Social Studies Education

8. sınıf T.C. İnkılap tarihi ve Atatürkçülük dersi konularının anlatılmasında sözlü tarih metodunun kullanımına yönelik öğretmen görüşleri

Bu çalışma, 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde bir yöntem olarak sözlü tarih metodun kullanımına ilişkin Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görüşlerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. Araştırmanın örneklem grubunda İstanbul ili Beykoz ilçesi devlet okullarında görev yapmakta olan, 13 Sosyal Bilgiler öğretmeni yer almıştır. Bu araştırmada katılımcıların belirlenmesinde amaçlı örnekleme tekniklerinden biri olan ''uygun örneklem'' tekniği tercih edilmiştir. Araştırmaya katılan öğretmenlere açık uçlu sorular sorularak nitel veri toplama tekniklerinden yarı yapılandırılmış mülakat uygulanmıştır. Çalışma sonunda mülakat sorularına verilen cevaplar, daha önce konu üzerinde edinilen bilgiler ışığında betimsel olarak yorumlanmıştır. Elde edilen sonuçları desteklemek amacıyla öğretmenlerin görüşlerinden doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Gizlilik esası gereği araştırmaya katılan öğretmenlerin gerçek isimleri kullanılmamış, bunun yerine ''Ö1, Ö2'' gibi kodlar kullanılmıştır. Görüşme sırasında Sosyal Bilgiler öğretmenlerine; sözlü tarih hakkındaki görüşleri, sözlü tarihin 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde kullanılmasına yönelik görüşleri, 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde sözlü tarih metodunu kullanıp kullanmadıkları, sözlü tarih metodunun kullanılmasının öğrencilere ne gibi katkılarının olduğu, 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde sözlü tarih metodunu kullanırken herhangi bir sorun ile karşılaşıp karşılaşmadıkları ile ilgili sorular yöneltilmiştir. Araştırma sonucunda elde edilen bulgulara göre; Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin sözlü tarih metodu hakkında temel bilgilere sahip oldukları, sözlü tarih metodu hakkında olumlu düşüncelere sahip oldukları, 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde sözlü tarih metodunun kullanılması gerektiği ve çoğu öğretmenin derslerinde sözlü tarih metoduna yer vermeye çalıştığı, sözlü tarih metodunun kullanılmasının öğrenciye olumlu yönde katkılarının olduğu, sözlü tarih metodunun tarih öğretimine katkılarının olduğu ve 8. sınıf T.C. İnkılap Tarihi ve Atatürkçülük dersinde sözlü tarih metodunun kullanımının sınırlılıkları olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmanın sonucunda elde edilen bulgular doğrultusunda problemin çözümüne ilişkin önerilere yer verilmiştir.

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik motivasyon düzeylerinin incelenmesi

Sosyal Bilgiler Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik Mesleğine Yönelik Motivasyon Düzeylerinin İncelenmesi Bu araştırma sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik motivasyon düzeylerini ortaya koymak amacıyla yapılmıştır. Bu araştırmada daha önceden Acat ve Yenilmez (2004) tarafından eğitim fakültesi öğrencilerine yönelik hazırlanıp uygulanmış olan 5'li likert türü ölçek kullanılmıştır. 23 sorudan oluşan bu ölçek 2016-2017 akademik yılında Uşak Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sosyal Bilgiler Öğretmenliği bölümü 1., 2., 3., ve 4. sınıfta okuyan 202 öğretmen adayına uygulanmıştır. Elde edilen verilerin çözümlenmesinde SPSS 15.0 paket programı kullanılmıştır. Araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine yönelik motivasyon düzeyine ilişkin görüşleri belirlenerek bu görüşlerin cinsiyet, okumakta olduğu sınıf, sosyal bilgiler programına isteyerek mi geldiği, mezun olduğu lise, yetişme yeri, anne ve baba mesleği, anne ve babanın öğrenim durumu ve ailenin aylık geliri gibi değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığı belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre sosyal bilgiler öğretmen adaylarının maksimum 115 olabileceği motivasyon düzeyi 84 iken, genel motivasyon ortalaması ise 5 üzerinden 3,6 ile ortalamanın üzerindedir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre katılımcıların sorulara verdikleri yanıt ortalaması "katılıyorum" aralığındadır. Araştırmada motivasyon sorunlarına ilişkin olarak ortaya çıkan sonuç ise öğretmen adaylarının öğretmenlik mesleğine ilişkin olarak motivasyon sorununu kısmen yaşamaktadırlar. Bu sorun 2,6 ortalama ile çok yüksek düzeyde değildir. Araştırmada elde edilen sonuçlara göre kadın öğretmen adaylarının motivasyon düzeyi, erkek öğretmenlere göre daha yüksek iken sosyal bilgiler öğretmenliği programına isteyerek gelenlerin motivasyon düzeyi isteyerek gelmeyenlere göre daha yüksektir. Yine araştırma sonuçlarına bakıldığında öğretmen adaylarının okuduğu sınıf değişkenine göre 1. sınıftan 4. sınıfa göre motivasyon düzeyinde artış görülmektedir. Bunun dışında değişkenler arasında genel olarak anlamlı bir farklılık olmasa da öğretmen adaylarının sorulara verdiği yanıtlarda aile sosyo-ekonomik düzeyi değişkeninde iki maddede, yerleşim yeri değişkeninde bir maddede ve anne öğrenim durumu değişkeninde iki maddede anlamlı farklılıklar görülmüştür. Bunların dışında değişkenler arasında herhangi bir anlamlı farklılık görülmemiştir.

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algıları

İnsan daima sosyal ve kültürel etkileşime açık bir yapıdır. Bu etkileşimler sonucunda kişinin fikirleri, hareketleri, düşünüş tarzı, giyim kuşamı gibi daha pek çok noktasında toplumun imzası bulunmaktadır. Bu noktalardan biri de cinsiyettir. Ve her alanda olduğu gibi toplumsal bir inşa cinsiyet üzerinde de varlığını göstermektedir. Biyolojik ve fizyolojik yapıya atıfta bulunan cinsiyet, toplumun yüklediği ifadeler ile toplumsal bir özellik halini almış ve kültürel yapıya atıfta bulunur olmuştur. Toplum, kültürel normların etkisinde kadın ve erkeğe yüklediği bir takım görev, rol ve tutumlara yönelik kalıp yargılar üretmektedir. Bu kalıp yargılara toplumsal cinsiyet söylemi denilmektedir. Bu söylemlere göre "beriki" ne (kadın veya erkek) söylenen olumlu kalıp yargılar, "öteki" ni (kadın veya erkek) olumsuz ve dezavantajlı grup yapmaktadır. Birinin diğerine göre daha avantajlı veya dezavantajlı olma ayrılığı ve cinsiyet temelli her tür eşitsizliğin önüne geçebilmek adına toplumsal bir özbilinç sağlanmalıdır. Bunu sağlamada bireyin gelişim, değişime açık olduğu en uygun yer ve zaman olan eğitim kurumları ile buralarda görev alan eğitimcilerin toplumsal cinsiyet algıları büyük önem arz etmektedir. Bu nedenle bu araştırmada bireylerin cinsiyet algısını etkileyen önemli kurumlardan olan eğitim kurumu içerisinde, eşitlik kazanımının aktarıcısı olan sosyal bilgiler öğretmenleri ele alınmıştır. Araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algılarının nasıl olduğudur. Araştırma evrenini Balıkesir ili dahilinde kamu ve özel olmak üzere tüm ortaokullarda görev alan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise uygun örneklem yöntemiyle belirlenmiş 144 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmaktadır. Evren içerisinden seçilen 160 öğretmen örnekleme alınmış ancak çalışma 144 sosyal bilgiler öğretmeni ile tamamlanmıştır. Çalışmanın verileri araştırmacı tarafından geliştirilen "Kişisel Bilgi Formu" ile Altınova ve Duyan (2013) tarafından geliştirilmiş olan "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Araştırmanın veri analizi istatistik programından yararlanılarak yapılmıştır. Verilerin analizinde frekans, yüzde, aritmetik ortalama, t- testi, crosstab, tek yönlü varyansanalizi (ANOVA) gibi istatiksel tekniklerden yararlanılmıştır. Araştırmada uygulanan "Toplumsal Cinsiyet Algısı Ölçeği"ne göre sosyal bilgiler öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Yani sosyal bilgiler öğretmenlerinin toplumsal cinsiyet algılarının, genel manada olumlu düzeyde olduğu görülmüştür. Öğretmenlerin TCA puan ortalaması 101,06±16,07 bulunmuştur. Ölçeğin Cronbach's Alpha değeri ise 0.918'dir. Çalışma sonucunda öğretmenlerin; cinsiyet, gelir düzeyi (aylık gelir), ebeveyn yapısı ve aile yönetim biçimi faktörleri ile TCA puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki olduğu saptanmıştır. Kardeş sayısı, kardeşlerin cinsiyet dağılımı, anne-baba eğitim düzeyi, anne-baba mesleği, yetişme yeri, kitap okuma alışkanlığı, yetişilen ailenin büyüklüğü değişkenleri arasında ise anlamlı bir farklılık bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Toplumsal cinsiyet, sosyal bilgiler, toplumsal cinsiyet algısı, sosyal bilgiler öğretmenleri, cinsiyet

Öğretmenlik kariyer basamakları hakkında sosyal bilgiler öğretmenlerinin görüşlerinin incelenmesi

Bu araştırmada Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin kariyer basamakları uygulaması ile ilgili görüşlerinin alınması amaçlanmıştır. Bu çalışma, fenomonoloji deseniyle yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, Kayseri ilinde eğitim vermekte olan ve kariyer basamakları sınavına girmeye hak kazanmış, şartları tutan Sosyal Bilgiler öğretmenleri oluşturacaktır. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilecektir. Veriler içerik analizi yöntemi ile çözümlenecektir. Çalışma sonucunda Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin kariyer basamakları uygulaması ve sınavı ile ilgili görüleri tespit edilecektir.

Sosyal bilgiler eğitiminde kültürel farkındalık ve ifade yetkinliği kapsamında kuşaklar arası kültür aktarımının incelenmesi

Bütün toplumlarda milletleri birbirine bağlayan, toplumları ayakta tutan millet bilinci ve şuuru kazandırmada önemli bir rolü olan kültürel değerlerin ne olduğu kadar nasıl öğrenildiği ve nasıl aktarıldığı da önemlidir. Çünkü bireylerin kültürel değerlerini öğrenme ve öğretme bilincinde olması kültürün ve birbirine bağladığı toplumun varlığını sürdürmesinde önem arz etmektedir. Bu çalışmada kültürel farkındalık ve ifade yetkinliği kapsamında anneanne-anne-çocuk olmak üzere üç kuşak arasında kültür aktarımı incelenmiştir. Çalışmada nitel araştırma yöntemi seçilmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu Kayseri ilinde yaşayan 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıf öğrencileri, bu öğrencilerin anneleri ve anneanneleri olmak üzere 63 katılımcı oluşturmaktadır. Çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Elde edilen verilerin analizi için MAXQDA programı kullanılmış ve içerik analizi yöntemi ile analizi yapılmıştır. Verilen cevaplardan kategori ve kodlar ve oluşturulup tabloya aktarılmış ve görselleştirilmiştir. Kültürün ne olduğu ile ilgili kuşaklar arası bilgi aktarımının tam anlamı ile gerçekleşmediği saptanmışken; kültür aktarımının ne olduğu ile ilgili bilgi aktarımının gerçekleştiği ailelerin çoğunlukta olduğu saptanmıştır. Kültürün nasıl tanıtılacağı ile ilgili kuşaklar arası bilgi aktarımının tam anlamı ile gerçekleşmediği ve üst kuşaktan alt kuşağa doğru cevapların farklılaştığı saptanmıştır. Alt problemlere ilişkin analizlerin sonuçlarına göre kuşaklar arası bilgi aktarımı ve görüş benzerliği ile ilgili farklılıklar görülmüştür. Analizi yapılan verilere bulgular kısmında yer verilerek yorumlanmıştır. Elde edilen bulgulara ilişkin önerilere sonuç ve tartışma kısmında yer verilmiştir.

Ortaokul 5.sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlıklarının farklı değişkenler açısından incelenmesi

Çalışma ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin farklı değişkenler açısından incelenmesi amacıyla yazılmıştır. Bu amaçla 2021-2022 eğitim öğretim yılında öğrenim gören ortaokul 5. sınıf öğrencilerine nicel araştırma yöntemlerinden biri olan betimsel tarama (survey) yöntemi uygulanmıştır. Bu araştırma yöntemi ile ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin cinsiyet özelliklerinin, akıllı telefon ve tabletlere sahip olma durumlarının, anne eğitim durumlarının ve baba eğitim durumlarının dijital okuryazarlık beceri düzeylerine etkisi araştırılmıştır. Yapılan çalışmadan elde edilen bilgilere göre ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin cinsiyetleri ile dijital okuryazarlık beceri düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olmadığı görülmüştür. Ortaokul 5. sınıf öğrencilerin akıllı telefon ve tablete sahip olma durumları ile dijital okuryazarlık beceri düzeyleri arasında anlamlı bir farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anne eğitim durumları ile ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık beceri düzeyleri arasında anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda baba eğitim durumları ile ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık düzeyleri arasında anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan çalışmada cinsiyet değişkeni haricinde diğer değişkenler olan akıllı telefon ve tabletlere sahip olma durumu, anne eğitim durumu ve baba eğitim durumunun ortaokul 5. sınıf öğrencilerinin dijital okuryazarlık beceri düzeyleri üzerinde anlamlı bir fark olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

Sosyal bilgiler dersiyle ilişkilendirilmiş İngilizce dersinin başarı ve kültürel farkındalığa etkisi

Günümüz eğitim anlayışında disipliner eğitimden ziyade disiplinler arası eğitim anlayışı daha çok önem kazanmıştır. Disiplinler arası eğitimde önemli olan bir dersin kazanımlarının diğer dersin kazanımlarını destekleyecek şekilde bütüncül olmasıdır. Bu çalışmada belirlenen problem, 2018 Milli Eğitim Bakanlığı öğretim programına göre 4. sınıf İngilizce dersi "Nationalities" (Milletler) ünitesinde tema olarak belirlenen konuların sosyal bilgilerin alanına girmesine rağmen öğrencilerin bu konularda hazırbulunuşluk düzeylerinin yetersiz olması ve başarılarının düşük kalmasıdır. "Nationalities" ünitesinde ülkeler, milletler, şehirler ve yönler geçmektedir. Bu üniteyi içerebilecek sosyal bilgiler öğrenme alanı ise "Küresel Bağlantılar" dır. "Küresel Bağlantılar" dünya üzerindeki ülkeler, başkentler, Türkiye'nin coğrafi konumu, komşuları ile ilgili bir öğrenme alanıdır. Ayrıca farklı kültürler ve kültürlere saygı, farkındalık kazandırılmak amaçlanmaktadır. Dolayısıyla "Küresel Bağlantılar" ve "Nationalities" üniteleri birbirini tamamlayabilecek, disiplinler arası niteliktedir. Ancak "Nationalites" ünitesi 2018 İngilizce öğretim programına göre 4. sınıfın ilk aylarında işlenirken, "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanı 4. sınıfın son aylarında işlenmektedir. Bu durum, İngilizce dersinde istenen başarıyı yakalamada zorluklarla karşılaşılmasına neden olabilmektedir. İşte bu noktada, bu çalışmaya ihtiyaç duyulmuş ve disiplinler arası bir yaklaşımla ele alınmıştır. Çalışma, araştırma yöntemlerinden yarı deneysel desende yürütülmüştür. Bu çalışmanın amacı sosyal bilgiler dersiyle ilişkilendirilmiş İngilizce dersinin akademik başarı ve kültürel farkındalığa etkisini ortaya koymaktır. Çalışma grubu Nevşehir il merkezinde bir ilkokuldaki 4. sınıf şubelerinden belirlenen deney-1, deney-2 ve kontrol grubunu oluşturan 73 öğrencidir. Deney-1 grubunda, İngilizce dersi "Nationalities" ünitesi sosyal bilgiler "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanıyla sadece eş zamanlı olarak işlenmiştir. Deney-2 grubu ise, "Nationalities" ünitesini sosyal bilgiler dersiyle ilişkilendirilmiş disiplinler arası ders planlarına göre işlerken diğer bir yandan da eş zamanlı olarak "Küresel Bağlantılar" ünitesini işlemişlerdir. Kontrol grubuna herhangi bir müdahale edilmemiş ve öğretim programında belirtildiği gibi sene başında "Nationalities" ünitesini sene sonunda ise "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanını işlemişlerdir. Araştırmacının geliştirdiği başarı testi ile Koşar ve Çevik (2021) tarafından geliştirilen kültürel farkındalık ölçeği veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Veriler, istatistik programında analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, kontrol grubundaki öğrencilere kıyasla her iki deney grubundaki öğrencilerin akademik başarı düzeylerinde anlamlı artış meydana geldiği tespit edilmiştir. Diğer yandan sadece deney-2 grubundaki öğrencilerin kültürel farkındalık düzeylerinde anlamlı farklılık ortaya konulmuştur. Bu sonuç, disiplinler arası çalışmanın faydalı olabileceğini göstermiştir. Araştırma sonuçları doğrultusunda, İngilizce ve sosyal bilgiler dersi öğretim programları hazırlanırken disiplinler arası yaklaşıma göre hareket edilmesi önerilmiştir. Anahtar Kelimeler: Disiplinler arası yaklaşım, sosyal bilgiler öğretim programı, İngilizce öğretim programı, başarı, kültürel farkındalık.

