Haberler
Bu konu başlığı altında 227 tez
Döviz kuru belirlenmesi: Türkiye ve küresel makroekonomik haberlerin etkisi
This study investigates the effect of the domestic and foreign sourced macro-economic news on the the increase of the TL - Dolar exchange rate observed after 2013. The study was carried out, using OLS and GARCH methods for the period between January 1, 2013 and December 31, 2016. The results reveal that surprises related to domestic macro-economic data is more effective than foreign macro-economic surprises and the most important variables that explain the movements in the exchange rate are domestic inflation and monetary policy surprises as well as foreign employment surprises. Keywords: Exchange rate, GARCH, macroeconomic news
Ana akım medyada yer alan eğitim haberlerinin söylem seçkinleri açısından analizi
İletişim ve ulaşım olanaklarının gelişmesi ile ana akım medyanın halk kitlelerine erişimi kolaylaşmıştır. Erişimin kolaylaşması kamuoyu üzerinde kabul edilebilir bir etkinin oluşmasını sağlamıştır. Medya, bu etki alanı içinde eğitim ile ilgili kamuoyu üzerindeki etkisini önemli ölçüde artırmıştır. Ayrıca insanların eğitim konularında müracaat ettiği bir kaynak olarak da karşımıza çıkmaktadır. Toplumun tamamını ilgilendiren eğitim konusun¬da, gazete, televizyon ve internet medyasında birçok haber yer almaktadır. Gaze¬teler, eğitim ile ilgili özel sayfalar ayırmakta, bün¬yelerinde sadece eğitim konusunda yazan köşe ya¬zarları bulundurmakta ve eğitim ile ilgili ek yayınlar çıkarmaktadırlar. Aynı şekilde televizyon yayıncılığı da biçim değiştirerek, gerek program açısından, gerek habercilik açısından sınırlarını oldukça genişletmiştir. Bu geniş çerçevenin temelinde söylem seçkinleri de yer almaktadır. Bu çalışma eğitim haberlerinde yer alan söylem seçkinlerinin analizi şeklinde gerçekleştirilmiştir. "Ana akım medyada yer alan eğitim haberlerinin söylem seçkinleri açısından incelenmesi" konulu çalışma 4 bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm eğitim medya ilişkisi, medya, ana akım medya ve eğitim-haber ilişkisi, söylem ve söylem seçkinleri tanımlamaları yapılmış, medya içindeki rolü ve toplumsal etkileri belirlenmiştir. İkinci bölümde, ana akım medya kapsamında 3 ulusal gazete çevrimiçi sitelerinde, içinde söylem seçkini bulunan ve bulunmayan eğitim haberleri 2 ay süreyle takip edilmiştir. İçinde söylem seçkini bulunan haberler incelenerek toplum ve birey üzerindeki etkileri belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın üçüncü bölümünde eğitim haberlerinde kullanılan söylem seçkinlerinin analizinden elde edilen bulgulara yer verilmiştir. Bu bulgular üzerinden yapılan yorumlarda ise söylem seçkinlerinin söylemlerinin toplum ve birey üzerinde anlamlı bir etkisinin olmadığı tespit edilmiştir. Sadece söylem seçkinlerinin belli dönemlerde sınav, okul tercihleri, öğrenci gibi öne çıkan konularda bilgi vermek amacıyla haber içinde kullanıldıkları görülmüştür. Dördüncü bölüm sonuç ve öneriler bölümüdür. Bu bölümde söylem seçkinlerinin ve söylemlerinin analizinden elde edilen bulgulara dayanan sonuçlar bulunmaktadır. Bu sonuçlar doğrultusunda söylem seçkinlerinin kullandığı söylemler üzerine öneriler getirilmiştir. Anahtar Kelimeler: Söylem Seçkinleri, Söylem, Ana Akım Medya, Haber, Eğitim
Suriyeli göçmenlerin temsili: Türk basınında Suriyeli göçmenlere dönük yapılan haberlerin analizi
Göç, insanlık tarihinin var olduğu süreçten itibaren günümüze kadar toplumların değişmeyen bir parçası olarak karşımıza çıkmaktadır. Küreselleşen dünyada ülkelerin göçlere ve kendi göç politikalarının nasıl olduğu ve bu doğrultuda Türkiye'nin göçe bakışının nasıl olduğuna bakmak gerekir. Suriye'de yaşanan iç savaş sonucunda Türkiye'nin yardımları ile gelen Suriyeli mülteci göçmenler bugün kaldıkları kampların yetersizliği sonucunda büyük şehirlere çalışmak üzere göç etmektedirler. Çalışmanın ilk bölümünde Göç ve Suriyeli Göçmenler üzerine literatür çalışması bulunurken çalışmanın ikinci bölümde metodolojisi ve sınırlılıkları üzerinde durulacaktır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise yayın politikaları birbirinden farklı tirajı yüksek 2 gazetenin olayların başladığı ilk 2 yılda Suriyeli göçmenler üzerine yapılmış olan haberleri Van Dijk'ın eleştirel söylem analizi ışığında Suriyeli göçmenleri nasıl temsil ettiklerine bakılacaktır.
