile ulaşılmak istenen neticeye ulaşılmış ya da ulaşılma imkânı kalmadığından talep hakkında hüküm verilmesi gereksiz hale gelmiştir. Davanın konusuz kalması olarak ifade edilen bu durum ile uygulamada sıkça karşılaşılmakla birlikte, Hukuk Muhakemeleri Kanunu m. 331/1'in dar kapsamı nedeniyle teorik olarak açıklanmaya muhtaçtır. Çünkü bir davanın nasıl konusuz kalabileceğine ilişkin bir yargı içermemektedir. Yargılama dışında gerçekleşebilecek vakıaların çok çeşitli olduğu ve bu vakıaların dava türlerine göre farklı etki doğurabileceği gözetildiğinde, tüm dava türleri için geçerli olmak üzere davanın konusuz kalabilmesi için gerekli şartlar belirlenmelidir. Bu şartlar gerçekleşip dava konusuz kalsa dahi, ortaya çıkan durum doğrudan derdest davanın konusuz kalmaya bağlı olarak sona ermesine neden olmaz. Gerçekleşen vakıa ile doğurduğu etkilerin mahkemeye taşınmasına ve mahkeme tarafından usulî açıdan sonuç bağlanmasına yönelik bir taraf usul işlemine ihtiyaç duyulur. Mahkeme taraflar arasındaki uyuşmazlığın sona erdiği ve davanın konusuz kaldığı kanaatine varırsa, esas hakkında karar verilmesine yer olmadığı kararı ile yargılamayı sona erdirir. Davanın bu şekilde sona ermesi, yargılama giderlerine hükmedilmesine engel değildir. Mahkeme davanın açıldığı tarihteki tarafların haklılık durumuna göre, taraflardan birini yargılama giderlerini ödemeye mâhkum eder.
İşveren sorumluluk sigortası genel şartları bakımından teminatın kapsamı
Çalışmanın konusu, işveren sorumluluk sigortası genel şartları bakımından teminatın kapsamıdır. İşveren sorumluluk sigortası ile işverenin bir iş kazası sonucunda doğan hukuki sorumluluğu sigortalanır. İşveren sorumluluk sigortasında asıl riziko iş kazasıdır. Kural olarak, işçinin ya da işçinin ölümü halinde hak sahiplerinin iş kazası sonucunda uğramış oldukları zarar Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından karşılanır. Ancak, Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından yapılan yardımlar ya da ödemeler işçinin ya da hak sahiplerinin uğradıkları zararların karşılanmasında çoğu zaman yeterli olmaz. Bu sebeple, işveren sorumluluk sigortası ile Sosyal Güvenlik Kurumu'nun sağladığı yardımların üstünde ya da dışında kalan tazminat talepleri ile Sosyal Güvenlik Kurumu tarafından açılan rücu davalarına ilişkin tazminat talepleri karşısında işveren sigorta poliçesinde yazılı miktara kadar sigorta güvencesinden yararlanır.
Elektronik sağlık kayıt sistemlerinden doğan hukuki sorumluluk
Sağlık hizmetlerinin bilişim teknolojileriyle kesiştiği noktalardan biri elektronik sağlık kayıt sistemleridir. Bu sistemler sadece elektronik ortamda hastaların sağlık bilgilerinin kaydını tutma ve depolama vasıtası olarak kullanılmayıp, içerisinde birçok farklı fonksiyonu yerine getirebilecek araçlar barındırmaktadır. Elektronik sağlık kayıt sistemlerinin ve içerdiği araçların sahip olduğu amaçlardan en öne çıkanı, hastalara kaliteli sağlık hizmetlerinin sunulmasıdır. Belirtilen bu temel amaç, sistemlerin kendi içerisinde ve birbiriyle teknik, semantik ve organizasyonel düzeyde kolayca bilgi değiş tokuşu yapabilmelerini ve uyumlu çalışmalarını gerektirmektedir. Böylelikle hastanın başvurduğu hekim ve sağlık kuruluşlarının tamamı, hastanın tüm tıbbi geçmişine, testlerine, sonuçlarına ve radyoloji raporları gibi bilgilerine erişebilecektir. Bu erişim teşhis koyma veya tedaviyi belirleme aşamasında hekimlere kolaylık sağlayacak ve hekimlerin iş yüklerini hafifletecektir. Her teknolojik gelişmede olduğu gibi, elektronik sağlık kayıt sistemlerinin de öngörülebilen veya beklenmedik birtakım olumsuz sonuçlar doğurması mümkündür. Yüksek düzeyde bağlılığa ve birlikte çalışabilirliğe sahip sistemlerin bir bölümünde meydana gelen kullanıcı, teknoloji veya çalışma ortamı kaynaklı hataların, hastanın sağlığıyla ilgilenen ve sisteme erişimi olan tüm sağlık personelleri için yanıltıcı nitelik taşıması ve bu yanıltıcı bilgiye dayanarak hastanın sağlığıyla ilgili hatalı kararların alınması mümkündür. Sistem çarkı içerisinde ortaya çıkan küçük bir pürüzün, eksik veya yanlış bir içeriğin, hatalar silsilesi halinde ilerleyerek ve büyüyerek doğrudan hastaya etki etmesi ve hastanın zarar görmesi söz konusu olabilir. Hasta hatalı tıbbi müdahaleden dolayı uğradığı zararların tazminini, hekim ile akdettiği tedavi sözleşmesine veya haksız fiil kurumuna dayanarak talep edebilir. Tam olarak bu sebeple, elektronik sağlık kayıt sistemlerinin kullanımının, hekimlerden beklenen özenin kapsamını nasıl değiştirdiği ve hatalı tıbbi uygulamalardan doğan hukuki sorumluluk şartlarının, elektronik ortam ve sistem niteliklerinin göz önünde bulundurularak yeniden ne şekilde değerlendirilmesi gerektiği incelenmelidir.
Milletlerarası sözleşmeler ile Türk hukukunda deniz alacağı
Geminin ihtiyati haczi ve sorumluluğun sınırlandırılması bakımından iki önemli sonucu bulunan deniz alacağı kavramı, öncelikle yer aldığı milletlerarası sözleşmeler ve ardından Türkiye'nin de bu sözleşmelere taraf olması, iç hukukunda bu konularda düzenlemeler yapması nedeniyle çalışma konumuzu oluşturmuştur. 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) md. 1352'de yer alan liste ile Türk deniz ticareti hukukunda uygulama alanı bulan deniz alacağı kavramı, temel olarak geminin ihtiyati haczine konu olan alacak olması itibariyle çalışmamızda incelenmiş, ayrıca sorumluluğun sınırlandırılması sonucunu doğurduğu için de bu anlamda çalışmamıza yön vermiştir. Bununla birlikte deniz alacağının İngiliz hukuku temelli olması nedeniyle, kavram hakkında İngiliz hukuku düzenlemelerine de karşılaştırmalı olarak yer verilmiştir. Üç bölümden oluşan çalışmamızın birinci bölümünde, genel anlamda deniz alacağı kavramı ve bu kavramın milletlerarası hukukta düzenlenmesi incelenmiştir. İkinci bölümde ise, Türk hukukundaki yasal düzenlemeler esas alınarak deniz alacağını oluşturan istemler kaynak ve kapsam itibariyle incelenmiş, deniz alacağının konusu olan gemiler belirlenmiştir. Son olarak üçüncü bölümde, deniz alacağının iki sonucu olan geminin ihtiyati haczi ve sorumluluğun sınırlandırılması kavramları çalışmamızın sınırları içerisinde ele alınmıştır. Bu kapsamda kavramların tanımı yapılarak bazı önemli özellikleri ortaya konmuştur.
6502 sayılı tüketicinin korunması hakkında kanun kapsamında ayıplı hizmet
6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanunda ayıp hükümleri mallara ve hizmetlere özgü olarak ayrı ayrı düzenlenmiştir. Hizmet sözleşmeleri, mal sağlama taahhüdü dışındaki her türlü tüketici sözleşmelerini kapsamaktadır. Tüketici hukuku kapsamında hizmet sözleşmelerine, eser sözleşmesi, vekâlet sözleşmesi, tedavi sözleşmesi ve taşıma sözleşmesini örnek olarak gösterebiliriz. Ayıplı hizmet ise, sözleşmede lüzumlu olan özelliklerin bulunmaması veya bildirilen özelliklerin hizmette yer almaması sebebiyle sözleşmeye aykırı ifa halidir. Bununla birlikte hizmetin belirlenen süre içerisinde başlamaması hali de ayıplı hizmet hükümlerinde düzenlenmiştir. Hizmetin ayıplı olarak ifa edilmesi halinde tüketiciye birtakım seçimlik haklar verilmiştir. Tüketiciye tanınan bu haklar, hizmetin yeniden ifa edilmesi, hizmet sonucu ortaya çıkan eserin ücretsiz onarımı, ayıp oranında bedelden indirim, sözleşmeden dönme hakları ve bunlarla birlikte tazminat talep etme hakkıdır. 6502 sayılı TKHK ile tüketicinin gözden geçirme ve bildirim külfeti kaldırıldığı için tüketici bu haklarını zamanaşımı süresi içerisinde kullanabilecektir. Anahtar Kelimeler: Tüketici, Ayıplı Hizmet, Tüketici Sözleşmeleri, Tüketici Hakları, Tazminat.