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının mesleki yeterlik algıları ile teknoloji okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu çalışmanın temel amacını, geleceğin vatandaşlarını teknoloji çağına uygun yeterliklere sahip bilgiye ulaşabilen ve ulaştığı bilginin doğruluğunu idrak edebilen bilgiyi kullanırken de etik kurallar çerçevesinde kullanan etkin vatandaşlar yetiştirmek hedefinde olan sosyal bilgiler öğretmen adaylarının mesleki yeterlik algıları ile teknolojik okuryazarlık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi oluşturmaktadır. Bu araştırma ile sosyal bilgiler öğretmen adaylarının teknolojik okuryazarlık düzeylerini ve mesleki yeterlik algılarını tespit etmek ve bu yeterlilikler ile öğretmen adaylarının demografik özellikleri arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Araştırmanın vren ve örneklemini Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi ve Aksaray Üniversitesi Eğitim Fakültesi, Türkçe ve Sosyal Bilimler Eğitimi Ana Bilim Dalı, Sosyal Bilgiler Eğitimi programında 2021-2022 eğitim- öğretim yılında öğrenim görmekte olan farklı sınıf düzeylerindeki 378 sosyal bilgiler öğretmen adayı oluşturmaktadır. Nicel araştırma yöntemlerinden tarama modeli kullanılarak yapılan bu çalışmada araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu, Yiğit (2021) tarafından geliştirilen "Teknoloji Okuryazarlık Ölçeği" ile Yengin Sarpkaya ve Altun (2021) tarafından geliştirilen "Öğretmen Adayları Meslek Yeterlik Ölçeği" kullanılmıştır. Katılımcıların Teknoloji Okuryazarlık Ölçeği ile Öğretmen adayları Meslek Yeterlik Ölçeğinden aldıkları puanlar üniversite, cinsiyet, sınıf düzeyi, sürekli internet bağlantısına sahip olma durumu, öğretmenlik mesleğini sevme durumu, göre farklılaşma durumu ilişkisiz örneklemler için T-Testi (Independent Samples T- Test) ve One Way Anova ile ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırma sonucunda cinsiyet ve öğretmenlik mesleğini sevme değişkenleri ile Öğretmen Adayları Mesleki Yeterlik ölçeğinden elde edilen toplam puanlarda istatistiksel açıdan anlamlı fark tespit edilirken; üniversite, sınıf düzeyi ve sürekli internet bağlantısına sahip olma değişkenlerinde istatistiksel açıdan anlamlı fark bulunmamıştır. Teknoloji Okuryazarlık ölçeğinden elde edilen toplam puanlarda ise üniversite, sınıf düzeyi, sürekli internet bağlantısına sahip olma değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilirken; cinsiyet ve öğretmenlik mesleğini sevme değişkenlerine göre anlamlı farklılık tespit edilmemiştir.

Etkinlik temelli sosyal bilgiler eğitiminin okul öncesi çocukların sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi

Toplumun temelini oluşturan ve yarını inşa edecek olan çocukların erken çocuklukta sosyal beceri kazanarak hayata hazırlanmaları önem arz etmektedir. Çalışmada, okul öncesi dönem çağındaki çocuklar için sosyal bilgiler öğretim programı (2018) ve okul öncesi eğitim programı (2013) kazanımları doğrultusunda hazırlanmış sosyal bilgiler eğitim etkinliklerinin okul öncesi çocukların sosyal becerilerine etkisinin incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışmada, yarı deneysel desen kullanılmış ve veri çeşitlemesine gidilmiş, nicel çalışma nitel verilerle desteklenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu; 2021-2022 Eğitim-Öğretim Bahar Yarıyılı'nda Millî Eğitim Bakanlığına bağlı bağımsız bir anaokulunun 5 yaş sınıfında eğitim gören çocukların 16'sı deney, 17'sı kontrol grubunda olmak üzere toplam 33 okul öncesi çocuğu oluşturmaktadır. Uygulama öncesinde aynı yaş grubundaki 3 sınıfa ölçek (OSBED) uygulanmış olup sosyal beceri düzeylerinin benzer olduğu iki sınıftan biri kura yoluyla deney diğeri kontrol grubu olarak atanmıştır. Araştırmada çocuklar ve aileleri hakkında bilgi almak amacıyla Demografik Bilgi Formu, çocukların sosyal becerilerini ölçmek amacıyla Okul Öncesi Sosyal Beceri Değerlendirme Ölçeği (OSBED) Öğretmen Formu ve çocukların etkinlik sonrası yaptığı resimler kullanılmıştır. Araştırmacı tarafından hazırlanan Sosyal Bilgiler Eğitim Etkinlikleri deney grubuna 10 hafta boyunca 20 etkinlik şeklinde uygulanmıştır. Kontrol grubu olarak belirlenen çocuklar ise kendi programlarına devam etmişlerdir. Ayrıca kontrol grubuna müdahale edilmemiştir. Araştırmanın nicel boyutunu OSBED formundan alınan puanların değerlendirilmesi, nitel boyutunu ise çocuk resimlerinin betimsel analizi, çocukların yorumlarından doğrudan alıntılar ve resim örnekleri oluşturmuştur. Araştırma sonucuna göre deney ve kontrol grubu arasında; Sosyal Bilgiler Eğitim Etkinliklerinin hem ölçek genel toplamında hem de başlangıç becerileri, akademik beceriler, arkadaşlık becerileri, duygularını yönetme ve kontrol etme becerileri alt boyut son test ve kalıcılık test puanlarında farkın istatistiksel olarak anlamlı olduğu saptanmıştır (p˂0.05). Çocuk resimlerinin yorumlarından Sosyal Bilgiler Eğitim Etkinliklerinin resimlere ve resimlerin yorumlarına yansıdığı diğer bir araştırma sonucudur. Bu bulgular doğrultusunda, araştırmacılara ve uygulayıcılara yönelik önerilerde bulunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler eğitim etkinlikleri, okul öncesi, sosyal beceri

Karacakurt Türkmen köylüsünün sosyal yaşamındaki insan ve mekân algısının incelenmesi: "Etnografik çalışma"

Bu araştırma Anadolu'yu yurt edilen onlarca Türkmen aşiretinden biri olan Karacakurt Türkmen köylüsünün yaşam biçimini ve kültürel anlayışını ortaya çıkarmak için yapılmıştır. Anadolu'nun Türkleşmesi sürecinde önemli rol alan Karacakurt Türkmen Köylülerinin geçmişten günümüze insan ve mekân algılama biçimleri ile tarihi geçmişini, günümüzle bağlantısını tespit etmek amaçlanmıştır. Karacakurt Türkmen köylerini temsilen seçilen 3(üç) köy (Hasanlar, Karaovalar ve Sadık) ile bu köylerde yaşayan dokuz kişi bu araştırmanın çalışma grubudur. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden etnografik desen kullanılmıştır. Veri toplama araçları olarak doküman taraması, gözlem ve görüşme formu kullanılmıştır. Görüşmelerden elde edilen veriler, dokümanlardan ve gözlemlerden elde edilen verilerle karşılaştırılmış, elde edilen tüm bulgu ve sonuçlar betimsel olarak analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre, Karacakurt Türkmen köylüsü geçen uzun yıllar sürecinde insan ve mekân algısının birbiriyle bağlantılı şekilde ana kaynağa bağlı kalarak sürekli bir değişim ve gelişim içerisinde olduğu sonucuna varılmıştır. Konar-göçer Türkmen köylerinin genelinde olduğu gibi Karacakurt Türkmen köylüsü de kalıcı olarak yerleştikleri, yurt edindikleri yerleşim yerlerine ana yurt Orta Asya'da var olan coğrafi kavramları taşıdıklarını görülmüştür. Karacakurt Türkmen aşiretine komşu ve akraba olan Herikli, Yabanlı gibi diğer Türkmen aşiretlerinin insan ve mekân algılama becerilerini inceleyen başkaca bilimsel çalışmalar yapılmalı ve kültürel faaliyetler artırılmalıdır.

Sosyal bilgiler öğretiminde kanıt temelli öğretim uygulamasının bilimsel düşünme ve karar verme becerilerine etkisi

Araştırmanın amacı, sosyal bilgiler öğretiminde kanıt temelli öğretim uygulamaları ile bilimsel düşünme ve karar verme becerileri arasındaki ilişkileri ortaya çıkarmaktır. Bu amacın gerçekleştirilmesi için aşağıdaki sorulara cevap aranmıştır. 1. Ortaokul 7. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında kanıt temelli öğretim etkinliklerinin uygulandığı deney grubunun ön test ve son test uygulamasından aldıkları bilimsel düşünme becerileri puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 2. Ortaokul 7. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında beceri temelli olmayan geleneksel öğretimin uygulandığı kontrol grubunun ön test ve son test uygulamasından aldıkları bilimsel düşünme becerisi puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 3. Ortaokul 7. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında kanıt temelli öğretim etkinliklerinin uygulandığı deney grubunun ön test uygulamasından aldıkları bilimsel düşünme becerisi puanları ile beceri temelli olmayan öğretimin uygulandığı kontrol grubunun ön test uygulamasından aldıkları bilimsel düşünme becerisi puanları arasında anlamlı farklılık var mıdır? 4. Ortaokul 7. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında kanıt temelli öğretim etkinliklerinin uygulandığı deney grubunun ön test ve son test uygulamasından aldıkları karar verme becerileri puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 5. Ortaokul 7. Sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında beceri temelli olmayan öğretimin uygulandığı kontrol grubunun ön test ve son test uygulamasından aldıkları karar verme becerisi puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 6. Ortaokul 7. sınıf Sosyal Bilgiler dersi "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında kanıt temelli öğretim etkinliklerinin uygulandığı deney grubunun ön test uygulamasından aldıkları karar verme becerileri puanları ile beceri temelli olmayan öğretimin uygulandığı kontrol grubunun ön test uygulamasından aldıkları karar verme becerisi puanları arasında anlamlı bir fark var mıdır? 7. Öğrencilerin kanıt temelli "Birleşmiş Milletler" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? 8. Öğrencilerin kanıt temelli "Toplumsal Cinsiyet Rollerine Bakmak" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? 9. Öğrencilerin kanıt temelli "Suriyeli Göçmenler" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? 10. Öğrencilerin kanıt temelli "Küresel Isınma" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? 11. Öğrencilerin kanıt temelli "Erozyon" etkinliğinin rubrik ile değerlendirilmesine göre bakış açısı ve anlam oluşturmalarının sonucu nedir? Bu araştırma, karma araştırma deseninlerinden yakınsayan paralel desen esas alınarak yürütülmüştür. Araştırmanın nicel boyutu için ön test-son test kontrol gruplu deneysel desen (ÖSKD) modeli tasarlanmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu, 2021-2022 eğitim öğretim yılında Tokat merkezde yer alan bir devlet okulunun 7. sınıfında öğrenim gören 26'sı erkek 25'i kız olmak üzere 51 öğrenci oluşturmuştur. Bu öğrenciler amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme ile belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubu öğrencilerini belirlemek için araştırmacı tarafından geliştirilen akademik başarı testi kullanılmıştır. Araştırmadaki deneysel desenle ilgili gerekli olan nicel verileri toplamak için; Göktürker (2005) tarafından geliştirilen "Bilimsel Düşünme Becerileri Ölçeği" ve Sever (2019) tarafından geliştirilen "Karar Verme Becerisi Ölçeği" kullanılmıştır. Deney ve kontrol gruplarına "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanındaki konulara uygun ders işlenmeden önce ve ders yapıldıktan sonra bilimsel düşünme ve karar verme becerileri ölçeği uygulanmıştır. Nitel veri toplama aracı olarak "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanına yönelik kanıt temelli öğrenme etkinliklerine ait çalışma yaprakları kullanılmıştır. Gerçekleştirilen deneysel işlemde çalışma gruplarından elde edilen verilerin normallik testlerinde Shapiro-Wilk, Skewness (Çarpıklık) ve Kurtosis (Basıklık) kullanılmıştır. Deneysel işlem süreçlerinde çalışma gruplarından elde edilen verilerin normallik analizleri için Shapiro-Wilk, Skewness (Çarpıklık) ve Kurtosis (Basıklık) testleri yapılmıştır. Nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Kanıt temelli etkinlikler süreç sonunda araştırmacı tarafından hazırlanan dereceli puanlama anahtarına göre puanlanarak öğrencilerin etkinlikleri gerçekleştirme düzeyleri belirlenmiştir. Araştırma sonucunda deney grubunda yer alan öğrencilerin bilimsel düşünme becerileri ölçeğinin geneli ile ölçeğin alt boyutlarında ön test ve son test puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılığın, deney grubunda yer alan öğrencilerin karar verme becerileri ön test ve son test puanları arasında istatistiksel açıdan anlamlı farklılığın deney grubu lehine olduğu ortaya çıkmıştır. Araştırma bulgularına göre, kanıt temelli öğrenme yöntemiyle "Küresel Bağlantılar" öğrenme alanında uygulanan etkinliklere öğrencilerin çoğu katılmış, etkinliklerde yer alan sorulara cevap vermişler ve bir ürün ortaya koyabilmişlerdir. Kanıt temelli "Birleşmiş Milletler", "Suriyeli Göçmenler", "Erozyon" etkinliği öğrencilerin bakış açısı ve anlam oluşturmalarına göre değerlendirildiğinde öğrencilerin çoğunun ortalama kategorisinde cevaplar vererek kanıttan anlam çıkarabildikleri fakat kanıtlardan yeterince yararlanamadıkları; "Toplumsal Cinsiyet Rollerine Bakmak" ve "Küresel Isınma" etkinlikleri öğrencilerin bakış açısı ve anlam oluşturmalarına göre öğrencilerin çoğunun nitelikli kategorisinde cevaplar vererek kanıtlardan yeterince yararlandıkları tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler öğretimi, kanıt temelli öğretim, bilimsel düşünme becerisi, karar verme becerisi

Web 2.0 araçlarının sosyal bilgiler dersinde kullanımının öğrencilerin akademik başarı ve dijital okuryazarlık becerilerine etkisi

Sosyal bilgiler dersi bireyin içinde yaşadığı doğa, toplum ve medeniyete ilişkin temel bilgi, beceri ve davranışları öğretmeyi amaçlayan ve bu yönde bireyin akademik, sosyal, entelektüel sermayesini arttırma arsuzu taşıyan bir derstir. Bu noktada bireyin modern çağa uygun becerilere sahip ve donanımlı bir birey olarak yetiştirilmesi, akademik başarısının arttırılması önemlidir. Bu doğrultuda bu araştırmanın amacı sosyal bilgiler öğretiminde Web 2.0 araçları kullanımının öğrencilerin dijital okuryazarlık becerileri ve akademik başarılarına etkisinin incelenmesi şeklindedir. Araştırma ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel tasarım ile yürütülmüştür. Bununla birlikte araştırma süreci sonunda ayrıca yarı yapılandırılmış görüşme formu ile de öğrencilerin web 2.0 araçlarınının derste kullanımına ilişkin duygu ve düşünceleri ortaya konulmaya çalışılmıştır. Araştırmaya Şanlıurfa ilinin Siverek ilçesinde yer alan ortaokullarda öğrenim gören 32 öğrenci dahil edilmiştir. Araştırma kapsamında 16 öğrenci deney ve 16 öğrenci kontrol grubu olarak çalışmada yer almıştır. Deney grubundaki öğrenciler sosyal bilgiler dersini Web 2.0 tabanlı uygulamalardan yararlanarak işlemiştir. Kontrol grubundaki öğrenciler ile mevcut öğretim programına göre ders işlemiştir. Veri toplama araçları Pala (2020) tarafından ortaokul 10-12 yaş grubuna yönelik geliştirilen "Dijital Okuryazarlık Ölçeği", araştırmacı tarafından hazırlanan "Başarı Testi" ve "yarı yapılandırılmış görüşme formu" dur. Veri analizinde ise bağımsız örneklem t testi ile ikili (ilişkili) gruplar t testi analizlerinden yararlanılmıştır. Araştırmanın sonunda kontrol grubundaki öğrencilere kıyasla deney grubundaki öğrencilerin hem ders başarı düzeyi hem de dijital okuryazarlık düzeylerinde anlamlı artış meydana geldiği bulunmuştur. Bunun yanında nitel verilerin sonuçlarına göre, Web 2.0 uygulamalarının dersleri daha eğlenceli hale getirdiği, öğrenmeyi kolaylaştırdığı, akademik başarıları üzerine olumlu etkiler yarattığı ve güvenli internet kullanma alışkanlıklarını geliştirdiği tespit edilmiştir. Sonuç olarak, ortaokul sosyal bilgiler derslerinde Web 2.0 uygulamalarından yararlanılmasının hem ders başarısını hem de öğrencilerin dijital okuryazarlık beceri düzeylerini olumlu yönde etkilediği söylenebilir. Anahtar kelimeler: Sosyal bilgiler dersi, web 2.0 araçları, akademik başarı, dijital okuryazarlık

Sosyal bilgiler öğretiminde eğitsel oyunların öğrenci başarısına etkisi

Bu araştırmanın amacı, Sosyal Bilgiler dersinde Eğitsel Oyun yönteminin uygulandığı grup ile mevcut öğretimin uygulandığı grup arasında başarı düzeylerinde anlamlı bir farkın olup olmadığını ortaya koymaktır. Bu araştırma nicel araştırma yöntemiyle yürütülmüştür. Araştırma modelinde ise ''Kontrol Gruplu Ön test- Son test'' deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 eğitim öğretim yılında Kayseri İl merkezinde bulunan bir devlet okulunda, 6. Sınıfta öğrenim görmekte olan 31 Erkek, 29 Kız olmak üzere toplam 60 öğrenciden oluşmaktadır. Araştırma 6-A (Mevcut öğretim ile ders işlenen grup) ve 6-B (Eğitsel oyun ile ders İşlenen grup) sınıflarında yapılmıştır. Eğitsel oyun ile ders işlenen grupta eğitsel oyun yöntemi, mevcut öğretim ile ders işlenen grupta ise geleneksel öğretim yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan başarı testi kullanılmıştır. Araştırmadan elde edilen veriler bir istatistik programına girilerek bağımlı örneklem t testi, testin Alpha güvenirlik katsayısı, soruların madde ayırt edici indeksi ve güçlük indeks ortalamaları hesaplanarak analizleri yapılmıştır. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre geleneksel öğretim yöntemlerinin uygulandığı mevcut öğretim ile ders işlenen grup ile eğitsel oyun yönteminin uygulandığı grubun başarı puanları arasında eğitsel oyun ile ders İşlenen grubun lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark olduğu saptanmıştır. Bu sonuçlara göre Sosyal Bilgiler dersinde eğitsel oyunla ders işlenen grubun başarı puanları mevcut öğretimle ders işlenen grubun başarı puanından yüksek olduğu tespit edilmiştir.

Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile medya okuryazarlığı becerileri arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, eğitim fakültesinde okuyan öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimlerini ve medya okuryazarlığı becerilerini cinsiyet ve bölüme göre inceleyerek öğretmen adaylarına yönelik bu iki beceri arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır. Öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ile medya okuryazarlığı becerileri düzeyleri nedir? Bu beceriler cinsiyet ve bölüm gibi değişkenlere göre değişmekte midir? Aralarında nasıl bir ilişki vardır? Sorularına cevap aranmaktadır. Çalışmanın evrenini, 2024-2025 eğitim öğretim yılında Nevşehir'deki bir devlet üniversitesinde eğitim hayatına devam eden öğretmen adayları oluşturmaktadır. Araştırmaya 271 öğretmen adayı katılmıştır. Çalışmada, nicel araştırma yöntemleri içerisinde yer alan ilişkisel tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmada "Kişisel Bilgiler Formu", ‟Medya Okuryazarlığı Becerileri Ölçeği" ve ‟Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" olmak üzere üç adet veri toplama aracı kullanılmıştır. Verilerin analizinde öncelikle normal dağılım varsayımı test edilmiş olup, veriler normal dağılım göstermediğinden dolayı non-parametric testler kullanılmıştır. Veriler analiz edilirken Mann Whitney U Testi, Kruskal Wallis H Testi, Spearman Korelasyon Analizi kullanılmıştır. Verilerin analizi sonucunda; öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ve medya okuryazarlığı becerileri yüksek düzeyde olduğu, medya okuryazarlığı becerileri ölçeği için cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermeme durumu için yapılan analizde genel olarak erkeklerin sıra ortalamasının kadınlara oranla daha yüksek puana sahip olduğu, eleştirel düşünme eğilimleri ölçeğinin bölüm değişkenine göre anlamlı farklılık olmadığı, medya okuryazarlığı ölçeğinin bölüm değişkenine göre yapılan farklılık analizinde ölçeğin genelinde ve bu ölçeğin erişme ve analiz alt boyutlarında anlamlı farklılık görülmüştür. Medya okuryazarlığı becerileri ölçeği için cinsiyet değişkenine göre farklılık gösterip göstermeme durumu için yapılan analizde, genel olarak erkeklerin sıra ortalamasının kadınlara oranla daha yüksek puana sahip olduğu görülmektedir. Medya okuryazarlığı beceri düzeyleri ile eleştirel düşünme eğilimleri arasındaki ilişkiyi karşılaştırmak için yapılan analiz sonucuna göre; orta düzeyde, pozitif yönde anlamlı bir ilişkinin olduğu tespit edilmiştir. Araştırmayı farklı kılan yönleri, eleştirel düşünme eğilimleri ölçeğinde kadınların sıra ortalaması yüksek çıkıp anlamlı bir farklılık görülmezken, medya okuryazarlığı ölçeğinde erkeklerin sıra ortalamasının yüksek çıkarak erkekler lehine anlamlı farklılık görülmesi ve eleştirel düşünme eğilimleri ölçeğinde bölüm açısından anlamlı bir farklılık görülmezken, medya okuryazarlığı ölçeğinde bölüm açısından anlamlı farklılık görülmesidir. Alan yazında, öğretmen adaylarının eleştirel düşünme eğilimleri ve medya okuryazarlığı becerilerinin ayrı ayrı incelendiği pek çok araştırma bulunmasına karşın, bu iki değişkeni birlikte ele alarak ilişkilerini inceleyen çalışmalar sınırlıdır. Sonuç olarak, öğretmen adaylarının çağdaş eğitim anlayışının gerektirdiği temel becerilerden olan eleştirel düşünme ve medya okuryazarlığı açısından yüksek düzeyde yeterli olduklarını ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, cinsiyet ve bölüm gibi değişkenlerin bu beceriler üzerinde zaman zaman farklı etkiler yarattığı da gözlemlenmiştir. Eleştirel düşünme yönelimi güçlü olan öğretmen adaylarının, medya içeriklerini değerlendirirken daha seçici, sorgulayıcı ve analitik bir yaklaşım benimsedikleri söylenebilir.

Storylıne yönteminin sosyal bilgiler öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine etkisi

Storyline yaklaşımı karakter, mekan ve olay örgüsü etrafında mantıksal sıralı anahtar soruların yöneltilerek konuların işlendiği yapısalcı aktif bir öğrenme yaklaşımıdır. Çalışmada, storyline yaklaşımının 7. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme becerilerine etkisini bütünsel ve analitik açıdan incelemek amaçlanmıştır. Nitel deneysel desen kullanılmıştır. Kolay ulaşılabilir örnekleme yer verilmiştir. Çalışma grubunu, Sivas ilinde bir belde devlet okulunda 7. sınıfta öğrenim gören öğrenciler oluşturmuştur. Söz konusu öğrenciler ile 7. sınıf sosyal bilgiler dersinde 5 haftalık bir uygulama gerçekleşmiştir. Bu uygulamada storyline yaklaşımı kapsamında eleştirel düşünme becerisi ile bütünleşmiş olay kurgularına yer verilmiştir. Bu olay kurguları üzerinden öğrencilere dolaylı yaşantılar sunulmuştur. Bu bağlamda ders işleme sürecinde hikâye okunarak olaylar belli bir noktada kesilmiş ve mantıksal sıra ile anahtar sorular yöneltilmiştir. Bu süreçte öğrenciler, hikâyenin bağlamsallığı ve anahtar sorular neticesinde düşündürülmüş ve çeşitli etkinlikler ile keşfederek yanıtlara ulaşmıştır. Söz konusu çalışmada veriler; ölçme etkinliklerinden, öz değerlendirme formundan, odak grup görüşme formundan, öğrenci yansıtıcı günlüklerinden ve saha notlarından elde edilmiştir. Miles ve Huberman uyuşum güvenirlik yüzdesi; ölçme etkinliği %86, odak grup görüşme %83, yansıtıcı günlük %87 ve saha notları %82 hesaplanmıştır. Çalışmada veri çeşitlemesi gerçekleştirilmiştir. Veriler, tümevarımsal (çıkarımsal) analiz ve tümdengelimsel (betimsel) analiz ile çözümlenmiştir. Araştırma sonucunda, storyline yaklaşımı eğitiminde yapılan ölçme etkinliklerinde, öğrencilerin analiz ve kısmen değerlendirme becerilerinin diğer eleştirel düşünme alt becerilerine göre daha kısıtlı geliştiği tespit edilmiştir. Bununla birlikte yaklaşımın kanıtları sorgulama ve bilgi kaynaklarının güvenirliğini değerlendirme alt becerisine dair ders etkinliklerinde bu becerileri geliştirmede etkili olduğu görülürken, ölçme etkinliklerinde ise aynı beceri alanlarında storyline yaklaşımının etkili olmadığı görülmüştür. Başka bir deyişle, içeriğin eleştirel düşünme becerisi öğreniminde etkide bulunduğu görülmüştür. Sonuç olarak storyline yaklaşımının öğrencilerin eleştirel düşünme alt becerilerini farklı niteliklerde de olsa geliştirdiği; eleştirel düşünme becerilerinin genel niteliğini ise yanıtsız ve ilgisiz nitelikten geliştirilebilir niteliğe eriştirdiği tespit edilmiştir. Bu sonuç ışığında storyline yaklaşımıyla bütünleştirilmiş sosyal bilgiler ve eleştirel düşünme öğretimine ilişkin teorik yönlü, ders planlı ve etkinlik örnekli bilimsel kitap projeleri yapılabilir. Ayrıca kanıtları sorgulama ve bilgi kaynaklarının güvenirliğini değerlendirme alt becerisine dair ölçme etkinliklerinde storyline yaklaşımının etkisiz kalma nedenleri derinlemesine araştırılabilir.

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bütünleştirici öz-bilgi ve iyi vatandaşlık algısı arasındaki ilişkinin incelenmesi

Bu araştırmanın temel amacı, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının Bütünleştirici Öz-Bilgi düzeyleri ile İyi Vatandaşlık Algısı arasındaki ilişkiyi incelemektir. Araştırma, ilişkisel tarama modeli çerçevesinde yürütülmüştür. Çalışmanın örneklemini, iki farklı devlet üniversitesinde öğrenim gören toplam 218 sosyal bilgiler öğretmen adayı (1., 2., 3. ve 4. sınıf düzeylerinden) oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak "Bütünleştirici Öz-Bilgi Ölçeği" ve "İyi Vatandaşlık Algısı Ölçeği" kullanılmıştır. Elde edilen veriler, betimsel istatistikler ve korelasyon analizi ile değerlendirilmiştir. Araştırma kapsamında; cinsiyet, öğrenim görülen sınıf düzeyi, genel akademik not ortalaması (GANO), anne ve baba eğitim durumu, ailenin aylık gelir düzeyi, üniversite öncesinde yaşanılan yerleşim yeri, barınma şekli, en son kitap okuma zamanı gibi faktörler bağımsız değişken olarak ele alınmıştır. Bağımlı değişkenler ise bütünleştirici öz-bilgi düzeyi ve iyi vatandaşlık düzeyidir. Araştırma sonunda elde edilen bulgular ışığında, sosyal bilgiler öğretmen adaylarının bütünleştirici öz-bilgi düzeyleri ile iyi vatandaşlık algıları arasında anlamlı bir ilişki bulunmamıştır. Bu bulgu, bireylerin öz-bilgi düzeylerinin vatandaşlık algıları üzerinde belirleyici bir etkisinin olmadığını göstermektedir. Sonuçlar, öğretmen adaylarının öz bilgi ve vatandaşlık algısı gelişiminin birbirinden bağımsız olarak şekillenebileceğine işaret etmektedir. Anahtar Kelimeler: Bütünleştirici Öz Bilgi, İyi Vatandaşlık Algısı, Sosyal Bilgiler Öğretmen Adayları.

Türkiye ve Finlandiya eğitim sistemlerinin sosyal bilgiler yönünden karşılaştırılması

Bu araştırmada, Türkiye ve Finlandiya Sosyal Bilgiler eğitimlerinin karşılaştırılması yapılmıştır. Bu amaçla ilk olarak Sosyal Bilgiler tanımı ve Türkiye'de Sosyal Bilgiler programının tanımı yapıldı. Finlandiya Sosyal Bilgiler eğitimi incelendikten sonra Türkiye- Finlandiya'da Sosyal Bilgiler eğitimi dersinde hedef, içerik, öğrenme- öğretme süreci, ölçme ve değerlendirme konularının karşılaştırması yapılmıştır. İki ülkenin eğitim- öğretim programlarında benzerlikler olduğu kadar farklılıklarında bulunduğu görülmüştür. Benzerlik olarak içerik açısından temalar birbirine benzemektedir. Finlandiya Sosyal Bilgiler öğretim programında Türkiye'deki Sosyal Bilgiler programında olduğu gibi etkin yurttaşlık, toplum içerisinde faydalı ve haklarını bilen bireyler yetiştirme, tasarruf ve israfın önüne geçme, tarımsal faaliyetin önemini kavrama gibi temaların benzer olduğu görülmüştür. Türkiye Sosyal Bilgiler eğitimi konusunda daha fazla ele alınması gereken konular mevcuttur. Aile ile olan ilişkiler, insan ilişkileri, küreselleşme ve küresel değerler; öğrencinin gelişen ve değişen dünyada kendisini tanıması ve çevresindeki insanlarla ile olan iletişimi ile benzerlik ve farklılıklara saygı duyarak kendini geliştirmesi gerekmektedir. Hayvanlara sevgi ve saygı üzerinde durulması gereken ve doğada sadece bizim yaşamadığımızı diğer canlılar için de doğa ve yaşam alanları olduğunu bilmesi ve bu açıdan kavraması önemlidir. Üretim ve tüketim, ekonomi; küresel ısınma, yaşanan doğal afetlerin gıda ürünleri ve ekonomi alanlarında oluşturduğu tahribat ve bunun sonucunda neler yapılabilir düşüncesinin geliştirilmesi gerekmektedir. Tarihsel okuryazarlık, bilim ve teknoloji farkındalığı gibi becerileri, gelişen ve değişen dünyanın ayrılmaz bir parçasıdır. Program içerisinde geliştirilmeye ve bu konular üzerinde çalışılmasının gerekli olduğu ifade edilmektedir.

Milli Mücadele Dönemi edebi eserlerin sosyal bilgiler programı'ndaki değerlere göre incelenmesi

Değer; toplumun tamamı tarafından kabul edilen, toplumun işleyişinde ve devamlılığında önemli bir etkisi olan; soyut, somut, olumlu veya olumsuz öğelerin tümüdür. Bu öğeler zaman içerisinde yeni nesillere aktırılmaktadır. Bu aktarım ailede başlamakta ve okulda devam etmektedir. Okullarda belli bir programa oturtulan değer eğitimi, aile ve çevrenin değer aktarımından daha etkili olduğu düşünülmektedir. Sosyal bilgiler dersinde ise Milli Mücadele konularının aktarımında öğrencilerin milli, manevi, kültürel ve ahlaki değerleri kapsayan; laik, demokratik ve bağımsız bir hukuk devleti olan Türkiye Cumhuriyetini tanıyan; görev, hak ve sorumluluklarının farkında olan; demokratik bilgi, beceri ve değerlere sahip; bilimsel düşme becerisi gelişmiş; insan haklarına saygılı; vatan sevgisi gelişmiş, işbirliği içerisinde çalışabilen bir vatandaş olarak yetiştirmek amaçlanmaktadır. Milli Mücadele konularını işlenirken roman, tarihi roman, hikaye, hatıra, gezi yazısı, fıkra ve şiir gibi edebi ürünlerin okutulması, öğrencilerin derse duyduğu ilgi artırırken aynı zamanda kazandırılmak istenen bilgi, beceri ve değerlere katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu bağlamda; araştırmanın amacı Sosyal Bilgiler Programı'nda yer alan değerlerin, belirlenen Milli Mücadele Dönemi konulu romanlarda var olma düzeyini belirlemek ve dönemin ön plana çıkardığı değerleri tespit etmektedir. Araştırmanın evreni Milli Mücadele konulu romanlardır. Araştırmanın örneklemi ise alan uzmanı dört akademisyenden görüş alarak "Ateşten Gömlek", "Halas", "Yaban", "Üç İstanbul", "Esir Şehrin İnsanları", "Kalpaklılar", "Küçük Ağa", "Sahnenin Dışındakiler", "Yüzbaşı Selahattin'in Romanı" ve "Şu Çılgın Türkler" romanları belirlenmiştir. Örneklem olarak seçilen romanlarda, Sosyal Bilgiler Öğretim Programı'nda yer alan; adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, barış, bilimsellik, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, tasarruf, vatanseverlik ve yardımseverlik değerlerine yönelik cümle ve ifadeler tespit edilmiştir. Doküman incelemesi yöntemiyle elde edilen bulgular, içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiş, değerlere ait frekans ve yüzdeler tablolarla belirtilmiştir. Araştırmanın bulguları incelendiğinde; on romanda toplam 5243 değere rastlanılmıştır. Bu romanlar arasında en çok değer içeren roman 1351 ile Şu Çılgın Türkler olmuştur. En az değer içeren roman ise 126 değer ile Yaban adlı roman olmuştur. En çok vurgulanan değer ise %20,71 oranı ile "vatanseverlik" olmuştur. Bu on romanda yer verilen değerler ise; adalet, aile birliğine önem verme, bağımsızlık, çalışkanlık, dayanışma, duyarlılık, dürüstlük, estetik, eşitlik, özgürlük, saygı, sevgi, sorumluluk, vatanseverlik ve yardımseverlik olduğu görülmüştür. Bu sonuçlardan hareketle, Milli Mücadele konulu romanların değerler eğitimi bakımından uygun ve faydalı bir içeriğe sahip olduğu söylenebilir.

