Coğrafya dersi
Bu konu başlığı altında 66 tez
Gölmarmara (Manisa) ilçesinde bağcılığın coğrafi esasları
Araştırma sahası, Ege Bölgesi'nde Manisa iline bağlı, tarımsal faaliyetlerin yoğun yapıldığı bir yerleşimdir. Gölmarmara ilçesinin tarım arazileri, çok çeşitli tarım ürünlerini yetiştirebilecek verimli tarım topraklarına sahiptir. Gölmarmara ilçesi, sıcaklık, yağış, rüzgar ve don gibi iklim elemanları açısından bağcılık tarımı için uygun koşullara sahiptir. Çalışma sahasında üzüm kalitesini artıracak verimli topraklar bulunmaktadır. Hem iklim hem de toprak faktörleri bağcılık açısından ideal koşullara sahip olduğundan, Gölmarmara ilçesinde bağcılık verimi de yüksektir. Türkiye'de dekarda elde edilen ortalama kurutmalık çekirdeksiz üzüm miktarı 1.241 kg iken, Manisa ilinde dekara 1.434 kg düşmektedir. Gölmarmara ilçesinde ise dekar başına ortalama 2.083 kg kurutmalık çekirdeksiz üzüm elde edilmektedir. Bağcılık tarımından elde edilen gelir fazladır. Bağların kurulması, sulanması, ilaçlanması, kurutulması ve depolanması için çok çeşitli malzemelere ihtiyaç vardır. Bu denli çeşitli malzemeye ve bakıma ihtiyaç duyulan bağcılık tarımı, ilçe ekonomisi için de olumlu etki yapmaktadır. Birçok insana doğrudan ya da dolaylı bir şekilde istihdam alanı üretmektedir. Tüm bunlara rağmen yaş üzüm ticareti gelişmemiştir. Ayrıca kuru üzüm için de daha fazla fabrika ve işletme ihtiyacı duyulmaktadır. Pazarlama konusunda daha fazla destek ve girişimlere ihtiyaç vardır.
Komor Adaları'nda ortaöğretim coğrafya derslerinde CBS kullanımı için veri setleri oluşturulması
Bu çalışmanın amacı "Komor Adaları"nda orta öğretim coğrafya derslerinde CBS kullanımına yönelik veri seti oluşturmaktır. Çalışmada, "Komor Adaları"nda CBS ile geliştirilmiş öğretim materyalleri yetersiz olduğundan, söz konusu eksiklikler giderilmeye çalışılarak, müfredata uygun çeşitli etkinlikler oluşturulmuş ve veri dosyaları geliştirilmiştir. Tez, Giriş ve Sonuç bölümlerinin dışında üç ana bölümden oluşmaktadır. Bunlardan ilki teorik ve kavram çerçevenin verildiği bölüm, "Komor Adaları"nda genel orta öğrenimin yapısı ve müfredatının anlatıldığı bölüm ve verilerin hazırlanmasının anlatıldığı bölümdür. Çalışmanın sonucunda Komor Adaları'nda orta öğretim coğrafya müfredatı ile uyumlu ve derslerde kullanılabilecek açıok kaynak kodlu veri setleri geliştirilmiştir.
Coğrafya öğretiminde artırılmış gerçeklik uygulamaları: Bir eylem araştırması
Coğrafya öğretiminde materyal kullanımının öğrenmenin hızına, kalıcılığına ve öğrenci üzerinde bıraktığı etkilere yönelik birçok çalışma yapıldığı görülmüş ve materyal kullanımının çok önemli katkılar sağladığı belirlenmiştir. Coğrafya öğretiminde kullanılan geleneksel materyallerin yanı sıra son yıllarda teknoloji tabanlı olmak üzere yeni materyal türleri de ortaya çıkmaya başlamıştır. Bu yeni materyallerden birini de pek çok alanda kullanılmaya başlanan ve eğitimin çeşitli alanlarında kullanımının olumlu katkıları tespit edilen artırılmış gerçeklik uygulamaları oluşturmaktadır. Yapılan bu çalışma ile artırılmış gerçeklik uygulamalarının coğrafya öğretiminde kullanılabilirliği tespit edilemeye çalışılmıştır. Eylem araştırması yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışmada geliştirilen örnek artırılmış gerçeklik uygulamaları toplam sekiz hafta süreyle sınıflarda uygulanmıştır. Artırılmış gerçeklik uygulamalarıyla içeriği zenginleştirilen coğrafya dersleri ile eş zamanlı olarak kontrol gruplarında da normal ders akışı devam ettirilmiştir. Uygulamanın bir ders öncesinde ön test, uygulama sona erdikten sonraki ilk derste son test ve uygulama sona erdikten 4 hafta sonra kalıcılık testi olarak deney ve kontrol gruplarına başarı testi ve tutum ölçeği gerçekleştirilmiştir. Nicel verilerin yanında uygulamaya yönelik nitel verilerin de elde edilerek orijinal görüşlerin ortaya çıkarılması için öğrencilerden artırılmış gerçeklik uygulamaları ile zenginleştirilen coğrafya dersleriyle ilgili günlükler yazması istenmiştir. Uygulama esnasında uygulamayı gerçekleştiren araştırmacı kendi gözlem ve günlüklerini not etmiştir. Uygulama sonrasında deney grubunda yer alan ve amaçlı örneklem tekniğiyle seçilen öğrencilerle yüz yüze görüşme gerçekleştirilerek öğrenci görüşme formunda yer alan soruların cevapları alınmıştır. Araştırmadan elde edilen nicel veriler SPSS paket programında analiz edilmiş ve sonuçları araştırmacı yorumları ile desteklenmiştir. Araştırmadan elde edilen nitel veriler ise araştırmacı tarafından içerik analizi yapılarak sonuçları araştırmacının yorumlarıyla harmanlanmış ve nicel sonuçlarla da birleştirilerek genel sonuca ulaşılmıştır. Bunun sonucunda artırılmış gerçeklik uygulamaları ile içeriği zenginleştirilen coğrafya derslerinin öğrencilerin akademik başarısına deney ve kontrol gruplarında küçük farklar dışında anlamlı bir etkisi görülmemişken coğrafya tutumuna yönelik olumlu tutum artışının deney gruplarında anlamlı bir fark oluşturduğu tespit edilmiştir. Öğrenci günlükleri, öğrenci görüşme formları ve araştırmacı gözlemleri ve günlüklerini içeren verilerin sonuçlarından da aynı yönde bulgulara ulaşılmıştır. Deney grubundaki öğrencilerin artırılmış gerçeklik uygulamalarıyla içeriği zenginleştirilen coğrafya derslerini genel anlamda çok sevdikleri ve dersleri sabırsızlıkla bekledikleri, ders esnasında ve sonrasında coğrafyaya karşı ilgilerinin arttığı, bu uygulamaların coğrafyaya olan bakış açısını olumlu yönde değiştirerek coğrafya öğretimine önemli ölçüde katkı sunduğu görülmüştür. Artırılmış gerçeklik uygulamalarının coğrafya öğretimi üzerindeki olumlu etkilerinden yola çıkarak bu uygulamaların daha profesyonel şekilde ve genele yayılacak şekilde merkezi sistemle bütün coğrafya derslerinde uygulanması gerektiği çalışma sonucu olarak önerilmiştir.