Alacak rehninin kurulması
Bu çalışmada alacak rehninin kurulması konusu teorik açıdan ele alınmıştır. Alacak rehninin ne olduğu ve alacak hakkının rehne konu olması halinde rehnin ne şekilde kurulacağı çalışma kapsamında ele alınan esas meseledir. Alacak rehni, konusunu alacak hakkı teşkil eden bir rehin hakkıdır. Bir iradi rehin türü olan alacak rehnin kurulması, kural olarak, hak sahibinin alacağı üzerinde kanunda belirlenen şekilde tasarrufta bulunmasıyla olur. Alacak rehninin kurulması, temelde, TMK m. 955 ve m. 956 hükümlerindeki esaslara tabidir. TMK m. 955, rehnin kurulmasını; senede bağlanmış olup olmama ayrımında ele almıştır. TMK m. 955 ve m. 956 hükümleri birlikte değerlendirildiğinde, rehnin kurulmasındaki bir diğer ayrım da senede bağlanmış alacağın kıymetli evrak niteliğinde olup olmama durumuna göredir. Öte yandan alacak hakkının rehne konu olduğu bazı özel hallerde rehne uygulanacak esaslarda farklılıklar görülmektedir. Çalışma kapsamında, konunun ele alınmasında; doktrin, yargı içtihatları ve mukayeseli hukuk ilminden yararlanılmıştır. Anahtar Kelimeler: Alacak Rehni, Rehin, Alacak Hakkı, Rehin Cirosu, Taşınır Rehni
Milletlerarası ticari tahkim açısından çevrimiçi (online) tahkim yöntemi
Bu tez, milletlerarası ticari tahkim açısından çevrimiçi tahkim yöntemini ele almaktadır. İnternet ve iletişim teknolojilerinde meydana gelişmeler sonucu ortaya çıkan çevrimiçi uyuşmazlık çözümü yöntemlerinden biri de çevrimiçi tahkim yöntemidir. İlk etapta sınır-aşan karakterli elektronik ticaret uyuşmazlıklarının çözümü noktasında önemli bir işleve sahip olan çevrimiçi tahkim yöntemine olan ihtiyaç, güncel olarak etkisini gösteren Covid-19 pandemi sürecinde, pek çok uyuşmazlık türü bakımından kendini göstermiştir. Çevrimiçi tahkim yöntemine ilişkin yerel ve milletlerarası düzeyde özel düzenlemeler bulunmadığı için bu yöntemin uygulanabilirliği, ticari tahkime ilişkin genel düzenlemelere uygunluğu ölçüsünde mümkün olmaktadır. Bu sebeple de, çalışma kapsamında temel olarak, hem çevrimiçi tahkim yönteminin var olan hukuki yapıdaki yeri hem de bağımsız bir yöntem olarak tanınarak özel düzenlemelere ihtiyaç duyup duymadığı gibi hususların ele alınması amaçlanmıştır. Anahtar Kelimeler: Çevrimiçi Tahkim, Milletlerarası Ticari Tahkim, Çevrimiçi Uyuşmazlık Çözümü, Sınır-Aşan Tüketici Uyuşmazlıkları, Covid-19 Pandemisi
Türk hukukunda resmî vasiyetname
Eldeki çalışma, gündelik yaşamda ülkemizde en çok tercih edilen ölüme bağlı tasarruf olan resmî vasiyetname kavramı üzerine inşa edilmiştir. Ele alınan konunun bütüncül ve ayrıntılı bir incelemeye tabi tutulması perspektifinden hareketle, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesine dair şeklî merasimin başlangıcından, resmî vasiyetnamenin teslimi ve açılmasına kadar söz konusu ölüme bağlı tasarrufun yolculuğuna ilişkin bütün sürecin tüm detaylarıyla analiz edilmesi; karşılaşılması muhtemel sorunlara çözüm önerileri getirilmesi ve bu anlamda resmî vasiyetnameye ilişkin herhangi bir kör nokta bırakılmaması amaçlanmıştır. Bu doğrultuda çalışma toplamda üç ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde miras hukuku bünyesinde önemli bir yer işgal eden ölüme bağlı tasarruf kavramı ve çeşitleri değerlendirilerek, resmî vasiyetnamenin bu büyük küme içerisindeki konumu ortaya konulmuş ve vasiyetname türleri ayrı ayrı açıklanarak özellikle çalışma konusu resmî vasiyetnameyle olan benzerlik ve farklıları ön plana çıkarılmıştır. İkinci bölüm ise, esasen üçüncü bölüm ile birlikte çalışmanın iki temel ayağını teşkil etmektedir. Bu bölümde resmî vasiyetnamenin düzenlenmesi kapsamında tanzime yetkili resmî memur ve ehliyet kavramlarının derinlemesine izah edilmesini takiben, resmî vasiyetnamenin düzenlenmesi merasimi ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise öncelikle resmî vasiyetnameye ilişkin özel durumlara odaklanılmıştır. Bu kapsamda Türkçe bilmeyenler yanında engelli durumdaki mirasbırakanların durumları açıklanmış; bunların sonrasında kanunda açıkça öngörülen resmî vasiyetname düzenlenmesine katılması ve bu ölüme bağlı tasarrufla lehine kazandırma yapılması yasaklanan kişilerden bahsedilmiş ve çalışma kapsamı dâhilinde önem arz eden noktalarına ışık tutulmuştur. Bütün bunların sonunda ise resmî vasiyetnamenin korunmasına ilişkin önlemler açıklanırken resmî vasiyetnamenin saklanması, teslimi ve açılması ile tebliği safhaları değerlendirilmiştir. Tüm bu bilgiler ışığında çalışmanın nihai gayesi, doktrin ve uygulamayı çeşitli hukuki sorunlar bağlamında sıklıkla uğraştıran bir hukuki kurumun, muhataplarınca anlaşılabilir kılınması ve bilimsel bilgiye katkı sunulmasından ibarettir.
Kefalet sözleşmelerinde kefilin hukuki sorumluluğunun kapsamı
Bu tezde uygulamada sıkça rastlanan kefalet sözleşmelerinde kefilin hukuki sorumluluğunun kapsamı incelenmiştir.Tezimiz üç bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde kefilin sorumluluğunun kapsamının kefalet sözleşmesinde belirtilen azami limit ile sınırlı olduğundan bahsedilmiştir. İkinci bölümde kefilin asıl borçtan sorumluluğunun kapsamı incelenmiştir. Son bölümde ise Türk Borçlar Kanunu'nun 589. maddesine göre kefilin hukuki sorumluluğunun kapsamından bahsedilmiştir.
Çocuklara ait kişisel verilerin Türk Medeni Kanunu ve kişisel verilerin korunması kanunu kapsamında korunması
Günümüzde teknolojinin de gelişmesine paralel olarak kişiler hiç tanımadığı, dünyanın diğer ucunda yaşayan kişilerle ilgili bilgiler elde edebilmektedir. İlk bakışta bu durum sakıncalı olarak görülmese de esasında bu verilerin dijital hafızadan hiç silinmediği, kişilerin yaşamları sona erse dahi dijital hafızada yer alacakları, pazarlamacılık faaliyetleri kapsamında şirketlere satılabileceği ve hatta kötü niyetli kişilerce elde edilmesi durumunda istenmeyen sonuçlar doğuracak şekilde kullanılabileceği göz önüne alındığında kişisel verilerin üçüncü kişilerle paylaşılması dikkat edilmesi gereken bir husustur. Bu kapsamda ülkeler kişilerin verilerinin etkin bir şekilde korunabilmesi için iç hukuklarında ve uluslararası alanda düzenlemeler yaparak verilerin işlenmesini çeşitli kurallara bağlamasının yanı sıra korunmasını sağlayan hükümler de öngörmüşlerdir. Kişiler, verilerinin işlenmesi ile ilgili olarak bağlayıcı olan hukuk kurallarının uygulanmasını talep edebilecek ve olumsuz bir durum ile karşılaştıklarında koruyucu hükümlerden faydalanabileceklerdir. Ancak kişisel verileri kendi iradesi dışında ana babası, kardeşi veya üçüncü kişiler tarafından kullanılan çocuklar çoğu zaman yetişkinler kadar etkin bir koruma mekanizmasını işletebilecek yetenekte değildirler. Üstelik bu veriler dijital hafızadan silinmediğinden henüz hayatının çok erken bir döneminde kişisel verileri paylaşılan çocukların ileriki dönemde bu durumdan psikolojik olarak olumsuz etkilenebilecekleri de göz ardı edilmemelidir. Çalışmamızın amacı çocukların kişisel verilerinin Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Türk Medeni Kanunu kapsamında korunması ile ilgili hükümlerin değerlendirilmesidir. Birinci bölümde çocuk üzerinde sahip olunan velayet hakkı ve çocukların kişilik hakkını oluşturan kişilik değerleri üzerinde durulmuştur. İkinci bölümde kişisel veri kavramı açıklanmış, uluslararası ve ulusal mevzuat hükümleri üzerinde durulmuştur. Üçüncü bölümde çocukların kişisel verilerine yönelik gerçekleştirilebilecek saldırılar örneklendirme yoluyla açıklanmış, bu saldırılara karşı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu ve Türk Medeni Kanunu kapsamında başvurulabilecek hukuki yollar üzerinde durulmuştur.
