Restoration
117 theses under this subject heading
Gaziantep Kendirli Kilisesi ve Latin Okulu koruma sorunları ve çözüm önerileri
Anıtsal eserlerin mimarlık kültürü yoluyla tek yapıdan yapı gruplarına değişen yansıması kentsel biçimi belirlemiş, farklı kültürlerin bıraktığı izler yapıyı etkilemiştir. Özellikle de anıtsal yapıların çevresine ve geleceğe aktaracağı mimari, tarihi ve kültürel mesajları vardır. Yapıldığı dönemin yapım tekniği, malzeme kullanımı ve tercihlerini yansıtırlar. Teknik ve sanatın arakesiti olan mimari, sosyal ve ekonomik yaşam ile halk yapı kültürünün fiziksel ve kalıcı göstergesidir. Bununla birlikte yapılış nedenleri ve yapılışından itibaren yer aldıkları çevredeki tanıklıklarını yorumsuz olarak ortaya koyarlar. Tarih öncesi çağlardan itibaren Anadolu'da pek çok kültür ve medeniyete ev sahipliği yapmış Gaziantep kentinde yer alan Kendirli (Terra Santa) Kilisesi ve Latin (Saint Joseph) Okulu da yapıldığı dönemin özelliklerini gösteren, var olduğu çevrede yaşanan toplumsal olayları günümüze aktaran korunması gerekli bir kültür varlığıdır ve bu kültür varlığının sürdürülebilir koruma önerisi için gerekli verilerin derlenerek değerlendirilen Gaziantep Kendirli Kilisesi ve Latin Okulu Koruma Sorunları ve Çözüm Önerileri" başlıklı tez çalışması hazırlanmıştır. Çalışmanın birinci bölümünde literatür özeti, tezin amacı ve kapsamı belirtilmiştir. İkinci bölümde ise Gaziantep'in fiziki, sosyal yapısı ve tarihsel gelişimi incelenerek bu veriler doğrultusunda kilisenin inşa ediliş ortamını hazırlayan olgular araştırılmıştır. Üçüncü bölümde kilise mimarisi özellikleri, Osmanlı'da kilise yapımı ile ilgili kurallar ve karşılaştırmalı çalışmaya altlık oluşturması için Gaziantep kiliseleri incelenmiştir. Dördüncü bölümde ise çalışma konusu olan Kendirli Kilisesi ve Latin Okulu'nun mevcut durumu belgelenmiş; mimari özellikleri, mekansal programı ve yapım tekniği tanımlanmış, tarihsel gelişim sürecinde konum-çevre ilişkisi irdelenmiş, yapılan analizler sonucunda restitüsyon çalışması yapılmıştır. Beşinci bölümde ise elde edilen veriler doğrultusunda restorasyon önerisi hazırlanmış, çalışmanın sonucu ve değerlendirmeleri aktarılarak sonlandırılmıştır.
Geleneksel konutta işlev değişimi ve etkileri: Eskişehir Odunpazarı örneği
Tarih boyunca sürekli devinim halinde değişen toplumsal yapı, içinde yaşadığı fiziksel çevreyi de dönüştürür. Toplumsal yaşamın kültürel, siyasi, ekonomik ve tarihsel izlerini taşıyan kentler bu değişim sürecinin de fiziksel temsillerini oluştururlar. Ancak 19. Yüzyıldan bu yana kentlerimizdeki değişimin kontrol edilemeyen bir hızla sürüyor olması 20. Yüzyılın ortalarından itibaren korumacı bir yaklaşımın gelişmesine neden olmuştur. Buna bağlı olarak tarihsel ve kültürel mirası barındıran geleneksel kentsel dokularının korunması ve geçmişin kanıtları olarak gelecek kuşaklara aktarılabilmesi önem kazanmıştır. Kentsel sit alanlarında bulunan tarihi yapı stoğunun büyük bir çoğunluğunun sivil mimarlık örnekleri olan konutlar olduğu görülmektedir. Bu alanların yalnızca fiziksel varlıklarının korunmasının yeterli olmadığı, bu nedenle de bu yapıların ve alanların yeniden işlevlendirilerek sürdürülebilir bir koruma yaklaşımının benimsendiği gözlenmektedir. Geleneksel konutlara turizmin belirleyici olduğu yeni işlevler yüklenmesi ile gerçekleşen restorasyon çalışmalarının hem alanın hem de yapıların kültürel miras bağlamındaki değerler sisteminde kalıcı zararlar oluşturduğu gözlenmektedir. Bu çalışmada sözü edilen çağdaş koruma sorunsalı, Eskişehir Odunpazarı Kentsel Sit Alanı içinde yer alan, turizm baskısıyla konut dışında farklı işlevler verilerek restore edilen ve belgelerine ulaşılabilen 11 adet geleneksel konut analiz edilerek değerlendirilmiştir. İncelenen binalardan elde edilen veriler ışığında Odunpazarı geleneksel konutlarına işlev verirken yapılan doğru ve yanlışlar, karşılaşılan sorunlar belirlenmiştir. Bu çalışmanın amacı, tarihi yapıların yeniden işlevlendirilmesi sırasında özgün mekansal kurgularının dikkate alınması ve bu kurgunun yapının tarihsel özgün değerini oluşturan en önemli kriterlerden biri olduğunun saptanmasıdır. Odunpazarı Kentsel Sit Alanı gibi benzer koruma alanlarında bu değerin restorasyon uygulamalarında referans oluşturması ve yapılan yanlış işlevlendirmelerden dolayı ortaya çıkan hataların en aza indirilmesi varılmak istenen sonuçlardan birisidir.