10. sınıf coğrafya dersi iç kuvvetler konusunun öğretiminde ters yüz öğrenme modelinin etkililiğinin incelenmesi
Amaç: Bu araştırma "10. sınıf coğrafya dersi iç kuvvetler konusunun öğretiminde ters yüz öğrenme modelinin etkililiğini" incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda ters yüz öğrenme modeliyle işlenen coğrafya derslerinin öğrencilerin akademik başarısına, derse yönelik tutumlarına ve öğrenilenlerin kalıcılığına etkisini belirlemek ve öğrencilerin ters yüz öğrenme modeline ilişkin görüşlerini tespit etmek amaçlanmıştır. Yöntem: Araştırma, 2021-2022 eğitim-öğretim yılının I. döneminde Konya ilinde yer alan Mesleki ve Teknik Anadolu Lisesi, Anadolu İmam Hatip Lisesi ve Sosyal Bilimler Lisesi olmak üzere 3 farklı okul türünde eş zamanlı olarak yapılmıştır. Araştırmanın çalışma grubunu adı geçen okulların 10. sınıflarında öğrenim görmekte olan ve deney grubunda 72, kontrol grubunda 68 olmak üzere toplam 140 lise öğrencisi oluşturmuştur. Çalışma, açıklayıcı sıralı desen modelinde bir karma yöntem araştırmasıdır. Araştırmada nicel ve nitel veriler birlikte toplanmıştır. Nicel verilerin toplanmasında 10. sınıf coğrafya dersi "İç Kuvvetler" konusunu kapsayan çoktan seçmeli 29 sorudan oluşan "coğrafya dersi başarı testi" ve 34 maddeden oluşan "coğrafya dersi tutum ölçeği" kullanılmıştır. Ters yüz öğrenme modeline ilişkin öğrenci görüşlerini içeren nitel veriler ise yarı yapılandırılmış öğrenci görüşme formu kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada nitel verilerin analizinde betimsel analiz yöntemi, nicel verilerin analizinde ise SPSS programı kullanılmış, bağımsız ve bağımlı gruplar t testi, çoklu karşılaştırmalarda ise tek yönlü varyans analizi (ANOVA) yapılarak veriler analiz edilmiştir. Bulgular: Çalışmada kullanılan coğrafya başarı testinin KR-20 güvenlik katsayısı 0,844 olarak ölçülmüştür. Başarı testi ve tutum ölçeği ile elde edilen puanların çarpıklık ve basıklık değerleri incelenmiş verilerin normal dağılım gösterdiği görülmüştür. 29 sorudan oluşan başarı ön test puan ortalaması 10,5 son test puan ortalaması 16,7; kalıcılık testi ortalama puanı 15,0; pilot uygulama ortalama puanı 14,2 olarak hesaplanmıştır. Tutum ölçeği ön test ortalama puanı 117,5, son test puanı 128,0 olarak ölçülmüştür. Çalışmadan elde edilen nicel verilere göre ters yüz öğrenme modelinin öğrencilerin akademik başarılarını artırdığı görülmüşse de mevcut öğretim programında öngörülen yöntemlerle işlenen derslere göre akademik başarı düzeyi ve öğrenilenlerin kalıcılığı üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki oluşturmadığı belirlenmiştir. Bununla birlikte ters yüz öğrenme modelinin öğrencilerin derse yönelik tutumları üzerinde istatistiksel olarak anlamlı bir etki oluşturduğu tespit edilmiştir. Nitel verilerin analizinde ise öğrencilerin %72,2'sinin ters yüz öğrenme modelini verimli buldukları, %77,8'inin modelin olumlu yönlerinin bulunduğunu, %61,1'inin ise derslerin işlenişinde ters yüz öğrenme modelinin uygulanmasını tercih ettiklerini belirterek modele yönelik olumlu görüşlere sahip oldukları ve modelin derse katılımı artırdığı belirlenmiştir. Deneysel işlem sürecinde bir kısım öğrencilerin EBA ve internette yaşadıkları teknik sorunlardan dolayı gönderilen çalışmaların bazılarını takip edemediklerini bir kısım öğrencinin ise bu modelde işlenen dersleri anlamakta güçlük çektiklerini belirtmişlerdir. Sonuç: Ters yüz öğrenme modelinin başarıya ulaşması için öğrencilere gönderilen öğretim materyallerinin öğrenilecek konuyla uyumlu olması ve işlenecek konuyu kapsaması, video sürelerinin uzun olmaması, gönderilen çalışmaların öğrencilerde bıkkınlık oluşturacak kadar çok olmaması, çalışmaların yapılıp yapılmadığının ders öncesinde tespit edilmesi, çalışmaların yapılması konusunda öğrencilerin sürekli teşvik edilmesi, dijital kaynaklarla yapılan öğretimin tümüyle yüz yüze eğitimin yerini almaması, öğrencilerle öğretmen arasında iletişim kanallarının açık tutulması önemli görülmektedir. Anahtar Kelimeler: Ters yüz öğrenme, coğrafya eğitimi, başarı, tutum
Coğrafya öğretim metodlarının 2020-2021 online eğitim sürecinde geçirdiği değişikliklerin öğretmen görüşlerine göre incelenmesi
Araştırma, coğrafya öğretim metodlarının 2020-2021 online eğitim sürecinde geçirdiği değişikliklerin öğretmen görüşlerine göre incelenmesini amaçlamaktadır. Ortaöğretim kurumlarında coğrafya dersinde kullanılan metodların, kullanım oranları, kazanımları karşılama düzeyleri, öğrencilerin ders esnasındaki etkileşim ve başarı düzeyleri gibi konular araştırılmıştır. Coğrafya öğretim metodlarıyla ilgili daha önce yapılan çalışmalar incelendiğinde bu metodların neler olduğu veya nasıl kullanıldığıyla ilgili çalışmalar yapıldığı görülmüştür. Fakat 2020-2021 pandemi sürecinde online eğitimde ortaöğretim kurumlarında coğrafya dersinde öğretim metodlarının ne ölçüde kullanıldığı ile ilgili ayrıntılı bir çalışma olmadığı görülmüştür. Araştırma, bu problem durumunun giderilmesi katkı sağlamak ve coğrafya öğretiminde kaynak oluşturması amacıyla gerçekleştirilmiştir. Araştırma kapsamında Konya'nın Selçuklu ilçesinde MEB'e bağlı ortaöğretim kurumlarında görev yapan 12 coğrafya öğretmeni ile görüşülmüştür. Öğretmenlerin gönüllü olarak katıldıkları görüşme, nitel araştırma yöntemlerinden biri olan yarı yapılandırılmış görüşme yöntemi ile tarama modeli esas alınarak gerçekleştirilmiş olup betimsel analiz ve içerik analizi tekniği kullanılarak elde edilen bulgular yorumlanmıştır. Araştırma sonucunda katılımcı görüşlerine göre pandemi sürecinde online eğitimde coğrafya öğretiminde kullanılan metod sayısının yüz yüze eğitim sürecinde kullanılan metodlara kıyasla düştüğü ifade edilmiştir. Katılımcılar bu durumun konu kazanımlarının yeterli oranda karşılanamamasına neden olduğu ve öğrencilerin ders başarılarının yüz yüze eğitime göre düştüğü sonucuna varmışlardır. Bu bulgular neticesinde coğrafya öğretiminde az kullanılan metodların öğretmenlere verilecek eğitimle kullanımının arttırılması önerilmiştir. Ayrıca online eğitimde yaşanan sıkıntıların olası bir durumda tekrar etmemesine yönelik öğretmen ve öğrencilerin bilgilendirilmesi ve bu süreçte kullanılan öğrenme kaynaklarının çeşitlendirilmesi yönünde alanda uzman kişiler tarafından çalışma yapılması öneriler arasında sunulmuştur. Anahtar Kelimeler: Coğrafya Öğretimi, Metod, Yüz Yüze Eğitim, Online Eğitim.
Coğrafya eğitiminde alan çalışmalarına bir örnek: Ereğli-Konya fiziki coğrafyası
Çalışmada uygulamalı olarak Coğrafya Dersi Öğretim Programlarında bulunan 130 kazanımın içinde yer alan fiziki coğrafya ile ilgili 53 kazanıma karşılık olarak Ereğli fiziki coğrafyasında karşılanma düzeyinin tespitinin yapılması amaçlanmıştır. Bu çalışma nitel araştırma yöntemlerinden olan Delphi tekniği ile gerçekleştirilmiştir. Ereğli- Konya fiziki coğrafya özelliklerinin Coğrafya Dersi Öğretim Programlarıyla karşılaştırılması ve birbirleriyle olan örtüşmeleri incelenmiştir. Çalışma sonucunda; 2018-CDÖP'de yer alan fiziki coğrafya ile ilgili toplam 53 adet kazanımdan çeşitli sınıf düzeyi ve fiziki coğrafya ile ilgili ünitelerden toplam 49' unun (%92,4) karşılama düzeyini yüksek oranda gerçekleştirdiği sonucuna ulaşılmıştır.