Olağanüstü mal rejimi
Evlilik birliğinin kurulması, eşlerin beraber yaşamaları ve ekonomik hayatı paylaşmalarına sebebiyet verir. Eşlerin beraber olduğu zaman aralığında edindikleri haklar ile borçlar mal rejiminin kapsamını oluşturur. Mal rejiminin sona ermesiyle beraber eşlerin beraber oldukları zaman dilimi boyunca edindikleri haklar ve borçların paylaşılması; yani tasfiyesi gündeme gelir. 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'na göre Türk hukukunda yasal mal rejimi edinilmiş mallara katılma rejimidir. Yani eşler Kanun'da zikredilen seçimlik mal rejimlerinden birini seçmedikleri müddetçe aralarında yasal mal rejimi olan edinilmiş mallara katılma rejimi uygulanır. Fakat bazı durumların vücut bulmasıyla beraber eşler arasında mevcut olan mal rejimi olağanüstü mal rejimi adıyla mal ayrılığına dönüşür. Bu kapsamda olağanüstü mal rejimine geçiş geniş manada evlilik birliğini koruyucu bir tedbirdir. Bu tedbirle beraber her eşin malvarlığı birbirinden ayrılır. Bu sayede eşlerden birinin içinde bulunduğu maddi değeri olan tehlike diğer eşin malvarlığına sirayet etmeyecektir. Olağanüstü mal rejimine geçiş eşin veya alacaklının talebi üzerine mahkeme kararıyla sağlanır. Ayrıca olağanüstü mal rejimine geçiş kendiliğinden, önceki rejimin tasfiyesi suretiyle de gündeme gelir.
Dava takip yetkisi
Dava takip yetkisi, bir kimsenin bir davayı kendi adına, davanın tarafı olarak takip edebilmesidir. Dava takip yetkisi, kendi hakkını dava takip yetkisi ile başkasının hakkını dava takip yetkisi olarak ikiye ayrılır. Kendi hakkını dava takip yetkisi, hak sahibinin maddî hukuktaki tasarruf yetkisinin usûl hukukundaki görünümüdür. Asıl önemli ve tartışmalı olan dava takip yetkisinin özel hali, yani başkasının hakkını dava takip yetkisidir. Bu halde dava takip yetkilisi, maddî hukuk bakımından hak sahibi veya yükümlü olmamasına rağmen, başkasının hukukî ilişkisi hakkında bir davayı kendi adına taraf olarak yürütür. Başkasının hakkını dava takip yetkisi kullanıldığında, dava takip yetkilisi, hak sahibi/yükümlü ile karşı taraf arasında üçlü bir ilişki ortaya çıkar. Davanın tarafları dava takip yetkilisi ile karşı taraftır, bunlar arasında usûlî bir ilişki vardır. Hak sahibi ile karşı taraf arasında davaya konu olan maddî hukuk ilişkisi bulunur. Dava takip yetkilisi ile hak sahibi/yükümlüsü arasında da -başkasının hakkı için dava takip yetkisinin kullanılmasını meşrulaştıran- bir iç ilişki vardır. Hak sahibinin değil de dava takip yetkilisinin davanın tarafı olmasının medenî usûl hukukunda ortaya çıkardığı birtakım usûlî sorunlar vardır. Bu çalışma kapsamında da özellikle başkasının hakkını dava takip yetkisinin meydana getirdiği usûl hukukuna ilişkin önemli sonuçlar incelenmiştir. Bunlardan en önemli olanları, kesin hüküm etkisi ve derdestliktir. Başkasının hakkını dava takip yetkisi, kanunî bir temel dayanır. Hukukumuzda da çeşitli kanunlarda hak sahibi olmayan kimselere dava takip yetkisi tanıyan düzenlemeler mevcuttur. Çalışmamızda, hukukumuzdaki başkasının hakkını dava takip yetkisinin uygulama halleri de tespit edilmeye ve özellik gösteren yönleri açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Dava Takip Yetkisi, Kendi Hakkını Dava Takip Yetkisi, Başkasının Hakkını Dava Takip Yetkisi.
Metaverse dünyasında fikri hakların korunması
Günümüzün en popüler ve dikkat çekici teknolojilerinden birisi blokzincir teknolojisidir. Satoshi Nakamoto'nun "Bitcoin: Peer to Peer Electronic System" başlıklı makalesi ile tanıştığımız bu teknoloji, aracılara gerek olmaksızın uçtan uca güvenilir ve şeffaf işlemler yapılmasını sağlamaktadır. Ödeme sistemi, tedarik zinciri gibi birçok alanda yeni bir bakış açısı getiren blokzincir teknolojisinin kullanım alanlarından en karmaşık yapıya sahiplerinden birisi de metaverse dünyası olmuştur. Kişilerin fiziki dünyada gerçekleştirebildiği faaliyetlerin çoğunu sanal dünyada gerçekleştirebilmesini ve kişilerin sanal dünyada dijital ikizlerine sahip olabilmesini amaçlayan metaverse dünyası ortaya çıkışıyla birlikte büyük talep görmüştür. Sosyal, mesleki ve ticari faaliyetlerin metaverse dünyasında varlık göstermeye başlaması ise hukuki açıdan çözülmesi gereken birçok sorunu beraberinde getirmiştir. Bu çalışmada telif ve marka hukuku açısından karşılaşılabilecek hukuki sorunlar ele alınmış ve bu hukuk alanlarındaki mevcut düzenlemelerin metaverse dünyası açısından nasıl uygulanabileceğine dair çözüm önerileri getirilmeye çalışılmıştır. Metaverse dünyası blokzincir teknolojisi içerisindeki nitelikli fikri tapu (NFT) ile sanat eserlerinin sergilenmesi ve satılması ile markaların ürünlerinin bu platformlarda pazarlanmasına ve satılmasına büyük bir ortam hazırlamıştır. Tüm bu sebeplerle telif ve marka haklarının metaverse dünyası açısından değerlendirilmesi oldukça önem arz etmektedir. Anahtar Sözcükler: Metaverse, Telif hakkı, Marka hakkı, Blokzincir, Nitelikli fikri tapu (NFT).
Rus, Çin ve Türk hukuku bakımından doğrudan yatırımlardan doğan uyuşmazlıkların çözümü
Günümüzde ev sahibi ülkede bulunan yabancı yatırımların korunmasına ilişkin asgari standartlar (milli muamele, en çok gözetilen ulus kaydı, sermaye transferi, kamulaştırma-ya karşı koruyucu hükümler ve uyuşmazlık çözüm yolları) oluşmuş durumdadır. Yabancı yatırımlara ilişkin asgari standartların içeriği ve uygulama alanı ülkeden ülkeye farklılık arz etmekle birlikte bahse konu standartların amacı müşterektir. Bu anlamda yabancı yatırımlara ilişkin asgari standartların getirilmesindeki amaç, ev sahibi ülkede tutarlı, ön-görülebilir, şeffaf ve eşit koşullar sağlayan yatırım ortamı oluşturma arzusudur. Tez çalışmasının amacı çerçevesinde; Rusya, Çin ve Türkiye yatırım mevzuatında doğrudan yabancı yatırımların korunmasına ilişkin temel hükümlerinin uluslararası stan-dartlarla uyumlu olup olmadığını değerlendirilmesiyle birlikte, bahse konu ülkelerin mil-letlerarası tahkime rıza göstermesi bakımından kapsam ve farklılıkların ortaya konulma-sıdır.
İşe iade davasının sonuçları ve yargıtay uygulamaları
Sanayi Devriminden sonra işçi haklarının gelişmesi ve sendikal hareketler işçilerin çalışma şartlarının işçiler lehine düzeltilmesi için kanuni düzenlenmeler yapmaya başlamıştır. Avrupa Konseyi, ILO ve Avrupa Birliği gibi uluslararası kuruluşların düzenlemelerinden sonra iç hukukta ilk kez 1475 sayılı İş Kanununda iş güvencesi kavramı düzenlenmiştir. Çalışmada, 4857 sayılı İş Kanunu çerçevesinde iş güvencesinin tanımı ve öğeleri, iş güvencesinden faydalanma koşulları, zorunlu arabuluculuk sistemi, iş sözleşmesinin feshi ile feshin şekil ve esasları incelenmiştir. İşe iade davasında hükmedilebilecek kararlar ve bu kararların neticeleri de anlatılmaya çalışılmıştır. Ayrıca davanın kabulü kararından sonra işçinin işverene başvurusu, işverenin işçiyi işe daveti, işçinin davete icabet etmesi veya etmemesi sonucunda ortaya çıkan sonuçları ele alınmıştır. Bununla birlikte işçinin başvurusuna rağmen işverence işe çağrılmaması veya işçinin hiç başvuru yapmamasının sonuçları, İş Kanunu ve İş Mahkemeleri Kanunu hükümleri çerçevesinde irdelenmiştir. Mahkemenin işe iade kararından sonra işçi ve işverenin uyması gerekli olan kurallar ifade edilmiş olup, işçinin işe başlatılması veya başlatılmaması olasılıkları ve bu kapsamda işçinin isteyebileceği tazminat ve ücretler, diğer haklar ve işe başlatmama tazminatı doktrin ve yargı kararları bağlamında tüm yönleriyle incelenmiştir.
