Bölgesel kalkınma
Bu konu başlığı altında 241 tez
Kalkınma ajanslarının bölgesel kalkınmaya etkisi: Trakya Kalkınma Ajansı örneği
Gelişim eşitsizliği seviyeleri bölgeden bölgeye değişebildiği için bu sorundan muzdarip olan birçok ülke bu farklılıkları en aza indirmek için bölgesel kalkınma ajansları kurmuştur. Bölgesel kalkınma ajansları, bölgesel ekonomileri canlandırmak amacıyla kurulmakta ve bölgesel iç dinamikleri ortaya çıkarmayı ve bu dinamikleri hem ulusal hem de uluslararası alanda ekonomik ve sosyo-kültürel değerlere dönüştürmeyi amaçlamaktadır. Bu nedenle, ajanslar yatırımları çekebilir ve işsizliğin en aza indirilmesine katkıda bulunabilir. Ayrıca, bölgesel ekonomileri canlandırabilir ve ülkenin ekonomik büyümesine karşılık olarak katkıda bulunabilirler. Kalkınma Ajansları yerel yatırımcılara fon sağlar ve kısa vadede kalkınma faaliyetlerini koordine eder. Ayrıca, Kalkınma Ajansları kalkınma politikaları oluşturmada kilit kurumlar olarak işlev görmekte ve yıllık gelişim planlarının hazırlanmasında destekleyici bir rol oynamaktadır. Tartışmasız, ulusal kalkınmaya giden yol bölgesel kalkınmadan geçiyor. Yerel sorunlar genellikle bölgesel kuruluşlar tarafından çözülür. Bu nedenle, bölgesel kalkınmanın kurulması, ulusal kalkınmanın çok önemli bir adımıdır. Kalkınma ajansları, bölgesel kalkınmanın kurulmasında önemli rol oynayan yepyeni kurumlardır. Bu çalışma ile TR21 Trakya Kalkınma Ajansı'nın yapılan faaliyet ve deneyimlerinin incelenmesi, değerlendirilmesi ve bölge için sunulanların ortaya konularak yerel ekonomiye hangi katkılar sağladığını ve sağlayacağını öğrenmek amaçlanmaktadır.
Avrupa Birliği fonlarının Türkiye'deki etkinliği: Tekirdağ örneği
Avrupa Birliği küresel bir aktör olarak da dünya siyasetinde yerini almaktadır. Küresel aktör olma rolü gereği Avrupa Birliği, dünya genelinde mali yardımlarda bulunmakta ve dünyada zorda kalan bölgelere kaynaklarını bütçe doğrultusunda aktarmaktadır. Bununla birlikte Birliğe üye olmayan fakat adaylığı söz konusu olan ülkelere de özellikle bölgesel politikalarını Birlik müktesebatına uyumlaştırmak bağlamında katılım öncesi mali yardımlarda bulunmaktadır. Bu kapsamda aday ülke olan Türkiye'de bu yardımlardan uzun bir zamandan beri yararlanmaktadır. Bu çalışmada Türkiye'ye sağlanan Avrupa Birliği Katılım Öncesi Sağlanan Mali Yardımların etkililiğinin Tekirdağ özelinde etkinliğinin değerlendirilmesi yapılacaktır. Bu kapsamda, Avrupa Birliği'ne adaylık sürecinde yerelde yapılan çalışmalarla katkısı değerlendirilecektir.
Bölgesel eşitsiz(lik) kapsamında panel veri uygulaması: Türkiye'de bulunan düzey 2 bölgeleri örneği
Bölgesel eşitsizlikler ilkel toplumlardan bu yana insanlık tarihi boyunca önemli bir iktisadi sorun olarak devam etmiştir. İktisadi eşitsizlikleri açıklamakta yaygın olarak kullanılan ve refahın bir göstergesi olarak kabul edilen gelir, tüm ülkelerde olduğu gibi, ülkelerin kendi bölgeleri arasında da eşit bir şekilde dağılmamaktadır. Gelir dağılımında yaşanan bu eşitsizlikler çeşitli sosyo-ekonomik sorunlara yol açmakla birlikte, kalkınma iktisadı açısından kritik bir sorundur. Gelirin adil bir şekilde bölgeler arası dağılması ülkelerin önemli kalkınma hedeflerinden birisidir. Bu bağlamda etkin bir kalkınmanın sağlanması açısından bölgeler arası gelir eşitsizliklerine neden olan makroekonomik faktörlerin belirlenmesi oldukça önemlidir. Bu Çalışma; 2014-2022 yılları arasında Türkiye'de bulunan düzey-2 bölgelerinde gelir eşitsizliğine neden olan makro ekonomik faktörlerin belirlenmesi amacıyla hazırlanmıştır. Çalışmada kişi başına düşen gelir bağımlı değişken seçilmiş, bağımsız değişkenler ise gini, istihdam oranı, enflasyon oranı, sanayi, tarım, hizmet, kamu harcaması ve yoksulluk oranı olarak seçilmiştir. Daha sonra Stata 18 paket programı kullanılarak panel veri analizi uygulanmıştır. Araştırma sonucuna göre 2014-2022 yılları arasında Türkiye'de bulunan düzey-2 bölgelerinde kişi başına düşen geliri etkileyen makro ekonomik faktörler gini, istihdam oranı, enflasyon oranı, iktisadi faaliyet kollarına göre cari fiyatlarla GSYH (Gayri safi yurtiçi hasıla) sektörel dağılımı (tarım, hizmet ve sanayi) ve kamu harcaması olarak bulunmuştur.