Lise 11. sınıf beşeri coğrafya konularının öğretiminde akıllı tahta kullanımının öğrenci başarısına etkisi
Araştırmanın konusu, lise 11. Sınıf beşeri coğrafya konularının öğretiminde akıllı tahta kullanımının öğrenci başarısına etkisinin incelenmesidir. Günümüz koşullarında teknolojinin hayatımızdaki öneminin artması ile birlikte eğitimdeki kullanımı da artmıştır. Bu araştırma ile eğitim alanında kullanılan en önemli teknolojik araçlardan birisi olan akıllı tahtanın coğrafya derslerinde kullanımının öğrenci başarısına etkisi üzerine yapılmıştır. Ayrıca coğrafya eğitiminde akıllı tahta kullanımının öğrencilerin beşeri coğrafya başarısına olan etkisini gözlemlemek amaçlanmıştır. Araştırmada coğrafya derslerinde akıllı tahta kullanımının öğrenci başarısı üzerindeki etkisini incelemek amacıyla kontrol gruplu ön test son test deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırma, Osmaniye ilinde bulunan ortaöğretim kurumları içerisinden seçilmiş olan bir tanesi ile 11. sınıf öğrencilerine yapılmıştır. Araştırma 4 tane 11. sınıf şubesi ve toplam 110 öğrenci ile yapılmıştır. Katılımcıların 67 tanesi kız, 43 tanesi erkek öğrencilerden oluşmaktadır. Araştırmanın alt problemlerinin istatistiksel analizi için gerekli verileri toplamak amacıyla; ''Şehirlerin Fonksiyonları ve Etki Alanları ile Nüfus Politikaları ve Yerleşme'' konularında akıllı tahta kullanımının öğrenci başarısına etkisini belirlemek amacıyla geliştirilen başarı testi uygulanarak veriler toplanmıştır. Kullanılan ölçme araçlarından elde edilen veriler bilgisayar ortamına geçirilmiş ve SPSS istatistik paket programı kullanılarak değerlendirilmiştir. Ayrıca Excel, Word gibi programlardan da yararlanılmıştır. Veriler normal dağılıma sahip olduğu için deney ve kontrol gruplarının ön test puanlarını karşılaştırmak amacıyla ilişkisiz gruplar t-Testi uygulanmıştır. Araştırma sonucunda coğrafya derslerinin anlatımında akıllı tahta kullanımının öğrenci başarısını arttırdığı tespit edilmiştir. Coğrafya öğretiminde kullandığımız akıllı tahtanın coğrafya eğitimine katkıları oldukça fazladır. Öğrencinin görsel, işitsel duyularına hitap etmesi, dersi sıradanlıktan kurtarması, arazi çalışması yapılması mümkün olmayan durumlarda görsel içerikler sunması, sınıfa getirilemeyen materyallerin üç boyutlu olarak öğrencilere gösterilmesini sağlaması bakımından birçok avantajı bulunmaktadır. Bu amaçla coğrafya derslerinde akıllı tahta kullanımının öğrenci başarısına katkısının büyük olacağını söyleyebiliriz. Bu nedenle coğrafya derslerinin anlatımında klasik yöntemler yerine akıllı tahta kullanılması, akıllı tahta uygulamalarından ve sağladığı diğer imkânlardan yararlanılması tercih edilmelidir. Anahtar Kelimeler: Coğrafya, Coğrafya Eğitimi, Eğitim Teknolojisi, Akıllı Tahta
Coğrafya ders kitaplarında göç konusunun öğretimi
Ders kitapları ülkelerin bireylerine kazandırmak istediği değerlere ve bilgilere göre hazırlanan kaynaklardır. Ortaöğretim coğrafya kitabında yer alan bir konu da göç konusudur. Göç konusu nedenleri ve sonuçları bağlamında çok boyutlu bir mekânsal değişim sürecidir. Bu çalışmada ortaöğretim coğrafya ders kitaplarında (9,10,11 ve 12 sınıf) göç konusunun öğretiminin ele alınarak incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma nitel araştırma türlerinden biri olan betimsel tarama yöntemi ile gerçekleştirilmiştir. Veriler doküman incelemesi tekniği kullanılarak elde edilmiştir. Araştırmada veri toplamak amacıyla belirlenen dört ders kitabı incelenmiştir. Yapılan araştırmada coğrafya ders kitaplarında göç konusunun hangi yönleriyle ele alındığının ortaya konulması, kitap hazırlama komisyonlarındaki yazarlara, alanyazındaki göç konusunu çalışan araştırmacılara ve konunun öğretiminde birinci derecede sorumlu olan öğretmenlere katkı sağlayacağı düşünülmüştür. Araştırmanın sonucuna göre göç konusunun öğretimine ilişkin ders kitaplarının içerik boyutunun daha güncel bilgiler ve göç kavramlarının daha detaylı verilmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır. Göç konusunun tüm boyutlarıyla öğretiminin gerçekleştirebilmesi için coğrafya ders kitabı içeriğine ilişkin çözüm önerileri geliştirilmiştir.
XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda basılmış coğrafya kitapları üzerine bir inceleme (1850-1900
XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda çok sayıda coğrafya ders kitabı yayımlanmıştır. Bu tezde XIX. yüzyılda Osmanlı İmparatorluğu'nda basılmış coğrafya kitaplarından H.1266 (M.1849-50) "Risâle-i Coğrafya: Avrupa Kıtası", H.1273 (M.1856-57) "Fenn-i Coğrafya", H.1285 (M.1868-69) "Hulâsa-i Coğrafya", H.1270 (M.1853-54) "Muhtasar Coğrafya-yı Musavver", H.1289 (M.1872-73) "Zübdetü'l- Coğrafya", H.1302 (1884-85) yılında basılan "Memâlik-i Osmanî Coğrafya-yı Ticariyesi", H.1304 (M.1886-87) "Coğrafya-yı Mufassal-ı Memâlik-i Devlet-i Osmaniye" ve H.1308 (M.1890-91) "Hulâsa-i Coğrafya-yı Osmanî" isimli kitaplar incelenmiştir. Kitaplara Atatürk Kitaplığı'ndan erişilip, İstanbul ve coğrafya ile ilgili bölümlerinden faydalanılmıştır. Yukarıda isimleri sayılan 8 coğrafya kitabı kendi içlerinde ve modern literatür ışığında incelenmiş ve yorumlanmıştır. Bahsi geçen kitaplarda coğrafyanın tanımı, coğrafyanın bir bilim olarak gelişimi, coğrafyayla ilgili kitapların yazımı ve coğrafyanın okullarda okutulmasıyla ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışmanın temel amaçlarından biri XIX. Yüzyılın ikinci yarısında basılmış olan coğrafya kitaplarından hareketle İstanbul'un coğrafi konumunu incelemek ve İstanbul'u Osmanlı ile Bizans İmparatorluklarına başkentlik yapmış bir şehir olarak ele almaktır. Çalışmada şehrin neden pek çok millet ve kültür açısından ilgi odağı olduğu üzerinde durulacaktır. Çalışmada, şehrin İstanbul ismini almadan önceki isimlerinin neler olduğu ve kökenleri hakkında değerlendirmelerde bulunulmuştur. En eski ismi Bizantion, Antonia, Secunda Roma, Nova Roma, Konstantinopolis, Rumiyyetü'l-Kübra, Taht-ı Rum, Gulgule-i Rum, İstanbol, İslambol, Payitaht-ı Saltanat, Tahtgâh-ı saltanat şeklinde isimler almıştır. 1000 yıldan uzun bir süre Doğu Roma İmparatorluğu'na merkezlik yapan Konstantinopolis ardından Osmanlı İmparatorluğu'na da başkentlik yapmaya başlamış ve bu durum 500 yıl devam etmiştir. Çalışmamıza kaynaklık eden coğrafya kitaplarında İstanbul şehrinin tarihi yapıları (camileri, kiliseleri, okulları, kuleleri, limanları) ve şehrin coğrafi konumu hakkında bilgi verilmiştir. İstanbul şehrinden ayrı olarak coğrafyanın tanımı, coğrafya ilminin gelişimi, coğrafyayla ilgili yazılan kitaplar ve coğrafyanın okullarda okutulması ile ilgili bilgiler verilmiştir. Çalışmanın bir diğer amacı XIX. y.y'da basılmış Coğrafya Kitapları ve Coğrafya eğitimi konusundaki gelişmeleri değerlendirmektir. Anahtar Kavramlar: Türkiye'de Coğrafya, Coğrafya Ders Kitabı, Türkiye'de Coğrafya Öğretimi.