Türk sermaye piyasası hukukunda kira sertifikaları ile gayrimenkul projelerinin inşaatının finansmanı
Yüksek montanlı gayrimenkul projeleri çoğu zaman bankalardan alınan krediler ve proje finansmanı yolu ile finanse edilse de, sermaye piyasalarından toplanan fonlarla bu projelerin tamamının ya da bir kısmının finanse edilmesi de tercih edilmektedir. Sermaye piyasalarında bu amaçla fon toplanabilmesi için mevcut olan araçlardan bir tanesi de İslami sermaye piyasası araçlarından sukukun ülkemizdeki uygulaması olan kira sertifikalarıdır. Kira sertifikaları hem İslami kurallara uygun araçlara yatırım yapmak isteyenler ile hem de yatırım yaptığı araçlarda riski dağıtmak isteyen yatırımcıların ellerindeki fonları değerlendirebileceği bir yatırım aracı olarak giderek önem kazanmaktadır. Ayrıca, bankalardan alınan krediler karşısında önemli bir faiz yükü ile karşılaşan proje sahipleri açısından da daha az maliyetli bir alternatif finansman aracı olduğu ifade edilmektedir. İşte bu çalışma, kira sertifikalarının hukuki niteliği ile unsurlarının ortaya konulması ve benzer özellikler gösteren gayrimenkul projelerinin finansmanında kullanılabilecek olan diğer sermaye piyasası araçları ile kıyaslanması bakımından önemli sayılabilir. Özellikle proje finansmanında alternatif bir fon toplama yöntemi olarak önem arz eden İslami esaslara dayalı bu yatırım aracının ne şekilde ihraç edilebileceği, ihraca dayanak teşkil edecek sözleşmelerin niteliği ve özellikleri ayrıntılı bir biçimde ele alınmıştır. Anahtar Kelimeler: Sukuk, Kira Sertifikası, Faizsiz Finans, İslami Finans, Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı, Gayrimenkul Yatırım Fonu, Varlığı Dayalı Menkul Kıymet, Gayrimenkul Sertifikası, Gayrimenkul Projesi.
Şirketler hukuku düzenlemeleri çerçevesinde yapısal değişikliklerde rekabet yasağı
Temelini Anayasa'nın 167.maddesinden alan rekabet yasağı kurumu, 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu (TTK) hükümlerine de konu olmuş ve böylelikle şirketler hukukunda yerini almıştır. Şirket menfaatinin ve dolayısıyla şirket ile hukuki ilişki içerisinde bulunan diğer menfaat sahiplerinin korunmasına hizmet eden rekabet yasağı düzenlemeleri ile kanun koyucu, yönetici veya ortakların şirketi zarara uğratacak iş ve işlemlerden kaçınmasını amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışmamızda ilk olarak rekabet yasağının getiriliş amacı (ratio legis) ve diğer kavramlar ile olan farkları ortaya konmuş daha sonra TTK'daki düzenlemeler şirket türleri bakımından ayrı şekilde incelenmiştir. Her ne kadar yasağın uygulanışı bakımından her şirket türüne ilişkin farklılıklar bulunsa da rekabet yasağına ilişkin düzenlemelerin belirli ilkeler üzerine temellendirildiği görülmektedir. Buna göre rekabet yasağı, emredici nitelikte olmadığından, yasağın kaldırılmasına veya kapsamının değiştirilmesine imkân tanınmıştır. Yine yasağın taraflar arasında akdedilecek bir sözleşme ile düzenlenmesi mümkündür. Ancak yasağın dar yorumlanması esas olduğundan, anayasa madde 48'de düzenlenen çalışma ve sözleşme yapma özgürlüğünün gereğinden fazla sınırlandırılmasını hukuk düzeni himaye etmemektedir. Aynı şekilde sözleşme yoluyla düzenlenen yasaklar sözleşme özgürlüğü sınırlarına tâbidir. Her ne kadar yasak asıl olarak şirketlerin gündelik işlemlerini yürütmesini güvence altına alıyorsa da yapısal değişiklik işlemlerinde de varlığını sürdürmektedir. Bu kapsamda çalışmamızda yapısal değişiklik süreçlerinde yasağın kapsamının ne şekilde değişeceği çeşitli ihtimaller dahilinde ortaya konmaktadır. Nihayetinde yapısal değişiklik süreçlerinde de şirketlerin menfaatinin korunması önem arz ettiğinden, rekabet yasağının bu süreçte şirket menfaatine olan etkisi, birleşme devralma, bölünme ve tür değiştirme işlemleri bağlamında incelenmiştir.
Teminat amacıyla alacağın devri
Teminat amacıyla alacağın devri, İsviçre ve Türkiye banka uygulamasında sıklıkla tercih edilen, karma inançlı işlem niteliğinde bir teminat türüdür. Tüm inançlı işlemlerde olduğu gibi yasa koyucu bu tür bir teminatı düzenlemiş değildir. Ancak bugün gerek doktrinde gerek içtihatlarda inançlı işlemlerin geçerli bir biçimde yapılabileceğine dair herhangi bir şüphe bulunmamakta ve bu bağlamda teminat amacıyla alacağın devri de geçerli olarak kurulabilmektedir. Bu çalışmada, teminat amacıyla alacağın devri üç ana bölümde incelenmiştir. İlk bölümde, konunun genel bir tanıtımına yer vermek amacıyla bu teminat türünün teminat olarak arz ettiği özellikler ile benzer kavramlardan farklarına ve karşılaştırmalı hukukta teminat amacıyla devrine değinilmektedir. İkinci bölümde teminat amacıyla alacağın devrinin yapısı ele alınmakta ve borçlandırıcı işlem basamağı olan teminat (inanç) anlaşması ile tasarruf işlemi niteliğindeki alacağın devri sözleşmesi ayrı ayrı incelenmektedir. Son bölümde ise tarafların bu hukuki ilişkiden doğan hak ve yükümlülüklerine yer verilmektedir.
Milletlerarası ticari tahkimde tahkim anlaşması yapma yetkisi ve uygulanacak hukuk
Tahkim anlaşmasının geçerliğine ilişkin ulusal ve uluslararası kurallar, tahkim anlaşmasını bir üçüncü kişi adına imzalayan kişilerin yetkilerine ilişkin hükümler içermemektedir. Bu nedenle yetki meselesinin, tahkim anlaşmasının unsurları arasında vasıflandırılması gerekmekte ve uyuşmazlık sırasında yetki meselesinin hangi hukuka göre değerlendirileceği tespit edilmelidir.