Çevrimiçi gazete haberlerinde suç olgusu: Okuyucu yorumlarına yönelik bir inceleme
21. yy. toplumunda internet teknolojisinin gelişimi ile bireylerin haber alma ve habere ulaşma imkân ve olanakları artmıştır. Bireylerin internet aracılığıyla dünya medyasında ve yerel medyada yer alan haberlere ulaşımı yer, mekân ve zaman fark etmeksizin hızlı ve kolay hale gelmiştir. Bu doğrultuda gelişen ve yaygınlaşan çevrimiçi gazetecilik kitle iletişiminin karşılıklı olarak sürdürülebilmesi için yorum yapma olanağı sunmaktadır. Okuyucuların gündemde yer alan haberlere aktif katılım göstererek duygu, düşünce, görüş ve önerilerini açık ve net şekilde dile getirdiği görülmektedir. Bu bağlamda çalışma kapsamında Türkiye çevrimiçi gazetelerinden en çok ziyaretçi alan habertürk.com, ensonhaber.com ve haber7.com sitelerinde yer alan kadın ve erkek cinsiyetlerinin suçlu veya mağdur olduğu haberlere yönelik okuyucu yorumlarının nicel içerik analiz yöntemi ile çözümlemesi yapılmıştır. Araştırma sonucunda toplumsal alanda erkeğin suçlu olduğu haberlere en çok "hakaret, şiddet ve küfür ifadesi" içeren yorumlar yapıldığı, kadının suçlu olduğu haberlere ise "kadın suçluluğunun savunulduğu" düşüncesi içeren yorumlar yapıldığı görülmüştür.
Haberlerde cinsiyetçilik ve kadın odaklı habercilik: Ana akım medya ile alternatif medya haberlerinin toplumsal cinsiyet açısından karşılaştırılması
Medya günümüzde dünyada ve Türkiye'de, tüm dinamikleri kökünden etkileyecek bir mekanizma olmuş durumdadır. Özellikle Türkiye'de güncel olarak kadınların ve feminist mücadelenin medyada büyük yer iştigal ettiği göz önüne alınırsa, sözü edilen konularla ilgili medyanın tutumu ve kamuoyuna bu konuların yansıtılma biçimleri, toplumsal algının oluşmasında büyük rol oynamaktadır. Bununla birlikte, medyanın kullandığı dil ve üslup da, sözü edilen konuların hassasiyeti bakımından önemli bir araştırma konusunun kapılarını açmaktadır. Toplumsal yaşamın her alanında var olan bir mekanizma olarak medya, bireylerin ve toplumun değer yargılarının belirlenmesinde stratejik bir konumda bulunmaktadır. Bu anlamda toplumsal cinsiyet mücadelesinin görünür kılınmasında ve bu konuların öznesi olan kimlikerin medyada temsil ediliş biçimleri, toplumsal refleksin ne olacağı ve nasıl şekilleneceği açısından büyük önem taşımaktadır. Çünkü, kadın mücadelesinin, medyada nasıl işlendiği ve medyanın bu konu ve bağlamlarının aktarılmasında nasıl bir dil ve üslup kullandığı, bireylerin konuya ilişkin destek geliştirmesi ya da mesafesinin ne olacağı konusunda en belirleyici unsur konumunda durmaktadır. Bu sebeple medyanın kullandığı dil ve üslubun nasıl şekillendiği konusu özenle araştırılması gereken bir konudur. Bu çalışmada, yukarıda sözü edilen konulara yönelik, medyanın kullandığı dil ve yaklaşımı incelenerek, medyanın olumlu ve olumsuz yanları üzerinde durulacak, feminist medya ve bununla birlikte kadın mücadelesi ve kadın odaklı habercilik anlayışının, kendi özgün koşulları içerisinde nasıl geliştiği ve kendi alanları içerisinde alternatif medya yaratımı ile kadın odaklı haberciliğin alternatif medyada önemli bir temsilcisi olan Gazete Şujin'in evrimine ilişkin aşamalar ele alınacaktır. Genel anlamda üslup, edebiyat kapsamındaki bireysel özgünlük ve dilden estetik bir biçimde yararlanılması ile bağlantılı olarak ele alınmıştır. Sözel ifadelerde bir diğer deyişle konuşmada ve yazı dili arasında üslupta farklılıklar gerçekleşmektedir. Bu farklılık ve çeşitliliklerin temeli yaş, cinsiyet, sınıf, mertebe ve etnisiteden ileri gelmektedir. Belirli yerlerde gerçekleşen belirli söylemlerde, konuşmacı birey, aile ya da arkadaşları ile gerçekleştirdiği günlük diyaloglarına nispeten daha formel, daha kuralsal bir üsluptan yararlanmak durumundadır. Yazı dili içerisinde de buna yakın bir biçimde konuşma diline nazaran daha formel, daha resmi bir üsluptan yararlanılması durumu söz konusudur . Haber metni dâhilindeki üslup kullanımı, o haberi oluşturmuş olan muhabirin veya gazetecinin sosyo-politik ve ideolojik bakış açısına dair bir fikir sağlayabilmektedir. Yine aynı şekilde bir kişi için terörist ya da özgürlük uğruna savaşan kişi söz öbeklerinden yararlanılması semantik olarak ele alınan bir problem değil, haberi veren gazetenin ya da gazetecinin kendi kişisel perspektif ve ideolojilerini ortaya koyan bir vaziyettir. Retorik kavramı, bir hususu ne şekilde beyan ettiğimiz ile alakalıdır. Haberlerin retorik iç düzenlerinden yararlanılması iletişimde hedef edinilen gayeler ve arzulanan tesirlere dayalıdır. Van Dijk'ın fikri doğrultusunda, haberler ideolojik boyutta toplum kapsamındaki elit grupların tabi olduğu dominant inanış ve dominant düşünce düzenlerinin içselleştirilmesini gerçekleştirme arzusu içerisindedir. Haberlerde, sunulan önermeler, kanıtlar, belirli sebepler, bilirkişi yorumları, görgü tanığı raporları, veriler, alıntılar vb hususlar ortaya koyularak okuyucularca kabul edilmesi, yani okuyucuların ikna olması amaçlanır . Bir yandan Turkuvaz Grubu'nun bünyesindeki Sabah Gazetesi ele alınırken diğer bir yandan gazeteci kadınlar tarafından kurulan Gazete Şûjin internet gazetesi ele alınmaktadır. Sabah gazetesi editoryal bakış olarak merkez sağ, neoliberal ve hükümete yakın bir çizgide yayın yapmaktadır. Turkuvaz Grubu'nun bünyesindeki Sabah Gazetesi anaakım örneğini teşkil ederken Gazete Şujin internet gazetesi alternatif medyaya bir örnektir. Gazete Şujin kadın bakış açısına sahip bir gazete özelliği gösterirken, sabah gazetesi ideolojisi gereği kadını Gazete Şujin'in ele alışından daha farklı bir şekilde ele almaktadır. İki farklı bakış açısından ve iki farklı kaynak örneğinden yararlanmak adına Gazete Şujin ve Sabah gazeteleri çalışma kapsamında ele alınmışlardır. Anahtar kelimeler: Feminist Mücadele, Medya, Medyanın Dili ve Üslubu, Anaakım Medya, Sabah Gazetesi, Alternatif Medya, Feminist Medya, Kadın Odaklı Habercilik, Gazete Şujin.