Assur-Urartu siyasi mücadelelerinin yazıtlara yansıması

Master'sindexedOpen AccessTR

İnsana yakışır iş ile üretkenlik karşıtı iş davranışları arasındaki ilişkinin incelenmesine yönelik bir araştırma

Bu araştırmanın temel amacı, insana yakışır iş (decent work) ile üretkenlik karşıtı iş davranışları ( ÜKİD) arasındaki ilişkinin incelenmesdir. Çalışma hayatının niteliği ile çalışanların üretken olmayan sapkın davranış eğilimleri arasındaki bağı ampirik olarak test etmeyi hedefleyen bu çalışma, okul çalışanları ( öğretmen ve idari görevliler) üzerinde gerçekleştirilmiştir. Çalışmada nicel araştırma yöntemi kullanılmış veriler "İnsana Yakışır İş Ölçeği" ve "Üretkenlik Karşıtı İş Davranışları Ölçeği" kullanılarak toplanmıştır. Yapılan güvenirlik analizlerinde ölçeklerin iç tutarlılık katsayıları hesaplanmış, her iki ölçeğin de yüksek düzeyde güvenilir olduğu belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki ilişkiyi tanımlamak amacıyla yapılan korelasyon analizi bulguları sonucunda, insana yakışır iş ile üretkenlik karşıtı iş davranışları arasında istatistiksel olarak anlamlı bir ilişki saptanmamıştır. Bu bulgular sonucunda "İnsana yakışır iş ile üretkenlik karşıtı iş davranışları arasında negatif yönlü anlamlı bir ilişki vardır" şeklindeki temel hipotezi reddedilmiştir. Bu bulgu, özellikle örneklemde yer alan okul çalışanları arasında, iyi çalışma koşullarına ilişkin algıların verimsiz davranışlarda belirleyici bir rol oynamadığını göstermektedir. Çalışma sonuçları, yüksek mesleki deneyim (%33,8'i 26 yıl veya daha fazla deneyime sahip), eğitim düzeyi ve kurumsal kültür gibi diğer faktörlerin bu ilişkiyi etkilemiş olabileceğini düşündürmektedir. Sonuç olarak, okul ortamında insana yakışır iş, işin fiziksel ve ekeonomik koşullarından ziyade, kişisel etik değerler, örgüt kültürü ve mesleki disiplin gibi çeşitli değişkenlerden etkilenmektedir.

Meşrutiyetten Cumhuriyete vatandaşlık öğretim programlarında kimlik inşası

Kimlik; dünden bugüne insanların bireysel, toplumsal, dini, milli ve siyasal olarak kendisini tanımlayan bir kavramdır. Bu kavram; Modern Çağ öncesinde gelenek ve din etrafında kurgulanırken Modern Çağ ile pozitivizm, sekülerizm, laiklik ve özgür düşünce ekseninde inşa edilmiştir. Fransız Devrimi kimlik kavramını ideolojik kalıba sokarak ulus devletlerin ortaya çıkışını sağlamıştır. Yurttaşlığın ulus devlet temelinde tanımlanması ile okullarda vatandaşlık öğretim programları, müfredatlar, ders kitapları kimlik inşasının aracı durumuna gelmiştir. Modern Çağ'da siyasal iktidarlar ideolojilerinin yeniden üretilmesinin araçlarından biri olan vatandaşlık öğretim programları ile kimlik inşası gerçekleştirmiştir. Bu araştırmanın amacı Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemleri ilkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programlarında devlet ideolojisi tarafından inşa edilmek istenen kimliği ortaya çıkarmaktır. Bunun yanı sıra iki farklı dönem ideolojisinin kurguladığı siyasal ve toplumsal düzende kimlik inşasının süreçte yaşadığı değişim ve sürekliliği göstermekte amaç edinilmiştir. Araştırmada nitel araştırma desenlerinden durum çalışması kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 1908 II. Meşrutiyet'in ilanından 1962 tarihli İlkokul Program Taslağı ve Ortaokul Programı'nı kapsayan süreçte yer alan ilkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programları oluşturmaktadır. Verilerin toplanmasında doküman incelemesi kullanılmıştır. Araştırma verileri içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma verileri kodlanarak temalar oluşturulmuştur. Çalışmanın temel çerçevesi "bireysel kimlik", "dini kimlik", toplumsal kimlik" ve "milli kimlik" temaları olarak belirlenmiştir. İlkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programları verileri ana temalar altında içerik analizi yöntemi ile düzenlenmiştir. Araştırma sonucunda, Meşrutiyet ve Cumhuriyet Dönemi ilkokul ve ortaokul vatandaşlık öğretim programlarında milli kimlik inşasının ideolojik temelde gerçekleştirilmek istendiği sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda bireysel kimlik inşası haklar ve sorumluluklar temelinde gerçekleştiği belirlenmiştir. Kimlik inşasında toplumsal kimliğin solidarist yanının öne çıkarıldığı; milli kimliğin fedakârlık, milliyetçilik, Türklük, ülküdaşlık temelinde gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. İktidar ideolojisinin kimlik inşası ve vatandaşlık öğretim programlarında etkin olarak yer aldığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: İdeoloji, Kimlik inşası, Vatandaşlık, Vatandaşlık öğretim programları

Özel eğitim öğretmen adaylarının sosyal bilgiler öğretimine yönelik öz-yeterlik inançları

Özel gereksinimli bireyler, normal gelişim gösteren bireylerden fiziksel, duyuşsal ve bilişsel özellikleri bakımından anlamlı düzeyde farklılık gösteren, bu farklılıkları nedeniyle çeşitli gereksinimleri olan, bu gereksinimlerinin karşılanması için özel değişiklikler gerektiren ve bireyselleştirilmiş eğitim programına dâhil edilmesi gereken bireylerdir. Özel eğitimin amacı, özel eğitim sınıfları ve kaynaştırma yoluyla sosyal ve fiziksel çevreden ayırmadan, öğrencinin akranlarıyla iletişimini ve sosyal kabulünü artırmak, öğrencilerin bütünleşmesini ve toplumsallaşmasını sağlamaktır. Eğitim programları bireylerin toplumsallaşması ve gereken fırsatlardan yararlanmaları için bir çerçeve sağlar. Sosyal bilgiler dersi toplumsallaşmaya vurgu yapan en önemli derslerden biri olup uygulama alanı yaşam becerileri ve etkili vatandaşlık eğitimiyle toplumsallaşmayı ön plana çıkarmaktır. Sosyal bilgiler dersi, özel gereksinimli bireylerin, yaşadığı çevreye duyarlı, sosyal katılım becerileri gelişmiş, sosyal yaşamda etkin, üretken, haklarını ve sorumluluklarını bilen ve problem çözme becerisi kazanarak kendi kendilerine yetebilen bireyler olmalarını sağlamaya yardımcı olur. Öz yeterlik; bireyin bir görevi başarı ile yapabilmesi için sahip olması gereken yeterliklerinin kendisinde var olduğuna dair inancıdır. Öğretmenlerin öz yeterlik inancı, öğrenme ve öğretme sürecinde anahtar roldedir. Bu araştırmanın amacı farklı üniversitelere devam eden özel eğitim öğretmeni adaylarının sosyal bilgiler öğretimine yönelik öz yeterlik inanç düzeylerini belirlemektir. Araştırmanın evrenini; Türkiye'deki çeşitli üniversitelerin eğitim fakültesi üçüncü ve dördüncü sınıf özel eğitim bölümü 309 öğretmen adayı oluşturmaktadır. Araştırmada betimsel tarama yöntemi kullanılmıştır. Bu çalışmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından geliştirilen kişisel bilgi formu ve sosyal bilgiler öğretimi öz yeterlik inanç ölçeği kullanılmıştır. Yapılan faktör analizine göre ölçeğin farklı faktörlere uygun olmadığı tek faktör altında toplandığı görülmüştür. Toplam 40 maddeden ve tek faktörden oluşan ölçeğin Cronbach's Alpha güvenirlik katsayısı ,925 olarak hesaplanmıştır. Son hali verilen ölçek, bütün dünyayı etkisi altına alan Covid-19 salgını nedeniyle örneklem grubuna online veri tabanları üzerinden ulaşılarak, uygulanmıştır. Bu çalışmanın nicel verilerinin çözümlenmesinde SPSS 22,00 paket programından yararlanılmıştır. 309 özel eğitim öğretmeni adayından toplanan verilerin analizinde Tek yönlü varyans analizi (ANOVA), t testi, yüzde frekans analizi, Scheffe testi, faktör analizi, korelasyon analizi kullanılmıştır. Sonuç olarak cinsiyet, okuduğu üniversite, mezun oldukları lise türü, özel eğitim öğretmenliğini seçme sebebi, ailesinde veya yakın çevresinde özel eğitime gereksinim duyan bireyler olup olmaması, anne eğitim durumu, baba eğitim durumu değişkeninde anlamlı farklılık tespit edilmezken yaş ve sınıf düzeyi değişkeninde anlamlı farklılık görülmüştür. Özel eğitim öğretmen adaylarının sosyal bilgiler öğretimine yönelik öz yeterlik inanç düzeyi yüksek düzeydedir. Anahtar Kelimeler: Öğretmen Adayı, Özel Eğitim, Öz-Yeterlik, Sosyal Bilgiler

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık beceri yeterlilik düzeyleri (Kırşehir örneği)

Bu tezin amacı Kırşehir ili özelinde sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık beceri yeterlilik düzeylerini belirlemek ve çeşitli değişkenlere göre nasıl farklılaştığını bulmaktır. Araştırmada sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık beceri yeterlilik düzeyine ait verilerin elde edilme sürecinde tarama yöntemi kullanılmıştır.Bu araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılı içerisinde Kırşehir ili genelinde görev yapmakta olan sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmuştur. Araştırmanın örneklem grubunun oluşturulmasında basit seçkisiz örnekleme yöntemi kullanılmıştır. COVİD-19 salgını sonucunda uzaktan eğitim tedbirlerinin alınmasına bağlı olarak çalışma grubu 103 öğretmen olarak belirlenmiştir.Araştırmada kullanılan veri toplama aracı iki bölümden oluşmaktadır. İlk bölümde, araştırmaya katılan öğretmenlerin "Kişisel Bilgileri";ikinci bölümünde ise araştırmaya katılan öğretmenlerin dijital okuryazarlık düzeyini belirlemek amacıyla Bayrakçı (2020) tarafından geliştirilen "Dijital Okuryazarlık Ölçeği" kullanılmıştır Ölçeğin birinci bölümünde yer alan Kişisel Bilgiler bölümünde araştırmaya katılan öğretmenlere ilişkin "cinsiyet, eğitim durumu, mesleki tecrübe(kıdem) yılı, görev yeri, yaş, aile gelir durumu, kişisel bir bilgisayara sahip olma durumu, sürekli bir internet bağlantısı olma durumu, sosyal ağları kullanma, dersle ilgili düzenli takip edilen forum sayfası, düzenli takip edilen teknoloji dergileri, düzenli takip edilen teknoloji haber siteleri, dijital okuryazarlıkla ilgi eğitim alma durumu, dijital okuryazarlıkla ilgili herhangi bir sempozyum, kongre, seminer vb. etkinliklere katılma, internette günlük geçirilen zaman ve İnternet, en çok hangi amaçlar için kullanıldığı" gibi demografik değişkenlere yer verilmiştir. Araştırma sonucunda ulaşılan nicel verilerin çözümlenmesinde SPSS 20 programı kullanılarak veriler bilgisayar ortamına aktarılmıştır. ANOVA ve T-testi gibi testlerin, normal dağılımlı verilerle ilgili çalışmalarda kullanılması gerekmektedir.Çarpıklık ve basıklık değerlerine bakılarak verilerin normal dağılıma sahip olduğu görülmüştür. İlgili koşulların sağlanması ile araştırma verilerinin analizinde ANOVA ve T-testi gibi testlerin kullanılmasına karar verilmiştir.Sosyal bilgiler öğretmenlerinin dijital okuryazarlık yeterlilik algı düzeyini belirlemek amacıyla uygulanan ölçek sonucunda; etik ve sorumluluk da çok iyi düzeyde, genel bilgi ve işlevsel becerilerde orta düzeyde, günlük kullanımda iyi düzeyde, profesyonel üretimde az düzeyde, gizlilik ve güvenlik de iyi düzeyde ile sosyal boyut düzeylerinde orta düzeyde olduğu görülmüştür.

6. sınıf sosyal bilgiler dersinde proje tabanlı öğrenmenin öğrencinin akademik başarısına ve derse karşı tutumuna etkisi

Bu araştırmada 6. Sınıf sosyal bilgiler programında yer alan "Ülkemizin Kaynakları" adlı ünitenin Proje Tabanlı Öğrenme Yaklaşımına dayalı olarak işlenmesinin, öğrencilerin akademik başarısı ve derse karşı tutumu üzerinde bir etkisi olup olmadığı tespit edilmeye çalışılmıştır. Araştırma, deneysel bir çalışma olup, çalışmada ön test- son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Araştırma, 2013–2014 eğitim-öğretim bahar yarıyılında Elâzığ Merkez Mezre Ortaokulu'nda öğrenim gören 6. Sınıf öğrencileri üzerinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmada deney ve kontrol grubu olmak üzere iki grup ile çalışılmıştır. Çalışmada, deney grubunda, proje tabanlı öğrenme etkinliklerine dayalı bir yöntem takip edilirken kontrol grubunda mevcut programın öngördüğü yöntem ve teknikler kullanılmıştır. Araştırma ön test ve son testlerin uygulanması ile beraber altı hafta sürmüştür. Çalışmada veri toplama aracı olarak başarı testi ve tutum ölçeği kullanılmıştır. Araştırma sonucunda elde edilen veriler, SPSS 17.00 istatistik programında analiz edilmiştir. Verilerin karşılaştırılmasında anlamlılık düzeyi, 05 olarak kabul edilmiştir. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre Proje tabanlı öğrenme modeline dayalı etkinliklerin yürütüldüğü deney grubu öğrencileri ile mevcut öğretim programına dayalı etkinliklerin yürütüldüğü kontrol grubu öğrencilerinin akademik başarıları ve derse karşı tutumları arasında istatistiksel açıdan anlamlı bir fark olmadığı görülmüştür. Anahtar kelimeler: Sosyal Bilgiler, Proje Tabanlı Öğrenme, Tutum

6. sınıf sosyal bilgiler dersinde etkinliklerin uygulanmasında öğretmen görüşleri

Bu araştırmada 6.sınıf sosyal bilgiler dersinde etkinliklerin uygulanmasında öğretmen görüşlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır.2004 yılından itibaren uygulanmaya başlayan yapılandırmacı sistemde, sosyal bilgiler dersinde öğretmenlerin kullandıkları etkinlikler ile öğrencilerin derste daha aktif olmaları, kendilerini geliştirebilmeleri, üst düzey becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmaktadır.Dolayısıyla yapılandırmacı sistemdeki etkinliklerde bu becerilerin kazandırılması önemli bir role sahiptir. Hatta bu yüzden Milli Eğitim Bakanlığı etkinliklere önemli bir yer vererek ders kitabının yanında ayrıca bir çalışma kitabı hazırlatmıştır.Bu araştırmada, etkinliklerin uygulanıp uygulanmadığı, uygulama esnasında varsa karşılaşılan sorunların öğretmen görüşleriyle değerlendirilmesi yapılmıştır.Bu çalışmada nicel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini Adıyaman ilindeki sosyal bilgiler öğretmenleri oluşturmaktadır. Tarama yöntemini kullandığım bu araştırmada veri toplama aracı olarak anket ve tutum ölçeği uygulanmıştır.Bu araştırmada öğretmenler; ders saatinin ve araç-gereçlerin yetersizliğinden dolayı etkinlikleri yeterli düzeyde uygulamadıklarını belirtmiştir.