Siirt ilinin demografik yapısının Türkiye ile karşılaştırılması ve bölgesel kalkınma açısından yorumlanması
Bir ülkenin, şehrin veya bölgenin sahip olduğu potansiyel seviyesini incelemek veya belirlemek istediğimiz zaman öyle uzun uzun kitap okuma, birçok karmaşık veri kullanarak araştırmaya yapma ve bunları analiz etme yerine daha basit bir şekilde şehrin veya bölgenin potansiyel seviyesini ölçme imkânımız bulunmaktadır. Bölgenin demografik verileri yani doğum, ölüm ve göç olaylarını inceleyerek bölgenin potansiyeli hakkında bir çıkarımda bulunulabilir. Çıkan sonuçlar bize bölgenin artı ve eksi yönlerini tespit etmede ve gelecek için daha sağlıklı planlar yapmada yardımcı olacaktır. Potansiyelini tespit açısından, sadece belirli bir bölgeyi değil farklı iki bölgeyi, şehri veya ülkeyi karşılaştırılmak için demografik verilerin kullanılması bile tek başına çok önemli ipuçları verecektir. Bu sayede, karşılaştırma yapılan bölgelerin birbirlerine karşı üstün ve zayıf özellikleri tespit edebilir; planlar ve çözümleri daha sağlıklı bir şekilde uygulanabilir. Yapılan araştırmalar, ülkelerin gelişmişlik seviyeleri ile demografik yapıları arasında sıkı bir paralellik olduğunu ortaya koymaktadır. Çalışmada Siirt ili ve Türkiye'nin demografik yapısının karşılaştırılması yapılmış ve Siirt ilinin Türkiye ortalamasına göre güçlü ve zayıf yönleri tespit edilmeye çalışılmıştır. Yapılan çalışma sonucunda ortaya çıkan veriler ile bunlara ilişkin değerlendirmelerimiz, ilin eksik yanlarının görülmesi ve gelecek için planlama yapılmasında kamu kurum ve kuruluşlarına, STK'lara, belediyelere, üniversitelere vb. kurumlara önemli bir yardımcı kaynak olacaktır.
Siirt Üniversitesi'nin bölgesel kalkınmadaki rolü
Dünyada bilgi ekonomisine geçiş ve onun etkileri ile birlikte, bilgiyi üreten ve üretim sürecinde etkin kullanan firmaların, bölgelerin ve ülkelerin kalkınma sürecinde avantajlı bir konuma geldiği bir dönemde bulunmaktayız. Bu sebeple, üniversitelerin bilgiyi üreten ve yayan kurumlar olarak bölgesel kalkınmanın en önemli aktörleri haline gelmesi kaçınılmaz bir gerçek haline gelmiştir. Bu çalışmada, yeni kurulan genç ve dinamik üniversitelerden biri olan Siirt Üniversitesi'nin bölgeye bilgi temelli ve ekonomik temelli etkileri çerçevesinde bölgesel kalkınmadaki rolü incelenmiştir. Bu doğrultuda Siirt ili esnafına ve Siirt Üniversitesi bünyesinde okumakta olan öğrencilere olmak üzere 2 farklı gruba anket uygulaması yapılmıştır. Anketler iki farklı formda oluşturulmuş ve anket soruları toplam 1325 Siirt Üniversitesi öğrencilerine ve 675 Siirt esnafına yüz yüze görüşme şeklinde uygulanmıştır. Siirt Üniversitesi öğrencilerine yaşadıkları şehirde yaptıkları harcamalar ve Siirt Üniversitesi'ne yönelik görüşleri, Siirt ili esnaflarına ise üniversiteyi nasıl algıladıklarını ve ekonomiye bakış açılarına yönelik sorular yöneltilmiştir. Elde edilen anket verileri değerlendirilmiş ve henüz teşkilatlanma süreci devam eden Siirt Üniversitesi için çeşitli önerilerde bulunmuştur. Anahtar Kelimeler: Siirt Üniversitesi, Siirt İli, Bölgesel Kalınma, Anket
The situation of fdi and economic growth in Iraqi Kurdistan region (During the period 2007-2012)
The Iraqi economy, in general, depends on oil, therefore, any fluctuations of the oil price in international oil market directly affect the economic situation and change of most of Iraq's economic activities. Accordingly, since Iraqi Kurdistan region is the federal region in Iraq, changes in the Iraqi economy are also affecting the regional economy, the increase of public income in the region affects the rise of national investment and foreign investment as well. Thus, a large part of the federal budget provide by the central government, and the small piece of public income comes from local sources, such as taxes and customs duties. Foreign direct investment inflows vary depending on the political developments in the region. Incoming foreign direct investment also helps increase economic growth. Also, the study found the significant relationship between FDI and economic growth in the region. Keywords: FDI, Iraqi Kurdistan region, GDP, and Economic Growth
Kalkınma ajanslarının bölgesel kalkınma üzerine etkileri: Siirt örneği
Bu tezin amacı; bölgesel kalkınmanın bir hayli önem arz ettiği günümüz ekonomilerinde, etkili kullanıldığı takdirde çok önemli bir bölgesel kalkınma aracı olan kalkınma ajanslarının bölgesel kalkınma üzerindeki etkilerini, genel çerçevede ve Siirt özelinde ele almaktır. Çalışmada, önce bölge ve bölgesel kalkınmaya, daha sonra bölgesel kalkınmanın araçlarından olan kalkınma ajanslarına ve son olarak da Siirt'te faaliyet gösteren Dicle Kalkınma Ajansı'na değinilerek tümden gelim yöntemi izlenmiştir. Proje yürütücüleri anketi neticesinde elde edilen sonuçlar analiz edilerek Dicle Kalkınma Ajansı'nın Siirt İli'nde bölgesel kalkınmaya olan etkileri saptanmaya çalışılmıştır. Ajansın ortalama on yıllık bir geçmişi olmasından ötürü bölgesel kalkınmaya olan etkilerini saptamak pek mümkün olmamıştır.