Türk basınında haberin fotoğraf ve infografikle anlatımının okunabilirliğinin karşılaştırılması
Fotoğraf ve grafik tasarım ögeleri, dünyada olduğu gibi Türk basınında da gazetelerde haberin okuyucuya sunulmasında çok önemli bir rol taşıyan unsurlardandır. Düz bir yazıdan ibaret olan haber metni, fotoğraf ve grafiğin kullanılması ile okuyucu tarafından kolaylıkla okunabilecek bir forma dönüşür. İlk keşfedildiği yıllardan beri gazetelerde kullanılan fotoğraf, okuyucu tarafından haberi kanıtlayan önemli bir belge olarak kabul görür. Dünyanın her hangi bir yerinde yaşanan bir olay fotoğraf ile herkese ulaştırılır. Fotoğraf gazete için o kadar önemlidir ki, açıklayıcı haber metni olmaksızın, tek başına da haberi her şeyi ile gösterip anlatabilmektedir. Ancak fotoğrafın bu güçlü görsel etkisi bazı haberler söz konusu olduğunda yeterli olamamaktadır. Gazete sayfalarını hazırlayan tasarımcılar fotoğraf kullanamadıkları durumlarda grafik ögelerden faydalanırlar. Grafik ögelerin en etkililerinden biri olan infografik anlatım, gazete sayfasında görseli olmayan bir haberi temsili resimlerle renklendirip dar bir sayfada çok ayrıntılı bilgi veren haber sunum şeklidir. İnfografik haberler keyif alınarak okunduğu için okur tarafından da giderek daha fazla kabul görmeye başlamıştır. Günlük haberlerin tek düzeyliğinden sıkılan okura daha az yazı ve bol görselle bilgi veren infografik metot, fotoğraf ile sunulan bir haberin önüne geçebilir mi? Okuyucu tarafından gazetelerde infografik kullanılarak hazırlanan haber sunumu mu, yoksa fotoğraflı haber sunumu mu daha çok kabul görmektedir? Bu tez çalışması, amaç ve hedefleri çerçevesinde gazetelerde sunulan haberlerin fotoğraf ya da infografik ile aktarılması durumunda okurun tercihinin hangisi yönünde olduğu araştırılıp, tespit edilmeye çalışılmıştır.
Yeni medya çağında değişen ve dönüşen televizyon haberciliği
Yapılan bu araştırmada, 20. yüzyılın sonlarında ki iletişim ve yayıncılık alanında yaşanan gelişmelerin yansıması olarak ortaya çıkan teknolojik kullanımlarının televizyon haberciliğine katmış olduğu değişim ve dönüşümlere bakılmıştır. Kitlelere haber akışı sağlayan ve kitlelere isteği gibi mesaj iletişimi yapan geleneksel medya yerine kitlelerin kullanımına sunulan ve kendini yenileyerek devam eden yeni medyanın televizyon haberciliği üzerinde olan değişim ve dönüşümleri incelenmiştir. Çalışmanın yöntemi olarak Türkiye'de haber merkezlerinin görüntülü medya departmanlarında çalışanları ile gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış derinlemesine görüşmelerden elde edilen veriler yer almaktadır. Araştırmada, görüntülü medya servisi çalışanlarına Bir kaynak olarak internetin televizyon haberciliğine etkileri nelerdir?, Yeni bir yayın mecrası olarak yeni medya televizyon için tehdit mi fırsat mıdır?, İnternet sonrası yeni televizyon haber merkezlerinin yapısı nasıldır? 24 saatlik haber döngüsü (24 saat boyunca içerik oluşturma) gazetecilik kalitesine etkisi nedir? gibi sorular yöneltilmiştir. Yapılan araştırmanın sonucunda internetin televizyon haberciliği için önemli bir kaynak olduğuna ve yeni medya ile birlikte artık televizyon haberciliğinin geleneksek yapısından ayrışarak farklı bir yapıya büründüğüne, mobil teknolojiler ile birlikte ise zaman ve mekan algısında değişimlere yol açmıştır. Anahtar Kelimeler; Yeni Medya, İnternet, Yakınsama, Haber kavramı, Televizyon Haberciliği
Haber kurgusunda ideoloji ve hegemonyanın bir araç olarak kullanılması: Türkiye'de 2000'li yıllarda merkez medya örneği
Bilgi çağının getirmiş olduğu erişim ağının, büyük bir hızla yaşamımızı değiştirdiği şu günlerde iletişim teknolojileri tarihin hiç bir döneminde görülmemiş bir şekilde gelişmiştir. Medya, içerisinde bulunduğumuz bilgi çağında haberleşme ve iletişimi sağlayan en önemli sektörlerden birini oluşturmaktadır. İnternet, uydu, mobil ağlar, radyo ve televizyon ile yazılı basın argümanları olan gazete, dergi ve kitaplar globalleşen dünyada yaşanan gelişmelerden anında haberdar olmamızı sağlayabilmektedir. Medya, bilgi ve gelişmelerden haberdar olmanın yanında sınırların ortadan kaldırılmasını ifade eden küresel dünyada bireyler arası hızlı iletişim ve etkileşimin sağlanmasını da gerçekleştirmektedir. Haberleşme ve iletişim fonksiyonlarının yanında medyanın bir diğer görevi de demokrasilerde yasama, yürütme ve yargının yanında dördüncü bir güç olmasıdır. Medyanın dördüncü güç olarak ifade edilmesi aslında onun denetim görevine yapılan kuvvetli vurguyu gösterir. Kimi zaman güdümlü medya, kimi zaman baskı altındaki medya ve kimi zaman taraflı medya olarak adlandırılan medya sektörünün toplumu ve bu toplumu oluşturan bireyleri siyasal iktidar bağlamında etkileyebildiği gerçeğidir. Ayrıca medya siyasal iktidarın faaliyetlerinin halk ve bireyler nezdinde meşruluk kazanmasını sağlamak gibi son derece önemli bir görev üstlenmektedir. Bu araştırmanın amacı; Türkiye'de 2000'li yıllardan itibaren dönüşüm yaşayan merkez medya kapsamında haberlerin kurgusunda ideoloji ve hegemonya süreçlerinin kullanılma detaylarının incelenmesidir. Araştırmanın amacına yönelik olarak, ideoloji ve hegemonya kavramsal çerçevesiyle Türkiye'deki medyanın dönüşüm süreci ve haberlerin kurgusundaki değişimler ayrıntılı olarak incelenmiştir.