Ortaöğretim kapsamında özel dershanelerdeki coğrafya öğretiminin öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi: Çanakkale merkez ilçe örneği
Bu araştırma, ortaöğretim kapsamında özel dershanelerdeki coğrafya öğretiminin öğrenci görüşlerine göre değerlendirmeyi amaçlamaktadır. Araştırma Çanakkale il merkezinde bulunan dershanelerdeki 311 öğrenciye uygulanan anket verilerinin toplanıp değerlendirilmesi ile gerçekleştirilmiştir. Dershanelerdeki coğrafya öğretiminin incelenmesinde dikkate alınan ana başlıklar; öğretim, yöntem teknik ve ilkeleri, sınıfta kullanılan araçlar ve gereçler, sınıf yönetimi ile ölçme ve değerlendirmedir.Elde edilen veriler, aritmetik ortalama, frekans, yüzde, t.05 testi ve varyans, istatistik işlemlerle analiz edilmiştir. Verilerin analizi SPSS (Statistical Package for Social Science) paket programı kullanılarak yapılmıştır. Öğrencilerin görüşleri arasında farklılıkların olup olmadığını ortaya çıkarmak amacıyla, anket sorularına verilen cevap ortalamaları ile cinsiyet, okul türü, bölüm, başarı düzeyi ve dershaneye gidiş yılı değişkenleri karşılaştırılmış ve bir farklılaşma olup olmadığı ortaya konulmaya çalışılmıştır.Çalışma sonucunda elde edilen bulgulara göre dershanelerdeki coğrafya öğretimi, dershanelerin kuruluş amaçlarına uygun olarak şekillenmiştir. Öğretim etkinlikleri sınavda çıkabilecek olan sorulara yönelik hazırlanmış müfredatın hızlı bir tekrarı ve mümkün olduğu kadar çoktan seçmeli sorunun çözümü üzerinde yoğunlaşmıştır.Ulaşılan bulgular ve yorumlara dayalı olarak, dershanelerdeki coğrafya öğretiminin yapısı ortaya konulmuş, eğitim sürecinde rollerini yerine getirmelerini daha etkili kılma ve öğrencilerin beklentilerini daha iyi noktalara taşımaları konularına yönelik öneriler geliştirilmiştir.
Coğrafya öğretmenlerinin uyguladıkları ders dışı etkinliklerin öğretim üzerine etkisi (İstanbul ili örneği)
Bilim, teknoloji ve iletişimin hızla gelişmesiyle birlikte coğrafya öğretiminde yaklaşımlar da değişmektedir. Coğrafi olayların nedenini araştırmayı kendine konu edinen coğrafya bilimi, okullarda kalıp bilgiler veren, olayların nedeni üzerinde durmayan bir ders olarak verilmesi bu bilimin değerinin yitirilmeye yüz tutmasına neden olmaktadır. Öğrencilerin, coğrafi düşünme becerilerine sahip olmaları ve dolayısıyla da olayların ?neden ve niçin sorularının yanıtlarını? anlayabilmeleri önemlidir. Eğitim sistemimizin ve toplumun bir ihtiyacı olarak bilgi üreten ve düşünen bireylerin yetiştirilmesi gereklidir.Bu çalışma, anket uygulanan okullardaki coğrafya öğretmenlerinin ders dışı etkinliklerin yararlarının öğrencilere ne düzeyde kazandırdıklarını ortaya koymak ve öğrencilerin farkındalıklarını ölçmek amacıyla yapılmıştır.Araştırmanın evrenini İstanbul İli'nde bulunan resmi, genel liselerde görev yapan 148 öğretmen oluşturmuştur. Bu evren içerisinden tesadüfi olarak seçilen yedi okuldaki ortaöğretim öğrencilerinden 150 öğrenciye anket uygulanmıştır.Verilerin çözümlenmesi öncelikle yüzde, frekans ve aritmetik ortalama dağılımları kullanılarak analiz edilmiştir. Ders dışı etkinliklerin uygulanmasına yönelik öğretmen ve öğrenci görüşleri arasında anlamlı farklılık olup olmadığını belirlemek amacıyla bağımsız gruplar t testi yapılmıştır. Daha sonra anketten elde edilen ve görüşme sırasında elde edilen verilerle desteklenerek ?bulgular ve yorum? bölümüne yazılmıştır.Araştırma sonucunda, ders dışı etkinliklerin uygulanması konusunda öğretmen ve öğrenci görüşleri arasında anlamlı farklılık olduğu ortaya çıkmıştır.Anahtar Kelimeler: Coğrafi Düşünme, Coğrafya Öğretimi, Coğrafya ve Uygulaması, Orta Öğretim, Düşünme Becerileri, Coğrafi Etkinlikler, Coğrafya Öğretmeni.
9. sınıf öğrencilerine yönelik geliştirilen eğlenceli coğrafya materyaline ilişkin öğretmen görüşleri
Coğrafya öğretiminde birçok yöntem ve teknik kullanılabilir. Coğrafya öğretiminde kullanılabilecek yöntem ve tekniklerden biri de eğlenceli coğrafi bilgiler kullanarak öğretimdir. Eğlenceli coğrafya, anlatılan konuyla ilgili yerelde ya da uluslararası alanda ortaya çıkan ilginç ve ilgi çekici bilgilerin derslerde kullanılmasıdır denilebilir. Bu yöntem ya da teknik kullanıldığında öğrencilerin derse olan ilgisi daha yüksek olabileceğinden dolayı bu yöntem ya da teknik çalışmanın inceleme konusu olmuştur. Bu çalışmada, 9. sınıf ders kitabındaki doğal sistemler ünitesinin geleneksel yöntemle anlatılmasının yanı sıra ilginç, enteresan ve ilgi çekici coğrafi bilgilerle anlatılmasının ne derece katkı sağlayacağı incelenmiştir. Araştırmada, Bursa kent sınırları içerisinde görev yapan 50 coğrafya öğretmeniyle anket yapılmıştır ve yine aynı öğretmenlerle yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır. Bu görüşmeler sonrasında doğal sistemler ünitesine yönelik olarak ilginç coğrafi bilgilerle destekli ders materyali geliştirilmiş ve öğretmenlerden bu materyalin derse olan olası katkısını değerlendirmeleri istenmiştir. Yapılan görüşmeler sonrasında elde edilen bulgular öğretmenlerin çoğunluğun bu ders materyalinin derslerde kullanımını destekler nitelikte cevaplar verdiği görülmüştür. Elde edilen bulgular göstermektedir ki, öğrenciler eğlenceli coğrafi bilgi kullanılarak öğretim yapıldığında derse daha fazla ilgi göstermektedir. Bu da öğrenmeyi artırabilir. Yapılan çalışmanın sonunda, bu konuyla ilgili öneriler sunulmuştur.