Bölgesel kalkınmada yatırım teşviklerinin rolü: 6. bölge illeri üzerine bir değerlendirme
Bu çalışmada, 2014–2018 arasındaki yıllar için yatırım teşviklerinin bölgesel kalkınmada etkinliği, yeni yatırım teşvik sistemi kapsamında oluşturulan altıncı bölge illeri bağlamında incelenmektedir. Analizde çıktı odaklı Veri Zarflama Analizi (VZA) modellerinden BCC (Banker Charnes Cooper) modeli kullanılmaktadır. Her yıl ve her il için yapılan analizde, sabit yatırımlar miktarı ve belge adedi analizin girdisini, yaratılan istihdam ise analizin çıktısını oluşturmaktadır. Analiz yapılan yılda etkin olan iller referans alınarak yapılan analizde, aynı yıl etkin olmayan illerin etkin olması için alması gereken değerler ortaya konulmaktadır. Her analiz yılında etkin iller bulunurken, hiçbir yılda bütün illerin etkin olduğu tam etkinliğe ulaşılamamıştır. Elde edilen analiz sonuçlarında sabit yatırımların ve belge adedinin azaltılması veya sabit kalması sonucu istihdam artırılarak etkinliğe ulaşılabileceği tespit edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlar ve bölge (il) ihtiyaçları göz önünde bulundurularak, etkin olan illere ait veriler incelenerek yapılacak politikalar, bölgede meydana gelecek ekonomik büyüme ve gelişmeyi hızlandıracaktır.
The role of energy in regional development: A case study for Duhok
The main purpose of this study is to examine the role of energy in the regional development process in the context of electricity demand in Duhok Case. Electricity demand has played an essential role in both the economic growth and economic development processes of developing countries. Electricity demand worldwide has experienced significant changes over time, and it has also affected regional development processes. Particularly in the stable political environment that emerged as a result of regime change in Iraq, the economic development process has led to a significant change in electricity demand. As a result of this change, power outages are a principal problem the crisis of energy in the form of electricity demand in Duhok. In this respect, this study examines the electricity demand between 1995-2003 and 2003-2017, which is essential to explain the change in electricity demand in Duhok and attempts to explain the role of this demand in the economic growth process.
Bölgesel kalkınmada il özel idarelerin rolü: Siirt ili örneği (2005-2019)
Bölgesel kalkınma; az gelişmiş veya geri kalmış bölgelerin, kamu kurumları aracığıyla ekonomik, sosyal, kültürel vb. şekillerde gelişmesini sağlamaktır. Bölgesel kalkınmayı doğrudan etkileyen mahalli idare kurumları; köy ve organları, belediyeler ve il özel idareleridir. Köy ve organları köyle ilgili alanlarda, belediyeler il merkezi ve il merkezi ile ilgili alanlarda, il özel idareleri ise yetkileri dâhilindeki konularda il sınırına kadar olan alanlarda faaliyetlerde bulunmaktadır. Bölgesel kalkınmaya doğrudan etki eden il özel idareleri, yerel kamu kurumları içerisinde önemli bir konuma sahiptir. İl özel idareleri, çoğunlukla köy yolları, içme suyu şebekeleri ve kanalizasyon hatları inşa ederek bölgede yaşayan halkın sosyo ekonomik yapısını, demokratikleşme yönünü, refahını ve yaşam standartlarını geliştirmeyi hedeflemektedir. İl özel idarelerinin iyileştirilmesi bölgesel kalkınmada, bölgesel kalkınma bir ülkenin topyekûn kalkınmasında, bir ülkenin kalkınması ise toplumsal barış ve refahın sağlanmasında önemli bir etkendir. Bu yönü dikkate alınarak il özel idarelerinin gelirlerinin arttırılması ve bölgesel kalkınmanın etkili ve verimli bir şekilde sağlanması üzerine çalışmalar yapılmaktadır. Ancak bir taraftan da il özel idarelerinin geleceği, yetkileri ve yasal statüleri tartışma konusudur. Bu tezin amacı; Türkiye'deki il özel idarelerinin yapmış olduğu faaliyetleri ve yatırımları bölge insanına tanıtmak, il özel idarelerinin bölgesel kalkınmada üstelendiği misyonu ve vizyonunu anlatmak ve bölgesel kalkınmaya olan etkilerinin anlaşılmasını sağlamaktır. Bu amaçları gerçekleştirmek için ortaya çıkan ve araştırma konusu olan bu tez; İl özel idarelerinin kamuoyundaki bilinirliğini artırmak ve daha etkili, sürdürebilir bir kalkınmanın sağlanması ve planlanması için gereken şartların bir çerçevesini oluşturmaktadır. Bu çalışmada incelenen Siirt İl Özel İdaresi özellikle altyapı faaliyetleri kapsamında 2005 – 2019 döneminde 1045 yol, 754 içme suyu ve 240 kanalizasyon olmak üzere toplam 2039 projesini hayata geçirerek başta kırsal alanlar olmak üzere Siirt il genelinde altyapı ile ilgili ihtiyacın büyük kısmını gidermiştir. Bu bakımdan Siirt İl Özel İdaresi'nin ve yatırımlar ile ilgili birim ve müdürlüklerinin yapmış olduğu yatırım ve projelerin kırsal kalkınmaya önemli katkıda bulunduğu tespit edilmiştir.