Medyanın liberalleşmesi sonrası post-truth kavramı: Afgan göçmenlerin durumlarının medyadaki yansımaları
Bu tez çalışmasında; liberalleşen medya sonrası ortaya çıkan post-truth kavramı incelenmektedir. Kavram, liberalleşmenin yaşanmasından sonra birçok alanda faaliyet gösteren iş insanlarının medya sektöründe de etkin rol almasının etkileri üzerinden tartışılmaktadır. Bu bağlamda medya patronlarının farklı sektörlerde de iş faaliyetlerini sürdürmesinin haberler üzerindeki etkisi araştırılmaktadır. Bu durum ise Afganistan'da yaşanan olayların ardından oradaki insanların Türkiye'ye göçmesi üzerinden ele alınarak Afgan göçmenlerin durumlarının nasıl işlendiği ana akım, muhalif ve alternatif medyadaki haberlerde incelenmiştir. Yapılan değerlendirmelerin ardından Afgan göçmenlerin ana akım, muhalif ve alternatif medyada farklı ele alındığı, diğer iş kolları nedeniyle hükümet ile ikili ilişkileri olan medya patronlarının kuruluşlarındaki haberlerin de tamamen iktidarın görüşüne göre okura sunulduğu saptanmıştır. Muhalif medyadaki haberlerin, benimsenen ideolojik görüş çerçevesinde ele alındığı değerlendirilirken, alternatif medyada azınlık haklarının korunduğu ve okura doğru bilgiyi aktarmanın ön plana çıktığı saptanmıştır.
Kadına yönelik şiddet haberlerine ilişkin medya takip alışkanlıklarının, şiddet tehdidi değerlendirmesinin, korku, çaresizlik, umutsuzluk, talihsizlik düzeyleri ve benlik algısının depresyon üzerindeki rolleri
Bu araştırma kadına yönelik şiddet haberlerine maruz kalmaya ilişkin medya takip alışkanlıklarının, şiddet tehdidi değerlendirmesinin, korku, çaresizlik, umutsuzluk, talihsizlik düzeyleri ve benlik algısının depresyon üzerindeki rollerini incelemeyi amaçlamaktadır. İlişkisel tarama modeline göre kurgulanan araştırmanın örneklemini gönüllü katılım sağlayan 18-65 yaş aralığındaki 310 kadın oluşturmaktadır. Araştırmanın verilerini elde etmek için Demografik Bilgi Formu, Medya Takip Alışkanlıkları Formu, Devam Eden Şiddet Tehdidi Formu, Rosenberg Benlik Saygısı Ölçeği, Korku ve Kontrol Duygusu Ölçeği, Spielberger'in Durumluk- Sürekli Kaygı Envanteri, Umutsuzluk Çaresizlik ve Talihsizlik Ölçeği ve Beck Depresyon Ölçeği kullanılmıştır. Bu çalışmanın sonucunda, kadına yönelik şiddet haberlerine maruz kalma oranının yüksek oluşunun kadınlarda depresyon, talihsizlik, korku, sürekli ve durumluk kaygı düzeyini arttırdığı tespit edilmiştir. Kadınlarda benlik saygısı düzeyinin yüksek olmasının kadına yönelik devam eden şiddeti değerlendirme düzeyini düşürdüğü korku, çaresizlik ve talihsizlik düzeyinin yüksek olmasının ise kadına yönelik devam eden şiddeti değerlendirme düzeyini arttırdığı ortaya konmuştur.