Türkiye sosyal bilgiler ders kitapları ve öğretim programları ile polonya tarih, coğrafya, yurttaşlık bilgisi ders kitapları ve öğretim programlarının karşılaştırılması
Bu araştırma Polonya'da 2017 yılında yapılan reformdan sonra okutulan tarih, coğrafya ve yurttaşlık bilgisi ders kitapları ve öğretim programları ve Türkiye'de okutulan sosyal bilgiler ders kitapları ve öğretim programlarının doküman incelemesi yardımıyla karşılaştırması amacıyla yapılmıştır. Araştırma Polonya Milli Eğitim Bakanlığından elde edilen öğretim programları ve Nowa Era Yayıncılığın ders kitapları ile Türkiye Milli Eğitim Bakanlığından elde edilen öğretim programları ve ders kitapları ile sınırlıdır. Araştırmacının kitapların belirli sayfalarına erişiminden dolayı ders kitapları fiziksel açıdan derinlemesine incelenememiştir. Bu nedenle ders kitaplarının kapak tasarımında kullanılan renkler ve görseller değerlendirilmiştir. Aynı zamanda Polonya tarih, coğrafya ve yurttaşlık bilgisi öğretim programları ile Türkiye sosyal bilgiler öğretim programı kazanımlar, değerler-beceriler, öğretme-öğrenme süreçleri ve ölçme değerlendirme yöntemlerinin benzerlik ve farklılıkları açısından incelenmiştir. Araştırmada toplamda 14 ders kitabı ve 4 öğretim programı incelenmiştir. Bahsedilen kitapların 5'i tarih, 4'ü coğrafya ve 1'i yurttaşlık bilgisi olmak üzere toplam 10 kitap Polonya'nın ders kitaplarıdır. Ayrıca öğretim programlarından 3'ü Polonya tarih, coğrafya ve yurttaşlık bilgisi öğretim programlarıdır. Türkiye'den ise 4 sosyal bilgiler ders kitabı ve 1 sosyal bilgiler öğretim programı çalışma için incelenmiştir. Polonya'da tarih ve coğrafya eğitiminin tek disiplinli yaklaşımla hazırlandığı; bunun yanında yurttaşlık eğitiminin disiplinlerarası yaklaşımla hazırlanmış olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Ulaşılan sonuçlara göre Türkiye sosyal bilgiler dersi kazanımlarının Polonya'da okutulmakta olan tarih, coğrafya ve yurttaşlık bilgisi kazanımlarından daha az ayrıntıya sahip olduğu anlaşılmıştır. Polonya'nın tarih ve coğrafya eğitimini tek disiplinli yaklaşımla öğrencilere aktarıyor olması nedeni ile kazanımların daha spesifik olduğu düşünülmüştür. Polonya ve Türkiye ders kitapları incelendiğinde Polonya'nın Türkiye'deki ders kitaplarına oranla içeriği daha fazla yansıttığı sonucuna ulaşılmıştır.
Sanal sınıf uygulaması ve harmanlanmış öğrenme ortamlarının coğrafya dersi başarısı ile derse yönelik tutuma etkisi ve öğrenci görüşleri
Coğrafya dersi öğretim programında her türlü bilgi-iletişim teknolojilerinin coğrafya derslerinde öğretiminde kullanılması öngörülmektedir. Bu çalışmada, web destekli öğretimde sıklıkla kullanılan; sanal sınıf uygulamaları ile harmanlanmış öğrenme ortamlarının, sınıf ortamında yüz yüze öğrenme ortamlarına göre öğrencilerin coğrafya dersi başarılarına ve derse yönelik tutumlarına etkisi ile öğrencilerin bu uygulamalara yönelik görüşleri ortaya konulmaya çalışılmıştır.Araştırma hem nitel, hem de nicel karakterli, deneysel desen kullanılarak tasarlanmıştır. Çalışma grubunu Kırşehir İl Merkezindeki Kırşehir Lisesi'nin 9. sınıflarında öğrenim görmekte olan 73 öğrenci oluşturmaktadır. Uygulama sürecinde I. deney grubunda araştırma kapsamındaki konuların öğretiminde harmanlanmış öğretim yaklaşımına uygun olarak hazırlanmış çeşitli görseller, video ve animasyonlarla desteklenmiş web sayfası kullanılmıştır. Ders kapsamında oluşturulan yüz yüze öğrenme sürecinde ise öğretmen tarafından konu anlatılmış ve hazırlanmış olan web sayfasındaki görsellerle örneklendirilmiştir. II. deney grubunda da dersler benzer şekilde yürütülmüştür. Ancak II. deney grubunda sanal sınıf uygulamalarına yer verilmiştir. Kontrol grubunda ise dersler sınıf ortamında yüz yüze öğrenme yönteme uygun olarak işlenmiştir.Araştırmanın nicel verileri coğrafya dersi başarı testi (Kr-20=0,77) ile coğrafya dersine yönelik tutum ölçeği (?=0,918) kullanılarak toplanmıştır. Nitel veriler ise öğrenci görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Toplanan verilerin üzerinde tek faktörlü varyans analizi (ANOVA) ve kovaryans (ANCOVA) analizi teknikleri kullanılmıştır. Araştırmada ulaşılan sonuçlar şunlardır:-Deney ve kontrol gruplarındaki öğrencilerin coğrafya dersine dönük tutumları hem başlangıçta hem de uygulamalar sonucunda yüksek bulunmuştur. Yani uygulanan yöntemler öğrencilerin coğrafya dersine yönelik tutumlarına önemli bir katkı sunmamıştır.-Harmanlanmış öğretim ortamları ve sanal sınıf uygulamaları sınıf ortamında yüz yüze öğretim uygulamalarına göre öğrencilerin coğrafya dersine yönelik akademik başarılarına anlamlı düzeyde katkı sağlamıştır.-Deney gruplarındaki öğrencilerin genel olarak harmanlanmış öğretim ortamlarında ve sanal sınıf uygulamalarında hoşlarına gitmeyen bir durum yoktur. Ancak öğrenciler sanal sınıf uygulamaları sürecinde; internet bağlantı hızı, ses ve görüntü problemleri gibi çok fazla teknik problem yaşadıklarını ifade etmişlerdir. Bu durum bir kısım öğrencide hoşnutsuzluğa neden olmuştur.
Coğrafya dersinde oryantiring uygulamasına yönelik öğrenci görüşleri
Bu araştırmanın amacı, coğrafya dersinde oryantiring uygulamasına yönelik öğrenci görüşlerini belirlemektir. Coğrafya dersi konuları ile ilişkili olan oryantiringin coğrafya dersinde bir öğretim yöntemi olarak kullanılması ele alınmıştır. Bu yöntemin öğrenci görüşlerinde etkili olabilecek değişkenleri incelenmiş, ayrıca öğrencilerin coğrafya dersinde oryantiring uygulamasına yönelik önerileri de belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmada verilerin toplanması kısmında öğrencilerin görüşlerini en iyi şekilde ortaya koyabileceği düşünülen tarama yöntemi kullanılmıştır. Öğrencilerin coğrafya dersinde oryantiring uygulamasına yönelik görüşlerini belirlemek amacıyla coğrafya dersi ile oryantiring arasındaki ilişkiyi kurabilecek bir anket geliştirilmiş ve uzman görüşü alınarak son hali verilmiştir. Araştırmaya katılan öğrencilere önce oryantiring eğitimi verilmiş, uygulama yaptırılmış ve ardından anket, oryantiring yapan öğrencilere uygulanmıştır. Yapılan literatür taramasında ortaöğretim düzeyinde bu tür bir çalışmanın olmadığı görülmüştür. Bu çalışmanın alanında ilk olması ve bundan sonraki çalışmalara örnek teşkil edecek olması araştırmanın önemini arttırmaktadır. Araştırmanın sonucunda, coğrafya derslerinde oryantiring uygulamasına yönelik öğrenci görüşlerinin olumlu olduğu belirlenmiştir. Görüşler üzerinde etkisinin olabileceği düşünülen değişkenlerin anlamlı farklar oluşturup oluşturmadığı, araştırma verilerinin SPSS programında kullanılmaya uygun çıkmaması nedeniyle belirlenememiştir. Ayrıca coğrafya dersinde oryantiringin bir öğretim yöntemi olarak kullanılması gerekliliği ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Oryantiring, coğrafya eğitimi, harita okuma.