Bölgesel kalkınmada hayvancılık destekleme projelerinin değerlendirilmesi: Siirt ili örneği
Dünya üzerindeki ülkelerdeki gibi ülkemizde de hayvancılık sektöründeki gelişmeleri sağlayan etkileyici çalışmalardan bir tanesi kalkınmaya yönelik olan yatırıma destek nitelikli teşviklerdir. Her bölgenin ve yörenin gerek coğrafi gerek sosyo- ekonomik açıdan kendine has yapıları olmaktadır. Bu bölgelere has olan yapıları bölgesel kalkınmaya yönelik sağlanan yatırım uygulamalarında muhtelif problemleri beraberinde getirebilmektedir. Siirt ilinde hayvancılık alanında faaliyetlerine devam eden işletme sahiplerinin desteklemelerden hangi ölçüde yarar sağladıkları ve bu konu ile alakalı karşılaştıkları sorunlar Siirt ili Merkez, Şirvan, Eruh, Kurtalan, Pervari, Tillo, Baykan ilçeleri ve bağlı köylerde hayvan yetiştiricisi olan işletme sahipleri ve bölgesel kalkınma amaçlı hayvancılığa yapılan desteklemelerden yararlanan işletme sahipleri tesadüfi olarak seçilmiş olup anket yöntemi kullanılarak tespit edilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma, Siirt ilinde mevcut hayvancılığın genel durumunu ve problemlerinin belirlenmesi, destekleme projelerinin analiz edilmesi, bilhassa hayvancılık sektöründe teşvik amaçlı destek alan işletme sahiplerinin desteklemelerden kaynaklı yaşadıkları problemlerin tespit edilmesi ve bu sorunların çözüme kavuşturulması maksadıyla yapılmıştır.
Bölgesel kalkınmada tarım sektörünün önemi: Siirt ili örneği
Tarım, insanların ekosistemlerini yönetmeleri ve evcilleştirilmiş türlerin biyolojik döngülerini kontrol etmelerini ifade eden bir süreçtir. Tarım sayesinde toplumlar için yararlı yiyecekler ve diğer kaynaklar üretilebilir. Toprağın ekimi ile ilgili tüm know-how ve aktiviteleri, doğal çevre üzerindeki tüm çalışmaları belirler, canlıları (bitkiler, hayvanlar) yetiştirmeyi ve toplamayı mümkün kılar. Dünyanın dört bir yanındaki kırsal alanlarda tarım, baskın arazi kullanımını ve kırsal alanların yaşayabilirliğinin önemli bir bileşenini temsil etmektedir. Tarım ve ilgili faaliyetler kırsal yaşamın temel dokusunu oluşturur. İstihdam ve iş fırsatları, altyapının ve çevrenin kalitesi açısından kırsal bölgelerin genel durumuna önemli ölçüde katkıda bulunur. Bununla birlikte, ekonomik olarak gelişmiş ülkelerin çoğunda, tarım çeşitlendirilmiş bir kırsal ekonominin nispeten küçük bir kısmını oluşturmaktadır ve buna ek olarak, tarımın ulusal zenginlik ve istihdam oranı açısından önemi, çoğu bölgede azalmaktadır. Bu durum, ülkelerde kırsal kalkınmada tarımın potansiyel rolünü azaltmaz, ancak istihdam ve ekonomik ilerleme için kalıcı beklentiler sunabilecek alternatif ekonomik faaliyetlerin katkısı da dahil edilmelidir. Bu çalışma bağlamında bölgesel kalkınma sürecinde Siirt ilinde tarım sektörü inceleme konusu yapılmıştır. Siirt ilinde tarım son derece önemli bir sektör olarak değerlendirilmekle birlikte, bu önemin yeterli ölçüde kullanılamadığı anlaşılmaktadır.