Restorasyon sürecinde yerin ruhu kavramı ve iç mimarlık ilişkisi üzerine bir değerlendirme - Eskişehir Kurşunlu Külliyesi Kervansarayı
Tarihi yapılar, yapıldığı dönemin bilimsel, sanatsal, teknolojik ve toplumsal mesajlarını günümüze iletebilen, geçmişin birer tanığıdır. Bu durumu yaratan ve onların özgün kimliğini açığa çıkaran güç, tarihi yapının "Yer"le kurduğu bağdan kaynaklıdır. Bu bağ restorasyon süreçlerinde, "Yerin Ruhu" nun korunması şeklinde ifade edilmekte ve günümüzde bu bakış açısının eksikliğiyle yapılan restorasyonlarda tarihi yapının vermek istediği mesaj yitirilmektedir. İç mimarlığın yerin ruhu kavramını bilerek, mekansal ilişkileri daha küçük ölçekte ve detay hakimiyeti katarak sorgulayan ve bugünkü çağdaş gereksinimleri öngörebilen yapısı sayesinde restorasyonda yerin ruhunun korunmasına katkı sağlayacağı düşünülmektedir. Bu amaçla; bu tez çalışması, birinci bölümünde iç mimarlık mesleği ve tarihi çevre koruma ilişkisini, ikinci bölümünde yerin ruhu kavramı ve yerin ruhunun korunmasında öne çıktığı düşünülen belli başlı kuramsal yaklaşımları, üçüncü bölümünde ise bu yaklaşımların yol göstericiliğinde Eskişehir Kurşunlu Külliyesi Kervansarayı restorasyonunu değerlendirmektedir. Tezin sonuç bölümü, örneklem alanı üzerinden değerlendirmelerle, iç mimarlığın restorasyon süreçlerinin neresinde yer aldığını ve restorasyonda yerin ruhunun korunmasına nasıl katkı sağlayabileceğini göstermektedir. Anahtar Kelimeler: İç mimarlık, Restorasyon, Yer, Yerin Ruhu, Genius Loci, Eskişehir, Kurşunlu Külliyesi,Kervansaray
13. yy'a ait geç dönem Bizans kafataslarının 3 boyutlu yöntem ile restorasyonu ve dijital prototiplendirmesi
3 boyutlu modelleme ve yazıcıların sağlık alanında kullanımı gün geçtikçe artmaya ve geliştirilmeye devam etmektedir. 3 boyutlu modellemenin kullanım alanlarından biri de osteolojik materyal ve veriler üzerindedir. Anatomi, antropoloji, adli bilimler ve arkeoloji bilimleri açısından eski kemik kalıntılarının arşivlenmesi ve korunması, osteolojik materyaller üzerinde yapılacak çalışmalar için en önemli gerekliliklerden biridir. Eski ve yıllanmış kemik yapılar yıllar içerisinde deforme olmakta ve saklanmalarında zorluklar yaşanabilmektedir. Tez çalışmasında, Bursa Uludağ Üniversitesi Tıp Fakültesi Anatomi Anabilim Dalı Osteoloji Koleksiyonu'nda yer alan 33 adet nispeten deforme olmuş ve 13. yy'a ait geç dönem Bizans kafatasları kullanılmıştır. Kafatasları kodlanıp, 3 boyutlu Hscan Prince Lazer tarayıcıyla modelleme yapılarak STL 3 boyutlu dosya formatında dijital arşiv olarak saklanmıştır. Deformiteler mümkün olduğunca restore edilip, eksik kemik yapılarının, mandibula hariç, yeniden modele eklenmesi gerçekleştirilmiştir. Deformitelerin restorasyonunda "Simetriye Dayalı Yeniden Yapılandırma" ve "Geometriye Dayalı Yeniden Yapılandırma" yöntemi kullanılarak, dijital restore edilmiş prototipler elde edilmiştir. Çalışmada ayrıca 3 boyutlu modellerden antropometrik noktalar arasındaki dijital ölçümler ile gerçek kemikler üzerindeki ölçümler karşılaştırılmıştır. Karşılaştırmalarda SPSS istatistik yazılımı kullanılmıştır. Prototiplendirilmiş kafataslarının plastik örneklendirilmesinde Zaxe X1 yazıcı ve PLA türü plastik materyal kullanılmıştır. 3 boyutlu tarama ile elde edilen eski kafatası materyallerini, dijital ortamda ve basılı olarak prototiplendirip, arşivlendirip, gerçek kemiklere yakın morfometrik veriler alıp daha kalıcı, tekrar kullanılabilir, daha hassas materyal olarak araştırma ve eğitim amacıyla kullanmayı hedeflemekteyiz. Çalışmada aynı zamanda restore edilerek prototiplendirilmiş tarihi kafataslarından 3 boyutlu yazıcı ile çıktı alınması ve birer sert plastik örneklerinin de arşive ve eğitime kazandırılması hedeflenmektedir. Anahtar Kelimeler: Kafatası, 3 boyutlu modelleme, restorasyon, morfometri.
Geleneksel ticaret dokusu içinde "Kayseri Hançerli Sultan Vakfı Bedesteni"nin koruma sorunları ve değerlendirilmesi
M.Ö. 3500'e dayanan ve M.S. 2000' lere kadar uzanan bir geçmişi olan Anadolu'nun en eski ve en önemli şehirlerinden Kayseri, her dönem önemli tarihi ve ticari gelişimlere sahne olmuştur. Tarihi çağlardan beri uluslararası boyutlara ulaşarak zamanla gelişen ticaretiyle köklü bir ticari yapı geleneğine sahiptir.Selçukluların en önemli ticaret merkezlerin biri olan Kayseri'de çarşılar, şehrin etrafında, sur dışında yer alırken, Osmanlılar döneminde, ticari yapıların hepsi şehir merkezinde, sur içinde yapılmaya başlanarak, Geleneksel Ticaret Dokusu oluşmaya başlamış ve zamanla büyümüştür. 1497'de Kayseri Sancak Beyi Mustafa Bin Abdulhay tarafından ?Kayseri Hançerli Sultan Vakfı Bedesteni? ve etrafındaki 38 dükkan, kapalı çarşının ilk yapısı olarak yaptırılarak ticari dokunun oluşumunu başlatmıştır.Bedestenin önceki vaziyetlerini bildiren birçok vesika, tarihi kayıt vardır. En son 1975'te basit onarımı yapılan yapı hiç ciddi bir onarım görmemiştir.Bedesten ticari doku bütününde çevresiyle ve yapı bazında farklı dönemlerde hem işlevsel, hem fiziksel bakımdan, ihtiyaçlar, istekler ve değişen koşullar neticesinde, değişimler ve onarımlar geçirerek bozulmuştur. Zamanla özellikle işlevsel bakımdan oluşan bu değişimler yapı ve çevresini bakımsız, gidilmeyen bir bölge yaparak bozulmasını hızlandırmıştır. Bu tezde, tüm bunlar, ilk defa detaylıca hazırlanan ?Rölöve çizimlerinde? belirtilmiştir. Bugüne kadar var olan haritaların hiçbirisinde sınırları bile tam belli olmayan bedesten, ilk defa hazırlanan vaziyet planında, çevresindeki ticaret dokusuyla birlikte detaylıca gösterilmiştir.İncelenen belgelerle, yerinde yapılan tespitlerle, ilgili kurumlarla ve çevrenin eski halini bilen kişilerle görüşülüp eksik kalan bilgiler, diğer Osmanlı dönemi bedestenleri incelenip kıyaslanarak yapının farklı dönem restitüsyonları yine bu tez de hazırlanmıştır. Bunlar yapılırken bedestenin günümüzde yok olmuş, vakfiyede geçen çeşme üzerindeki mescidinin kaynaklarda geçen yerinin asıl yeri olmadığı fark edilerek, onunda gerçek yeri kesin ve doğru olarak tespit edilerek, yapının ilk defa hazırlanan restitüsyonunda çizime yansıtılmıştır. Ayrıca bedestenin kuzey bölümünün üzerindeki kubbenin ?dua kubbesi? olduğu ve Kuzey taraftaki asıl orta bölüme açılan kapının üzerindeki kitabenin yerine tam yerleştirilmediği yine ilk defa bu tezde vurgulanarak sebepleri belirtilmiştir.Yine ilk defa detaylıca bu tez çalışmasında hazırlanan restorasyon projesinde, en az müdahaleyle en iyi koruma yapılarak bedestenin gelecek nesillere doğru bir şekilde ulaşması için plan şemasına uygun, orijinal halini bozmadan, canlı tutularak kullanılabileceği içinde birçok birimin bulunduğu bir ?Kültür Merkezi? işlevi verilmesi önerilmiştir. Ayrıca, çevresiyle birlikte düşünülerek etrafı meydan olarak düzenlenerek, restorasyon önerisi çizime yansıtılan bedestenin etrafındaki yapıların işlevi içinde fikirler önerilerek, hem işlevsel hem de fiziki olarak bu bölgenin bütünüyle iyileştirip, canlandırılıp, herkesin gelebileceği bir yer yapılması amaçlanmıştır.Anahtar Kelimeler: Geleneksel ticaret dokusu, ticaret yapıları, bedesten, Kayseri Hançerli Sultan Vakfı Bedesteni, rölöve, restitüsyon, restorasyon projeleri.