Liselerde coğrafya eğitiminin milli kimlik bilincine etkisinin öğrenci görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, liselerde coğrafya eğitiminin milli kimlik bilincine etkisini öğrenci görüşlerine göre ortaya koymaktır. Araştırmaya katılan öğrencilerin coğrafya dersinin milli kimlik bilinci oluşturmadaki rolüne ilişkin görüşleri incelenmiş, öğrencilerin öğrenim gördükleri okul türü, öğrenim gördükleri alan ve cinsiyet değişkenlerine göre görüş farklılıkları ortaya konulmuştur.Araştırmada tarama modeli kullanılmıştır. Araştırmanın örneklemini 2012-2013 eğitim öğretim yılında Konya il merkezinde farklı türlerdeki 6 lisede ve farklı alanlarda öğrenim görmekte olan 481 ortaöğretim 12. Sınıf öğrencisi oluşturmaktadır. Öğrenci görüşlerini tespit etmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen 29 soruluk bir anket kullanılmıştır. Elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanılarak analiz edilmiştir. Gruplar arasındaki farklılıkların ortaya konulmasında parametrik olmayan istatistik yöntemlerinden Kruskal Wallis ve Mann Whitney U testleri kullanılmıştır. Araştırmada elde edilen bulgulara göre öğrenci görüşlerinde, öğrenim görülen okul türü, öğrenim görülen alan ve cinsiyet değişkenlerinde istatistiksel açıdan anlamlı farklılıklar tespit edilmiştir. Öğrencilerin coğrafya dersini görme süreleri ile milli kimlik bilinci ve coğrafya derslerinin milli kimlik bilinci oluşturmadaki rolüne ilişkin olumlu görüşleri arasında paralellik olduğu tespit edilmiştir. Öğrenci görüşlerinden yola çıkarak coğrafya dersinin milli kimlik bilinci oluşturmada önemli bir rolü olduğu sonucuna varılmıştır. Anahtar Kelimeler: Coğrafya Eğitimi, Milli Kimlik Bilinci
Yapılandırmacı yaklaşım 5E Modeli'nin 10.sınıf coğrafya dersinde (çevre ve toplum öğrenme alanı) akademik başarı ve tutuma etkisi
Bu araştırmanın amacı, ortaöğretim 10. sınıf coğrafya dersi ?Çevre ve Toplum? öğrenme alanının kapsamına giren konuların öğretiminde yapılandırmacı yaklaşım 5E modeline göre hazırlanmış etkinliklere dayalı öğrenme ortamlarının öğrencinin akademik başarısı ve coğrafya dersine yönelik tutumları üzerine etkilerini incelemektir.Araştırma yöntemi olarak kontrol gruplu ön test- son test deneysel araştırma modeli kullanılmıştır. Araştırmada, öğrencilerin akademik başarılarındaki değişimi ölçmek için araştırmacı tarafından geliştirilen ?40 soruluk Akademik Başarı Testi,? coğrafya dersine yönelik tutumlarını ölçmek için ise Demirkaya (2003)'dan yararlanarak, Coşkun (2004)'un geliştirdiği likert türü ?Coğrafya Dersi Tutum Ölçeği? kullanılmıştır. Çalışmanın alt problemlerinin çözümlenmesinde ve deney ve kontrol gruplarının ön test puanlarının karşılaştırılmasında,frekans, yüzde ve aritmetik ortalama kullanılmış, ayrıca tek faktör üzerinde tekrarlı ölçümler için iki faktörlü Anova ( two-wayAnovaforrepeatedmeasures) teknikleri uygulanmıştır.Bu araştırmanın örneklemini 2010-2011 eğitim öğretim yılının 2. yarıyılında Bursa Yıldırım Merkez İmam Hatip Lisesi 10. sınıf öğrencilerinden bir deney birde kontrol grubu oluşturmaktadır. Toplam 72 kız öğrenci üzerinde bu araştırma yapılmıştır. Deney grubunda 5E modeline dayalı, kontrol grubunda ise öğretmenin tercihine bağlı 5E modeli dışındaki öğrenme ortamları oluşturularak ders işlenmiştir.Araştırmanın bulgularına göre Yapılandırmacı yaklaşım 5E modelinin kullanıldığı deney grubu öğrencilerinin akademik başarıları ve coğrafya dersine yönelik tutumları kontrol grubundaki öğrencilere göre anlamlı düzeyde farklılık göstermiştir.Anahtar kelimeler: Yapılandırmacı yaklaşım, 5E öğrenme modeli, coğrafya öğretimi, doğal afetler, akademik başarı, tutum.
Öğrencilerin 9.sınıf coğrafya konularına yönelik hazır bulunuşluk düzeyleri
Bu araştırmanın amacı, öğrencilerin 9.sınıf Coğrafya dersi konularına yönelik hazır bulunuşluk düzeylerini belirlemektir.Öğrencilerin Coğrafya dersi konularına hazır bulunuşlukları ile kişisel değişkenlerden cinsiyet, Coğrafya konularına ilgi, Coğrafya dersini başarma inançları ve Coğrafya öğrenmenin gerekliliği arasında anlamlı bir ilişki olup olmadığını ortaya koymaktır.Öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerini ölçmek için araştırmacı tarafından başarı testi geliştirilmiştir. Bunun için öncelikle ilköğretim 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıf kazanımları incelenerek, bu kazanımlardan 9. sınıf öğrenmeleri için ön koşul olanlar belirlenmiştir. Belirlenen kazanımlara paralel test maddeleri yazılmış, yazılan test maddelerinin kapsam geçerliliği için, uzman görüşüne başvurulmuştur. Test maddelerindeki düzeltmelerden sonra yapılan ön uygulama sonucunda maddeler analiz edilerek, madde güçlük ve ayırt edicilik indeksleri belirlenmiştir.Çalışma, Muğla merkezde bulunan beş ortaöğretim okulunun 9. sınıflarından, rastlantısal yöntemle seçilen, 520 öğrenci ile gerçekleştirilmiştir.Elde edilen veriler SPSS 19.0 (Statistical Package for Social Sciences) paket programında analiz edilmiştir. Analiz kapsamında, sıklık tabloları, betimleyici istatistikler, pasta ve çubuk grafikler, Kolmogorov Smirnov normallik testi, Mann Whitney U testi ve Kruskal Wallis H testinden faydalanılmıştır.Araştırma sonucunda öğrencilerin 9. Sınıf Coğrafya dersi konularına yönelik hazır bulunuşluklarının yeterli düzeyde olmadığı belirlenmiştir. Ayrıca öğrencilerin hazır bulunuşluk düzeylerinin cinsiyete göre farklılaşmadığı, Coğrafya dersine ilgi, Coğrafya dersini öğrenme gerekliliği ve Coğrafya dersini başarma inancına göre istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde farklılaştığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Kelimeler: Coğrafya Dersi, Dokuzuncu Sınıf, Hazır Bulunuşluk Düzeyi
Dokuzuncu sınıf coğrafya derslerinde ders dışı etkinliklerin öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Gelişen dünyada değişimin kaçınılmaz olduğu bir gerçektir. Daha iyi bir eğitim için sürekli iyinin arayışı içinde olan ülkemizde de eğitim sisteminde değişimler yaşamıştır. Geleneksel yaklaşım yerini öğrenci merkezli, daha aktif, ezbercilikten uzak yapılandırmacı yaklaşıma bırakmıştır. Bu yaklaşımla öğretmenler bilgiyi dikte eden konumdan moderator konuma gelmiş öğrenci ders içinde ve dışında düşünen araştıran sorgulayan ve uygulayan konuma gelmiştir. Bu bağlamda yönlendirici olan ders kitaplarında da değişimler meydana gelmiştir. Etkinlikler artmış, öğrenci konunun içine çekilmiş ve öğrenmeyi öğrenmeleri ve uygulamaları istenmiştir.Yapılandırmacı yaklaşımla ortaya çıkan yeni program 2005 yılında yürürlüğe girmiştir. Programın önemli bir parçası da etkinlikler olmuştur. Ders içinde yapılacak olan ve ders dışında yapılacak olan diye ikiye ayrılmıştır. Çalışmada ders dışı etkinlikler tanımlanarak, sınıflandırılarak hazırlanan etkinlikler öğretmenlere uygulanmış ve değerlendirilmesi yapılmıştır.Bu çalışmanın ortaya çıkmasında değişen öğretim planıyla 2005 yılında yapılandırmacı yaklaşımla hazırlanan lise coğrafya programının uygulayıcıları olan öğretmenlerin ders dışı etkinlikler hakkında görüşleri alınarak etkinliklerin önemi, geçerlilikleri, sınırlılıkları öğrenilerek gelecek programlara ışık tutması amaçlanmıştır.Bu çalışma Ankara ili merkezinde merkez ilçelerde bulunan liselerle sınırlandırılmış ve evreni içinde 56 okulda, 155 öğretmene uygulanmıştır.Verilerin toplanmasında uzman görüşü alınarak araştırmacı tarafından oluşturulan anketler ile ders dışı etkinliklerin amacını, niteliklerini, kısıtlamalarını öğrenmek amacıyla açık uçlu sorular kullanılmış ve sonuçlara ulaşılmıştır.Sonuç olarak 9. sınıf coğrafya derslerine giren coğrafya öğretmenleri uygulanmakta olan coğrafya programında önerilen etkinlikler uygun bulundukları belirlenmiştir. Coğrafya dersi ders dışı etkinlikleri sıklıkla uygulayamadıkları, ortaya çıkmıştır. Ders dışı etkinliklerin öğrenmeyi ve kalıcılığı artırdığı ortaya çıkan sonuçlardandır.Anahtar Kelimeler: Etkinlik, Ders Dışı Etkinlik, Coğrafya Eğitimi, Öğretim Programı, Öğretim Yöntem ve Teknikleri.