İşverenin yönetim hakkı ve sınırları
İşverenin iş organizasyonunda hizmet ve/veya ürün üretimi için işçi çalıştırması ve işçinin ve/veya işçilerin bu organizasyon içinde iş görme edimlerini işverenin yararına ve menfaatine olarak yerine getirmek üzere bağıtlanmaları; bir yandan işçinin kendi özgür iradesiyle işverenin yönetimi ve gözetimi altına girmesi sonucunu doğururken, bir yandan da, işçinin işverenin yönetimi altına girmesiyle hiyerarşik bir yapılanma meydana getirerek sözleşme özgürlüğü ve tarafların eşitliği kriterleri ile hiç de bağdaşmayan bir hukuksal durum ortaya çıkarmaktadır. Sözleşme özgürlüğü prensibi çerçevesinde akdedilen diğer sözleşmelerde hiç rastlanmayan bu hiyerarşik ilişki, yalnızca iş sözleşmelerine özgü karakteristiği de gündeme getirmektedir. Bu hiyerarşik yapılanmada, işçi, işverenin yönetim ve denetiminde çalışmayı kendi iradesiyle kabul etmekte ancak buna karşı işveren de, yine iş sözleşmesi hükümlerinde belirlenen çalışma koşullarıyla işçinin kendisine tanıdığı yönetim hakkını sınırlamaktadır Bu bakımdan iş sözleşmesi, yönetim hakkının doğumunda ve sınırlarının belirlenmesinde kurucu niteliktedir. Bu bağlamda, işin görülmesi ile dolaylı da olsa hiçbir ilişkisi bulunmayan işyerinde belli bir düzenin veya güvenliğin sağlanması amacıyla işçilerin davranışlarına ilişkin talimatlar da, işyeri ve işletme risk ve sorumluluğunu üstlenen işverenin girişim özgürlüğü kapsamında verdiği talimatlar olup, işverenin geniş anlamda yönetim hakkı kapsamında değerlendirilmesi gerekir. İşçi, kişisel ve hukuki anlamda işverene bağımlı olduğundan bu bağımlılık ilişkisi gereği, işyeri ve işletmenin yönetim risk ve sorumluluğunu üzerine alan işverenin bu tür talimatlarına da uymakla yükümlüdür. İşverenin işyeri düzenine ilişkin olan talimatlarına da işçinin "dürüstlük kuralının gerektirdiği ölçüde" uyma yükümlülüğü TBK m.399 hükmünde de emredici hukuk kuralı olarak düzenlenmiştir. İşçinin iş görme borcunun somutlaştırılmasına ve işyeri düzeninin sağlanmasına ilişkin işverenin talimat verme yetkisini içeren yönetim hakkı karşısında işçinin talimata uyma borcu bulunduğundan işçinin talimata uyma borcuna uymamasının yaptırımı olan işverenin disiplin yaptırımı uygulama yetkisini de yönetim hakkının bir parçası ve bütünleyici unsuru olduğunu kabul etmek gerekecektir. İşverenin geniş anlamda yönetim hakkı olarak adlandırdığımız işletmesel kararlar, hukuksal dayanağını piyasa ekonomisini benimseyen Anayasa'nın "Girişim Özgürlüğü"nden almaktadır. Ancak, işverenin girişim özgürlüğünden kaynaklanan yönetim hakkı, işverene iş sözleşmesi ile bağıtlanan işçilerin haklarını ve sözleşmesel çıkarlarını ve bunun ötesinde Anayasa ile teminat altına alınan işçilerin temel hak ve özgürlüklerini ilgilendirdiği ölçüde yargıç müdahalesine konu olacak ve işveren kararının hukuka uygunluğu, emredici yasa hükümleri, dürüstlük kuralı ve ölçülülük kriterleri esas alınarak yargısal denetime tabi olacaktır. Bu sebeple, işverenin yönetim hakkı, bir yandan, işçiyi ve dolayısıyla insanı ilgilendirmesi sebebiyle, insanın insan olması sebebiyle sahip olduğu temel hak ve özgürlükler, diğer yandan, işletme rizikosunu üstlenen işvereni ilgilendirmesi sonucu, anayasada benimsenen sosyal devlet modelinde girişim özgürlüğüne bağlanan hak ve yükümlülükler ve nihayet iş ilişkisi ve istihdamı ilgilendiren yönü ile de, küresel, ulusal ve bölgesel düzeydeki ekonomik gelişmeler, ve artan rekabet koşullarının gündeme getirdiği sorunlara hukuksal çözüm arayışları, işverenin yönetim hakkının içeriğinde ve sınırlayan hukuksal normlarda sürekli değişim ihtiyacını gündeme getirmektedir. Avrupa Birliği normlarına uyum sürecinde, temel hak ve özgürlüklere ilişkin uluslar arası sözleşmelerin imzalanarak Anayasada öngörülen usule uyularak iç hukuk kuralı haline getirilmesi ve AB ikincil mevzuatı kapsamında düzenlenen Yönergelerin kayda değer bir kısmının kanun hükmü haline dönüştürülmesi süreci ile birlikte, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi ve Adalet Divanı kararları çerçevesinde gelişen ulusal yargı kararları, iş ilişkisinde, işçinin kişilik haklarının korunmasına büyük önem atfetmiş ve işçinin kişilik hakları karşısında işverene tanınan yönetim hakkının sınırlarını da bir hayli daraltmıştır. Bu ilkelerden özellikle ölçülülük ilkesinin iş ilişkilerine uyarlanması sonucu, işveren tarafından yapılan işlem veya uygulamanın meşru bir amaca hizmet edip etmediği, işverence yapılan uygulamanın işyerinin veya işletmenin gerçek bir ihtiyacını karşılamak için zorunlu olup olmadığı, bu amaca ulaşmak için seçilen araçların uygun olup olmadığı ve nihayet işverene sağlanan yarar ile işçinin mağduriyeti arasında makul bir dengenin bulunup bulunmadığı gerek Adalet Divanı kararlarında ve gerekse Ulusal Mahkemelerin Yargı organlarında incelenmektedir. Söz konusu mahkeme kararlarında, işveren tarafından eşit davranma ilkesine ve ayrımcılık yasaklarına uyulup uyulmadığının tespitinde, işçilerin özel yaşam alanı kapsamındaki temel hak ve özgürlüklerine yapılan işveren müdahalelerin sınırlarının tespitinde, işverenin elektronik gözetleme uygulamalarında işçilerin temel hak ve özgürlüklerinin güvencesi olarak ölçülülük ilkesinden yararlanılmaktadır. Nihayet, AB mevzuatı ve uygulamasında önemli bir ivme kazanan "sosyal diyalog modeli" temelinde işçinin yönetime katılımı sonucu, işçi ve işveren arasında sosyal uzlaşının sağlanarak çalışanların temel hak ve özgürlüklerinin korunması ve nihayetinde katılımcı ve demokratik bir çalışma ortamı yaratılmak suretiyle çalışma barışının tesis edilmesi, işverenin yönetim hakkını şekillendiren ve bu hakkın sınırlarının yeniden tanımlanmasına yol açacak nitelikteki oluşumlardır. Diğer tarafından, işverenin yönetim hakkını sınırlayan İş Kanunu normlarına bakacak olursak; bunların içinde hiç kuşkusuz en önemlisi 4857 sayılı İş Kanunu ile yeni bir içeriğe kavuşan ve sözleşmeye bağlılık ilkesinin iş hukukundaki yansıması olan, m.22'deki "işverenin çalışma koşullarında tek taraflı değişiklik yapamaması" dır. Söz konusu hüküm, mutlak emredici bir hükümdür. Türk Borçlar Kanunun genel işlem şartlarına ilişkin hükümlerinin, iş ilişkilerinin karakterine uygun düştüğü ölçüde, kıyasen uygulanmasının bir boşluğu gidereceği ve iç yönetmeliklerin yargısal denetiminde bir kriter olacağı görüşündeyiz. Çağdaş iş hukuku içinde önemli bir disiplin olan iş sağlığı ve güvenliğinin amacı, işçiler için güvenli ve sağlıklı bir iş ortamı yaratmak suretiyle iş kazalarının da önlenmesini sağlayarak işçilerin yaşam ve sağlık hakkının korunmasıdır. İşveren, işletme risklerini üstlenmesi sebebiyle kamu hukuku kaynaklı ve iş sözleşmesi sebebiyle de, özel hukuktan doğan işçiyi gözetme borcu kapsamında, tüm çalışanların yaşam haklarını, sağlıklarını ve bedensel bütünlüklerini koruma yükümlülüğünü yönetim hakkını kullanmak suretiyle yerine getirir. Bir başka deyişle, işyerindeki tüm çalışanların yaşam hakkını ve sağlığını koruma yükümlülüğünü bir yandan kamu düzenine ilişkin emredici düzenlemeler ve diğer yandan iş sözleşmesindeki işçiyi koruma borcu kapsamında üstlenen işveren için, yönetim hakkı en önemli araçtır. İşveren, işyerinde iş sağlığı ve güvenliğinin korunması ve iyileştirilmesi işlevini, yönetim hakkı kapsamında vereceği talimatlar ve bu talimatlara uyulup uyulmadığını denetlemek suretiyle yerine getirecektir İç hukukta ise, ilk defa olarak TBK m.417/f.1'de, işverenin yükümlülükleri arasında, işçinin kişiliği korumak ve saygı göstermek, işyerinde dürüstlük ilkelerine uygun bir düzeni sağlamak, özellikle işçilerin psikolojik ve cinsel tacize uğramamaları ve bu tür tacizlere uğramış olanların da daha fazla zarar görmemeleri için gerekli önlemleri almak da sayılmıştır. İşçinin kişilik haklarından olan, işçinin düşünce ve ifade özgürlüğünün doğuşu, gelişmesi ve büyümesi endüstriyel demokrasi kavramını da beraberinde getirmiştir. İlk başta işçilerin işyeri, çalışma koşulları ve ücret hakkındaki şikayetlerini, işyeri temsilcileri, işveren vekilleri veya işveren nezdinde dile getirmesi ve yerine göre, işyerindeki çalışma koşullarından yakınma ve eleştirme şeklinde başlayan süreç, zamanla işçinin insan kaynakları politikasının belirlenmesinden, çalışma koşullarının saptanmasında söz hakkı tanınmasına kadar varan bir yönetime katılma süreci başlatmıştır. İşverenin yönetim hakkı kapsamında vereceği talimatları ile, işçinin düşünce ve ifade özgürlüğü önündeki engelleri kaldırması işyerinde iş kazalarının önlenmesinde etkili olacağını düşünmekteyiz. İşçinin bir diğer kişilik hakkı olan, işçinin din ve vicdan özgürlüğü, işverene ayrımcılık yasakları kapsamında, çalışanların dini inanışlarını göz önünde bulundurmasından vazgeçmesini gerektiren bir tarafsızlık yükümlüğü ortaya koyarken; diğer taraftan, din ve inanç özgürlüğünün korunması, işverenin çalışma koşullarını işçilerin dini inanışlarına göre uyarlaması sonucunu doğurabilecek bir hoşgörü ilkesini zorunlu hale getirmektedir. İşçinin yerleşim yerinin seçimi konusunda, işverenin yönetim hakkı iki durumda söz konusu olur; birincisi, işverenin işçinin yerleşim yerinin seçimine ve kullanımına doğrudan müdahalesi, ikincisi ise, işçinin yerleşim yerini de etkileyecek şekilde iş yeri iç yönetmelikleri, bireysel ve toplu iş sözleşmelerine koyulan işyeri değişikliğine ilişkin saklı tutma kayıtlarına dayanılarak işçinin görev yerinin değiştirilmesidir. Uygulamada sıklıkla karşılaşılan, işyeri değişiklik kayıtlarının, Türkiye'nin her yerinde çalışmayı kabul eder" şeklinde son derece genel, soyut şekilde düzenlenmesi sebebiyle, TBK m.27 hükmünde öngörülen işçinin kişilik haklarına açık bir müdahale taşıyıp taşımadığı yönünden yargısal denetimin yapılması düşüncesindeyiz. Montsequieu' nün "Yasaların Ruhu" adlı eserinde belirttiği ve çağdaş Anayasalarda benimsendiği şekliyle, siyasi iktidarın keyfiliğinin önlenmesi, kuvvetler ayrılığı ilkesiyle sağlanırken, yönetim hakkını elinde bulunduran işverenin keyfiliği de, bu yetkinin sınırlarının Anayasa, emredici kanun hükümleri, toplu iş sözleşmeleri, iş sözleşmeleri, işyeri uygulamaları ile çizilmesi ve işçinin yönetime katılımı suretiyle önlenebilecektir.