Sosyal bilgiler öğretiminde bütünsel beyin yaklaşımı ile modellendirilmiş etkinliklerin akademik başarı ve tutumlar üzerine etkisi

Bu çalısmanın amacı, Bütünsel Beyin Yaklasımının ilkögretim 7. sınıf ögrencilerinin Sosyal Bilgiler dersindeki basarı ve Sosyal Bilgiler dersine yönelik tutumları üzerindeki etkisini arastırmaktır. Arastırmada öntest-sontest kontrol gruplu deneysel desen kullanılmıstır. Arastırma 2006-2007 egitim-ögretim yılında, iki deney ve iki kontrol grubu ile yapılmıstır. Bu çalısmada deney grubu I'de 28, deney grubu II'de ise 29 olmak üzere toplam deney grubunda (I+II) 57 ögrenci yer alırken; kontrol grubu I'de 30, kontrol grubu II'de ise 29 olmak üzere toplam kontrol grubunda (I+II) 59 ilkögretim 7. sınıf ögrencisi katılmıstır. Arastırmanın uygulaması Sosyal Bilgiler Dersindeki ?Yurdumuzun Komsuları ve Türk Dünyası? konusunun ögretiminde gerçeklesmistir. Deney grubundaki ögrencilere bütünsel beyin yaklasımıyla, kontrol grubundaki ögrencilere ise geleneksel ögretim yöntemleri ile ögretim yapılmıstır. Arastırma haftada 3 saat olmak üzere 24 ders saatini kapsayan süre içerisinde gerçeklestirilmistir. Ögrencilere program öncesinde ve sonrasında Sosyal Bilgiler tutum ölçegi ve basarı testi öntest-sontest olarak uygulanmıstır. Verilerin analizi için t-testi ve çift yönlü varyans analizi uygulanmıstır. Uygulama süreci sonucunda deney grubu ögrencilerine görüsme formu dagıtılmıstır. Arastırmadan elde edilen veriler SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) ve ITEMAN (Item and Test Analysis program) programları ile analiz edilmistir. Yapılan analizlerden elde edilen sonuçlar sunlardır; 1. Deney (I, II ve I+II) ve kontrol grubunun (I, II ve I+II) deney öncesi ve deney sonrası öntest ve sontest toplam basarı puanları arasında deney grubu lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunmustur (p<,05). 2. Deney grubu I ve kontrol grubu I ögrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik tutum puanları arasında deney öncesinden deney sonrasına istatistiksel olarak anlamlı farklılık yoktur. 3. Deney grubu II ve kontrol grubu II ile deney (I+II) ve kontrol (I+II) grubu ögrencilerinin sosyal bilgiler dersine yönelik tutum puanları arasında deney öncesinden sonrasına deney grupları [II ve (I+II)] lehine istatistiksel olarak anlamlı bir fark vardır (p<,05). Ayrıca, görüsme formları sonuçlarına göre, ögrencilerin bütünsel beyin yaklasımına dayalı ders uygulamalarına yönelik oldukça olumlu görüslere sahip oldukları saptanmıstır.

İlköğretim Sosyal Bilgiler dersi'nin kendimi tanıyorum ünitesindeki kazanımların öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi

ÖZET Bu araştırmanın amacı; İlköğretim 4.Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi' nin `Kendimi Tanıyorum'' ünitesindeki kazanımları, ilköğretim kurumlarında görev yapmakta olan 4.sınıf öğretmen görüşlerine göre değerlendirmek ve kazanımlar ile değerler, beceriler ve etkinlikler arasında nasıl bir ilişki olduğunu ortaya çıkarmaktır. Araştırmada, verilerin toplanması için araştırmacı tarafından öğretmenlerin `Kendimi Tanıyorum'' ünitesindeki kazanımlara ilişkin görüşlerine yönelik olarak Likert tipi anket geliştirilmiştir. Araştırma Kırklereli ili merkez ve ilçelerdeki MEB'e bağlı ilköğretim okullarında görev yapmakta olan 80 dördüncü sınıf öğretmenine uygulanan anket verilerine dayanmaktadır. Elde edilen verilerin istatistiksel analizinde SPSS (Statistical Package For Social Sciences) paket programından yaralanılmıştır. Çalışma 2006-2007 Bahar döneminde uygulanmıştır. Araştırma sonucunda, ilköğretim okullarında görev yapan 4.sınıf öğretmenlerinin sosyal bilgiler dersi Birey ve Toplum öğrenme alanının `Kendimi Tanıyorum''ünitesinde yer alan kazanımlara ilişkin değerlendirmelerinin öğretmenlerin cinsiyetine, eğitim düzeyine, hizmet yılına ve asıl branşlarına göre anlamlı farklılık olup olmadığı ifade edilmiştir. Ayrıca anket ve literatürden elde edilen verilerden çıkarılan öneriler çalışmanın sonucunda verilmiştir. Anket uygulamaları ve literatür taramaları sonucunda bu ünitedeki kazanımların kazandırılma düzeyi ile bu ünitenin işlenişinde karşılaşılan problemlerin çözümüne ilişkin görüş ve öneriler sunulmaya çalışılmıştır.

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin gezi-gözlem tekniğine ilişkin görüşleri

Gezi-gözlem tekniği, Sosyal Bilgiler dersi açısından son derece önemli bir tekniktir. Bu teknik, Sosyal Bilgiler derslerinde, soyut konuların somutla?tırılarak öğretilmesinde ve duyu?sal öğrenmelerde büyük avantajlar sağlamaktadır. Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin çoğu bu tekniği uygulamamaktadırlar. Bunun nedenleri, arasında; sınıfların kalabalık olması, masraflı olması, yasal prosedürün ağırlığı, okul idarecilerinin olumsuz tutumları, öğretmenin yetersizliği, disiplin sorunları vb. durumlar sayılabilir. Bu çalı?mada temel amaç, Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin, gezi-gözlem konusunda dü?ündüklerini; gezi-gözlem tekniğini sorunlarına, kullanımına ve kendi yeterliklerine ili?kin görü?lerini almak ve bu görü?leri değerlendirmektir. Bu çalı?ma vesilesiyle, ara?tırmaya katılan sosyal bilgiler öğretmenlerinin gezi-gözlem tekniği hakkındaki görü?leri SPSS paket programında analiz edilmi? ve birtakım sonuçlara ula?ılmı?tır. Sorun boyutuna ili?kin Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görü?leri arasında, cinsiyet ve kıdeme göre büyük oranda benzerlikler görülmekle birlikte, bazı anlamlı farklar da bulunmu?tur. Yine Sosyal Bilgiler öğretmenlerinin görü?leri arasında cinsiyet ve kıdeme göre yeterlik boyutunda da bazı anlamlı farklar tespit edilmi?tir. Kullanım boyutunda, bay ve bayan öğretmenler arasında üç maddede anlamlı farklılık bulunmu?, diğer on bir maddede benzer görü?ler belirtilmi?tir.

İlköğretim 6. sınıf sosyal bilgiler dersi "coğrafya ve dünyamız" ünitesinde yaratıcı drama yöntemi kullanımının öğrenci başarısı ve tutumlarına etkisi

Bu araştırmada; ilköğretim altıncı sınıfta okutulmakta olan sosyal bilgilerdersinde yer alan ?Coğrafya ve Dünyamız? ünitesinin öğretiminde, ?yaratıcı dramayönteminin öğrencilerin derse dönük başarıları ve tutumlarına olan etkisiaraştırılmıştır. Araştırmanın denekleri Van Beyüzümü 80. Yıl İlköğretim okulu ikincikademeye devam eden 6. sınıf öğrencileri arasından seçilmiştir.Araştırma sosyal bilgiler dersi ? Coğrafya ve Dünyamız? ünitesinin bilişseldüzeyde bilgi ve bu amaca yönelik hedef-davranışlarla sınırlı tutulmuştur. Ayrıcayaratıcı drama yönteminin öğrenci başarısına etkisi ve hazırlanan ölçeklerle eldeedilen verilerle araştırmanın alt problemlerine yanıt aranmıştır. Araştırmanın altproblemlerini test etmek için kontrol gruplu ön-test, son-test deseninebaşvurulmuştur.Araştırma sonuçlarından elde edilen bulgular, yaratıcı dramanın uygulandığıdeney grubu ile geleneksel yöntemin uygulandığı kontrol grubu arasında bilişselalanın bilgi düzeyine yönelik anlamlı bir farklılık bulunduğundan, yaratıcı drama ileöğretimin daha etkili olduğunu göstermiştir.

İlköğretim II.kademe sosyal bilgiler dersinde yenilenebilir (alternatif) enerji kaynaklarının öğretimine ilişkin bir ünite modeli önerisi

Bu araştırmada betimsel araştırma yöntemi kullanılmış ve araştırma; birinci, ikinci, üçüncü ve dördüncü bölümler ve sonuç bölümünden oluşmaktadır. Ekler kısmında da yenilenebilir (alternatif) enerji kaynaklarına ilişkin çeşitli bilgiler verilmiştir. Birinci bölümde sosyal bilimler ve sosyal bilgilere değinilmiş, sosyal bilgiler programlarında yenilenebilir (alternatif) enerjinin yeri ve sosyal bilgiler öğretiminde yenilenebilir enerji eğitiminin önemi anlatılmış, problem tanımlanmış, alt problemler ile araştırmanın önemi, kapsamı ve sınırlılıkları verilmiştir. İkinci bölümde araştırmanın yöntemi belirtilmiştir. Üçüncü bölümde enerji, enerji kaynaklan ve çeşitleri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde de sosyal bilgiler müfredatına önerilmek üzere bir ünite modeli hazırlanmıştır. Araştırma, değişen dünyada gittikçe önemi artan yenilenebilir enerji konusuna sosyal bilgiler öğretimi temelinde Türkiye eğitim sistemine geleceğe yönelik bir öneri sunmak amacım taşımaktadır.

İlköğretim 6. sınıf öğrencilerinin dünya ve evren konusu ile ilgili kavram yanılgılarının tespiti ve bu kavram yanılgıları üzerinde öğretmen tutum ve davranışlarının etkisi

Bu çalışma İlköğretim 6. sınıf kademesinde bulunan öğrencilerin Sosyal Bilgiler dersi müfredatı içerisinde yer alan "Coğrafya ve Dünyamız" ünitesinde geçen Dünya ve Evren ile ilgili kavramları nasıl algıladıktan ve bu kavramlarla ilgili mevcut algılamalarında öğretmenlerinin tutum ve davranışlarının ne derecede etkili olduğunu belirlemeyi amaçlamaktadır. Ankara ilinde eğitim vermekte olan 21 okuldan toplam 831 öğrenci ile 26 öğretmen çalışma kapsamı içerisinde yer almaktadır. Seçilen öğrenciler her öğretmenin ayrı bir grubu olmak üzere toplam 26 gruba bölünmüştür. Çalışma 2002-2003 Bahar döneminde uygulanmış ve elde edilen veriler Sosyal Bilgiler Eğitimine sağlayacağı katkılar ve Dünya ve Evren ile ilgili kavramların öğretimi açısından değerlendirilmiştir.VI Öğrencilerin "Dünya ve Evren" konusu ile ilgili yanlış kavramalarının tespiti için öğrencilere 24 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Yine bu konunun öğretimine yönelik öğretmenlerin tutum ve davranışlarını ölçmek amacı ile de öğretmenlere 34 sorudan oluşan bir anket uygulanmıştır. Veriler elde edildikten sonra, sonuçlar Sosyal Bilgiler dersinde "Dünya ve Evren" konularının öğretimine katkıda bulunması açısından değerlendirilmiştir. Anket ve literatürden elde edilen verilerden çıkarılan öneriler çalışmanın sonunda verilmiştir. Özellikle de öğrencilerin "Dünya ve Evren" konusu hakkındaki yanlış kavramdan ve bu konunun anlatılmasında öğretmen tutum ve davranışlarının etkisine yönelik olarak araştırılmıştır. Soruların değerlendirilmesinde SPSS istatistik programı kullanılmıştır. Anket uygulaması ve literatür taraması sonucunda da bu konunun öğretimine ilişkin öneriler sunulmaya çalışılmıştır.ANAHTAR KELİMELER : Sosyal Bilgiler Eğitimi, Kavramlar, Yanlış Kavramlar, Alternatif Kavramlar, Kavram Öğretimi, 6. Sınıf Öğrenci Düzeyi, Dünya ve Evren Kavranılan.

Cumhuriyetten günümüze tarih anlayışı ve ortaöğretim kurumlarında tarih öğretimi (1923-1992)

Araştırma beş bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde " Tarihin Tanımı, Kapsamı ve Cumhuriyet Dönemi Tarih Anlayışı ", ikinci bölümde " Cumhuriyet Dönemi Türk Tarih öğretiminin Tarihî Gelişimi ", üçüncü bölümde " Tarih Programları ve Karşılaştırılması ", dördüncü bölümde " Tarih öğretimi ile İlgili Araştırma ve Yayınlar " ve beşinci bölümde " Yapılan Araştırmanın Sonuçları ve Teklifler " e yer verilmiştir. " Cumhuriyetten Günümüze Tarih Anlayışı ve Ortaöğretim Kurumlarında Tarih öğretimi ( 1923 - 1992 ) " araştırmasının amacı; tarih anlayışı ve öğretimine ilişkin dün neler olmuştur, belirtilen sürede neler olmuştur, yarın neler olabilir ? sorularına, tarih anlayışına bağlı olarak ortaöğretim kurumlarında tarih öğretiminde karşılaşılan güçlükleri ve aksayan yönleri amaç, işleyiş ve ders kitaplarının nitelikleri bakımından cevap arama, karşılaşılan güçlükleri gidermek için çözümler üretebilme, program hazırlama ve geliştirme çalışmalarına katkıda bulunmaktır. Birinci bölümde; tarih öğretimini yönlendiren tarih anlayışında meydana gelen gelişmeler, dün - bugün ve yarın ile diyalog kurmanın gereği olarak " Osmanlıdan Cumhuriyete Tarih Anlayışına Tesir Eden Faktörler " başlığı altında, tarih anlayışının meydana gelmesinde belirleyici rol oynayan sosyal, kültürel ve siyasî olaylar ile kişi ve kurumların çalışmaları incelenmiştir. İkinci bölümde; Cumhuriyet dönemi Türk tarih öğretiminde meydana gelen gelişmelerin Türk Tarih Kongreleri, Millî Eğitim Şuraları ve Kalkınma Plânlarında biçimlenişi tespit edilmiştir. Üçüncü bölümde; tarih öğretiminde meydana gelen gelişmelerin tarih programlarında ( haftalık ders çizelgeleri, amaç ve muhteva ) biçimlenişi ve ders kitaplarına yansıması belirlenmiş ve değerlendirilmiştir. Tarih programlarının değerlendirilmesinde, Ankara merkez ilçelerinde ( Altındağ, Çankaya, Keçiören, Mamak ve Yenimahalle ) 1992 - 1993 öğretim yılında eğitim - öğretime açık bulunan 94 öğretim kurumunda uygulanan Tarih öğretiminin, 1983 Ortaöğretim Kurumları Tarih Programının amaç ve işlenişi ile bu kurumlarda kullanılan ders kitaplarının niteliklerinin yeterliliğine ilişkin yönetici ( okul müdürü ve müdür yardımcıları ), tarih öğretmenleri ve Bakanlık Müfettişlerinin görüşlerini belirleyen " 1983 Ortaöğretim Kurumları Tarih Programının Değerlendirilmesi " araştırmasının bulguları esas alınmıştır. 774 yönetici, 291 tarih öğretmeni ve bunların denetimini yapan Ankara Teftiş Merkezinde görevli 138 Bakanlık Müfettişi olmak üzere toplam 1203 denekten alınan cevaplar tablo hâlinde eklerde verilmiştir. Araştırma, ortaöğretim kurumlarında, 1991 - 1992 öğretim yılından itibaren " Sınıf Geçme ve İmtihan Uygulamnsı " nın kaldırılıp kademeli olarak " Ders Geçme ve Kredi Uygulaması " na geçilmesine bağlı olarak 1992 yılı ile sınırlandırılmıştır.IV " Tarih Programlarının Karşılaştırılması " nda 1924'ten Ders Geçme ve Kredi Uygulamasının başladığı 199i - 1992 öğretim yılına kadar uygulanan öğretim programları; haftalık ders çizelgeleri, amaç, muhteva ve ders kitapları bakımından incelenmiştir. 1924 - 1970 yılları arasında uygulanan öğretim programlarının yalnızca muhtevadan meydana geldiği, 1971 'de programa " amaç " unsurunun girdiği, 1974, 1976 ve 1983 programlarının amaç, açıklamalar ve muhtevadan ( ünite / konular ) ibaret olduğu vurgulanmıştır. Dördüncü bölümde; yayımlandığı yıl sırasına göre tarih öğretimine ilişkin araştırma ve yayınlar tanıtılmıştır. Beşinci bölümde; tarih anlayışı ve öğretimine ait sonuçlar ile tarih dersinin amaçları, işlenişi, ders kitaplarının nitelikleri, program hazırlama ve geliştirmeye ilişkin sonuç ve tekliflere yer verilmiştir. Ortaöğretim kurumlarında tarih öğretiminde karşılaşılan güçlükleri ve görülen aksaklıkları giderici ve öğretmen etkinliğini artırıcı yöntemler bulmaya yönelik olarak; 1983 Ortaöğretim Kurumları Tarih Programında yer alan amaçlar, genel ve özel amaçlar biçiminde analiz edilmiş, her amacın davranışlarla tanımlanması gerektiği vurgulanarak amaç / davranışlara örnekler verilmiştir. Tarih dersinin etkili ve verimli, öğrenmenin kalıcı olması için; konuların " sistem yaklaşımı " na göre işlenmesi ön görülmüştür. Sistem yaklaşımı ile " bu günü daha iyi değerlendirmek için geçmiş çağlardaki sosyal, ekonomik ve siyasî olayların sebepleri ve sonuçları üzerinde, günümüzle kıyaslama yaparak düşünme, araştırma ve muhakeme etme yeteneğini geliştirmek " amaçlanmıştır. 1992 - 1993 öğretim yılında ortaöğretim kurumlarında okutulan sekiz ders kitabı, ünite / konular, öğretime yardımcı unsurların dağılımı açısından analiz edilmiş, sonuçlar programda ön görülen ağırlıklarla ( % ) karşılaştırmıştır. Tarih dersinin işlenişindeki sıkıntı ve aksaklıklar, bu dersin işlenişinde kullanılacak yöntem ve tekniklerin geliştirilmesi ile birlikte nitelikli öğretmen, yönetici ve deneticilerin istihdamı ile giderilebilir. Ortaöğretim kurumlarında görevli öğretmen ve yöneticiler ile bu kurumların denetiminden sorumlu Bakanlık Müfettişlerinin " Tarih öğretimi " ne ilişkin hizmet içi eğitim ihtiyaçları tespit edilmeli ve karşılanmalıdır. Ortaöğretim kurumlarında Tarih öğretimi, bu konudaki çalışmaları kapsayan öğretim programına göre yapılmaktadır. Tarih programında ön görülen amaç, açıklamalar, metot ve teknikler, araç - gereçler ile ölçme - değerlendirme unsurlarının beklenilen derecede gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. Bu arada, programın uygulandığı hedef kitle olan öğrencinin hazır bulunuşluk düzeyi, ilgi, istek ve ihtiyaçları ile programı uygulayan öğretmenin nitelikleri göz ardı edilmemelidir. Sistem yaklaşımına göre, bütünü meydana getiren öğelerde yapılacak herhangi bir uygulama, sistemi oluşturan diğer öğeleri de dolayısıyla bütün sistemi etkiler. Buna göre, eğitim sisteminin yapısında tutarlılık sağlamak için sistemin öğelerinden biri olan ProgramHazırlama ve Geliştirme Çalışmalarının ortak kavram ve ilkeler düzeyinde çalışma esaslarını ve aşamalarını ayrıntılı olarak belirleyen " Program Hazırlama ve Geliştirme Modeli " ortaya konulmuştur. Böyle bir çaba içinde olmak, ülke kaynaklarının akılcı kullanımına da katkı sağlayacaktır.