Antalya, Ürünlü Köyü sivil mimari örneği yapılarının yapım sistemlerinin incelenmesi
Toroslarla çevrili Ürünlü, Antalya'nın İbradı İlçesi'ne bağlı bir köy yerleşimidir. Antalya'ya 180 km, Akseki'ye 35 km mesafededir.Özgün sivil mimari örneklerini barındıran Ürünlü, tarihsel dokusu bozulmadan günümüze gelebilmiş ender örneklerdendir. Moloz taşların, bağlayıcı harç olmaksızın kullanıldığı yığma sistemde inşa edilen ahşap hatıllı ?düğmeli ev? yöreye özgüdür. Yöre halkının büyük çoğunluğunun geçim sıkıntısı nedeniyle büyük şehirlere göç etmesi, yapıların hızlı bir biçimde bozulmasına neden olmuştur. Ayrıca yapılardaki nitelikli ahşap işçilikler önemli bir piyasa değerine sahip olduğundan; söz konusu öğeler yapılardan sökülmekte ve satılmaktadır. Değerlerini yitiren evlerin, hızla yok olma sürecine girdikleri gözlemlenmiştir.Ürünlü Köyü'nde yapılan araştırmalar iki tez halinde çalışılmıştır. Öncelikle çalışma alanı sınırları belirlenmiştir. Buna göre 84 adet yapı ?Antalya, Ürünlü Köyü ile Konut Mimarisi Üzerine Bir Araştırma? adlı tezinde Mimar Didem Şimşek tarafından incelenmiştir. Bu çalışma içerisinde ise, belirlenmiş olan çalışma alanı sınırı dahilinde yer alan 105 adet yapı incelenmiştir. Bu yapıların envanter fişleri doldurulmuş ve fotoğraflarla belgelenmiştir. Ürünlü genelinden seçilen 10 adet yapının kısmi rölövesi hazırlanmış; yapılar, yapım sistemi ve malzeme açısından incelenmiştir.Ürünlü'nün geleneksel sivil mimari örneklerinden biri olan Abdurrahman Bayındır-Zeki Cengiz Evi seçilerek; yapının belgelenmesi ve restorasyonuna yönelik olarak, 1/50 ölçekli rölövesi çıkarılmıştır. Çizimler yazı ve fotoğraflarla desteklenmiştir. Mevcut durumun tespitinden sonra, elde edilen veriler doğrultusunda 1/50 ölçekli restitüsyon çizimleri ve yeniden kullanıma yönelik olarak hazırlanan restorasyon projeleri hazırlanmıştır.Anahtar kelimeler: Antalya, ürünlü, kuru duvar, yapım sistemi, restorasyon, koruma.
Taraklı'da geleneksel sivil mimaride kullanılan yapım teknikleri ve sadık özen evi restorasyon önerisi
İnsanoğlu var olduğundan beri barınma sorununu çeşitli yapısal çözümler üreterek çözmüştür. Zamanın ilerlemesiyle birlikte insanoğlu bulunduğu çağın teknolojisi ve çevresinin sunmuş olduğu malzemeyi kullanarak konut mimarisini geliştirmiştir.Anadolu toprakları, dünyada bilinen en eski yerleşim örneklerini barındırmaktadır. Farklı etnik ve kültürel toplulukların etkileriyle üretilmiş çeşitli konut mimarilerini bünyesinde barındırmaktadır. Anadolu konut mimarisinde ahşap, tarih boyunca vazgeçilmez ve günümüzde de geçerliliğini koruyan bir yapı malzemesi olmuştur. Ahşabın kullanımına, ormanlık alanların yoğun olarak bulunduğu bölgelerde sıkça rastlanmaktadır.Batı Karadeniz mimarisi ahşap yapı sanatının güzel örneklerini barındırmaktadır.Sakarya iline bağlı bulunan Taraklı, Batı Karadeniz mimarisini örnekleyen ilçelerimizden birisidir. Fakat Safranbolu veya Göynük kadar tanınmayan Taraklı'daki geleneksel mimari doku korunması gerekli olan özelliği ile günümüze kadar ulaşmıştır.Taraklı'da yapılan analiz çalışmalarında, ilçenin mimari karakteristik özellikleri tespit edilmiştir. Çalışmalarda 417 adet geleneksel yapı belirlenmiş; fotoğraflarla tespit edilmiştir. Bu yapıların 326 adedi özgün halini korumuştur. 10 adet yapı yapım sistemi ve malzeme açısından incelenmiştir. Yusufbey Mahallesi alt bölge olarak seçilmiş ve 20 adet yapının envanter fişi hazırlanmıştır. Ayrıca, Türbe Sokak ve Kadılar Sokak için mevcut durum silüetleri dijital ortamda çizilmiştir.Taraklı'nın geleneksel sivil mimari örneklerinden biri olan Sadık Özen evinin hasar durumu, çizim, yazı ve fotoğraflar ile belgelenmiştir. Yapının özgün durumuna ait izler ve yapı sahipleri ile yapılan görüşmeler sonucunda edinilen bilgiler dikkate alınarak restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanmıştır.Taraklı`nın geleneksel mimari dokusunun gelecek nesillere aktarılabilmesi için özgün kimliklerinin korunarak yaşatılması, halkın ve kamu kurum ve kuruluşlarının bilinçlendirilmesi gerekmektedir. Bu konuda Taraklı Belediyesi ve Türk Federasyon Vakfı tarafından kurulan Taraklı Restorasyon Eğitim Merkezi Atölyesi, Taraklı ve benzer durumda bulunan bölgeler için, eski eserleri koruma ve yaşatma açısından, örnek bir uygulamadır.