Bölgesel kalkınmada arıcılık sektörünün rolü: Bitlis ili örneği
Arıcılık ürünlerinin tüm dünyada üretiminin ve ticaret hacminin artması bu sektörün gelişme potansiyelinin yüksek olduğunu göstermektedir. FAO yayınladığı raporlarda arıcılığın ülke ekonomisi için önemli olmasından çok daha ötede çevre için önemli olduğunu belirtmekte ve arıcılığı teşvik edecek yayınlar yapmakta ve çalışmaları desteklemektedir. FAO başarılı bir yatırım politikası için 4 çeşit sermayenin (fiziksel, beşeri, doğal ve sosyal sermaye) gerekli olduğunu belirtmektedir. Bitlis'in nüfusu incelendiğinde şehrin net göç veren illerden biri olduğu ortaya çıkmaktadır. 2017 yılında yapılan sosyo-ekonomik gelişmişlik endeksine göre 76'ıncı sırada olması net göçün en önemli sebebidir. Bitlis'in topoğrafyası göz önüne alındığında ilin sadece %15,72'sinin tarıma elverişli alan statüsünde olması il için büyük bir kısıtın var olduğunu ortaya koymuştur. Bitlis'teki demografik ve coğrafik bilgiler derlenmiştir. Şehirdeki arıcılık faaliyetlerine ilişkin makro verilere ek olarak sahadaki mevcut durum ve yaşanan olumsuzlukların tespit edilmesi amacıyla 25 kişiye anket yapılmıştır. Bitlis coğrafi yapısıyla arıcılığa uygun, demografik yapısıyla da arıcılık gibi bir bölgesel kalkınma politikasına ihtiyaç duymaktadır. Bitlis'te arıcılığın geliştirilmesi belirtilen engellerin birçoğu devlet tarafından kolaylıkla ortadan kaldırılabilecek ve Bitlis halkının gelir seviyesinin artmasını sağlanabilecektir.
Batman Üniversitesi'nin bölgesel kalkınmadaki rolü
Üniversiteler, toplumun ekonomik ve sosyal altyapısını oluşturan; ulusal düzeyde eğitim, öğretim, kültürel ve bilimsel düşünce kuruluşları gibi çeşitli işlevleri yerine getiren kurumlardır. Üniversite hedefleri arasında bilginin üretimi, korunması, iletilmesi ve yaygınlaştırılması yer alır. Üniversite eğitiminin amacı; bilgi çağında evrensel değerlere sahip, sorgulayan, akılcı ve bilimsel düşünen, üreten, geliştiren ve sorumlu etik değerleri koruyan bireyler yetiştirmektir. Çok partili sisteme geçişle birlikte yükseköğretimin ülke genelinde dengeli dağılımı temel ilkelerden biri olarak kabul edilmiş ve bu doğrultuda üniversitenin bulunduğu bölgeye sosyo-ekonomik katkılar başlamıştır. 1990'lı yıllardan bu tarafa araştırılmış ve incelenmiştir. Bu çalışmanın amacı;Batman Üniversitesi öğrencilerinin sosyo-ekonomik özelliklerini, günlük alışkanlıklarını, belirli alanlardaki tutumlarını, çeşitli harcama kalemlerinin miktarını ve Batman Üniversitesi öğrencilerinin Batman iline yapmış oldukları katkıları ortaya çıkarmak; Batman ili esnafının ise üniversiteye ve üniversite öğrencilerine bakış açılarını açıklamaktır.Anket, Batman Üniversitesi Merkez Yerleşkesi ve Batı Raman Yerleşkesinde öğrenim gören 587 öğrenciye ve 450 Batman esnafına kapalı ve açık soru yöntemi kullanılarak yapılmıştır. Anket yoluyla elde edilen veriler SPSS.21 paket programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda Batman Üniversitesi ve Batman Üniversitesi öğrencilerinin Batman ili ekonomisine katkıları nicel olarak hesaplanmıştır.
Türkiye de bölgesel kalkınma perspektifinden göç ve entegrasyon bağlamında Suriye göçü
Türkiye yaşam tarzı olarak benimsediği ve derin geçmişi ile kök saldığı Anadolu topraklarına gelmeden önce atlı göçebe kültürün bir parçası ve bu kültüre dayalı olarak geldiği Anadolu da Avrupa ve Asya arasında bir geçiş yolu güzergahı olmuştur. Hammaddenin, bilginin, kültürün bu topraklar arasında geçişine tanıklık ederken kimi zaman kaynak ve alıcı değişiklik gösterse de kanal olarak Türkiye'nin bu iletişim ağındaki rolü değişmemiştir. Göç tarihinin getirdiği tecrübeyle Türkiye 2011 de Suriye kitlesel hareketine karşı Açık kapı politikası uygulamış ve misafir, muhacir olarak nitelendirdiği Suriyelilerle bir bağ ve yakınlık ilişkisini din birliği üzerinden kurarak göçü sindirmeye ve ayrıştırmaları en aza indirerek etkileri hafifletmeye çalışmıştır. Ancak misafir olarak nitelendirilen bu hareket düzenli bir şekilde olmamakla birlikte şehirlere orantısız bir şekilde dağılım göstermiştir özellikle gelişmemiş şehirlere olan bu yoğun göç hareketi bölgesel kalkınma açısından şehirleri sosyoekonomik alanlarda daha zor bir durum içerisine sokmuştur. Bu durum entegrasyonu zorlaştırmıştır. Bu çalışmanın amacı savulan bu tezi verilerle ortaya koymak ve öneriler sunmaktır. Yöntem olarak teorik verilerin, bilimsel makalelerin incelenmesi benimsenmiştir.