Kadına yönelik şiddet haberlerinde medyanın eril tutumu: Yeni Şafak, Hürriyet ve Cumhuriyet gazetelerinin incelenmesi
Şiddet; fizyolojik, psikolojik olarak bireyin ruhsal veya fiziksel şekilde yaralanmasına sebep olan durumlardır. Toplumsal cinsiyet ayrımcılığına dayalı ortaya çıkan ataerkil sistem, kadına şiddeti de beraberinde getirmektedir. Ataerkil sistemlerde cinsiyet ayrımcılığına dayalı nedenlerle kadına şiddet sürekliliğini sağlar. Toplumsal Cinsiyet (Gender) normları bağlamında, ayrımcılığa (sexual- gender) uğratılarak ötekileştirilen kadın üzerinden, kadın düşmanlığı (misogory) inşa edilir. Kadın cinayetleriyle ilgili yapılan haberlerde, medya çalışanlarının da ataerkil sistem yapısına yönelik bu haberleri kurguladıkları gözlemlenmektedir. Eril söylemlerle kurgulanan haberler, tiraj kaygısı nedeniyle de sansasyonel içeriklerle kamusal alana sunulmaktadır. Bu sorunsaldan yola çıkarak, çalışmada kadın cinayeti haberlerinin söylem biçimleri ele alınmıştır. Çalışmanın amacı, medya tarafından oluşturulan kadın cinayetleri haberlerinde kullanılan eril söylemleri ortaya çıkarmaktır. Çalışmanın önemi ise, kadın cinayetleri günümüzde güncelliğini korumaktadır bu nedenle literatürde buna yönelik çalışmaların da güncelliği önem arz etmektedir. Örneklem olarak, Cumhuriyet, Hürriyet ve Yeni Şafak gazeteleri seçilmiştir. Çalışma 2021 yılının Ağustos ve Eylül ayları internet sitesi haberleri şeklinde sınırlandırılmıştır. Çalışmanın yönteminde eleştirel söylem analizi (ESA) kullanılmıştır. Elde edilen bulgular neticesinde kadın cinayetleri haberlerinin eril kodlar barındırdığı toplumda var olan eril şiddeti pekiştirdiği tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Toplumsal Cinsiyet, Eril Söylem, Şiddet, Haber
Koronavirüs salgınında sosyal medya kullanıcılarının sahte haberler karşısında tutumu; İstanbul örneği
2020 yılının Aralık ayında Çin'in Vuhan şehrinde başlayan koronavirüs salgını tüm ülkeleri olumsuz etkiledi; ülkemizde de 11 Mart 2020 tarihinde ilk vaka tespit edildi ve bir hafta sonra da ilk vefat yaşandı. Koronavirüs salgınının tıbbî yönden yönetilmesi gayretli sağlık çalışanlarının mesuliyetinde iken bu yüksek lisans tezinin araştırma konusu koronavirüs hakkında sosyal medyada dolaşan sahte haberlerin İstanbul'da yaşayan sosyal kullanıcılarını yanıltma derecesini tespit etmektir. Birçok olumlu yönü bulunan sosyal medya, aynı zamanda sahte haberlerin de kolayca yayılabildiği mecra konumundadır. Bu tez çalışmasında, koronavirüs salgınında çıkan sahte haberlerin İstanbul'da yaşayan sosyal medya kullanıcılarını yanıltma derecesini ölçümlemek için 16 haberden (8 gerçek/8 sahte haber) oluşan web anketi hazırlanmıştır. Sahte haberler, bilgi doğrulama sitesi teyit.org'un birçok kaynaktan doğruladığı haberlerden seçilmiştir. 31 Mart - 18 Nisan 2020 tarihleri arasında yapılan ve 390 kişinin katıldığı web anketinde, sosyal medya kullanıcılarının sahte haberleri hatırlayıp hatırlamadıklarına dair sorular yöneltilmiş ve ankete katılan kişilerden sahte haberlerin doğruluk derecesini öznel olarak değerlendirmeleri istenmiştir. Araştırma bulgularına göre koronavirüs salgınında çıkan sahte haberler, ortalama tüm kullanıcıların üçte birini (%36) ve sahte haberleri hatırlayan kişilerin ortalama dörtte birini (%26) yanıltmıştır. Sahte haberler, gerçek haberlere şekil olarak benzedikçe daha fazla kullanıcıyı yanıltmaktadır. Sosyal medya kullanıcılarının eğitim seviyesi yükseldikçe sahte haberlere inanma eğilimi de azalmaktadır. Ayrıca bazı sahte haberlerin yanıltıcı etkisi birkaç hafta içerisinde azaldığı belirlenmiştir. Bu olumlu değişimde Sağlık Bakanlığı'nın basın toplantılarıyla doğru ve hızlı bilgi akışı sağlamasının ve teyit.org gibi bilgi doğrulama sitelerinin yanlış iddiaları tekzip etmesinin etkileri yeni araştırmalarla ortaya çıkacaktır.
The London Gazette'de İran (1665-1747)
Matbaanın icadı burjuvazinin habere ulaşma arzusuyla birleşince modern manada gazeteciliğin temelleri atılmıştır. Thomas Archer tarafından İngiltere'de 1621 yılında corantos olarak adlandırılan haber bültenleri yayınlanmaya başlamıştır. Halkın haber almaya duyduğu ihtiyacın farkında olan İngiliz Parlemontosu 1650 yılından itibaren Mercurius Politicus isimli bir haber bültenini yayınlatmaya başlamıştır. Kraliyet ailesinin Oxford'da bulunduğu 1665 yılında The Oxford Gazette adıyla resmi bir gazete yayınlanmaya başlamıştır. Gazete Kraliyet ailesinin 1666 yılında Londra'ya dönmesinden sonra The London Gazette olarak adlandırılmıştır. Birleşik Krallığın resmi yayın organı olan The London Gazette'de İran hakkında çok sayıda haber yayınlanmıştır. 1666-1736 yılları arasında Safevi Devleti'nin başta Osmanlı İmparatorluğu, Rusya ve Avrupa devletleri ile ilişkilerine ışık tutan çok sayıda haber gazetede yer bulmuştur. Safevi Devleti'nin çöküşü ve Nadir Şah'ın İran'ın mutlak hakimi haline gelişi, Nadir Şah döneminde ülkenin genel durumu ve başlıca olaylar gazetede ayrıntılı bir şekilde anlatılmıştır. Bu tez çalışmasında, The London Gazette'de belirtilen tarihler arasında İran'a dair yayınlanan haberler ele alınacak ve verdiği bilgiler ana kaynaklar ve araştırma eserler ışığında değerlendirilecektir.