Anamur'da korunması gerekli geleneksel kent dokusu üzerine bir araştırma ve Hacı Ali Bey Konağı
Akdeniz bölgesinde, Mersin iline bağlı bir ilçe olan Anamur; tarihsel ve mimari verileri Hititler'e uzanan, farklı etnik ve dinsel grupların kültür çeşitliliğine sahip bir yerleşimdir. Bu kültür çeşitliliği sonucunda, kent sınırları içerisinde, çeşitli dönemlere ilişkin taşınır-taşınmaz farklı kültür varlıklarını barındırmıştır. Tez çalışmasının esası olan kültür varlıkları da, son dönem Osmanlı ve Cumhuriyet dönemi geleneksel dini ve sivil mimari yapıları olmuştur. Anamur'da korunması gerekli kent dokusu içinde sivil mimarlık örnekleri ve özellikle Hacı Ali Bey Konağı, özgün mimarisi ile öne çıkmaktadır. Bu çalışmanın asıl konusunu oluşturan Hacı Ali Bey Konağı; konumu, özellikleri, boyutları, yapım tekniği ve malzemesi açısından önemli bir değere sahiptir. Günümüzde, geleneksel özellikli yapılar, kent merkezinin farklı bölgelerinde konumlanmış, herhangi bir sokak ölçeğinde yerleşmemiştir. Herhangi bir yapı adasında yalnız kalan bu yapılar, çarpık kentleşme ve kullanıcı sayısının azalması sonucu gün geçtikçe bozulmakta ve özgün niteliğini kaybetmektedir. ?Anamur'da Korunması Gerekli Geleneksel Kent Dokusu Üzerine Bir Araştırma ve Hacı Ali Bey Konağı? başlıklı tezde, Anamur ilçesinde yer alan tarihi nitelikli yapılar tespit edilmiş ve bu yapıların geleneksel özelliklerini yitirmeden korunmalarını sağlamak için gereken koşulların belirlenmesine çalışılmıştır. Çalışmanın temel amacı; Anamur'un geçmiş ile gelecek arasında köprü olacak bu kültürel varlıklarının tespitinin yapılıp, belgelenmesi ve koruma altına alınmasını olmuştur. Anahtar Kelimeler: Anamur, geleneksel kent dokusu, koruma, restorasyon
İstanbul Tarihi yarımadada bulunan han yapıları ve avlulu hanların koruma sorunları
Günümüz toplumlarında ekonomide, teknolojide, fiziksel ve sosyo-kültürel alanlardaki geçmişten farklı olarak yaşanan değişimler, ticaret ve alışveriş alışkanlıklarında da kendini göstermektedir. Kapalıçarşı bölgesini de içine alan Eminönü - Unkapanı - Beyazıd üçgeninde yer alan tarihi ticaret hanları, taşımış olduğu tarihi ve ticari kimlik ile Tarihi Yarımada'nın ve İstanbul'un en önemli ve canlı ticaret merkezlerinden biridir. Ancak bölge denetimsiz olarak kullanımının yanısıra, yapısal, fiziksel ve sosyo- kültüreI farklılaşmalardan kaynaklanan bir çok olumsuz etkeni de içinde barındırmaktadır. Son 25-30 yılda toplu alışveriş imkanı sunan büyük ölçekli işletmelerin ortaya çıkması, sanayicilerin yönetimde ve planlamada söz sahibi olması, modern teknolojinin imkanlarından daha fazla faydalanabilme, kişilerin daha iyi bir çevrede bulunma isteği gibi daha sayılabilecek pek çok gelişmelerden etkilenen ?ticaret fonksiyonu? şehirsel mekanda biçim değiştirerek farklı bir boyut kazanmış ve büyük ölçekli plazalar ile alışveriş merkezlerine taşınmıştır. İstanbul'un önemli bir ticaret bölgesi olan Kapalıçarşı ve çevresindeki hanlar oluşmaya başladığı günden bu yana her dönemde önemini korusa da, çağımızın üretim, satış ve müşteri bağlantılarından olumsuz yönde etkilenmektedir. Kentteki ticaret odaklarının, üretim şekillerinin ve alışveriş merkezlerinin yer değiştirmesi, alışverişin biçim değiştirmesi, bahsi geçen bu ticaret bölgesinde önemli değişimlere neden olmuştur. Bölgede bulunan tarihi hanlar, zaman içerisinde dokuya uygun olmayan fonksiyonların, özellikle imalatın buralarda yer almasıyla fiziki eskimeye maruz kalmıştır. Hanların bir çoğu kenarlarına ya da avlularına yapılan eklerle (betonarme v.b.) özgün mimarilerini kaybetmişlerdir. Hanlardaki geleneksel plan ve mekan anlayışının korunması, sahip olunan mimari yapı ve detaylarının sürdürülebilmesi, sağlıklı yaşanabilir ortamlara dönüşmesi gibi amaçlarla, anıt eserlerin korunmaya değer olmayan eklentilerinden arındırılması, tarihi kimliği ile uyuşmayan fonksiyonların belirlenerek kaldırılması gereklidir. Hanların avlu sistemi korunarak, özgün mimarisinde bulunan ancak günümüzde kayıp olan kısımlarının aslına uygun şekilde tamamlanması, bölgenin özgün sokak dokusu ile kaplamasının korunması ve yaya ağırlıklı düzenlenmesi uygun olacaktır. Anahtar Kelimeler: Hanlar Bölgesi, Avlulu hanlar, koruma ve kullanma sorunları, koruma yasaları
Taraklı'nın fiziksel ve tarihsel dokusu, sivil ve anıtsal mimarlık örnekleri, Hacı Rıfatlar konağı restorasyonu
Taraklı, geçmişi çok daha gerilere gitse de günümüzde korunması gerekli dokusu dikkate alındığında 19.yy. Osmanlı sivil mimarlık örneklerinin yoğunlukta olduğu bir Osmanlı yerleşimidir.Yerleşim, gerek günümüzde işlek bir ticaret yolu üzerinde bulunmaması, gerek gelişim hızının ve nüfus artışının az olması gibi nedenlerle karakteristik özelliklerini büyük oranda koruyarak günümüze değin varlığını sürdürmüştür.Daha önce de çeşitli araştırma ve bilimsel çalışmalara konu olan Taraklı, özellikle son dönemlerde (tez çalışmasının da başlamasına paralel olarak) koruma ve restorasyon çalışmaları açısından büyük mesafe kaydetmiştir.Çalışmada; Taraklı `nın coğrafi özellikleri, jeolojik yapısı, iklimi, tarihsel gelişimi, sosyal, ekonomik, demografik ve fiziksel yapısı, ulaşım durumu incelenmiş, tarihi dokunun fiziksel özellikleri, anıtsal ve sivil mimari örnekleri saptanmış ve Taraklı yerleşiminin merkezinde yer alan üç mahallede envanter çalışması yapılmıştır.Tüm incelemeler sonucunda, çalışma, nitelikli bir geleneksel doku oluşturan Rüştiye Meydanı yakın çevresi ve Hacı Rıfatlar Konağı'nda yoğunlaşmıştır. Bu doğrultuda söz konusu alanda Hacı Rıfatlar Konağı'nın rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanmıştır. Ayrıca projesi hazırlanmış olan Hacı Rıfatlar Konağı'nın restorasyon aşamaları çalışmanın son bölümünde detaylı olarak incelenmiştir.Tüm tespit ve analiz çalışmalarının ardından temel koruma sorunlarının yoğunlaştığı bir noktada tanımlanmasına olanak sağlayan bir örnek olarak Hacı Rıfatlar Konağı'na ilişkin rölöve, restitüsyon ve restorasyon projeleri hazırlanmıştır.Tezin süreci içinde hazırlanan restorasyon projesinin uygulanmış olması, tek yapı bazında restorasyon sürecinin detaylı olarak irdelenmesine olanak sağlamıştır.Anahtar Kelimeler: Taraklı, Koruma, Rölöve, Restorasyon.