Bölgesel ekonomik kalkınmada sivil toplum kuruluşlarının önemi: Hakkari ili örneği
21. yüzyılda kalkınma kavramı bütün dünyanın neredeyse ortak sorunu haline gelmiştir. Günümüzde sıkça dile getirilen kalkınma kavramı 21. yüzyılda ortaya çıkan bir kavram olmayıp bireylerin varoluşundan bu yana toplumsal bir sorun olarak karşımıza çıkmaktadır. Devletler kalkınma problemini çözmek için çeşitli politikalar üretmişlerdir. Özellikle İkinci Dünya Savaşının yıkıcı etkisinden sonra devletlerin kalkınmasında sivil toplum kuruluşlarının önemi göz ardı edilmeyecek kadar yüksektir. Son dönemlerde teknoloji ile birlikte globalleşen dünyada insanların daha fazla etkileşime geçtiği sivil toplum kuruluşlarının önemi günden güne artmaktadır. Bu tez çalışmasında, bölgesel kalkınmada sivil toplum kuruluşları (STK)'nın rolü ortaya konulmaya çalışılmıştır. Çalışmada uygulanan anket sonucunda; Hakkari ilinin kalkınması için Hakkari ilinde bulunan sivil toplum kuruluşlarının tanıtım reklam politikalarının doğru ve etkin kullanılmadığı, bundan dolayı şehrin imaj sorununun olduğu, bazılarının halkın çıkarlarını öncelemeyen ve Hakkari ilinin temel sorunlarını göz ardı eden bir anlayışa evrildikleri dile getirilmiştir. Hakkari ilinde kalkınmanın gerçekleşebilmesi için Hakkari'de bulunan bütün sivil toplum hareketlerinin beraber hareket etmesi ve sivil toplum kuruluşlarının etkinlik sahasının genişletilmesi, halkın refah seviyesini yükseltecek sosyoekonomik projeler meydana getirmesi, devletin güçlü kurumlarından daha fazla destek bekledikleri sonuçları ortaya çıkmaktadır.
Bölgesel kalkınmada turizmin rolü ve önemi; Siirt örneği
Günümüzde ulusal veya bölgesel kalkınmanın gerçekleştirilmesi, ülke ekonomileri için vazgeçilmez öneme sahiptir. Bölgesel kalkınmanın gerçekleştirilmesi için bölgeler arası dengesizliklerin giderilmesi veya en aza indirilmesi, bütün ülkeler için olduğu gibi, ülkemiz için de büyük önem arz etmektedir. Türkiye'de kalkınma önündeki büyük engellerden biri, bölgesel dengesizliklerin var oluşudur. Bölgelerarası dengesizliği gidermede turizm, Türkiye'nin bu bakımından zengin bir coğrafyada olması hasebiyle, oldukça önemli bir politika aracı olarak öne çıkmaktadır. Bu çalışmada, Türkiye'de bölgesel kalkınmada turizmin önemi ve rolü, beş yıllık kalkınma planlamasında turizm teşvikleri, Siirt ilinin turizm potansiyeli ve Siirt ilinde turizm çeşitliliği üzerinde değerlendirmeler yapılmıştır. Yapılan saha çalışmasındaki bulgular, özellikle Siirt ilinin turizm çeşitliliği bağlamında önemini bir kez daha gözler önüne sermektedir. Bununla birlikte, Siirt ilinde turizm sektörünün potansiyelini yansıtmamasında pay sahibi olan sektörel sorunların yanı sıra şehirdeki altyapı sorunlarının giderilmesiyle, bölgede turizm sektörünün canlanacağı değerlendirilmektedir. Bu çalışmanın temel amacı, Siirt ilinin kalkınmasında kullanılabilecek turizm politika önerileri sunmaktır.
GAP ile gelişen tarımın bölgesel kalkınmadaki rolü
Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ile Türkiye'deki 7 bölgeden biri olan Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nin kalkınmasını ekonomik geri kalmışlığın giderilmesini, diğer bölgelere denk bir ekonominin oluşmasını hedeflemiştir. Bölgenin kalkınması ile ülkenin de kalkınması amaçlanmıştır. Bu sebeple GAP'ın bölgede iktisadi kalkınmayı sağlayacak en önemli unsur olan tarımsal kalkınmadaki rolü bu tezin konusu olmuştur. GAP Bölgesi'nde tarımsal kalkınmada sürdürülebilirliği sağlayacak veriler ortaya konmuştur. Ülkemiz ve GAP Bölgesi'nin tarımsal ve iktisadi değerlendirilmesi yapılmıştır. İktisadi sorunlar dile getirilmiş ve çözüm önerileri sunulmuştur. Tarımsal verim artışını sağlayacak olanaklar açıklanmıştır. GAP ile gerçekleşen ekonomik dönüşüm, güncel istatistiki veriler ışığında incelenmiş ve değerlendirilmiştir. GSYİH, Sektörel oranlar, nüfusu, ithalat ve ihracat oranları tezde GAP öncesi ve sonrası karşılaştırılacak şekilde yıl bazlı yer almıştır. GAP tarımsal kalkınma politikası doğrultusunda sulama alanları genişlemiş, ürün üretim miktarları artmış, ürün deseni ve verimlilik yıllar içinde olumlu yönde değişmiştir. Bölgedeki tarım alanları genişlemiştir. Bölgede kişi başına düşen gelir artmıştır. Elde edilen sonuçlara göre GAP birçok tarımsal üründe beklentileri karşılamakta ve başarılı olduğu ürünler de bulunmaktadır. GAP'ın ekonomik hedeflerine şu an yaklaştığı ve tamamlanınca ulaşacağı söylenebilir.