Satış sözleşmesinin tarihsel kökleri
Tarafların herhangi bir şekle bağlı olmaksızın birbirine uygun karşılıklı irade açıklamalarıyla kurulan satış sözleşmesi, bir mal ile bedelin değişimi konusunda yapılan bir rızaî sözleşmedir. Borçlandırıcı bir işlem olarak satış sözleşmesi Arkaik dönem toplumlarına yabancıdır; zira ilkel hukuk düşüncesinde haksız fiiller dışında borç, yalnızca şekle bağlı işlemlerden doğardı. Herhangi bir şekle bağlı olmayan anlaşma üzerine hukuken tanınan ve korunan bir borcun doğumu, bütün Eski Çağ toplumları arasında yalnızca Romalılar tarafından kabul edilmiştir. M.Ö. II. yüzyılda rızaî nitelik taşıyan satış sözleşmesi ortaya çıkmıştır. Bu tarihten önceki dönemde, mal il bedel değişimi, aynı işlem sırasında aynı anda gerçekleştirilirdi. Bu dönemde satış işlemi, zapttan sorumluluk dışında borçlandırıcı olmayan ve malın fiilî hâkimiyetinin devrinden ibaret bir peşin satıştır. Rızaî satışın nasıl ortaya çıktığı sorusuna ilişkin birçok teori ileri sürülmüştür. Bunlardan en öne çıkanı, rızaî satışın o zamana kadar peşin satış işlemi niteliği taşıyan mancipatio'nun içinden çıkıp geliştiğine ilişkin teoridir. Rızaî satışın kendine özgü özelliklerinin, başlamış ama tamamlanmamış bir peşin satışın sonucu olduğuna kuşku yoktur. İlk olarak taşınmaz satışlarında, anlaşma ile ifa birbirinden ayrılmış ve iki farklı hukukî işlemin konusu haline gelmiştir. Eski Yunan felsefesinin etkisiyle Romalılar tarafından geliştirilen bona fides ilkesi, satıcıyı yarım kalmış satış işlemini tamamlama borcu yüklemiştir. İşte rızaî satış böyle ortaya çıkmıştır.
Ödeme hizmetleri sözleşmesi
Ödeme hizmetleri, finansal teknolojiler alanındaki hızlı ilerlemeler ve artan rekabetin etkisiyle giderek daha geniş bir kullanıcı kitlesi tarafından benimsenmektedir. Ödemeler alanında hizmet sunulabilmesi için ödeme hizmeti sağlayıcıları ile müşteriler arasında ödeme hizmetleri sözleşmesinin akdedilmesi gerekmektedir. Bu çalışma ile ödeme hizmetleri sözleşmesinin içerdiği hukuki sorunların Türk hukuku kapsamında incelenmesi, bu sorunlara çözüm önerileri getirilmesi, sorunlara ilişkin teorik tartışmaların artmasına katkı sağlanması ve Türk hukukunda ödemeler alanındaki regülasyonlarının geliştirilmesine katkı sunulması amaçlanmaktadır. Çalışma iki ana bölümden ibarettir. Çalışmanın ilk bölümünde ödeme hizmetleri sözleşmesinin tanımı, unsurları, hukuki niteliği, kurulması, şekli ve içeriği ele alınmıştır. Çalışmanın ikinci bölümünde ise, ödeme hizmetleri sözleşmesinde tarafların borçları ve ödeme hizmetleri sözleşmesinin sona erme halleri incelenmiştir.
Rekabet hukuku kapsamında hâkim durumdaki karma (Hibrit) e-pazaryerlerinin kendini kayırma 'Sorunu' ve pozitif hukuk düzenlemeleri
E-pazaryerlerinin elinde bulundurdukları güç ile zaman içerisinde kendilerinin de ürün satışı ve/veya hizmet veren olarak kendi pazaryerine rakip rolü ile dahil olması durumunda karma E-Pazaryerleri oluşmaktadır. İlgili karma E-Pazaryerleri de kendi ürün ve/veya hizmetini ön plana çıkararak kedini kayırma/kendini önceleme eylemini gerçekleştirebilirler. Bu sebeple kendini kayırma eylemi ilk bakışta yasaklanması gereken bir 'sorun' mudur yoksa belirli kurallar çerçevesinde incelenmesi gereken bir 'endişe' midir sorularına hem E-ticaret mevzuatı hem de 4054 Sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun düzenlemeleri kapsamında inceleme yapılmaktadır. Böylece söz konusu çalışma kendini kayırma sorunun nasıl ve ne ölçüde incelenmesi gereken bir eylem olduğunu ele almayı amaçlamaktadır.
Mirastan feragat sözleşmesi ve hukuki sonuçları
Mirastan Feragat Sözleşmesi, genel anlamda, gelecekteki miras payının belirlenmesi ihtiyacının doğmasıyla, hukuk literatüründe yerini almış ve özellikle 18. yy.dan bu yana uygulamayla gelişen bir Miras Hukuku işlemi olmuştur. Aslında mirastan feragat sözleşmesi, gelecekteki miras hakkını konu edindiği için çoğu hukuk sistemi tarafından reddedilen, ancak bizim de aralarında bulunduğumuz bazı hukuk sistemlerince kabul gören bir Miras Hukuku sözleşmesidir.Mirastan Feragat Sözleşmesinin ilk doğuşu, eski Cermen Hukuku olmuştur. Eski Cermen Hukuku'nda evlenen kızların, miras payını bertaraf etmek, ailenin malvarlığını korumak adına böyle bir uygulamaya girişilmiş ve çağlar boyunca uğradığı birçok revizyonla günümüzdeki son halini almıştır. Buna göre mirastan feragat sözleşmesinin tam anlamıyla düzenlendiği üç ülkenin Türkiye, Almanya ve İsviçre olduğunu söyleyebiliriz.Elbette, bu ülkelerdeki düzenlemeleri de farklı şekillerde olmuştur. Örneğin, Alman Medeni Kanunu'nda, feragat sözleşmesi, miras sözleşmeleri içinde sayılmamış ayrı bir sözleşme olarak yer almıştır. Böylece, mirastan feragat sözleşmesine diğer miras sözleşmelerinden farklı birçok hüküm bağlanmıştır. Gerçekten de, mirastan feragat sözleşmesinin konu, hüküm ve bazı sona erme erme halleri bakımından diğer miras sözleşmelerinden ne denli farklı olduğu düşünüldüğünde, Alman Medeni Kanunu'nun bu farklı düzenlemesinin de diğerlerine nazaran daha isabetli olduğu anlaşılmaktadır.İsviçre Medeni Kanunu ile Medeni Kanunu'muz birebir benzerlikler gösterse de, çok önemli bir noktada ayrılmaktadır. Medeni Kanunu'numuz, ivazlı ve ivazsız feragat ayrımı yaparak, ivazlı feragatin aksi kararlaştırılmamışsa alt soya etkli olduğunu, ivazsız feragatin ise alt soya etkili olmadığını düzenlemiştir. İsviçre Medeni Kanunu'nda ise feragat, ivazlı veya ivazsız olsun alt soya etklilidir. Bu ufak düzenleme dahi, feragat szöleşemsinin hükümleri açısından oldukça büyük farklılıklar doğurmaktadır.Roma Hukuku'nda ise, miras bırakanın arzusuna önem verildiğinden, miras bırakanın iradesini sınırlayan ve daha bağlayıcı olan miras sözleşmeleri kabul edilmemiştir. Vasiyetname ise, miras bırakanın son arzularını ihtiva ettiğinden, yasa ile aynı derecede kabul edilmiştir. Roma Hukuku'nun etkili olduğu, Fransa, İtalya, İngiltere ve Rusya gibi ülkelerde ise, vasiyetnameyi temel alan Roma Hukuku etkili olmuş ve henüz doğmamış bir haktan feragat olamayacağı düşünüldüğünden, mirastan feragat sözleşmesi de toptan reddedilmiştir.xxiiMirastan feragat sözleşmesinin konusu, gelecekte miras bırakanın ölümü ile doğması beklenen mirasçılık sıfatından, miras bırakanın ölümünden önce vazgeçilmesidir. Yani muhtemel (olası) mirasçının, miras bırakanla yapacağı bir sözleşme ile gelecekteki mirasçılık sıfatından vazgeçmesidir. Bu haliyle, mirastan feragat sözleşmesinin konusu beklenen hak, feragat edenin durumu ise bekleme halinin sona erdirilmesi olarak açıklanmaya çalışılmıştır. Gelecekte miras bırakana mirasçı olması muhtemel olan kimsenin gerçekte bir bekleme halinde olduğu, feragat sözleşmesiyle bu bekleme haline son verildiği açıklanmıştır. Gelecekte doğması muhtemel miras hakkının da beklenen hak olduğu ileri sürülmüştür. Mirastan feragat sözleşmesinde beklenen hak ve bekleme hali kavramları, bu sözleşmenin konusunu belirlemede önemli rol oynamaktadır. Bu açıklamalara göre diyebiliriz ki, muhtemel mirasçının ileride doğması olası miras hakkının ona sağlayacağı mirasçılık sıfatından feragat etmesi, mirastan feragat sözleşmesinin konusunu