II. Dünya Savaşı yıllarında uygulanan eğitim ve kültür politikalarının taşradaki yansımaları: Aydın ili örneği

1939?1945 yılları arasında yaşanan İkinci Dünya Savaşı'na Türkiye, fiilen girmemiş ancak savaşın ekonomik, sosyal, kültürel ve siyasi koşullarını tüm ağırlığıyla hissetmiştir. Ülke savunması ön planda tutulmasına rağmen kültür ve eğitim, cumhuriyet hükümetlerinin programlarında ekonomik, sosyal ve hatta siyasal konularla eşit önemde yer almıştır. Yüksek lisans tezi olarak hazırlanan çalışmada eğitim alanında yaşanan gelişmeler, savaş öncesi ve sonrasıyla karşılaştırılarak, hükümetin eğitim anlayışını yansıtan politikaları ile dönemin sosyo-ekonomik problemleri bağlamında açıklanmıştır.İkinci Dünya Savaşı yıllarında hem öğretim kurumlarındaki öğrencilerin çağdaşlaştırılmasına önem verilmiş, hem de sivil halk her türlü savaş olasılığına karşı bilinçlendirilmeye çalışılmıştır. Milli Eğitim Bakanlığının faaliyetlerinin yanında halkın eğitimine yönelik çalışmalarda Halkevlerinin ve Halkodalarının rolüne değinilmiştir. Resmi eğitim ve kültür politikaları ile savaş ekonomisinin yarattığı sıkıntıların yurttaşlar ve okullaşan nüfus üzerindeki etkileri öncelikle genel anlamda ele alınmıştır.Taşrada yaşayan halk üzerinde savaşın bıraktığı izlerin, Aydın ili örneğinden yola çıkılarak savaş ekonomisi ve eğitim öğretim politikalarının bileşiminde daha net gözler önüne serileceği düşünülmüştür. İkinci Dünya Savaşı yıllarında Aydın ilinde eğitim, sosyal ve kültürel alanda yaşanan gelişmeleri tespit etmek çalışmanın başlıca hedefi olmuştur.Belirtilen hususların değerlendirildiği bu çalışmada basın taraması, arşiv çalışması(belgesel tarama) yöntemleriyle döneme ilişkin öncelikle I.elden kaynaklara ulaşılmış, konu ve amaca uygun olarak ilgili literatür incelemesi yapılmıştır.Anahtar Kelimeler:İkinci Dünya Savaşı, eğitim, pasif korunma, beden terbiyesi, halkevleri, Aydın'da eğitim, köy enstitüleri.

Türkiye'de ilköğretim II. kademeye sosyal bilgiler öğretmeni yetiştirme sistemleri (1923-2008)

Üretimde kol gücü yerine makine gücünün kullanılmasına olanak sağlayan Sanayi Devrimi'nin gerçekleşmesiyle insan yaşamı ekonomiden toplumsal alana kadar önemli değişikliklere uğramıştır. Sanayi Devrimi'nin yarattığı yeni dünya düzeni, içerisinde yeni normları, yeni alışkanlıkları, yeni kuralları ve yeni değerleri de beraberinde getirmiştir. Böyle bir ortamda karşılaştığı problemleri çözebilecek nitelikte donatılmış vatandaşlar yetiştirmek kaygısı Sosyal Bilgilerin öne çıkmasına zemin hazırlamıştır. Özellikle Amerika Birleşik Devletleri'nde Sosyal Bilgilerin öne çıkmasında ilerlemecilik akımı etkili olmuştur. Daha sonraki yıllarda ise Sosyal Bilgiler dersinin konu alanının oluşturulmasında başlangıçta Tarih ve Coğrafyanın ağırlık kazanmasına karşın, ilerleyen yıllarda diğer sosyal bilim dallarından da yararlanılmasına önem verilmiştir.Türkiye'de ?Sosyal Bilgiler? ifadesi ilk kez 1968 İlkokul Programında kullanılmıştır. Bu durumda Türkiye'ye gelen yabancı uzmanların etkili olduğu görülmektedir. Talim ve Terbiye Kurulu'nun 1973 yılında aldığı karar doğrultusunda, ortaokullarda Sosyal Bilgiler dersi programının uygulanması mümkün olmuştur. 1985 yılında ise Sosyal Bilgiler dersi yerine Milli Tarih, Milli Coğrafya ve Vatandaşlık Bilgisi derslerinin okutulmasına karar verilmiştir. Ancak, Sekiz Yıllık Kesintisiz Zorunlu Eğitime geçilmesiyle bu uygulamaya son verilmiştir. 1997-1998 öğretim yılından itibaren 6. ve 7. sınıflarda Sosyal Bilgiler dersi yeniden okutulmaya başlamıştır.Türkiye'de, öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarının üniversitelere devredildiği 1982 yılına kadar, Sosyal Bilgiler ve ortaokullarda bu dersin yerine okutulan Tarih, Coğrafya ve Yurt Bilgisi derslerini verebilecek branş öğretmenlerinin yetişmesinde Eğitim Enstitüleri önemli bir kaynak işlevi görmüştür. Öğretmen yetiştiren yükseköğretim kurumlarının üniversitelere devredilmesiyle birlikte, daha sonraki yıllarda Sosyal Bilimler Eğitimi Bölümü içerisinde yer alan Coğrafya Öğretmenliği ve Tarih Öğretmenliği Bölümleri bu alanda öğretmen yetiştirmeye devam etmişlerdir. 1997-1998 öğretim yılında Sekiz Yıllık Kesintisiz Zorunlu Eğitime geçilmesiyle birlikte yapılandırılan Eğitim Fakültelerinde İlköğretim Bölümü bünyesinde Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Bölümü açılarak Türkiye'nin bu alanda ihtiyaç duyduğu branş öğretmenlerinin yetiştirilmesi amaçlanmıştır.Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. I. Bölümde, araştırmanın problemi, amacı, yöntemi, sınırlılıkları ve tanımlar hakkında bilgi verilmiştir. II. Bölümde, öğretmenlik bir meslek olarak ele alınmış ve günümüzde yaşanan gelişmelere paralel olarak, öğretmen anlayışında meydana gelen değişmeler değerlendirilmiştir.III. Bölümde ise, araştırma konusu hakkında ön bilgi vermek amacıyla tarihsel süreç içerisinde öğretmen yetiştirme konusunda Türkiye'de yaşanan gelişmeler ana hatlarıyla ele alınmıştır. Aynı zamanda Türkiye'de uygulanan Sosyal Bilgiler Programları ile Türkiye'de İlköğretimin Tarihsel Gelişimi değerlendirilmiştir. Son olarak IV. Bölümde, Türkiye'de Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin yetiştirilmesine yönelik olarak yaşanan gelişmeler incelenmiştir.Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Sosyal Bilgiler Öğretmeni, Eğitim Enstitüleri, Eğitim Fakülteleri, İlköğretim II. Kademe, Sosyal Bilgiler Öğretmenlerinin İstihdamı.

Sosyal bilgiler ve sınıf öğretmenliği öğretmen adaylarının girişimcilik bilgi ve beceri düzeyleri

Bu çalışmada eğitim fakültelerinde Sınıf ve Sosyal Bilgiler Öğretmenliği okuyan öğretmen adaylarının girişimcilik bilgi ve beceri düzeylerinin ortaya konulması amacıyla yapılmıştır. Bu doğrultuda araştırmada nicel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Araştırmanın modeli olarak da tarama modeli ele alınmıştır. Araştırmanın evrenini Marmara, Gazi ve Adnan Menderes Üniversitesi'nin Sınıf ve Sosyal Bilgiler öğretmenliği bölümünü okuyan öğretmen adayları oluşturmuştur. Araştırmanın örneklemini ise bu üniversitelerin eğitim fakültesindeki Sınıf ve Sosyal Bilgiler öğretmenliği birinci öğretiminde okuyan birinci ve dördüncü sınıf öğrencileri oluşturmuştur. Araştırmada veri toplama aracı olarak bilgi düzeyini ölçen çoktan seçmeli test ve beceri düzeyini ölçen likert tarzı ölçek olmak üzere iki ayrı anket kullanılmıştır. Araştırmada 513 kişiden sağlıklı veriler elde edilmiş ve bu kişilerden elde edilen verilere bakıldığında girişimcilik bilgi ve beceri düzeyi arasında anlamlı bir ilişki bulunmadığı ortaya çıkmıştır. Araştırmada ayrıca ilgili üniversitelerde okuyan birinci ve dördüncü sınıf öğrencilerinin girişimcilik bilgi ve beceri düzeyleri açısından istatiksel olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Yine araştırmada Sınıf ve Sosyal Bilgiler öğretmen adaylarının girişimcilik bilgi ve beceri düzeyini etkilediği düşünülen birtakım alt problemlere de yer verilerek istatiksel sonuçlara varılmıştır Sonuç olarak üniversitelerin eğitim fakültelerinde girişimciliğe yönelik yeterli düzeyde eğitim verilmediği yargısına varılmıştır. Bu bağlamda eğitim fakültelerinde girişimcilik bilgi ve beceri düzeyinin gelişmesi için gerekli çalışmaların yapılması gerektiği düşüncesine ulaşılmıştır. ANAHTAR KELİMELER: Girişimcilik, Girişimcilik eğitimi, Üniversite, Sosyal Bilgiler Eğitimi

Bir Osmanlı vatandaşlık ders kitabı olan Rehber-i İttihad çerçevesinde 2. Meşrutiyet Döneminde vatandaşlık eğitimi

Osmanlı Devleti'nde II. Meşrutiyet'in ilanı (1908) ile yeni bir dönem başlamıştır. Yeni bir insan profilinin yetiştirilmesi bu dönemin hedefidir. Bu hedefi gerçekleştirmek için hürriyetin ilanından hemen ardından ?Malumat-ı Medeniye? dersi müfredata konmuştur.Bu ders cumhuriyet dönemi boyunca yurt bilgisi, vatandaşlık bilgileri, vatandaşlık ve insan hakları eğitimi gibi isimler altında okutulan derslerin ilk dayanak noktasıdır.Çocuğun sadece ailesine ait olmadığı, yarının geleceği olarak görüldüğü bu dönemde okul bir toplumsallaştırma aracı olarak daha fazla önem kazanmıştır. Meşrutiyet değerleri ile donatılmış bir nesil yetiştirmek için de adı geçen ders müfredattaki yerini almıştır. Büyük beklentilerle okutulan bu dersin, ders kitaplarının ivedi olarak hazırlanması dikkat çekicidir. Ders kitabı yazarlarının bu konuda batıdan özellikle Fransa'dan etkilenerek bir altyapıya sahip oldukları görülmektedir. Araştırmada ?Malumat-ı Medeniye? dersi ile ilgili ilk kitaplardan birisi olan Rehber-i İttihad'ı incelenmiştir.İlkokul çocukları için yazılan bu kitabın satır aralarında orijinal bilgilere ulaşmak mümkündür. Sadece bugün aynı şekliyle kullanılan ?Millet Meclisi? tabirinin ilk kez kullanılması bile eserin incelenmesi için yeterli bir sebeptir. Bunun yanında o günlerin resmi ideolojisi olan Osmanlıcılığı işlemesi iktidara ve meşrutiyet değerlerine ilişkin bakış açısı oluşturması, satır aralarında II. Abdulhamid dönemini yermesi ve gerçeklerden kopmayarak ziraat ile ilgili konulara geniş bir yer ayırması kitabın diğer özellikleri arasındadır. Kitabın dilinin övgüyü hak edecek derecede olması, ?uhrevi? konulara neredeyse hiç değinmemesi ve siyasi olaylarda yazarın dünya görüşü ile yazıldığı dönemin atmosferini yansıtması yukarıdaki özelliklere eklenebilir.Sonuç olarak günümüzden tam bir asır önce bağımsız bir ders olarak okutulmaya başlanan ?malumat-ı medeniye? dersi için yazılan ilk kitaplarda birisi Rehber-i İttihad'dır. Bu eser Osmanlıcılık ideolojisinin , 31 Mart Olayı'nın izlerinin ve yazarının özellikle siyasi konularda ortaya çıkan dünya görüşünün etkisi ile yazılmıştır. İktidarın meşrutiyet değerlerini okul aracılığı ile çocuğa ulaştırmasına cevap veren bir özelliktedir.Anahtar Kelimeler:Rehber-i İttihad, vatandaşlık eğitimi, Müstecabizade İsmet

Değerler eğitimi aile özyeterlik inancı ölçeği geliştirilmesi ve değerler eğitimine yönelik ailelerin görüşleri: Bir karma yöntem araştırması

Sosyal bir varlık olan insanın yaşamı için gerekli olan bilgi, beceri ve değerleri kazanma süreci ailede başlayarak öğretim programları doğrultusunda okulda devam etmektedir. Sosyal bilgiler öğretim programında yer alan değerlerin kazandırılmasında ailenin etkili katılımı için ailelerin değerler eğitimine ilişkin özyeterlik inançlarının belirlenmesi gerekmektedir. Alanyazında ailelerin değerler eğitimine ilişkin özyeterlilik inançlarını ölçecek bir ölçme aracına rastlanmamıştır. Bu araştırmada öncelikle "Değerler Eğitimi Aile Özyeterlik İnancı Ölçeği'' (DEAÖİÖ)' nin geliştirilmesi; devamında geliştirilen ölçek kullanılarak ailelerin değerler eğitimine ilişkin özyeterlik inançlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Alanyazın taraması ve ailelerle gerçekleştirilen görüşmelerden yola çıkılarak değerler eğitimi aile özyeterlik inançlarına ilişkin 57 maddelik madde havuzu oluşturulmuştur. Uzman görüşü alındıktan sonra gerekli ekleme ve çıkartamalar yapılarak ölçeğin pilot uygulaması sonucunda 41 maddelik 5'li likert tipi taslak ölçek oluşturulmuştur. Araştırmanın örneklem seçiminde tabakalı örneklem (alt, orta, üst) kullanılmıştır. Araştırma 2022 yılında Eskişehir ilinde bulunan 3 farklı sosyo-ekonomik düzeye sahip ailelerle gerçekleştirilmiştir. DEAÖİÖ' nin yapılan geçerlik ve güvenirlik analizlerinin sonucunda ölçek, 13 maddelik son halini almıştır. DEAÖİÖ kullanılarak ailelerin değerler eğitimi özyeterlik inançlarına ilişkin görüşleri cinsiyet, yaş, eğitim durumu, gelir durumu, aile yapısı ve çocuk sayısı değişkenlerine göre belirlenmiştir. Araştırma sonucunda ölçek "değerler ve fırsat eğitimi" , " değerler ve iletişim" , "değerler ve okul-aile işbirliği" , "değerler ve medya" alt boyutlarından oluşmuştur. Ailelerin değerler eğitimi özyeterlilik inançları; cinsiyet ve çocuk sayısı değişkeni bağlamında anneler lehine ve çocuk sayısı az olan aileler lehine anlamlı fark bulunurken; yaş, gelir durumu, aile yapısı ve eğitim düzeyi değişkenleri bağlamında anlamlı farklılık olmadığı tespit edilmiştir.