TRB1 bölgesindeki üniversitelerin teknoloji ve inovasyon sistemleri ile bölgesel kalkınma odaklı vizyonu
Bilim, teknoloji ve inovasyon sistemi, Türkiye'de bilimsel araştırma sahasına olumlu yönde katkı sağlayan kuruluşlardan oluşmaktadır. Bu sistem, vizyon (hedefe uygun görünüm) odaklı bilim ve teknoloji politikalarının ortaya çıkmasında devlete önemli katkılar sağlamaktadır. Vizyon odaklı politikaların verimli bir şekilde sürdürülebilmesi için akademisyenlerin, kamunun ve özel sektörün iş birliği yapması önem arz etmektedir. Bu iş birliğini, TRB1 bölgesinde yer alan üniversitelerin teknoloji ve inovasyon sistemi içinde bölgesel kalkınma alanında uygulanan çalışmalarının etkisini yerel ve bölgesel olarak incelemek, bir ilk olarak bu tezin amacıdır. Uygulanan anket çalışması, TRB1 bölgesindeki üniversitelerde görev yapan akademik personellere uygulanmıştır. Bölgedeki üniversitelerde İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesinde görev yapan akademik personele 17 sorudan oluşan anket formu uygulanmış ve toplam 250 kişiye ulaşılmıştır. Anket çalışması sonucu teknoloji, ekonomi, girişimcilik, üniversite ve sanayi iş birliği ile ilgili değişkenler ve akademisyenlerin özellikleri/görüşleri arasındaki ilişkiyi inceleyen hipotezler test edilmiştir. Üniversitelerde akademik personel ve öğrenciler için girişimcilik, marka ve patent faaliyetleri, bilime ve uygulamaya dönük projeler, teknoloji ve yenilikçi ürünlerini kendi bünyesinde değerlendirme işlemlerinin küreselleşme sürecinde önemli gelişme sağlayacaktır.
Eğitim sektörünün il ekonomisine etkisi: Siirt ili örneği
Eğitim, bireye sağladığı faydalar etkisiyle bireyi geliştirmekle birlikte gerek ülkelerin gelişmişlik düzeyi gerekse toplumların kalkınma sürecindeki rolüne etkisi büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle eğitime verilen önem de giderek artmakta, ülkelerin ekonomik rekabet edebilirliğinin sağlanması, nitelikli iş gücüne olan ihtiyacın artması ve teknolojik gelişmelere ayak uydurmaları için eğitimde farkındalığın oluşması gerekmektedir. Bu tez çalışmasında; eğitimin tanımı yapılarak eğitim hizmetinin kamusal yönü açıklanmıştır. Ardından kamu harcamalarının tanımı, niteliği ve sınıflandırılması açıklanmış daha sonrasında kamu harcamalarının etkileri, eğitim harcamaları ve eğitim harcamalarının ekonomik etkileri ele alınarak açıklanmıştır. Türkiye' de eğitim sisteminin tarihi ve genel yapısı ve finansman kaynakları genel olarak açıklandıktan sonra Siirt ili hakkında genel bilgiler verilerek Siirt' te eğitim sektörünün ekonomik görünümüne dair istatistiklere yer verilmiştir. Çalışmada son olarak Siirt ilinde eğitim sektöründeki sorunların ve çözüm önerilerinin tespitine yönelik bir alan araştırması yapılmıştır.
Siirt'te küçük ve orta ölçekli işletmelerin bölgesel kalkınmadaki rolü
Bugün dünya üzerindeki gelişmiş ve gelişmekte olan bütün devletler, bölgesel farklılık problemleri ile karşı karşıya kalmaktadır. Devletler bölgesel farklılıkların yarattıkları problemleri çözebilmek için sosyal, ekonomik ve kültürel yapılarındaki nitelikler doğrultusunda, çeşitli bölgesel kalkınma politikaları yürütmektedir. 20. yüzyılın son çeyreğinde meydana gelen ekonomik krizler sonucunda değişen yapıya bağlı olarak, önemli üretim birimleri haline gelen KOBİ'lerin, bölgesel farklılıkların ortadan kaldırılmasında önemli bir araç olarak görüldüğü bilinmektedir. KOBİ'ler ülkenin tümünde aktif oldukları için bölgesel kalkınma üzerinde önemli etkileri vardır. Küçük ve orta büyüklükteki işletmelerin bölgesel kalkınmadaki etkilerinin incelendiği bu çalışmada kavramsal çerçeve üzerinde durulmuş ve KOBİ'lerin bölgesel kalkınma üzerindeki etkileri farklı açıdan ele alınmaya çalışılmıştır. Bu kapsamda, Siirt bölgesinde 2 ile 45 arasında çalışanı bulunan işletme sahipleri ile yüz yüze anket görüşmesi yapılmıştır. Çalışma sonucunda, küçük ve orta ölçekli işletmelerin Siirt bölgesinin kalkınmasında hem sosyal hem de ekonomik alanlarda olumlu rol oynadıkları tespit edilmiştir. Bununla birlikte bu işletmelerin genel ve bölgesel anlamda bir takım problemlerle de karşılaştıkları saptanmıştır.