Ortaöğretim 10. sınıf coğrafya dersi öğretim programının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi
Bu araştırmanın amacı, 2005 yılından beri yürürlükte olan 10. Sınıf Coğrafya Öğretim Programı'nın coğrafya öğretmenlerinin görüşlerine göre değerlendirilmesidir. Araştırma betimsel tarama (survey) modeli kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Bu nedenle, 10. Sınıf Coğrafya Öğretim Programı'nı öğretmen görüşlerine göre değerlendirebilmek için uzman görüşlerine de başvurularak, veri toplama aracı olarak 87 soru içeren anket formu oluşturulmuştur. Anket maddeleri 113 kişilik bir coğrafya öğretmeni grubuna uygulanarak güvenirlik ve geçerlik hesaplamaları yapılmıştır. Anket beş ayrı boyuttan oluşmaktadır. Bu boyutların ortalaması, yapılan Cronbach Alpha hesaplamasına göre ,79 çıkmıştır. Bu anket maddelerinin güvenirliğinin yüksek olduğunu göstermektedir. Geliştirilen veri toplama aracı, internet üzerinde e-posta vasıtasıyla, sadece coğrafya öğretmenlerinin üye olabildiği internet ileti grupları aracılığıyla uygulanmıştır (Nisan 2010'da). 46 ilden ve toplam 507 coğrafya öğretmeninden gelen yanıtlar değerlendirmeye alınmıştır.Araştırmanın alt problemlerinin analizinde frekans, yüzde ve aritmetik ortalama değerleri kullanılmış; t- Testi ve Tek Yönlü Varyans Analizi (one way anova) testi yapılmıştır. Araştırmaya katılan coğrafya öğretmenlerinin 10. sınıf coğrafya ders programına ilişkin görüşlerinin cinsiyet, okul türü, öğrenim durumu, kıdem, sınıf mevcudu ve haftalık ders saati değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı araştırılmıştır.Yapılan araştırmada, coğrafya öğretmenlerinin 10. Sınıf Coğrafya Öğretim Programı'na yönelik görüşleri genel amaçlar, kazanımlar, öğretme süreçleri, ölçme değerlendirme ve içerik boyutlarında ?çok katılıyorum? düzeyinde gerçekleşmiştir.Özellikle CDÖP'na yönelik daha fazla ve etkili hizmet içi eğitim seminerleri düzenlenmelidir. Coğrafya öğretmenlerinin bir kısmının programı anladıkça ve programa alıştıkça düşüncelerinin daha olumlu olduğu görülmüştür. Coğrafya öğretmenlerinin alışmış oldukları geleneksel öğretim yöntemleriyle, yeni bir coğrafya programına geçişin zorluklarını yaşadığı söylenebilir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin cinsiyetlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç ve kazanım ölçme değerlendirme, içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Yöntem boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin okul türü değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç ve içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir. Kazanım ve ölçme değerlendirme boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin öğrenim durumu değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç, kazanım, ölçme-değerlendirme boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir. Yöntem ve içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin kıdem değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç, yöntem, ölçme, içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir. Kazanım boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin sınıf mevcudu değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç, kazanım, yöntem, ölçme-değerlendirme, içerik boyutlarına ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir.10. sınıf programına ilişkin öğretmen görüşlerinin haftalık ders saati değişkenine göre farklılaşıp farklılaşmadığı incelendiğinde; amaç, kazanım, ölçme-değerlendirme, içerik boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermiştir. Yöntem boyutuna ilişkin görüşler anlamlı bir farklılık göstermemiştir.
Coğrafya dersinde ürün seçki dosyası (portfolyo)'na yönelik öğretmen görüşleri (Karabük ili örneği)
Bu yüksek lisans tezinin amacı, ortaöğretim coğrafya öğretmenlerinin, alternatif değerlendirme metotlarından biri olan ürün seçki dosyası (portfolyo) hakkındaki görüşlerini belirlemektir.Araştırma gerçekleştirilirken, 2009-2010 eğitim ve öğretim yılında Karabük İl Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı liselerde görev yapan tüm (60 kişi) coğrafya öğretmenlerine ulaşılmıştır.Araştırmada öğretmenlerin portfolyoya bakış açılarını belirleyebilmek için anket formu kullanılmıştır. Anket iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm tarafımdan geliştirilmiş ve katılımcılara cinsiyetleri, en son mezun oldukları okul, mesleki deneyimleri, görev yaptıkları okullardaki sınıf mevcudu, coğrafya dersinde en çok kullandıkları ölçme araçları ve alternatif değerlendirme yöntemleri hakkındaki yeterlilikleri ile hizmet içi kurslara ihtiyaçlılık durumları sorulmuştur. Anketin ikinci bölümünde ise Serdar Gözüm (2008) ?İlköğretim 4. 5. ve 6. Sınıf Fen ve Teknoloji Derslerinde Öğretmen ve Öğrencilerinin Ürün Dosyası (Portfolyo) ve İçeriğine İlişkin Görüşleri? adlı tez çalışmasında kullanılan anket formu tarafımdan geliştirilerek kullanılmıştır. İkinci bölümde ürün dosyasının özelliklerine ilişkin sorular yöneltilmiştir. Araştırmada toplanan veriler SPSS 15.0 programında frekans (f), yüzde (%), aritmetik ortalama ( ) ve standart sapma (ss), t-testi ve tek yönlü varyans analizi (ANOVA) kullanılarak analiz edilmiştir.Araştırmanın bulgularına göre;1.Uygulamaya katılan coğrafya öğretmenleri tarafından alternatif değerlendirme metotlarının uygulanmasının doğru olduğu kabul edilmesine rağmen, kendi öğretim ortamlarında uygulamadıkları,2.Uygulamaya katılan coğrafya öğretmenleri arasında portfolyo kullanımının yaygın olmadığı ve öğretmenlerin, değerlendirme metodu olarak yazılı yoklamaları yüksek oranda tercih ettikleri,3.Coğrafya öğretmenlerinin coğrafya dersinde portfolyo uygulamalarına ilişkin görüşlerinin ?cinsiyet?, ?mezun oldukları okul?, ?mesleki deneyim yılı? ve ?görev yaptıkları okullardaki sınıf mevcudu? değişkenlerine göre anlamlı farklılık göstermediği ortaya çıkmıştır.Tüm bu sonuçlardan yola çıkarak tarafımdan konu ile ilgili olarak araştırmacılara ve öğretmenlere yönelik önerilere de verilmiştir.Anahtar Kelimeler: Coğrafya Öğretimi, Coğrafya Öğretmeni, Alternatif Değerlendirme Metotları, Portfolyo
Coğrafya öğretmenlerinin sürece dayalı ölçme ve değerlendirme yöntemlerine ilişkin tutumları
Bu araştırma coğrafya dersi öğretim programının öngördüğü, sürece dayalı ölçme ve değerlendirme yöntemlerine ilişkin öğretmen tutumlarını ortaya koymak amacıyla yapılmıştır.Var olan bir durumun tespit edilmesi amaçlandığı için, araştırmada betimsel analiz tekniği kullanılmıştır. Araştırma evrenini, Ankara ilindeki ortaöğretim kurumlarında görev yapan coğrafya öğretmenleri, örneklemi ise basit tesadüfî örneklem seçime yöntemi ile seçilen 159 coğrafya öğretmeni oluşmuştur.Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacı tarafından hazırlanan ve geçerlik, güvenirlik çalışmaları yapılan Sürece Dayalı Ölçme ve Değerlendirme Yöntemlerine Yönelik Tutum ölçeği kullanılmıştır.Araştırmada elde edilen bulgulara göre; sürece dayalı ölçme ve değerlendirme yöntemlerine yönelik, kadın öğretmenlerin, erkek öğretmenlerden; ölçme ve değerlendirme yöntemleri hakkında hizmet içi eğitim alan coğrafya öğretmenlerinin, almayan öğretmenlerden; Fen Edebiyat Fakültesi coğrafya bölümünden mezun olan öğretmenlerin ise eğitim fakültesi coğrafya öğretmenliği bölümlerinden mezun olan öğretmenlerden daha olumlu tutumlara sahip olduğu tespit edilmiştir. Öğretmenlerin yaşları, mesleki kıdemleri, devlet ya da özel okulda çalışma durumları ve okuttukları ders saatlerinin ise, sürece dayalı ölçme ve değerlendirme yöntemlerine yönelik tutumlarını etkilemediği belirlenmiştir.Anahtar kelimeler: Sürece dayalı ölçme ve değerlendirme, geleneksel ölçme ve değerlendirme, tutum, coğrafya dersi.