Gezi parkı olayları ve 15 temmuz darbe girişimi haberlerinin kriz haberciliği kapsamında etik açısından karşılaştırılması
Bu çalışmada, Gezi Parkı Olayları ve 15 Temmuz Darbe Girişimi haberleri, kriz haberciliği ve etik unsurlar çerçevesinde analiz edilip değerlendirilmiştir. Kavramsal açıdan bağlantılı şekilde ilerleyen çalışmada, televizyon haberciliğindeki örnekler incelenmiştir. Çalışmada, içerik analizi yöntemi uygulanmıştır. Kriz haberciliği, medyanın yönetmekte güçlük çektiği bir alan olduğundan, etik açıdan sorunlar doğurabilmektedir. Bu çalışmada da, ilgili sorunlar ön görülmektedir. Kuramsal olarak kriz haberciliği ve etik gibi kavramların karşılığının, uygulamada ne denli yer bulabildiği, analizler sonucunda ortaya çıkarılmıştır. Gezi Parkı ve 15 Temmuz süreçlerinin, Kanal D ile NTV haberlerinde ne şekilde yer bulduğu, bu çıkarımları oluşturmaktadır.
2018 yılı İzmir yerel yazılı basınında verilen sağlık haberlerinin incelenmesi (Yenigün, Ege Telgraf, Haber Ekspres ve Yeni Asır gazeteleri örneği)
Sağlık konulu içeriklerin medyada yer alması; toplumu bilgilendirmek ve kamuoyunun sağlık üzerine yapılan çalışmaları bilmesi açısından çok önemlidir. Araştırmanın amacı, yerel yazılı basında 2018 yılında yayınlanan 4 gazetenin sağlık haberlerine bakış açılarını belirlemek, basının haber verme değerleriyle yaptıkları yayınların örtüşüp örtüşmediğini saptamaktır. Bu amaçla İzmir Basın İlan Kurumu'na bağlı Yenigün Gazetesi, Ege Telgraf Gazetesi, Haber Ekspres Gazetesi ve Yeni Asır Gazetesi olmak üzere dört gazetenin 2018 yılında aktardığı sağlık haberleri incelenmiştir. Yapılan çalışma sonunda sağlık haberlerinin yerel basındaki yeri ve haberlerin nasıl aktarıldığı saptanmıştır. İncelenen gazetelerin sağlık haberlerinin genellikle açık ve anlaşılır bir anlatıma sahip oldukları, inandırıcı özellik taşıdıkları ve bilgilendirme düzeylerinin yüksek oldukları ortaya çıkan bulgular arasındadır. İzmir Basın İlan Kurumu'na bağlı 4 gazetede ele alınan haber konularını ise genellikle hastalıklar ve tedavileri, sağlık alanında yapılan gelişmeler, beslenme ve genel sağlık üzerine halkı bilgilendirme oluşturmaktadır. Bu saptama ile birlikte yerel basında sağlık haberciliği sorunlarına ulaşılmıştır.
İnternet gazeteciliği ve etik problemler: Tık tuzağı
Yeni nesil iletişim ortamı olarak internet ve bilgisayar teknolojileri, günlük yaşamdaki pek çok alanda köklü yeniliklerin ve değişimlerin yapılmasını zorunlu kılmıştır. Yakın dönemde hızlı bir gelişim süreci geçiren bu yeni teknoloji; iş çevreleri, bürokrasi, eğitim, iletişim ve sağlık gibi pek çok alanda dijital bir entegrasyonu zorunlu hale getirmiştir. Doğal olarak gazetecilikte bu yeni ortamda yerini almış ve internetin ağ tabanlı alt yapısının bir sonucu olarak ''internet gazeteciliği'' diye adlandırılan, geleneksel basından birçok yönden farklı, yeni bir habercilik pratiği ortaya çıkmıştır. İnternet gazeteciliğinin ağ tabanlı alt yapısı, kullanıcılara pek çok yönden olumlu bir haber alma pratiği sunsa da, yeni etik sorunların ortaya çıkmasına da neden olmaktadır. İnternet gazetelerinin biricik gelir kaynağı olan reklam gelirlerini artırmak amacıyla uygulanan ''tık tuzağı'' da, internet gazeteciliğiyle beraber ortaya çıkan yeni ve en önemli etik sorunlardan biridir. Türkiye' de yayıncılık yapan internet gazeteleri kapsamında, internet gazetelerinin tık tuzağı kullanımlarını incelemenin ve bu yöntemin ne sıklıkla uygulandığını tespit etmenin amaçlandığı bu çalışmada, Türkiye' de kullanıcılar tarafından en fazla ziyaret edilen, üç adet geleneksel medyanın temsilcisi olan ve üç adet yalnızca internet ortamında yayıncılık yapan En Son Haber, Hürriyet, Milliyet, Spor X, Sözcü ve Mynet adlı haber sitelerinin manşet haber başlıkları, bir hafta süreyle incelendi. Araştırma süresi boyunca toplam 791 manşet haber başlığı incelenmiş ve bu haber sitelerinin farklı teknikler uygulayarak tık tuzağı uygulamasına başvurduğu görülmüştür. İncelenen haber başlıklarından 474 tanesi, tık tuzağı kullanımı olarak tespit edilmiş ve elde edilen sonuçlar üzerinde tartışılmıştır.