VI-XI. yüzyıllar arasında Kapadokya'da hıristiyan dini mimarisi ve koruma metodolojisi
Kapadokya mimari mirasında önemli bir yer tutan dini yapılar hakkında yapılmış olan çalışmalar, dini mimariyi bütünüyle değerlendirmekten çok kaya oyma kiliseler ile duvar resimleri üzerinde yoğunlaşmaktadır. Bu araştırmada, Hıristiyanlığın önemli merkezlerinden biri olan Kapadokya'da yer alan, VI-XI. yüzyıllar arasına tarihlenen, günümüze ulaşabilmiş kagir kiliseler tespit edilerek, tarihsel ve mimari özellikleri açısından değerlendirilmesine ve koruma sorunlarının belirlenmesine çalışılmıştır.Tez, 1. Giriş bölümü dışında dört ana bölümden oluşur.2. Bölüm'de bölgenin Antik dönem, Kappadokia Krallığı ve Roma İmparatorluğu dönemi ile Ortaçağ'daki tarihsel gelişimi; bölgede Hıristiyanlığın yayılması ve coğrafi özellikleri incelenmiştir.3. Bölüm'de kiliseler mevcut plan şemaları dikkate alınarak sınıflandırılmış; konum, tasarım ve yapım özellikleri, bozulma ve koruma durumu ana başlıkları altında irdelenmeye çalışılmıştır. Bölüm sonunda kiliselerin yapı malzemeleri ve yapım sistemleri değerlendirilmiştir.4. Bölüm'de, kiliselerde tespit edilen bozulma nedenleri; yapım sistemi ve malzeme ile insana ve doğal olaylara bağlı bozulmalar olarak ortaya konulmuştur.5. Bölüm'de, yapıların konumları ve içinde bulundukları koşullar göz önüne alınarak, 4. Bölüm'de saptanan bozulmalara karşı ne tür müdahaleler uygulanabileceği saptanmıştır.6. Bölüm'de Sonuç metni olarak, kiliselerin plan, cephe, yapım sistemi ve koruma sorunlarına yönelik genel değerlendirmeler yapılmıştır.Anahtar Kelimeler: Kapadokya, kilise, mimari, Bizans, koruma.
Beykoz, Yalıköy yerleşimi, Hacı Alibey fırını ve Mediha Yaran evi restorasyon projesi
İstanbul Boğazı'nın kuzey kesiminde yer alan Beykoz, Osmanlı döneminde, doğal güzellikleri, geniş yeşil alanları ve zengin akarsuları sayesinde saray erkanının avlanma bölgesi, halkın ise mesire ve dinlenme yeri olmuştur. Daha sonraki yıllarda zengin akarsu kaynakları, deniz ulaşımının kolaylığı ve akarsuların çevresindeki geniş alanlar bu bölgeye sanayi tesislerinin kurulmasına da olanak vermiştir. Sanayinin gelişimi, iş olanaklarının artmasını sağlamış; bu durum iç göçü de beraberinde getirmiştir. Balıkçılık, hayvancılık, ve bahçecilik ile geçimini sağlayan sahil kasabası zaman içinde genişlemiş, nüfusu artmış buna bağlı olarak hızlı ve plansız yapılaşma, bölgenin kendine özgü geleneksel dokusunu tahrip etmiştir.Sahildeki yalıları ile ünlü Yalıköy, günümüze ulaşabilmiş sivil mimarlık örneklerini de barındıran bir Beykoz mahallesidir. Niteliksiz yapıların bozduğu çevrede günümüze ulaşmış korunması gerekli kültür varlıklarının tespiti ve belgelenmesinin gerekli olduğu öngörüsüyle, Yalıköy yerleşmesinin envanteri ile bölgede mevcut biri kargir ve diğeri ahşap iki yapının incelenmesi tez konusu olarak seçilmiştir.Tez kapsamında, korunması gerekli yapılar ile ilgili araştırma ve analiz çalışmaları yapılmış; görsel kaynaklar taranarak yapıların geçirdiği değişimlerin tanımlanması sağlanmıştır. 1974 tespitlerinin güncelleşmesinin yanısıra günümüz ölçütleri ile korunması gerekli başka yapılar önerilmiştir. Projeleri yapılan kargir ve ahşap yapıların 1/50 ölçekli rölöve çizimleri hazırlanmış, mimari belgeleme çalışması, malzeme ve hasar tespitleri ile desteklenmiştir.Restitüsyon aşamasında, öncelikle yapıların özgün mimarisi hakkında kesin veri oluşturan korunmuş detay ve elemanlar değerlendirilmiş, sorunlar belirlenmiştir. Mevcut yazılı ve görsel kaynakların yetersiz kaldığı durumlarda, benzer özellikler taşıyan yapılar incelenerek, analoji yöntemi doğrultusunda öngörülerde bulunulmuştur.Yapıların restorasyon projeleri hazırlanırken, mimarinin korunması için gerekli onarıma ilişkin müdahalelerle, yeni işlev kazandırarak yapıların varlıklarını sürdürebilmesi için gerekli öneriler doğrultusunda restorasyon kararları alınmıştır.