12. sınıf öğrencilerinin coğrafya dersine yönelik tutumları
Bu araştırmanın amacı, 12. sınıf öğrencilerinin coğrafya dersine yönelik tutumlarını ortaya koymaktır. Araştırma ile öğrencilerin genel olarak coğrafya dersine yönelik tutumlarının belirlenmesi dışında tutumlarını etkileyen diğer değişkenlerin etkisi de incelenmiştir. Bu değişkenler; anne-baba eğitim düzeyi, okudukları okul türü, öğrenim gördükleri alan ve cinsiyettir.Araştırmada geçmişte ya da halen var olan gerçeği olduğu gibi gözlemleyerek ortaya çıkarmayı amaçlayan betimsel araştırma deseni kullanılmıştır. Bu kapsamda öğrencilerin coğrafya dersine yönelik tutumlarını ortaya koymak amacıyla bir tutum ölçeği geliştirilmiştir. Araştırma ön uygulama ve asıl uygulama olmak üzere iki basamakta uygulanmıştır. Hazırlanan ölçek, geçerlilik ve güvenilirlik analizlerinin yapılabilmesi için bir ön uygulama ile test edilmiştir. Ön uygulama 2010-2011 eğitim-öğretim yılı güz döneminde öğrenim görmekte olan 12. sınıf öğrencileri (N=83) ile yapılmıştır. Elde edilen verilerden yola çıkılarak tutum ölçeğine son şekli verilmiştir. Asıl uygulama ise aynı eğitim yılının bahar döneminde 12. sınıf öğrencileri (N=314) ile gerçekleştirilmiştir. Uygulama öncesinde öğrencilere ve coğrafya öğretmenlerine araştırma ve tutum ölçeği hakkında bilgi verilmiştir.Araştırmanın son aşamasında öğrencilere uygulanan tutum ölçeği verileri SPSS 17. programı ile çözümlenmiştir. Araştırma sonunda 12. sınıf öğrencilerinin coğrafya dersine yönelik tutumları arasında farklılıklar olduğu ortaya çıkmıştır.Araştırma sonunda;1.Araştırmaya katılan 12. sınıf öğrencilerinden kız öğrencilerin erkek öğrencilere göre coğrafya dersine yönelik daha olumlu tutuma sahip oldukları,2.Araştırmaya katılan 12. sınıf öğrencilerinden Eşit Ağırlık bölümünde öğrenim gören öğrencilerin diğer bölümlerde öğrenim gören öğrencilere göre coğrafya dersine yönelik daha olumlu tutuma sahip oldukları,3.Araştırmaya katılan 12. sınıf öğrencilerinden meslek lisesinde (imam hatip) öğrenim gören öğrencilerin diğer lise türlerinde öğrenim gören öğrencilere göre coğrafya dersine yönelik daha olumlu tutuma sahip oldukları,4.Araştırmaya katılan 12. sınıf öğrencilerinden babasının eğitim düzeyi ilkokul mezunu olan öğrencilerin diğer öğrencilere göre coğrafya dersine yönelik daha olumlu tutuma sahip oldukları,5.Araştırmaya katılan 12. sınıf öğrencilerinden annesinin eğitim düzeyi ortaokul mezunu olan öğrencilerin diğer öğrencilere göre coğrafya dersine yönelik daha olumlu tutuma sahip oldukları ortaya çıkmıştır.Ayrıca araştırmanın son bölümünde, araştırmanın verilerine dayanarak araştırmacı tarafından önerilerde bulunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Tutum, Coğrafyaya Yönelik Tutum, Eğitim-Öğretim
Türkiye ve Romanya lise coğrafya dersi öğretim programlarının amaç, içerik ve yöntem açısından karşılaştırılması
Bu çalışmanın amacı Türkiye ve Romanya'daki Ortaöğretim Coğrafya Dersi Öğretim Programlarının amaç, içerik ve yöntem açısından karşılaştırmaktır. Böylece her iki ülkedeki coğrafya programlarının belirlenen kriterler açısından durumu ortaya konmaya çalışılmıştır.Araştırmada kullanılan yöntem içerik analizine uygun ?dokuman analizi? tekniğidir. Her iki ülkenin resmi kurumlarından edinilen coğrafya öğretim programları doküman analizi tekniği ile birebiriyle karşılaştırılarak, tarihi süreç içinde birbirine olan benzerlikleri ve farklılıkları belirlenmeye çalışılmıştır.Romanya ve Türkiye'nin ulusal öncelikleri, kültürleri, gelenekleri ve tarihi birikimleri birbirinden farklı olduğu için müfredatlar açısından bazı farklılıkların bulunması da doğaldır. Ancak bu çalışma ile her iki ülkede coğrafya derslerine ve öğretim programlarıyla ilgili olarak bilgi sahibi olmak mümkündür. Bunun yanında her iki ülkenin coğrafya öğretim programlarının amaç, içerik ve yöntem açısından özellikleri karşılaştırılarak, araştırmacı ve okuyuculara belli bir perspektif kazandırılması amaçlanmıştır.Yapılan dokuman analizleri ve literatür çalışmaları sonucunda elde edilen verilere göre, Romanya'nın coğrafya öğretim programında geçmişte yapılan değişiklikler ideolojik kaygının baskılarını daha çok taşımaktadır. Türkiye'deki coğrafya öğretim programlarının ise özellikle 1973'ten sonraki öğretim programı değişikliklerinden sonra fen bilimlerine ait dersler karşısında daha önemsiz hale getirildiği belirtilebilir. Bu durum 2005 yılındaki Coğrafya Dersi Öğretim Programı değişimine kadar sürmüştür. Buna karşın Romanya coğrafya öğretim programında özellikle 1994'ten sonra esaslı ve önemli değişimler yaşanırken, ülkedeki öğretmenlik mesleğinin önemsizleşmesine paralel olarak yapılan değişimlerin de yeni Romanya'daki coğrafya eğitimine yeni bir soluk getirmediği belirtilebilir. Buna karşın Türkiye'de özellikle milenyum sonrasında Avrupa Birliği adaylığının da etkisiyle devletçi anlayıştan bireyi merkeze alan anlayışa geçilmiş, bu anlayış da kendini eğitim üzerinde hissettirmiştir. Bunun sonucunda Milli Eğitim Bakanlığı, müfredat yaklaşımını öğretmen merkezli geleneksel yapıdan, öğrenci merkezli ve aktif öğrenmeye dayalı yeni yaklaşıma çevirmiştir. Bu akımdan etkilenen derslerin başında gelen coğrafya öğretim programı 2005 yılında değiştirilmiş ve Romanya coğrafya öğretim müfredatına göre oldukça organize eve detaylı bir kılavuz olarak öğretmenlerin hizmetine sunulmuştur.Anahtar Kelimeler: Coğrafya Öğretim programı, Türkiye, Romanya, Karşılaştırmalı Eğitim