Bölgesel kalkınma ve yönetişim: Karacadağ kalkınma ajansı örneği
Bu çalışma, bölgesel kalkınmada yerel katılımcı bir yapı ve yönetişime dayalı bir kalkınma yaklaşımının bölgesel plan, politika, hedef ve stratejiler üretme ve uygulamada nasıl bir etki ortaya çıkardığını incelemektedir. Az gelişmiş bölgelerde bölgesel kalkınma ajanslarının kalkınmada yönetişim yaklaşımına dayalı olarak rollerini oynayıp oynayamadıkları, Türkiye'de bölgesel kalkınma ajanslarının rolünü ve etkinliğini azaltan sorunlara ve olası çözümlere işaret etmek araştırılmıştır. Bu nedenle önceki çalışmalar ve literatür çalışmaları araştırılıp Türkiye'de 26 düzey 2 bölge içerisinde son sırada yer alan TRC2 bölgesinde faaliyet gösteren Güneydoğu Anadolu Karacadağ Kalkınma Ajansı araştırma alanı olarak seçilmiştir. TRC2 Bölgesi'nde kalkınma sorumluluğu üstlenmiş Karacadağ Kalkınma Ajanslarının faaliyete başlamasından bugüne geçen 11 yılı aşkın sürede "yönetişim bağlamında kalkınmada rolü ve etkinliği" merak konusu olmuştur. Anahtar Kelimeler: Bölgesel Kalkınma, Yönetişim, Kalkınma Ajansları
Günümüzde bölgesel kalkınmada alternatif bir model olarak neo-Haldunculuk
İbn Haldun; keşfedilmeyi bekleyen bir hazine, çağını aşan olağanüstü bir yetenek, parlak bir zekâ, insanlık için bir umut ve daha fazlası. Çok yönlü bir düşünür olması, onun tarih ve tarih felsefesi başta olmak üzere, siyaset bilimi, sosyoloji ve iktisat, gibi pek çok disiplin içerisinde kendisine yer bulmasına yol açmıştır. Kendinden önce ve sonra yaşamış pek çok düşünürle kıyaslanmıştır. Onun görüşlerine A. Smith'te olduğu kadar Petty, Ricardo, Malthus, Marx ve hatta Keynes'te de rastlamak mümkündür. En önemli İslam klasikleri arasında yer alan Mukaddime, iktisadi açıdan zengin ve yoğun bir içeriğe sahiptir. İktisadi, ticari ve mali konularda ayrıntılı bilgiler sunar; meslekler ve sanatlar hakkında ayrıntılı bilgiler aktarır. İktisadın dinle, devletle, siyasetle ve ahlakla ilişkisi üzerinde durur. Birçok iktisat tarihçisi tarafından iktisadın kurucusu olarak kabul edilmiştir. Ona göre ekonomik farklılıklar büyük oranda coğrafya ve iklim koşullarına bağlıdır. Toplumsal farklılıkları belirleyen ise iktisadi faaliyetler ve geçim yollarıdır. İbn Haldun'un düşünce sisteminin merkezini umran ilmi oluşturur. Umranın en önemli ayağı ise asabiyettir. Onun kalkınma modeli çok değişkenli ve dinamik bir yapıya sahiptir. Mukaddime'de doğrudan bölgesel kalkınmadan bahsetmez, ancak buna dair ipuçları verir. İktisadi bakımdan gelişmiş ve gelişmemiş şehirlerden bahseder ve bunları birbirleriyle kıyaslar.
Mardin Artuklu Üniversitesinin bölgesel kalkınmadaki rolü
Üniversiteler topluma yön veren kurumların başında gelmektedir. Globalleşen dünyada teknolojinin gelişmesi ile bilimsel ve teknolojik değişiklerin hızla yayılması nedeniyle değişimlere önemli bir ivme kazandırmış olmasıyla yapısal değişmelere neden olmuştur. Bununla birlikte Üniversiteler yerel, ulusal ve uluslararası kalkınmada bölgelerin gelişmesinde önemli roller üstlenmiştir. Ancak üniversitelerin bölgesel kalkınmadaki etkilerinin araştırılması son yıllarda önem kazandığından dolayı üniversitelerin kalkınmadaki rolü bilimsel olarak tam da anlaşılmış değildir. Buradan hareketle bu araştırmada Mardin Artuklu Üniversitesi'nin bölge üzerindeki bilgiye yönelik ve ekonomik etkilerinin kalkınma üzerindeki rolünün incelenmesi amaçlanmıştır. Bu doğrultuda Mardin Artuklu Üniversitesi öğrencilerine ve Mardin esnafına olmak üzere iki anket yapılmıştır. İki farklı formdan oluşan anket soruları toplam 1175 Mardin Artuklu üniversitesi öğrencilerine ve 415 Mardin esnafına yüz yüze görüşme ve online olarak anket uygulanmıştır. Mardin Artuklu Üniversitesi öğrencilerine yaşadıkları şehirde yaptıkları harcamalar ve Mardin Artuklu Üniversitesi'ne yönelik görüşleri, Mardin ili esnaflarına ise üniversiteyi nasıl algıladıklarını ve ekonomiye bakış açılarına yönelik sorular yöneltilmiştir. Elde edilen veriler değerlendirilmiş olup Mardin Artuklu Üniversitesi'ne yönelik önerilerde bulunulmuştur.