Tarihi yapıların onarımında kullanılacak harç üretimi
İnsanların çeşitli amaçlarla ürettiği mimari yapılar, zaman içinde çeşitli nedenlerle yıpranmaktadırlar. Bu binalar içinde yaşadığımız konutlarsa ve günümüz teknolojisine uygun olarak yapılmışsa onarımı daha kolay yapılmaktadır; fakat onarım gerektiren bina tarihi eser niteliğindeyse, mimari bir önemi varsa, onarımı özel tekniklerle yapılmalıdır. Önce yapı ile ilgili bilgi toplanmalı, daha sonra yapıyı oluşturan tüm elemanların, en ince detayına kadar tanımlanmalıdır. Eski eserde, onarım sırasında kullanılacak harç seçimi de, tıpkı duvar bezemelerinin onarımı gibi oldukça önemli bir çalışmadır. Bezemede yapılacak yanlış bir uygulamanın telafisi mümkün olabilecekken, harç kullanımında yapılacak bir hata binanın yok olmasına sebep olabilir. Onarımda kullanılacak harç seçimi yapılırken, onarılacak eserin harç analizi yapılmalı; orijinaline en yakın bileşim seçilmelidir. Analizler yapıldıktan sonra, onarılacak binanın harç bileşimlerine en yakın özellikte yeni üretimler yapılmalıdır. Belki de işin en önemli kısmı bu yeni üretimlerin günümüz teknolojisiyle en doğru biçimde nasıl yapılabileceğidir. Şimdiye kadar çeşitli bilim adamları ve kuruluşlarca yapılmış harç analizlerinde aşağı yukarı belirli oranlar ortaya konmuştur. Bunun için doğal olarak, belirli bir formül yoktur. Her bina, ustasının ve dönemin şartlarının bir sentezidir. Bu çalışmada, farklı oranlarda hazırlanan harç numuneleri üzerinde yapılan çeşitli deneylerle, hangi karışım oranlarının mukavemet fiziksel ve estetik olarak ihtiyaca cevap verebilecek nitelikte olacağı araştırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Tarihi yapı, malzeme, harç, restorasyon
19. yüzyıl özgün konut tipleri bağlamında Sarıca Ailesi yapıları mimar C. Pappas ve Arif Paşa Apartmanı
İstanbul konut biçimleri toplumsal dönüşümlerin yaşandığı 19. yüzyılda değişim sürecine girmiştir. Bu dönemde geleneksel Türk konutu, batılı biçimlerin etkileri ile farklı kategoriler ortaya çıkarmıştır. Batılılaşma sürecinde geleneksel Osmanlı ailesi de değişim sürecine girmiş ve bu değişim "Tanzimat ailesi" demlen bir aile tipini doğurmuştur. Değişen toplum yaşantısının taşıyıcısı olan Batıcı seçkinler, yeni konut tiplerini en çok talep eden kesimi oluşturmuşlardır. Bu noktada aile tipi ile konut biçimlenişi arasındaki bağlamsal ilişki, çalışmanın çıkış noktasını oluşturan ve tipik bir "Tanzimat ailesi" olan Sarıca Ailesi ile Sarıca Ailesi Yapıları arasında kurulmaya çalışılmıştır. Sanca Ailesi' nin kendi yaşam alanları olan köşk ve sayfiye evleri ile üst tabaka ailelere kiralamak üzere yaptırdıkları apartman ve pasajlı apartmanlar, 19. yüzyılda seçkinlerin taleplerinin ve değişen konut biçimlerinin tipik örnekleri olması açısından incelenmeye değer görülmüştür. Arif Paşa' nın yaptırdığı yapıların mimarı olan C. Pappas ve yapıları hakkında ulaşılabilen tüm bilgiler bir araya getirilerek mimarın formasyonu değerlendirilmeye çalışılmıştır. Kültür varlıklarının korunması ve geleceğe aktarılabilmesi için öncelikle sahip olduğu değerin anlaşılması ve belgelenmesi gerekir. Bu gerçekten yola çıkarak, başta Arif Paşa Apartmanı olmak üzere Sanca Ailesi Yapılan ve Mimar C. Pappas yapılan eski haritalar, rölöveler, eski ve yeni fotoğraflarla belgelenmiştir. Böylelikle yüzyıl dönümünün belgesi niteliğinde olan bu yapıların bir mimari ürün olarak değerlendirilmesi mümkün olmuştur. Bu çalışmalann tümü, kültür varlıklannın korunması ve mimarlık tarihi literatürüne katkıda bulunmak adına yapılmıştır.
Klasik dönem Osmanlı Camilerinde kalem işleri (Şehzade Camii, Rüstempaşa Camii, Selimiye Cami, Atik Valide Cami) ve geçirdiği onarımlar
Osmanlı Mimarisini en önemli yapılan olan Sinan Dönemi camileri aradan geçen zamana dayanamayarak birçok özelliklerini yitirmeye başlamışlardır. Bu özelliklerin en önemlilerinden i kalemisleridir. Her afette, yıkılmada oluşan bozulmalara restorasyonlar ve onarımlar asında özellikle iç mekanlarında oluşan bozulmalar eklenince Sanat Tarihi ve Mimarlık Tarihi açısından devrin iç mekan etkisini tanımlamada ve yorumlamada önemli ipuçları olan Lemislerinden günümüze pek azı ulaşabilmiş diğerleri gibi dönüşü olmayan kayıplar bölümüne eklenmiştir. Tez kapsamında son 15 yılda yapılan kalemisi restorasyonları karşılaştırılmalı olarak incelenmiş kararlar, uygulama teknikleri ve sonuçları gözden geçirilmiştir. Birinci Bölümde kalemislerinin Osmanlılara kadar olan gelişimi incelenmiş Klasik Dönem ^si Osmanlı Camilerindeki kalem işleri, teknikler, motifler ve kompozisyonlar karşılaştırılmıştır. Günümüze kalan örnekler belirlenmiştir. İkinci bölümde tezin araştırma alanına giren Edirne Selimiye Camii, Eminönü Rüstempaşa mü, Şehzade Mehmet Camii ve Üsküdar Atik Valide Camii Kalemisleri incelenmiştir. Bu camilerdeki Kalemisleri mimari ögelerdeki yeriyle ele alınmış, çıkan bulgular devirler ve tekniklerle motif ve kompozisyon özellikleri saptanarak katalog olarak sunulmuştur. Katalogda alan yapıların yerinden alınan belge niteliğindeki detay fotoğrafları ile çizimler kullanılmıştır. üçüncü bölümde ise yapıların birbiriyle olan ilişkilerini anlayabilmek için kendi içlerinde bir değerlendirme yapılmış benzer yanlan, ayrılan yerleri ile devir özellikleri incelenmiştir. Dördüncü bölümü oluşturan değerlendirme bölümünde katalogu yapılan camiler kendi şehirlerindeki diğer yapı örnekleri ve diğer sanat dallan ile karşılaştırılarak özellikle Klasik temdeki sanat ilişkilerinin ve sanatçıların etkileri araştırılmıştır. Burada özellikle Klasik neme damgasını vuran Şahkulu ve Kara Memi gibi Sarayın nakkaşbaşılarının sanat eserindeki etkileri incelenmiştir. Sonuçta bu yapılardaki kalemislerinin mimari öğelerle beraber dağılım şekilleri ve farklılıkları belirlenmiştir.
Eyüb'de Mihrişah Valide Sultan Külliyesi ve koruma önerileri
Çalışmanın giriş bölümünde konunun amacı, kapsamı ve yöntemi anlatılmıştır. İkinci bölümde Eyüb'ün coğrafi ve sosyal yapısı, tarihsel gelişimi ve fiziksel olarak nasıl biçimlendiği ele alınarak, önemli yapılar tek tek incelenmiştir. Üçüncü bölümde, önce batılılaşma hareketlerinin başlangıç sebepleri araştırılarak, batıya açılışı hazırlayan ilişki ve gelişmelerden mimarinin ne ölçüde ve hangi yönde etkilendiği irdelenmiş ve özellikle 18. yüzyılda dini mimarideki gelişmeler incelenmiştir. Daha sonra, Osmanlıların dünya mimarlık sanatına kazandırdığı külliye mimarisi anlatılmış ve Türk külliyeleri ile Mihrişah Valide Sultan Külliyesi arasında ki farklardan bahsedilmiştir. Yine aynı bölümde külliyenin yapım tarihi, yaptıranı ve genel yerleşim özellikleri incelendikten sonra, külliyeyi oluşturan yapılar önce vaziyet planı ölçeğinde daha sonra tek tek ele alınarak mekansal, yapısal, cephe ve bezeme özellikleri el ele alınmış, yapıların rölöve ve restorasyon projeleri hazırlanmıştır. Dördüncü bölümde, külliyede meydana gelen fonksiyonel ve malzemeye yönelik hasarlar belirlenmiş ve bu hasarları oluşturan nedenler anlatılmıştır. Ayrıca külliyede oluşan hasarlara karşı yapılacak müdahaleler belirlenmiş ve bu amaçla restorasyon projesi hazırlanmıştır. Yine bu bölümde koruma önerileri geliştirilerek, külliyede korunacak veya yeni verilecek işlevler ve bu işlevlerin gerektirdiği donanım belirlenmeye çalışılmıştır.