Türkiye'de şiddetin kesişimselliğinin sosyal medyadaki görünümleri: Onedio örneği
Sosyal medyanın yaygınlaşması, herkes tarafından ulaşılabilir ve kullanılabilir bir alan haline gelmesi yaşamlarımızın pek çok anının sosyal medyada görünür olmasına yol açmış, şiddet de yaşamlarımızın sosyal medyada görünür olan anlarından biri haline gelmiştir. Bu çalışma feminist care teorisi kapsamında kadına, hayvana, çocuğa ve erkeğe yönelik şiddetin sosyal medyadaki görünümleri, bunun kesişimselliği ve sosyal medya kullanıcılarının bu konudaki farkındalıklarını ele almaktadır. İçerik ve söylem analizi tekniklerinin kullanıldığı araştırmada, sosyal medya platformları arasında yer alan ve bir haber sitesi olan Onedio platformunda 1 Ocak – 31 Temmuz 2021 tarihleri arasında oluşturulmuş şiddet haberi içerikleri ve bu içeriklere ilişkin kullanıcı yorumları içerik ve söylem analiz birimini oluşturmaktadır. Veri analizi için MAXQDA nitel analiz programı kullanılmıştır. Araştırma sonucunda şiddetin kesişimselliğinden söz edilebileceği, yorumcuların şiddete karşı bir farkındalığa sahip olduğu ancak bu farkındalığın ataerkil ve türcü kodlarla ifade edildiği görülmüştür.
Predicting economic growth using machine learning techniques and sentiment analysis
The purpose of this paper is to construct sentiment index from financial and economic news and examine its potential relation with main economic and political events that affect economic activity in Turkey. Since there is no effective economic and financial lexicon (as in English) for sentiment analysis in Turkish language, we developed a sentiment index by using machine-learning algorithms for the period 2011-2019. Data set used in this study includes 131.601 news in Turkish, which were selected according to a carefully specified set of words, published in printed media. We classified the semantic orientation of news by a group of experts to construct annotated data set. It is observed that sentiment index covers the important events for Turkish economy. Considering time lag in official statistics, the sentiment index can be used as a leading economic indicator. It is planned to investigate whether the sentiment index increases the explanatory power of the econometrics models explaining economic activity in Turkey as a future work.
Promoting the quality of argumentation among future science teachers through the media coverage of the COVID-19 pandemic
This study aims to promote the quality of argumentation among pre-service science teachers (PSTs) through the media coverage of the COVID-19 pandemic. In this context, an intervention plan lasting 13 weeks was designed. News articles related to the COVID-19 global pandemic and PSTs' written arguments were used as an instructional context and assessment tools. 27 pre-service science teachers participated in this study which has been designed as mixed method research. To examine the progress of PSTs' quality of argumentation a pre and post-test was used. Pre- and post-tests include 10 open-ended questions and 1 table. Toulmin's argumentation model constitutes the theoretical framework of this study (Erduran et al., 2004) and it was used to analyze PSTs' argumentation patterns. In order to check reliability, the data were coded by two independent coders. At the end of the research, it was observed that creating an effective and educative intervention model which provides PSTs with enough understanding in argumentation and enables them to increase their argumentation skills. The results revealed that there was a significant difference of PSTs' identification of argument components. Also, pairwise comparisons results indicated that PSTs' written argumentation skills could be enhanced with this designed intervention model. It is considered that findings from this investigation provides science educators develop a science curriculum and be a guide on how news reports of contemporary science issues can be integrated so as to improve science literacy and written argumentation skills. Keywords: argumentation, Toulmin's argumentation model, covid-19 pandemic, science news, preservice science teachers
Habere ulaşmada geleneksel medyadan yeni medyaya geçiş
Teknolojideki gelişmeler, her alanda olduğu gibi bilgi ve iletişim alanında da değişim ve dönüşümleri beraberinde getirmiştir. Bilgi çağı olarak adlandırılan bu süreçte, "yeni medya, sosyal ağlar" gibi kavramlar hayatımıza girmiştir. Bu, yeni bir çağın başlangıcı olarak kabul edilmekte ve artık medya "geleneksel medya" ve "yeni medya" olarak ikiye ayrılmaktadır. Geleneksel medyada bulunmayan pek çok işlevi olan yeni medya teknolojileri, özellikle kendini ifade etme, etkileşim ve diğer kullanıcılarla iletişim anlamında pek çok yenilikle geleneksel medyayı geride bırakmayı başarmıştır. Bu tür yeniliklerle birlikte, iletişim teknolojisindeki bu gelişme, yeni medya anlayışında ve haber alışkanlıklarına erişimde değişikliklere neden olmuştur. Bu çalışma, bu değişimi tanımlamak ve geleneksel medya ile yeni medya arasında değişen gazetecilik anlayışını incelemek amacıyla tartışılmıştır. Çalışma, geleneksel medyanın dinamiklerini ve geleneksel haber yayma yöntemlerini dikkate alarak başlamıştır. Daha sonra geleneksel medyadan yeni medyaya geçiş süreci tarihsel dinamikler dikkate alınarak değerlendirilerek basılı gazeteciliğin yeni medya ortamının dönüşümünden nasıl ve ne ölçüde etkilendiği ortaya konulmaya çalışılmıştır. Yeni medyanın haber içeriği üzerindeki etkisi bağlamında, haberlerin alınma şeklindeki değişiklikler dünya ve ülkemiz açısından incelenmektedir. Araştırmanın analiz bölümünde katılımcılar ile anket yapılarak internet kullanımı sunularak, sosyal medya perspektifinden, geleneksel medya ile yeni medyayı kullanım amaçları açısından karşılaştırılarak sonuçlar çıkarılmıştır.
Türk medyasında Orta Doğu meseleleri: TRT haber'de yayınlanan Irak haberlerin analizi
Bu çalışmada TRT Haber'in Irak'ta yaşanan gelişmeleri ele alma şekli, haber kurgusunda odağa yerleştirdiği unsurların tespiti, haber içeriklerinde hangi bilgi kaynaklarının kullanıldığının ve haberin nasıl çerçevelendiğinin belirlenmesi amaçlanmaktadır. Genel tarama modeline göre yürütülen çalışmada Ocak 2021 - Mart 2022 arasında TRT Haber'in ana haber bülteninde Irak'ı konu alan haber içerikleri haberlerin sunulmasında kullanılan sözcükler, görüntüler, bunların uzunluğu ve vurgusu, olumlu ya da olumsuz değer içerme durumu ve hangi sıralamada verildiği gibi husular açısından iletişim çalışmalarında sıkça uygulanan içerik analizi metodu kullanılarak çözümlenmiştir. Araştırmanın sonunda TRT Haber'in Irakı konu alan haberlerinin Türkiye'nin kuzey Irak'taki operasyonun yeri konularda kamuoyunu bilgilendirici nitelikteki haberler olduğu, bu haberlerin güvenlik, politika ve ekonomi kategorisinde yer alan haberler olduğu ve haberlerin öznesinin siyasal aktörler ve Türk güvenlik güçleri olduğu tespit edilmiştir.