oluşturur.Mirastan feragat tasarrufu bu anlamıyla, diğer ölüme bağlı tasarruflarla karşılaştırılmış ve özellikle, mirası red, mirastan ıskat ve miras payının devri ile ilişkisi incelenmiştir. Aslında mirastan feragat, kurulmasından sonuçlarına kadar tüm bu ölüme bağlı tasarruflardan farklı, kendine özgü bir Miras Hukuku işlemidir. Ancak, feragat tasarrufunun miras sözleşmesi ile yapılması, feragat sözleşmesini de şekil, hüküm ve sona erme bakımlarından olumlu miras sözleşmesiyle yakınlaştırmıştır. Buna göre, kanun sistematiğinden de kaynaklanan sebeplerle, mirastan feragat sözleşmesi çoğu zaman olumlu miras sözleşmesinin tabi olduğu hükümlere tabidir. Olumlu miras sözleşmesiyle en belirgin farkı ise, miras bırakanın karşı taraf lehine bir kazandırmada bulunmaması aksine, feragat edenin bu beyanının kabul etmesidir. Dolayısıyla olumlu miras sözleşmesiyle en büyük farkı konu bakımından olmaktadır.Mirastan feragat sözleşmesinde ölüme bağlı tasarrufta bulunanın miras bırakan olduğu, çoğunluk görüş tarafından kabul edilmiştir. Feragat eden, yalnızca bir hukuki işlem yapmakta ve bu hukuki işlemle feragat beyanını miras bırakana iletmektedir. Miras bırakan ise, onun ölümüyle hüküm doğuracak bu beyanı kabul etmekte ve ölüme bağlı bir tasarrufta bulunmaktadır.MK m.528'de düzenlenen ve miras bırakan için ölüme bağlı tasarruf sayılan feragat sözleşmesinin kurulabilmesi için ehliyet ve şekil bakımlarından emredici kurallar mevcuttur. Ancak bu kuralların bazıları ölüme bağlı tasarrufta bulunan miras bırakan olduğu için yalnızca onun açısından geçerlidir. Özellikle ehliyet, temsil ve hükümsüzlük hallerinde kendini gösteren bu kuralların dışında kalan, resmi vasiyetname şeklinde düzenlenmesi gibi, sıkı şekil şartı kuralları sözleşmenin her iki tarafı için de geçerlidir. Genel anlamda, miras bırakanın ölüme bağlı tasarrufta bulunduğu kabul edildiğinden, onun için sözleşmenin geçerlilik şartlarından sona ermesine kadar farklı hükümler düzenlenmiştir. Feragat eden için ise, genel kurallar geçerli olmaktadır.Feragat edenin, miras bırakanla yaptığı ve gelecekteki mirasçılık sıfatından vazgeçtiği böylesine bir sözleşme, ivazlı (karşılık sağlanarak) veya ivazsız (karşılık sağlanmadan) olarak yapılabilir. Yukarıda da değindiğimiz üzere, Medeni Kanun'da ivazlı feragat sözleşmesi aksi kararlaştırılmadıkça, feragat edenin alt soyunu daxxiiiolumsuz yönde etkiler. Yani feragat eden ivaz karşılığı bu sözleşmeyi yapıyorsa, onun alt soyunun da gelecekte miras bırakana mirasçı olması engellenmiş olunur. Ancak taraflar feragat sözleşmesinde bunun aksini kararlaştırabilirler. Eğer feragat sözleşmesi ivazsız olarak yapılıyorsa, bundan feragat edenin alt soyu etkilenmeyecek ve alt soy miras bırakana saklı paylı mirasçı ise, miras bırakanın ölümünde bu saklı payını elde edebilecektir. İsviçre Medeni Kanunu'ndaki düzenleme ise, feragat ivazlı veya ivazsız olsun, feragat edenin alt soyunu olumsuz anlamda etkileyeceği yönündedir. Bu bağlamda Medeni Kanun'daki düzenlemenin Türk toplum ve aile yapısına daha uygun olduğu belirtilmektedir.İvazlı ve ivazsız feragat konusundaki bu farklı düzenlemelerin, elbette farklı sonuçları da olacaktır. İvazsız feragat halinde, feragat edenin alt soyunun hiç bir şekilde feragatten etklienmeyeceğini söylemek, başlı başına kendi içinde sonuçlarını doğuran bir durumdur. İvazsız feragatin, alt soyu etkilememesinin önemi yukarıda da değinildiği üzere, alt soyun miras bırakana saklı paylı mirasçı olması halinde kendini gösterecektir. Alt soy miras bırakana saklı paylı mirasçı değil ise, feragat ister ivazlı ister ivazsız olsun, alt soy için herhangi bir etkisi olmayacaktır. İvazlı feragatin alt soyu olumsuz etkilemesinin sebebi de yine aynı şekilde, miras bırakana saklı paylı mirasçı olan alt soyun saklı paylarını elde edememesidir.Mirastan feragat sözleşmesi ivazlı veya ivazsız olabileceği gibi, tam veya kısmi de olabilir. Bu halde feragat eden, gelecekteki miras payının tamamından veya bir kısmından feragat edebilir. Medeni Kanun her ne kadar tam feragati düzenlemiş olsa da doktrinde ve Yargıtay kararlarında, kısmi feragatin olabileceği de kabul edilmektedir. Medeni Kanun'da belirtildiği üzere, tam feragat halinde, feragat eden miras bırakanın ölümünde mirasçılık sıfatını kazanamaz. Ancak, kısmi feragat halinde, mirasın bir kısmından feragat ettiğinden, miras bırakanın ölümünde mirasçılık sıfatı kazanabilecektir. Feragat eden, feragat etmediği miras payı oranında miras bırakana mirasçı olabilecektir.Medeni Kanun'da da açıkça düzenlendiği üzere, feragat sözleşmesi, başkaları lehine yapılabilir. Belirli bir kimse (veya kimseler) lehine yapılan feragat ile diğer bütün mirasçılar lehine yapılan feragat ve bunların hükümleri MK m. 529'da benimsenmiştir. Aslında buradaki düzenleme her iki halde de lehine feragat yapılan kimselerin bir şekilde mirasçı olamaması halinde, feragatin hükümsüz kalacağı yönündedir. Yani, karine olarak bozucu şartın varlığı kabul edilmiştir. Bu şart, lehine feragat yapılanların mirasçı olması şartıdır. Kanun, lehine feragat yapılanların mirasçı olamaması halinde feragatin hükümsüz olacağını düzenlemiştir ancak birden fazla kimse lehine yapılan feragatte, bazılarının mirasçı olamaması durumunda feragatin geçerli olup olmayacağını düzenlememiştir. Doktrinde bir görüş feragatin ivazlı veya ivazsız olmasına göre, farklı çözümler bulunabileceğini, diğer bir görüş ise, feragatin ivazlı veya ivazsız olmasının bir etkisi olmayacağını savunmuştur. Genel olarak kabul edildiği üzere, feragat edenin payı lehine feragat yapıplıp da mirasçı sıfatını kazananlar arasında paylaşılır. Eğer lehine feragat yapılanlardan hiç kimse mirasçı sıfatını kazanamıyorsa, feragat hükümsüz kalır. Kanunu'nun kabul ettiği bozucu şart hiç kimsenin mirasçı olamaması bozucu şartıdır.Feragat sözleşmesi, bozucu şarta bağlı olarak yapılabileceği gibi geciktirici şarta bağlı olarak da yapılabilir. Bu durumda da, feragat sözleşmesi geciktirici şartxxivgerçekleşinceye kadar yürürlüğe giremeyecek ancak bu şart gerçekleştikten sonra yürürlüğe girip, miras bırakanın ölümünde hükümlerini doğuracaktır.Feragat sözleşmesi her iki taraf için de maddi ve manevi anlamda değişik hükümler doğurmaktadır. Öncelikle feragat eden, miras bırakanın ölümünde ona mirasçı olamayacaktır. Ancak bu, miras bırakanla irsi bağlarının koptuğu anlamına gelmez. Bu sebepledir ki, Yargıtay'ın da kabul ettiği görüş, feragat edenin mirasçılık belgesi alabilmesidir. Feragat edenin mirasçılık sıfatını kazanamamasına bağlı olarak miras bırakanın da tasarruf nisabı feragat edenin payı oranında genişleyecektir.Ancak yukarıda da değindiğimiz üzere, feragat sözleşmesi her ne kadar miras bırakanla feragat eden arasında yapılan bir sözleşme olsa da, hükümleri üçüncü kişileri de etkilemektedir. Örneğin, feragat ivazlı ise, feragat edenin alt soyu da bundan etkilenecektir. Bir kimse lehine yapılan feragatte de, bunun bir mirasçı ataması olduğu kabul edilir ve miras bırakanın ölümünde atanan bu kişi, miras bırakana mirasçı olacaktır. Bu kişinin bir şekilde mirasçı olamaması halinde ise, feragat hükümsüz