Sosyal bilgiler öğretiminde sanal tur uygulamalarının etkisinin incelenmesi

Bu araştırmanın genel amacı, Sosyal bilgiler öğretiminde sanal tur etkinlikleri kullanımının öğrencilerin akademik başarısına, Sosyal bilgiler dersine karşı motivasyonlarına ve tutumlarına etkisini incelemektir. Bunun yanı sıra Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinlikleri kullanımına ilişkin öğrencilerin görüşlerinin incelenmesi de amaç edinilmiştir. Araştırmada karma yöntem desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırma için gerekli olan verilerin toplanması için araştırmacı tarafından geliştirilen "Türk Tarihinde Yolculuk Ünitesi Başarı Testi", Kan (2012) tarafından geliştirilen "Sosyal Bilgiler Dersi Motivasyon Ölçeği", Demir ve Akengin (2010) tarafından geliştirilen "Sosyal Bilgiler Dersi Tutum Ölçeği" kullanılmıştır. Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinlikleri kullanımına yönelik öğrencilerin görüşlerinin belirlenmesi amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen yarı yapılandırılmış odak grup görüşme formu kullanılmıştır. Veri toplama süreci sonunda elde edilen veriler dijital ortamda analiz edilmiştir. Normal dağılım sergileyen nicel veriler üzerinde parametrik testler uygulanmıştır. Elde edilen nitel veriler üzerinde ise içerik analizi yapılmıştır. Araştırmanın sonucunda Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinlikleri kullanımının, öğrencilerin akademik başarısı, Sosyal bilgiler dersine yönelik motivasyon ve tutumları üzerindeki etkisine bakıldığında deney ve kontrol grubu öğrencilerinin deneysel süreç öncesinde akademik başarılarında, Sosyal bilgiler dersine karşı motivasyon ve tutumlarında anlamlı bir farklılık yok iken; deneysel süreç sonunda deney grubu lehine anlamlı farklılık olduğu belirlenmiştir. Araştırmanın nitel sonuçları incelendiğinde Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinliklerinin kullanımının öğrencilere bireysel ve derslere yönelik çok sayıda katkılarının olduğu belirlenmiştir. Nitel sonuçlar bağlamında Sosyal bilgiler dersinde sanal tur etkinliklerinin kullanımında karşılaşılan sorunlar boyutunda internet ve alt yapı problemleri, sanal tur etkinliklerinin kullanımının çok zaman alması, teknolojik araçların kullanımında yeterliliğe sahip olmayan öğrencilerin derste sıkıntılar yaşaması, gibi durumların ifade edildiği görülmüştür. Anahtar kelimeler: Sosyal bilgiler, sanal tur, motivasyon, tutum,

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ve 7. sınıf öğrencilerinin müze kullanımına ilişkin görüşleri: Manisa ili örneği

Bu araştırmanın amacı, sosyal bilgiler derslerinde müze kullanımına yönelik sosyal bilgiler öğretmenlerinin ve 7. sınıf öğrencilerinin görüş ve düşüncelerini ortaya koymaktır. Betimsel tarama modeline göre desenlenen araştırmanın çalışma evrenini 2017-2018 öğretim yılında Manisa Büyükşehir Merkez Şehzadeler ve Yunusemre ilçelerinde görev yapan sosyal bilgiler öğretmenleri ile ortaokul 7. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Araştırmanın çalışma örneklemini toplam 19 ayrı devlet okulundan basit seçkisiz (rastgele) örnekleme yoluyla seçilmiş 1397 ortaokul 7. sınıf öğrencisi ile 85 sosyal bilgiler öğretmeni oluşturmuştur. Veri toplama aracı olarak müze eğitiminde öğretmen ve öğrencilerin görüşlerini belirlemeye yarayan derecelendirilmiş bilgi toplama formu kullanılmıştır. Verilerin analizinde betimsel analiz tekniklerinden frekans (f), aritmetik ortalama ( ) ve yüzde (%) değerlerinden faydalanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, sosyal bilgiler öğretmenlerinin müzelerden etkin faydalanmaya olumlu yönde görüş belirttikleri görülmüştür. Müzelerin öğrencilerin tarih bilincini artırdığı ve öğrencilerde tarihi eserleri koruma bilinci geliştirdiği sosyal bilgiler öğretmenlerince vurgulanmıştır. Sosyal bilgiler öğretmenlerinin müze gezileri sürecinde çok fazla sıkıntı yaşamadıkları ve dersleri müzelerde işlemeye istekli oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Müzelerden etkin faydalanmaya ilişkin 7. sınıf öğrencilerinin görüş ve düşünceleri "biraz katılıyorum" düzeyinde çıkmıştır. Bunun yanı sıra öğrencilerin müze gezilerine katılmak istememelerine yönelik görüş ve düşünceleri "katılmıyorum" düzeyinde çıkmıştır. Araştırma sonuçları ortaokul öğrencilerinin sosyal bilgiler derslerinde müzelerin kullanımı konusunda olumlu yönde görüş belirttiklerini göstermiştir. Anahtar Kelimeler: Sosyal Bilgiler, Müze Eğitimi, Ortaokul Öğrencileri, Sosyal Bilgiler Öğretmenleri

Sosyal bilgiler 5. sınıf ders kitaplarının öğretmen görüşleri açısından değerlendirilmesi: Afyonkarahisar örneği

Bu çalışmanın amacı, 2018' de değişen Sosyal Bilgiler öğretim programıyla birlikte kullanılmaya başlanan 5. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabın öğretmen görüşlerine göre incelenmesidir. Çalışmada Afyonkarahisar merkezinde ve merkeze bağlı köy ve mahallelerde görev yapan 120 Sosyal Bilgiler öğretmeni ile anket çalışması, 12 öğretmen ile de mülakat yapılmıştır. Böylelikle araştırmada nitel ve nicel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntemden yararlanılmıştır. Öğretmen görüşlerinin alınması ile elde edilen bilgilere göre; 2018'de kullanılmaya başlanan 5. Sınıf ders kitabının bir önceki yıl kullanılan ders kitabına nazaran gelişme gösterdiği görülmüştür. Ancak, görseller, yaş seviyesine uygunluk, örneklerin yaşamla bağlantısı, çağdaş öğretim yöntemlerine daha fazla yer verilmesi, etkinliklerin gelişim özelliklerine uygun olması gibi geliştirilmesi gereken taraflarının olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar kelimeler: Sosyal Bilgiler, ders kitabı, öğretmen görüşleri.

Nurettin Topçu'nun eğitim anlayışı ve sosyal bilgiler ders kitapları

Bu araştırmanın amacı, Türk eğitim sistemine katkıda bulunmuş olan Nurettin Topçu'nun eğitim görüşleri ile sosyal bilgiler ders kitapları arasındaki ilişkiyi ortaya koymaktır.Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi tekniği kullanılmıştır. Nurettin Topçu'nun eğitim anlayışını tespit etmek için hem kendi eserleri hem de kendisi hakkında yazılmış tez ve makaleler taranarak veriler elde edilmiştir. Bunun yanında 2014-2015 eğitim-öğretim yılında okutulan sosyal bilgiler ders kitaplarından da gerekli veriler toplanmıştır. Toplanan veriler öncülüğünde Nurettin Topçu'nun okul, öğretmen, öğrenci ve örgün eğitim hakkındaki fikirleri aktarılmıştır. Daha sonra sosyal bilgiler ders kitaplarında yer alan dört beceri, dört kavram ve dört değer Nurettin Topçu'nun eğitim anlayışı doğrultusunda değerlendirilmiştir.Çalışmada mekânı algılama, gözlem, araştırma ve tarihsel empati becerileri incelenmiştir. Bu incelemeyle Topçu'nun sosyal bilgiler ders kitapları ile benzer amaçlara sahip olduğu görülmekle birlikte onun özgün fikirler ortaya koyduğu anlaşılmıştır. Aile, millet, din ve milli kültür kavramları hakkında Topçu farklı fikirler ileri sürmüştür. Buna karşın Topçu, sosyal bilgiler ders kitaplarındaki bağımsızlık, hoşgörü, sorumluluk ve estetik değerlerini destekleyici fikirler ileri sürmüştür.Çalışmanın sonunda, Nurettin Topçu'nun savunduğu değer, kavram ve beceriler ile sosyal bilgiler ders kitaplarında geçen değer, kavram ve beceriler arasında farklı düşüncelerden çok benzer düşüncelerin olduğu tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Nurettin Topçu, sosyal bilgiler, ders kitapları.

1998, 2005 ve 2017 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarındaki kazanımlarda yer alan felsefi kavramların eğitim felsefeleri açısından incelenmesi

Bu araştırmada, 1998, 2005 ve 2017 sosyal bilgiler dersi öğretim programlarındaki kazanımlarda yer alan felsefi kavramlar eğitim felsefeleri bağlamında incelenmiştir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Verilerin sistematik şekilde taranması, toplanması ve incelenmesinde doküman incelemesinden yararlanılmıştır. Araştırmada dokümanların analizi için araştırmacı tarafından geliştirilen Kavram Formu kullanılmıştır. 1998 Sosyal bilgiler dersi öğretim programının tüm sınıf düzeylerindeki hedeflerde tespit edilen felsefi kavramların üniteler bazında dengeli bir dağılım göstermediği ortaya çıkmıştır. 1998 Öğretim programındaki hedeflerde ağırlıklı olarak esasicilik ve daimicilik eğitim felsefeleriyle ilişkili felsefi kavramlar olduğu ortaya çıkmıştır. 2005 Sosyal bilgiler dersi öğretim programında sınıf düzeyi yükseldikçe (4. sınıf: 18, 5. sınıf: 18, 6: sınıf: 26, 7. sınıf: 33 felsefi kavram) kazanımlarda yer alan felsefi kavramların da aynı şekilde arttığı görülmüştür. 2005 Sosyal Bilgiler dersi öğretim programı 4. sınıf kazanımlarında yer alan felsefi kavramların ağırlıklı olarak esasicilik ve daimicilik,5. ve 6. sınıf kazanımlarında yer alan felsefi kavramların ilerlemecilik ve yeniden kurmacılık, 7. sınıf kazanımlarında yer alan felsefi kavramların ise ilerlemecilik eğitim felsefesiyle ilişkili olduğu ortaya çıkmıştır. Sınıf düzeyi yükseldikçe (4. Sınıf 14 felsefi kavram, 5. sınıf 19 felsefi kavram, 6. sınıf 22 felsefi kavram ve 7.sınıf 22 felsefi kavram) kazanımlarda yer alan felsefi kavramların arttığı tespit edilmiştir. 2017 Sosyal bilgiler dersi öğretim programı 4. sınıf kazanımlarında yer alan felsefi kavramların ağırlıklı olarak ilerlemecilik eğitim felsefesi, 5., 6. ve 7. sınıf kazanımlarında tespit edilen felsefi kavramların ağırlıklı olarak ilerlemecilik ve yeniden kurmacılık eğitim felsefeleriyle ilişkili oldukları ortaya çıkmıştır. 1998, 2005 ve 2017 Sosyal bilgiler dersi öğretim programlarında en sık kullanılan felsefi kavramın "kültür" kavramı olduğu ortaya çıkmıştır. İncelenen üç öğretim programı içerisinde 2005 öğretim programında yer alan kazanımlarda 1998 ve 2017 öğretim programlarına göre daha fazla felsefi kavrama yer verildiği ortaya çıkmıştır.2005 ve 2017 Sosyal bilgiler dersi öğretim programlarındaki kazanımlarda tespit edilen felsefi kavramların öğrenme alanları bazında dengeli bir dağılım göstermediği ortaya çıkmıştır.

Sosyal bilgiler dersinde bilgisayar destekli eğitimin akademik başarıya etkisi

Bu tezin temel amacı, İlköğretim 6. sınıf Sosyal Bilgiler dersi ?Ülkemiz ve Dünya? ünitesinde ?Sosyal Bilgiler Dersinde Bilgisayar Destekli Eğitimin Akademik Başarıya Etkisi'ni? incelemektir.Tezimizdeki çalışma grubunu, Aksaray ili Merkez 125. Yıl İlköğretim Okulunun, 2010-2011 eğitim-öğretim bahar yarıyılındaki 6-A ve 6-B sınıflarının 60 öğrencisi oluşturmaktadır. Aksaray İli Merkez 125. Yıl ilköğretim okulunda; Bilgisayar Teknoloji Sınıfı, akıllı tahta, projeksiyon ve diğer bilgisayar ekipmanlarının olmasından dolayı bu okul tercih edilmiş ve çalışma grubuna katılan öğrencilerin sosyo-ekonomik düzeyleri ve karne notları incelenip grupların denkliği tespit edilmiştir.Araştırma verileri araştırmacı tarafından geliştirilen ?ön-test ? son-test? aracılığıyla toplanmıştır. Hazırlanan başarı testi öğrencilere, deney öncesi ve sonrası ?ön-test ? son-test? olarak uygulanmış ve elde edilen veriler SPSS 20.0 (Statistical Packages for the Social Sciences - Sosyal Bilimler için istatistik paketi) programında t-testi ile sınanmış, .000 düzeyinde anlamlılığı test edilmiştir.Öğrencilerin, Sosyal Bilgiler dersinde Bilgisayar Destekli Eğitimle işlenen ünite ile geleneksel öğretim yöntemleriyle işlenen ünite arasındaki farklılıkları ve akademik başarıları tespit edilmiştir. ?Ülkemiz ve Dünya? ünitesi kapsamında yapılan ön-test ? son-test sonucunda, Bilgisayar Destekli Eğitimin öğrenmede kalıcılık sağladığı ve öğrencinin akademik başarısını arttırdığı tespit edilmiştir.Anahtar Kelimeler: Bilgisayar Destekli Eğitim(BDE), Fırsatları Artırma ve Teknolojiyi İyileştirme Hareketi (FATİH) Projesi?Bilim Kodu: SBE

Bellek geliştirici yöntemlerin sosyal bilgiler öğretmenliği öğretmen adaylarının coğrafya dersine ilişkin tutumlarına etkisi

Bilginin eksiksiz hatırlanabilmesi için, doğru bir biçimde sembolleştirilip kodlanması gerekmektedir. Bellekte tutulması istenen bilgi bellek geliştirici yöntemler ile sembol haline getirilip kodlanır ise uzun süreli bellekte kalma ve uzun süreli bellekten bilgiyi geri getirme çok daha basit olacaktır. Nöral bağlar arasında meydana gelen köprü eksikliği unutmaya neden olmaktadır. Günümüz eğitim sistemi geleneksel öğretim yöntemleri kullanmakta ve bu yüzden bilginin kalıcılığı sağlanamamaktadır. Bununla birlikte bellek geliştirici yöntemlerin kullanılması ile kodlama ve hatırlama süreci kolaylaşmakta, öğrenenlerin ve öğretenlerin de işlerini kolaylaştırmaktadır. Çünkü bellek geliştiriciler; ne tamamen bir öğretim yaklaşımı, ne de bir program geliştirme yaklaşımıdır. Bellek geliştiriciler, ezberlemeye gereksinim duyulan birçok ders için düz anlatım ve ders kitabı gibi ders içeriklerini, farklı bir formatta sunarak hatırlamayı geliştirmek için kullanılan bilişsel stratejilerdir. Bu teknikleri kullanarak istendik davranışlar oluşturulabilir. Bellek geliştiriciler kullanılarak oluşturulan bağlar sayesinde bilgiyi davranışa (BE-HAVE-IOR) dönüştürür ve bilgiyi rahat bir şekilde değiştirip beynimizde yeni şemalar oluşturabiliriz.

Cumhuriyet Döneminde köylerin kültürel ve ekonomik dönüşümünü gerçekleştirme adımı olarak 1930'lu yıllarda "Köy Eğitmen Kursları"

Türkiye'de Cumhuriyet dönemi eğitim-öğretim seferberliğinin önemli bir ayağı Köy Eğitmen Kurslarıdır. Okuma-yazma oranının yükseltilmesi ve eğitim-öğretim seferberliğinde kır-kent dengesinin sağlanabilmesi adına açılmış olan bu kurslar, 1930'lu yıllarda Türkiye'nin kalkınma noktasında köy ve köylü üzerinde etkili olan bir yapıdır. Aynı zamanda Köy Eğitmen Kursları, Köy Enstitülerine de zemin hazırlayan temel birimdir. Bu bakımlardan araştırılmaya değer bir konudur. Bu araştırma ile Cumhuriyet Dönemindeki eğitim boşluğunu dolduran Köy Eğitmen Kurslarının açılışı, yapısı ve işleyişinin köy okullarındaki başarı ve istikrarın sağlanmasına ayrıca o yıllarda nüfusun % 80'ini oluşturan köylüye ve köy kalkınmasına katkısı değerlendirilmiştir. Anahtar Kelimeler:Cumhuriyet, Eğitmen, Köy, Eğitim.