Ekonomi haberciliğinde haber üretim sürecini etkileyen faktörler (İzmir ili örneği üzerine bir araştırma)
Ekonominin hayatımızda giderek etkin bir rol oynamaya başladığı günümüzde, ekonomi haberleri de aynı paralelde etkinlik göstermektedir. Dolayısıyla ekonomi haberciliğine toplumun her kesiminden artan bu ilgi ekonomi haberlerini önemli hale getirmiştir. Söz konusu ekonomi haberlerinin detaylı incelendiği tezde, ekonomi haberlerinde haber üretim sürecini etkileyen faktörlerin neler olduğu ve bu faktörlerin her birinin ne kadar bu süreci etkilediği ele alınmıştır. Bu bağlamda, söz konusu faktörlerin neler olduğu ve olabileceği araştırılmıştır. Tezin birinci bölümünde ilk olarak ekonomi haberciliğinin ne olduğu ve akabinde amacı işlevleri detaylı şekilde işlenmiştir. Ardından haberin ve haberciliğin en önemli unsuru olan haber kaynaklarına ve bu kaynaklar ile muhabirin ilişkisine değinilmiştir. Yine bu bölümde meslek etiği üzerinde durulmuş ve dünyadaki ve Türkiye'deki ekonomi haberciliğinin tarihsel gelişimine değinilmiştir. Ardından gelen bölümde ise haberin ne olduğu ve söz konusu haberin baştan sona üretilme süreci ve bu süreci etkileyen faktörler tek tek ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümü, araştırma kapsamında elde edilen verilerden hareketle, bahsi geçen faktörlerin üretim sürecinin etkileyip etkilemediği, eğer etkiliyor ise bunun boyutları analizine ayrılmıştır. Çalışmada ayrıca görüşme yöntemiyle sorulan soruları cevaplayan muhabirlere ekonomi haberlerinin, haber haline gelme sürecinde bahsettikleri sınırlarla karşılaştıklarında nasıl hareket ettikleri konusuna da değinilmiştir. Bu bağlamda çeşitli görüşlere sahip farklı gazetelerde çalışan ekonomi muhabirlerinin görüşleri üzerinden karşılaştırmalar yapılarak, bir yargıya ulaşılmaya çalışılmıştır.
Türk ve Alman yazılı basınındaki haberlerin sunum biçimi, karşılaştırmalı bir çalışma
Hiç şüphesiz ki insanoğlunu evrendeki diğer canlılardan ayıran en önemli özellik duygulara sahip olmasıdır. Duygular; hayatın her aşamasında var olan, insanoğlunun hayatı anlamasına ve yorumlamasına katkı sağlayan temel yapı taşlarıdır. Ortaya konulan bu çalışmada bilişlerin ve duyguların algılama sürecinde birbirini tamamlayan ögeler oldukları ifade edilmiş ve aralarında güçlü bir bağ olduğu öne sürülmüştür. İnsan doğası gereği hissedebilme yetisiyle dünyaya gelir. Çalışmada temel olarak Türkçeye "Eğitlence" olarak çevrilebilecek "Infotainment" kavramı hakkında bilgi verilmiştir.
Normatif paradigma bağlamında soykırım yasağı normu oluşum süreci ve The New York Times haberlerinin analizi
Normların oluşum sürecine, toplumsal koşulların ve küresel aktörlerin yanı sıra, kitleler üzerinde önemli etkiye haiz olan medya da kamuoyu oluşturma işleviyle katılmaktadır. Medya, özellikle uluslararası ilişkilerin söz konusu olduğu durumlarda, devlet politikalarına toplumsal meşruiyet kazandırmaya yönelik algı oluşturmada aktörlerce vazgeçilemez bir güç olarak kullanılmaktadır. Bu bağlamda, normatif paradigma içinde filizlenen dünya vatandaşlığı tezinin gereği olarak uluslararası toplumu ve küresel barışı tehdit eden soykırım gibi suçları tanıma kavuşturmada ve hukuki yaptırımla desteklemede medya metinleri kamuoyu oluşturma aracı olarak kullanılmaktadır. İkinci Dünya Savaşı'nın teknolojik silahlar eşliğinde gerçekleştirilen yıkıcı ve tarifi güç bir Nazi şiddetini resmetmesi ve Avrupalı Yahudi nüfusuna yönelik bu sistematik şiddeti tanımlamaya dair var olan boşluk, Polonyalı Hukukçu Raphael Lemkin'i yeni bir norm oluşumu yolunda çabaya sevketmiştir. Normun ihlaline hukuksal güvence sağlamaya yönelik çabalar sonucu oluşan küresel konsensüs ise, ancak Birleşmiş Milletler Genel Kurulu'nda imzalanan Soykırım Sözleşmesi ile nihai hedefine ulaşmıştır. Dolayısıyla, bu çalışmada, İkinci Dünya Savaşı sonrasında kavramsallaştırılan soykırım suçunun soykırım yasağı normuna dönüşmesi sürecinde medyanın rolünün olup olmadığı The New York Times gazetesinin 1939-1949 yılları arasında yapmış olduğu haberlere içerik analizi içerisinde yer alan çerçeveleme yöntemi uygulanarak ölçülmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Medya, normatif paradigma, norm, soykırım yasağı normu.