Bolu ili geleneksel konut mimarisi üzerine bir araştırma
Bolu, Orta Anadolu'yu batı ile birleştiren sıradağlar arasında kurulmuş, adı tarihi kaynaklara ve efsanelere sahne olmuş bir kenttir. Tabii güzellikleri, kültürel öğelerinin yanısıra Türkiye'nin en yoğun trafiğini taşıyan karayolu üzerinde bulunması sebebiyle konumu itibarıyla da önemi büyüktür. Sanayileşme sürecinin başlamasıyla birlikte bir çok kentimizde görüldüğü gibi Bolu ilindeki geleneksel dokuda da önemli tahribatlar olmuştur. Çok büyük bir yerleşim alanına sahip olmamasına rağmen geleneksel mimari yapısıyla Türk kültürü içerisinde jerini almış olan Bolu'da geleneksel mimari eserler oldukça azalmıştır. Özellikle konut mimarisinde tahribatın anıtsal yapılara oranla daha da hızlı olduğu, bu tür örneklerin sayısının fevkalade azalmış olmasından anlaşılmaktadır. Bu tahribatlarda bölgede geçmişte yaşanmış olan şiddetli depremlerin de etkisi büyük olmuştur. Bugün birçok yapıda bu depremlerin meydana getirdiği hasarların izleri mevcuttur. Kültürel mirasımızın en önemli öğelerinden biri olan sivil mimarlığımızın korunması ve gelecek kuşaklara aktarılmasının yanısıra bu geleneksel potansiyelin değerlendirilmesi gerekmektedir. Bu amaçla geleneksel mimari yapıların yoğun olduğu veya en azından süreklilik gösterdiği bölgeler tesbit edilerek hem ticari hem konut alanında geleneksel kültürün sivil mimariye etkileri incelenmiştir. Yapılan analizlerle seçilen bölgelerin mevcut durumları irdelenmiş, fiziki ve sosyal yapıları belirlenmiştir. Bu bölgelerdeki korunması gerekli kültürel değerler tesbit edilerek bunların biçimlenme özellikleri ve öğeleri incelenmiştir. Çalışmalarda zaman zaman tek yapı ölçeğine de inilerek yapıların yaşamını devam ettirebilmesi için sorunların tesbiti ve alınması gereken önlemler belirlenmiştir. Kentteki mimari biçimlenme öğeleri incelenmiş, analizler, araştırma bölgelerinin sınırların aşarak kent merkezi sınırlarına dayanmıştır. Bunun nedeni, geleneksel mimari öğelerin Bolu kent merkezi genelinde, bir bölgede pek fazla yoğunlaşmadan kent merkezi ölçeğinde homojen olarak yayılmasından kaynaklanmaktadır. Bu sebeple bu analizlerle elde edilen değerlerin Bolu kent merkezi geneli için geçerli olduğu söylenebilir. Bu çalışmanın koruma kararları ve yapılanma ilkelerinin belirlenmesinde yönlendirici olacağı düşünülmüştür. Yapılan çalışmalar sonucunda korunması gerekli olan kültürel değerlerin tesbitinin yanısıra bunların gelecek kuşaklara aktarılabilmesi için gereken önlemler ve yeni yapılanmanın koşulları belirlenmiştir. İv
İstanbul tekkeleri mimarisi, eklentileri ve restorasyonu
İslamiyet'in ortaya çıktığı ilk yıllardan itibaren, zikrin de (Allah isminin anılması) yapıldığı bilinmektedir. Hira Mağarası'nda Hz Muhammed ile, Ebu Bekir arasında Allah'ın sessiz olarak zikredilmesi, ilk zikir olarak kabul edilmiştir. Sonraki yıllarda Hicri II. yüzyıldan itibaren ortaya çıkan tarikatlar, daha sonra bunlardan ayrılan kollar, zamanla İslamiyet'in yayıldığı coğrafyaya yayılarak, faaliyetlerini sürdürmüştür. Tarikat Arapça "yol" anlamına gelen "tarik" kelimesinin çoğul şeklidir. Tasavvuf terimi olarak, "Allah'a ulaşmak gayesiyle, özel bir davranış, hareket şekli anlamına gelmektedir. Her tarikatın bir kurucusu, "Pir" i vardır. Bu pirler zamanında veya ölümlerinden sonra, tarikatın ayin, usul ve davranış şekilleri, belli bir düzen içinde gelenekselleşerek, yüzyıllarca devam etmiştir. Türkler'in Anadolu'ya gelip yerleşmeleri ve sonrasında gelişen siyasi olaylar ve özellikle Osmanlı Beyliği'nden imparatorluğa geçiş yılları süresince, tarikatların geniş teşkilatları ile fetihlerde ve Hıristiyan halkın İslamiyeti benimsemesinde büyük rol oynadıkları bilinmektedir. Anadolu'nun ilk tarikatları Bayramilik, Mevlevilik ve Bektaşilik'in engin hoşgörü, kardeşlik, paylaşma, vicdan temizliği, insanlık anlayışları Hıristiyan ve Müslüman halkın yakınlaşıp kaynaşmasına ve sonucunda İslamlaşmasına hizmet etmiştir. İstanbul'un fethine katılan, büyük hizmetlerde bulunan tarikat ehli derviş grupları, şehrin alınmasından sonra, devletin kendilerine tanıdığı imkanlarla, faaliyetlerini kent içinde yerleşik olarak sürdürmüşlerdir. Bir Bizans kilisesi olan Kalenderhane Camii ilk Mevlevi tekkesi olmuştur. İstanbul'un alınmasını takip eden yıllar içinde, binaya olan ihtiyaçla birlikte, özellikle kiliseler hızla camiye dönüştürülmekte ve içlerinde tarikat ayini yapılacak şekilde vakıflar düzenlenmektedir. Fatih ve II. Beyazıt devirlerinde tesis edilen tekkelerin toplam sayısı 20 ye varmıştır. Sonraki yüzyıllarda bu sayı hızla artmış, 20. yüzyılın başında gayriresmi olanlar da hesaba katılırsa 400 e yaklaşmıştır. Tekkelerin bir kısmı, mevcut camiler içinde tesis edilirken, büyük bir kısmı yeni yapılan tekke binalarında tesis edilmişlerdir. Kişilere ait evlerin de tekkeye dönüştürüldüğü görülmüştür. Tekkelerin resmiyet kazanması için "vakfiye" ile kurulmuş olmaları gerekmektedir. Bu şekilde düzenlenmiş yüzlerce vakfiye ve ekleri vardır. Tekkeler, içinde her hafta belli bir günde zikir yapılan, şeyhin ailesiyle oturduğu, derviş ve konukların her türlü ihtiyaçlarının giderilerek iskan edildiği, hergün yemek pişirilen, fakir halkın doyurulduğu, kutsal gün ve gecelerde yapılması gereken ibadet, ayin, yemek vs. nin yapıldığı ve bunların, Osmanlı Türk adet ve geleneklerine uygun bir düzen içinde yerine getirildiği yerlerdir. Tekke mimarisi bu fonksiyon çeşitliliği nedeniyle, bir çok bina ve bölümden meydana gelen geniş bir programa sahiptir. Bu program, büyük külliye haline gelmiş tekkelerde