kalacaktır. Yine diğer mirasçılar lehine yapılan feragat, en yakın ortak kökün alt soyu lehine yapılmış sayılacak ve burada kimse mirasçı olamayacaksa, feragat yine hükümsüz sayılacaktır.Feragat edenin, miras bırakanın ölümünde mirasçılık sıfatını kazanamayacağını her ne kadar belirtmiş olsak da bu onun, miras bırakanın alacaklılarına karşı veya saklı paylı mirasçılara karşı sorumluluğunu ortadan kaldırmayacaktır. Gerçekten de kanun koyucu, alacaklarını terekeden ve diğer mirasçılardan karşılayamayan alacaklılara bir imkân tanımış ve bir ivaz karşılığı mirastan feragat edene dönerek onu aldığı ivaz oranında sorumlu tutmuştur. Bunun için, ivazın miras bırakanın ölümünden önceki son beş yıl içinde alınmış olma şartı belki de bu sorumluluğu hafifleten bir şart olmuştur. İvazsız feragatle mirastan feragat edeni ise bu anlamda sorumlu tutmak mümkün değildir. Sorumluluk yalnızca belirli bir ivaz karşılığı mirastan feragat eden içindir.Alacaklılara tanınan benzer bir hak, saklı paylı mirasçılara da saklı pay oranlarının geçilmesi halinde verilmiştir. Buna göre, miras açıldığı anda, saklı paylı mirasçıların saklı paylarına tecavüz söz konusuysa, mirastan ivazlı feragate eden, yine aldığı ivaz oranında sorumlu olacaktır. Görüleceği üzere, burada da mirastan bir ivaz karşılığı feragat eden kimse sorumlu olacaktır. Her iki halde de ivazın sebepsiz zenginleşme hükümlerine göre isteneceği düzenlenmiştir. Ancak, yalnızca bu halde, feragat edene dilerse ivazı geri verip mirasın paylaşılmasına katılma imkânı verilmiştir. Bu imkân ise adeta, miras bırakan öldükten sonra feragat edene verilen sözleşmeden tek taraflı olarak dönme hakkıdır.Feragat sözleşmesinin bu gibi sona erme hallerinin yanında, iki taraf da hayattayken yapılan yeni bir sözleşme ile sona erdirilmesi de mümkündür. Hatta feragat sözleşmesinde miras bırakanın sözleşmeden dönme hakkı dahi saklı tutularak, sözleşmeden tek taraflı olarak dönmenin yolu açılabilir. Her iki taraf da hayattayken, feragat edenin tek taraflı olarak sözleşmeden dönme hakkı ise, ancak miras bırakanın sözleşmeyle yüklendiği ivaz borcunu yerine getirmemesi halinde söz konusu olur.xxvDiğer miras sözleşmelerinden farklı olarak, feragat sözleşmesinde feragat edenin miras bırakandan önce ölmesi, sözleşmeyi hükümsüz kılmayacaktır. Çünkü feragat sözlşemesi feragat edene bir menfaat sağlamamakta aksine, kendi aleyhine bir durum yaratılmaktadır. Dolayısıyla olumlu miras sözleşmelerinden farklı olarak feragat sözleşmesi böyle bir durumda yürürlükte kalacaktır.Evli çiftler arasında yapılan feragat sözleşmesi de diğer miras sözleşmlerinde olduğu üzere boşanmayla sona erer. Çünkü boşanma eşler arasındaki mirasçılık durumunu ortadan kaldıracaktır.Bunun dışında, elbette diğer ölüme bağlı tasarruflar için geçerli olan hükümsüzlük halleri mirastan feragat sözleşmesi için de geçerlidir. Bu hükümsüzlük hallerini yine iptal edilebilirlik, kesin hükümsüzlük ve yokluk olarak gruplandırabiliriz. İptal edilebilirlik içinde saydığımız irade sakatlıkları Borçlar Kanunu'ndan ayrı olarak bir de ölüme bağlı tasarruflar için, Medeni Kanun'da özel olarak düzenlenmiştir. Ancak bu hükümler ölüme bağlı tasarrufta bulunan miras bırakan için geçerli olacak, feragat eden yine Borçlar Kanunu'nda belirtilen irade sakatlıkları hükümlerine bağlı olacaktır. İrade sakatlıklarından birinin bulunması halinde, feragat sözleşmesi iptal edilebilecektir. İrade sakatlıkları gibi, gabin halinde de feragat sözleşmesinin iptal edilebileceği kabul edilmektedir. Hukuka ve ahlaka aykırılık durumları Kanun'da açıkça belirtildiği üzere iptal sebebidir.Feragat sözleşmesi için sayabileceğimiz en esaslı kesin hükümsüzlük hali ise muvazaadır. Latife beyanı ve zihni kaydı da kesin hükümsüzlük sayan bir görüş de mevcuttur. Ancak resmi memur önünde sıkı şekil şartlarına uyarak yapılan bir sözleşmede latife beyanı veya zihni kayıt ile kesin hükümsüzlüğün kabul edilemeyeceğini savunan görüş ağırlıktadır.Yokluk ise bilindiği üzere, esaslı unsurlardan birinin bulunmaması halinde meydana gelecektir. Bu unsurlar ise, miras bırakanın mutlaka sözleşmeyi kendisinin okuyup imzalaması gibi olmazsa olmaz unsurlardır.Görüleceği üzere, mirastan feragat sözleşmesi, muhtemel mirasçının ilerideki mirasçılık sıfatından kendi rızasıyla vazgeçtiği ve miras bırakanın da kendi rızasıyla bu vazgeçmeyi kabul ettiği bir Miras Hukuku sözleşmesidir. Üstelik ivazlı veya ivazsız, kısmi veya tam olarak yapılabilme imkanlarının bulunması, pratikte feragat sözlşemesinin işlerliğini de arttırmaktadır. Her ne kadar, gelecekte doğması muhtemel bir miraçılık sıfatından vazgeçmenin sakıncalı olacağı düşünülse de, feragat sözleşmesinin tamamen irade beyanlarının uyuşmasıyla yapılması, feragat eden için doğuracağı dezavantajları feragat edenin en başından görebilmesi ve buna göre karar verebilmesi imkanlarının bulunması bu sakıncaları ortadan kaldıracaktır. Dolayısıyla mirastan feragat sözleşmesinin bazı belirsizlik ve eksiklerine rağmen Medeni Kanun'nda yer alması Türk Hukuku açısından faydalı ve yapıcı olmuştur.
Anonim ortaklığın haklı sebeple feshi
Anonim ortaklıklar hukukuna hakim olan çoğunluk prensibi, ortaklığın karar organlarının çoğunluğun kontrolü altında olması ve azınlığın tümüyle çoğunluğa tabi olması sonucunu doğurur. Bu durum, ortaklığı kontrol eden çoğunluğun, bu gücünü kötüye kullanması ve azınlığın hak ve menfaatlerini ihlal etmesi için elverişli bir zemin oluşturur. Anonim ortaklıkta, azınlığın pay sahibi sıfatına bağlı kâr payı, bilgi alma, genel kurula katılma ve oy hakkı gibi haklarının sürekli bir yönetim politikası çerçevesinde ihlal edilmesine karşı korunma ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Yasada öngörülen azınlık hakları ve koruyucu dava hakları, sistematik hale gelen hak ve menfaat ihlallerini ortadan kaldırmak bakımından yetersiz kalmaktadır. Anonim ortaklıklar hukukundaki bu ihtiyacı karşılamak üzere, Yeni Ticaret Kanunu'nun 531. maddesinde ?anonim ortaklığın haklı sebeple feshi?, bir azınlık hakkı olarak düzenlemiştir. Söz konusu çalışma, Yeni Ticaret Kanunu'nda yer verilen bu dava hakkının koşulları, dava ile mahkemeye tanınan karar yetkisinin kapsamı ve davaya ilişkin diğer önemli özellikleri ele almayı amaçlamaktadır.
Spor sponsorluğu sözleşmesinin hukuki niteliği
Sponsorluk, özellikle 1970 ve 1980'ler sonrası dünya çapında giderek büyüyen bir iletişim aracı olmuştur. Esas olarak, spor faaliyetleri ve organizasyonlarının gerçekleştirilmesi ve sürdürülmesinde kilit rol oynayan sponsorluk, aynı zamanda hukuk alanında yeni bir sözleşme tipi olarak doğmuştur. Spor sponsorluğu sözleşmesi, herhangi bir genel veya özel kanunda tüm unsurları ve sonuçlarıyla birlikte düzenlenmemiştir. Yeni bir sözleşme tipi olarak bu sözleşmenin genel hukuki özellikleri ve objektif esaslı unsurlarının incelenmesi gerekmektedir. Bunun yanı sıra, spor sponsorluğu sözleşmesinin hangi sözleşme türüne ait olduğu ortaya çıkarılmalıdır. Bu çalışma, spor sponsorluğunu yeni bir kavram ve sözleşme tipi olarak ele alırken, spor sponsorluğu sözleşmesinin hukuki olarak nitelendirmeyi amaçlamaktadır.