17 Ağustos ve 12 Kasım 1999 depremlerinin Gölyaka (Düzce) ilçesine bağlı ilköğretim okulları öğrencileri tarafından algılanışı

Kuzey Anadolu Fay Zonu (KAFZ) boyunca, tarihi çağlardan günümüze kadar büyük ölçüde can ve mal kaybına neden olan, birçok deprem meydana gelmiştir. Bu depremler, yoğun yapılaşma gösteren şehir merkezlerini ciddi şekilde etkilediği gibi, kırsal kesimde de, birçok yerleşmede tahribat yapmıştır. Ülkemizde, son büyük depremlerden biri, 17 Ağustos 1999 tarihinde saat 3.02'de İzmit merkezli olarak gerçekleşmiş, diğeri ise, 12 Kasım 1999 tarihinde, yine İzmit merkezli olmak üzere, saat 18.58'de meydana gelmiştir. Bu felaketlerde İzmit, Adapazarı, Yalova, Bolu, Düzce şehirlerinin merkez ve ilçelerinde olmak üzere, resmi verilere göre 18000 den fazla yurttaşımız ölmüş, binlercesi yaralanmış ve ağır hasarların oluşmasına neden olmuştur. Araştırma sahası olarak seçtiğimiz Düzce ilinin Gölyaka ilçesi söz konusu depremlerden en fazla etkilenen sahalardan biri olmuştur. Bu depremlerde 106 vatandaş hayatını kaybetmiş, 400 vatandaş yaralanmış, İlçedeki binaların %70'i yıkılmış veya hasar görmüştür. Köylerden en fazla zararı Değirmentepe, Hacı Süleymanbey Köyü ve Hamamüstü Köyünün Cevizlik mahallesi görmüştür. Bu araştırmada, önce Gölyaka ve çevresini etkileyen depremlerin kinematiği (özellikleri) incelenecek ve daha sonra, depremde hasar gören bazı ilköğretim okullarının öğrencilerine anketler uygulanıp içerik analizi yöntemi ile depreme karşı algı ve bilgi öğrencilere aktarılıyor mu sorularına cevap aranmaya çalışılacaktır.Araştırma; giriş, kuramsal açıklamalar, yöntem, bulgular ve yorumlar, sonuç ve öneriler olmak üzere sekiz bölümden oluşmaktadır.Araştırma, tarama modelinde betimsel bir çalışmadır. Araştırmanın çalışmagrubunu ?amaçlı örnekleme? yöntemiyle; Düzce-Gölyaka ilçesinde bulunan iki köy ve üç ilçe okulu seçilmiştir bu seçimin nedeni söz konusu okullara ulaşımın kolay olmasıdır. Anket çalışmasında bu okulların altıncı, yedinci ve sekizinci sınıflarında okuyan öğrenciler temel alınmıştır.Araştırmada veri toplama araçları olarak, araştırmacı tarafından geliştirilen Bireysel Bilgi Formu ve öğrenciye yönelik hazırlanan 15 maddelik ?Deprem ve Deprem Bilinci? adlı anket ve yine araştırmacı tarafından hazırlanmış ?Görüşme Formu? kullanılmıştır. Bireysel Bilgi Formu ile ilgili verilerin analizinde; frekans dağılımı, yüzde dağılımı adı altında çözümlemeler yapılmış. görüşme sonucu ve anketler sonucu elde edilen yazılı verilerin içerik analizi yapılmış ayrıca nitel verilerin, yüzde hesaplamaları ve sözcük sıklık hesaplamaları yapılarak verilerin sayısallaştırılmasına da çalışılmıştırAnahtar Kelimeler: Kuzey Anadolu Fay Hattı, deprem, depremin yıkıcı etkisi, ilköğretim öğrencilerin deprem algısı.

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin ders aşamalarında kullandıkları geri bildirimlerin incelenmesi

Bu çalışmada, ortaokul sosyal bilgiler öğretmenlerinin ders aşamalarında etkili geri bildirim türlerini kullanma durumlarının incelenmesi amaçlanmıştır. Bu araştırma nitel araştırmaya ait yöntem türlerinden durum çalışması deseni ile yürütülmüştür. 2023-2024 eğitim- öğretim yılının birinci ve ikinci dönemlerinde katılımcıların ders süreçleri takip edilmiştir. Bingöl şehir merkezinde bulunan devlete ait okullarda görev yapan sekiz sosyal bilgiler öğretmenleriyle bu çalışma yürütülmüştür. Katılımcılardan üçü uzman olmayan öğretmen, üçü uzman öğretmen, ikisi ise başöğretmen kariyer basamaklarında yer alan öğretmenlerden oluşturulmuştur. Köğçe (2012)'nin Türkçeye çevirdiği Tunstall ve Gipps (1996)'e ait gözlem formu, ders süreçlerinin ses kayıtlarının alındığı ders gözlemleri ve yarı yapılandırılmış görüşme formuyla elde edilen bulgular araştırmanın veri toplama araçları olarak kullanılmıştır. Araştırmada sekiz sosyal bilgiler öğretmeninin toplamda 64 ders saatinin ses kayıtlarının alınması ve yarı yapılandırılmış görüşme formu ile sekiz öğretmenle yapılan görüşmelerden elde edilen bulgular veri seti olarak oluşturulmuştur. Katılımcıların her birinin sekiz ders saati ses kayıtları incelenmiş ve yarı yapılandırılmış görüşme formuyla katılımcılara sorulan dokuz soru betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda sosyal bilgiler öğretmenlerinin ders süreçlerinde kullandıkları geri bildirim kavramını olumlu bir şekilde anlamlandırdıkları, öğretmenlerin bazılarının geri bildirimin işlevine odaklandıkları ve geri bildirimi öğrenciye verilen dönüt, eğitim sürecinin en önemli hususu, öğrenciyi tanıma, dikkat çekme, öğrenme sürecini iyileştirmede, motivasyon artırmada kullanılan, etkili öğrenme sağlayan, öğretmen öğrenci etkileşimini sağlayan ve eksik öğrenmelerin tespitinde kullanılan bir araç olarak değerlendirmişlerdir. Katılımcıların ders süreçlerinde V kullandıkları geri bildirim türleri incelendiğinde genel anlamda değerlendirici ve betimleyici türde geri bildirimleri ders süreçlerinde belli bir seviyede kullandıkları görülmüştür. Katılımcıların sıklıkla başvurduğu geri bildirim türünün değerlendirici geri bildirim türleri içerisinde yer alan pozitif geri bildirim ve betimleyici geri bildirim içerisinde yer alan gelişmeyle ilgili geri bildirimler olduğu görülmektedir. Katılımcıların değerlendirici geri bildirim türlerinden onaylama türünü en fazla kullanırken, cezalandırma türünü hiç kullanmadığı görülmektedir. Katılımcıların betimleyici geri bildirim türlerinden en fazla kullandıkları türün gelişmeyi belirtme ve gelişme yolunu oluşturma olduğu görülmüştür. Katılımcılarla yapılan görüşmelerden elde edilen bulgular bağlamında geri bildirim konusunda mesleki iş birliğinin önemi üzerinde durulmuş ve üniversite eğitiminde geri bildirim konusunda eğitimlerin yetersizliğinden bahsedilmiştir. Öğretmenlerin geri bildirimi genel anlamda öğrenmeyi değerlendirme, motivasyonu artırma, ders hazırlığı ve öncesi ölçüm ve öğrenci gelişimini desteklemek ve öğrenciye kendisini geliştirmesi adına önemli bir araç olarak gören görüşler ön plana çıkmıştır. Geri bildirimin öğrenci üzerindeki etkileri noktasında, olumlu yaklaşım ve motivasyon, eksiklikleri fark etme ve düzeltme ve iletişimi güçlendirme yönlerine vurgu yapılmıştır. Kariyer basamakları içerisinde yer alan öğretmenlerin ders süreçlerinde geri bildirim kullanma durumları bulundukları kariyer basamağı bağlamında anlamlı bir farklılık gösterdiği söylenemez ancak mesleki deneyim artıkça geri bildirim verme durumunun daha derinlemesine verildiği söylenebilir. Bu becerilerin geliştirilmesi ve etkili bir şekilde kullanılması, öğretmenlerin profesyonel gelişimlerine ve kariyerlerinde ilerlemelerine katkıda bulunacaktır.

Sosyal bilgiler öğretmenlerinin "Afet Bilinci" dersi ile ilgili görüşleri

Bu araştırmanın "Afet Bilinci" dersi ile ilgili sosyal bilgiler öğretmenlerinin hem donanımlarından hem de tecrübelerinden faydalanarak dersin öğrencilere nasıl daha verimli olunabilirliği üzerine görüşlerini almak amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma nitel araştırma yöntemlerinden olgubilim (fenemolojik) araştırma deseni kullanılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu 2023-2024 Eğitim-Öğretim Yılı Bingöl İl Milli Eğitim Müdürlüğüne bağlı devlet okullarından seçmeli "Afet Bilinci" dersinin seçilip eğitiminin verildiği okullar da görev yapan 9 sosyal bilgiler öğretmeninden örneklemim oluşmaktadır. Evren, Türkiye'de bu dersi veren sosyal bilgiler öğretmenleri iken örneklemim kolay ulaşılabilir örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Fenomenoloji deseninde araştırmaya katılan tecrübelerinden faydalanmak önemli olduğu için öğretmenlerin afet bilinci dersin 6 ay ders süreci geçirdikten sonra yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılarak araştırma yapılmıştır. Elde edilen veriler içerik analizi ile analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmada öğretmelerin tamamına yakını sosyal bilgiler dersinin kazanımlarının afet eğitimi açısından yetersiz olduğunu belirtmişlerdir. Afet bilinci dersinin afetler karşısında alınacak tedbirlere yönelik olumlu etkilerini vurgulamışlardır. Afet bilinci ders programının özel amaçlarının afet farkındalığı oluşturmak için olumlu görüldüğü saptanmıştır. Başta ders kitabı olmak üzere bu ders için materyal kullanmanın önemli olduğunu ifade etmişlerdir. Bu dersi verecek olan sosyal bilgiler öğretmenlerinin lisans programlarındaki afet eğitimlerinin ve hizmet içi eğitimlerinin artırılmasına yönelik ifadelerde bulunmuşlardır. Sonuç: Bu araştırmanın sonucuna göre araştırmaya katılan öğretmenler Sosyal Bilgiler Dersi Öğretim Programının afet eğitimi kazanımları bakımından yetersiz görmüş ve afet bilincinin öğrencilerde oluşması için daha fazla kazanımın eklenmesi ve bunun da farklı sınıf seviyelerinde sarmal bir şekilde verilmesini ifade etmiştir. Öğretmenlerin görüşlerine göre afetlerin çok yaşandığı bir ülke olmamız sebebiyle bu dersin gerekliliğini ve önemini olumlu gördükleri söylenebilir. Yine katılımcıların görüşlerinden bu derste kullanılacak materyaller, yöntem, teknikler hakkında gerekli sonuçlara ulaşılırken bu ders verecek olan öğretmenlerde olması gereken yetkinlikler ile ilgili gerekli sonuçlara ulaşılmıştır. Bu ders sayesinde afete karşı afet sırasında gerekli olan becerileri kazanmış, afete karşı dirençli ve bilinçli bireyler meydana gelen toplumun oluşacağı sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sosyal bilgiler, sosyal bilgiler öğretimi, afet, afet eğitimi, afet bilinci

Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ekolojik okuryazarlık düzeylerinin ve algılarının belirlenmesi

Bu araştırmada sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ekolojik okuryazarlık algılarının, düzeylerinin ve bu düzeye etki eden değişkenlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırma kapsamındaki nicel ve nitel veriler katılımcılardan eş zamanlı olarak elde edildiği için araştırma karma yöntemlerden zenginleştirilmiş desen ile tasarlanmıştır. Araştırmanın örneklemi, uygun örnekleme metodu ile belirlenmiştir. Bu bağlamda araştırmada kullanılan nicel ve nitel veriler Türkiye'deki üç devlet üniversitesindeki sosyal bilgiler öğretmenliği ana bilim dalında öğrenim gören tüm sınıf düzeyindeki araştırmaya gönüllü olarak katılmak isteyen öğrencilerden elde edilmiştir. Araştırmada 207 katılımcıdan elde edilen nicel veriler ve 101 katılımcıdan elde edilen nitel veriler yer almaktadır. Nicel veriler araştırmacı tarafından geliştirilen demografik bilgi formu ile Koçoğlu, Gürbüz, Tösten, Demir ve Tekdal (2023) tarafından geliştirilen "Ekolojik Okuryazarlık Ölçeği" aracılığıyla nitel veriler ise yine araştırmacı tarafından geliştirilen metafor formu aracılığıyla elde edilmiştir. Veriler elde edildikten sonra analizlerin gerçekleştirilebilmesi için Google Form sistemindeki veriler SPSS ve Excel programlarına aktarılmıştır. Yapılan analizler sonucunda sosyal bilgiler öğretmen adaylarının ekolojik okuryazarlık ölçeğinin tamamından ve alt boyutlarından aldıkları puanların yüksek düzeye yakın olduğu belirlenmiştir. Hipotez testleri sonucunda ise kadın öğretmen adaylarının erkek öğretmen adaylarına göre, çevre eğitimi alan öğretmen adaylarının da çevre eğitimi almayan öğretmen adaylarına göre ekolojik okuryazarlıklarının anlamlı olarak daha yüksek olduğu belirlenmiştir. Sınıf düzeyi bakımından ele alınan hipotez testine göre ise üst sınıflarda öğrenim gören öğretmen adaylarının ekolojik okur yazarlık düzeylerinin alt sınıflarda öğrenim gören öğretmen adaylarına göre daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Diğer bir hipotez testine göre ise yaşamının çoğunu büyükşehirde geçiren öğretmen adaylarının ekolojik okuryazarlık düzeylerinin şehir, ilçe ve köyde geçiren öğretmen adaylarına göre daha yüksek olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Metafor formundan elde edilen nitel verilere yapılan içerik analizi bağlamında sosyal bilgiler öğretmen adaylarından 83 adet metafor elde dilmiştir. Bu metaforlar arasından en sık rastlanan metaforlar "bilinçli insan/tüketici olma", "çark", "merhamet", "nefes alma", "öğretmen", "sağlık", "saygı", "sevgi", "sorumluluk" ve "toprak"tır. Literatür incelendiğinde araştırmadan elde edilen bulguların paralelinde sonuçlar gösteren birçok araştırmaya rastlanılmıştır. Elde edilen bu sonuçlar doğrultusunda ekolojik okuryazarlık kavramının dünya genelinde önem taşıyan bir kavram olduğu göz önüne alındığında yalnızca sosyal bilgiler öğretmenlerinin değil diğer öğretmen adayları ile de ekolojik okuryazarlık kavramı çerçevesinde araştırmaların yapılması önerilebilir. Ayrıca bu çalışmada yer alan değişkenlerden farklı olarak başka değişken setleri ve ölçeklerle de ekolojik okuryazarlık kavramı ve bu kavramla ilişkili diğer kavramlara yönelik çalışmaların yapılması gerektiği söylenebilir.

Ordu-Giresun Havalimanı (Mekan seçimi ve muhtemel etkileri)

Sunduğu avantajlar nedeniyle dünya genelinde havayolunu kullanan insan sayısı ve uçakların iniş yaptığı havalimanları sayısı her geçen gün artmaktadır. Dünyadaki gelişmeyi yakından takip etme bağlamında, ülkemizde de son yıllarda havacılığı iyileştirme fikri ön plana çıkmıştır. Bu kapsamda Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı tarafından "Bölgesel Havacılığı Geliştirme" anlayışı benimsenmiş ve ülke çapında birçok yeni havalimanı inşa edilmeye başlanmıştır. Ordu ve Giresun ile yakın çevresine hizmet etmesi amacıyla inşa edilen Ordu-Giresun Havalimanı da bunlardan biridir. Söz konusu yapı denizden kazanılmış arazi üzerine yapılması açısından dikkate değer bir durumdadır. Bu yönüyle havalimanı Avrupa'nın ve Türkiye'nin deniz dolgusu üzerine yapılan ilk havalimanı olma özelliğine de sahiptir. Bilindiği gibi Ordu ve Giresun engebeli ve dağlık topografyası nedeniyle karayolu hariç tutulursa diğer ulaşım sistemlerinin pek gelişmediği bir sahadır. Bölgedeki karayolu ağı da son yıllardaki gelişmelere rağmen istenilen düzeyde değildir. Çalışmamızın amacı; Ordu-Giresun Havalimanı'nın mekan seçimini sorgulamak ve havalimanı faaliyete geçtiğinde hinterlandında yapacağı muhtemel etkilere öngörüde bulunmaktır. Bu kapsamda havalimanının mekan seçimi bölgenin coğrafi özellikleri hesaba katılarak nesnel verilerle tartışılmış, havalimanı faaliyete geçtiğinde çevresine yapacağı katkılar ve mekan seçiminden dolayı beraberinde getirdiği muhtemel riskler bölgenin doğal ve beşeri özellikleri ile karşılaştırılarak ele alınmıştır. Araştırmamızda havalimanına ev sahipliği yapan Gülyalı ve yakın çevresinin coğrafi özellikleri gezi-gözlem metoduyla incelenmiş, havalimanının muhtemel etkileri yöredeki kamu ve sivil toplum kuruluşları yetkililerinin fikrinin alındığı görüşmelerle desteklenmiştir. Çalışmamızın sınırlarını havalimanının hedef kitlesi olan Ordu ve Giresun il sınırları oluşturmaktadır. Ordu Giresun Havalimanı faaliyete geçtiğinde çevresine, başta ulaşım kolaylığı olmak üzere birçok olumlu etkide bulunacaktır. Nitekim bölgenin doğal zenginlikleri ve coğrafyası önemli turizm potansiyeline sahiptir. Bu nedenle havalimanının faaliyete geçmesi bölgenin ekonomik kalkınması için büyük önem taşımaktadır. Diğer yandan havalimanının denizden kazanılmış arazi üzerine yapılması havalimanının konum ve uçuş güvenliği açısından bir takım riskleri de beraberinde getirmektedir. Anahtar Kelimeler: Hava ulaşımı, Gülyalı, Ordu-Giresun Havalimanı, Mekan Seçimi, Muhtemel Etkileri, Konum Özellikleri