de, tek bir bina içinde her türlü fonksiyonun karşılanacağı şekilde düzenlenmiş küçük boyutlu tekkeler de ihtiyaç ölçüsünde bulunmaktadır. Her tekkenin faaliyet alanının çeşitliliğine göre bu bölümler, binalar ve ilişkileri farklı çözümlerle ortaya çıkmıştır. Osmanlı toplumundaki kadın erkek ayrımının, tarikatlardaki yaşam ölüm anlayışının, tekkelerdeki mimari düzenlemede önemli rol oynadığı görülmektedir. Tekke planları çok çeşitli çözüm zengiliklerini içerirler. Buvıı nedenle tekke mimarisinin temel mekan elemanları olan tevhidhane, türbe ve meşrutahanenin planları ve birbirleriyle olan ilişkileri, malzemenin kullanılışı, stürüktür ve cephe durumları incelenerek, bu çeşitlilik ortaya konulmuştur. Tekkelerin korunamama konusunun geçmişte ve son 70 yıllık dönemdeki sorunu örneklerle incelenmiş, yapılan restorasyonlardaki doğru ve yanlışlar ortaya konularak, korunabilmeleri yönünde yapılması gerekenler tesbit edilmeye çalışılmıştır. Özellikle tekkelerin fonksiyonu gereği yapılmış, ek ve bölümlerinin "muhdes" kabul edilerek kaldırılmasının, tekke mimarisinin, belgesel yönüyle geleceğe aktarılmasında büyük sakınca taşıdığı saptanmıştır.
Cultural heritage building segmentation and classificationusing point cloud data
The documentation and digital accessibility of historical buildings is an important issue. An integrated system that can be used in the restoration processes of cultural structures can be created by evaluating a historical building as a whole, by considering the region and period conditions in which it is located, and by realising an intelligent system that can replace existing manual systems. In this thesis, automatic segmentation of structures using point cloud data belonging to cultural structures in Gaziantep province and mesh model creation studies were carried out from segmented point cloud data. An artificial intelligence-based learning model was used to segment historical buildings and mesh model studies were completed using poisson transformation methods. Using the results obtained, the most comprehensive step of the studies carried out with the aim of developing the HBIM (Heritage Building Information Modelling) system has been completed.
Tarihi yapılarda yapay zeka destekli hasar tespiti için bir model önerisi
Günümüzde teknolojideki ilerlemelerle birlikte birçok alanda yeni ürünler üretilerek yeni yöntemler geliştirilmiştir. Teknolojinin ilerlemesiyle birlikte geliştirilen yapay zeka teknolojisi de günümüzde farklı disiplinlerde çeşitli amaçlarla kullanılmaktadır. Geniş uygulama alanına sahip olan yapay zeka teknolojisinin mimarlık ve mimari restorasyon alanında kullanımı kısıtlıdır. Bu çalışma kültürel mirasımızın önemli bir parçası olan tarihi yapıların restorasyon sürecinde, yapay zeka teknolojilerinin kullanım olanakları ve bu teknolojilerin sağlayacağı katkıları üzerine odaklanmaktadır. Araştırmanın amacı, tarihi yapılardaki bozulmaların daha hızlı ve doğru tespitini yapmak üzere yapay zeka destekli hasar tespit modelinin geliştirilmesidir. Araştırma yapıda meydana gelen hasarların doğru teşhis edilmesini ve buna bağlı olarak alınacak müdahale kararlarının daha doğru alınmasına olanak sağlamaktadır. Araştırmanın kapsamını, Gaziantep tarihi kent merkezinde bulunan geleneksel Gaziantep evleri oluşturmaktadır. Bu yapıların konum, plan, cephe, malzeme ve üst örtü sistemleri ayrıntıda incelenmektedir. Araştırmanın temel materyalleri, bu evlere ait tescil fişleri, eski haritalar, eski fotoğraflar, rölöve çalışmaları ve raporlarından meydana gelmektedir. Bununla birlikte saha araştırmasında elde edilen bulgulara dayandırılmaktadır. Bu materyaller geleneksel Gaziantep evlerinin daha iyi anlaşılması ve korunması için önem taşımaktadır. Araştırmada geleneksel Gaziantep evlerinin mevcut durumları, rölöve çalışmaları ile ayrıntılı bir şekilde tespit edilerek cephelerde görülen bozulma türleri haritalama yöntemi kullanılarak belgelenmiştir. Araştırma sonucunda, oldukça büyük kaynak ve zaman gerektiren geleneksel yöntemlerle oluşturulan bozulma haritalarının, yapay zeka destekli geliştirilen hasar tespit modeli ile daha hızlı ve doğru biçimde yapılabildiği görülmüştür. Geliştirilen model tarihi yapıların cephelerinde görülen bozulma türlerini tespit ederek bozulma haritalarının üretilmesine olanak sağlamaktadır. Anahtar Kelimeler: Gaziantep, Kültürel Süreklilik, Yapay Zeka, Tahribatsız İnceleme, Koruma
Konya ili Hediye Atarcı-Ayşe Tüzün konutunun restorasyon önerisi
Bu tez çalışmasında Konya ili Karatay ilçesinde yer alan sivil mimari örneklerden Hediye Atarcı-Ayşe Tüzün Konutu konu edilmektedir. Çalışmanın amacı, yapının mevcut durumunun, restorasyon olanaklarının incelenerek yapının korunması ve gelecek nesillere iletilebilmesi için uygun restorasyon müdahaleleri ve işlevin araştırılmasıdır. Çalışma kapsamında, Konya ili, konağın yakın çevresi ve bugünkü durumu incelenmekte, karşılaştırmalı çalışma ve tarihi araştırmalar ile konağın özgün durumu araştırılmaktadır. Elde edilen sonuçlar değerlendirilip, kriterler belirlenerek bu kriterlerin uygulamaya geçiş safhasında yeni işlev ile birlikte düşünüldüğü bir restorasyon projesi önerilmektedir.
Yozgat Başçavuş Camisi'nin duvar resimleri ve bezemeleri: Bozulma durumlarının tespiti ve koruma önerileri
Araştırma konusu olarak Yozgat il merkezinde bulunan H.1215 (M.1800-01) tarihinde inşa edilmiş Başçavuş Camisi'nin bezeme programının tanımlanması ve ikonografik çözümlemesi, yapım teknikleri, bozulma durumlarının tespiti ile önleyici ve koruma önerileri ele alınmıştır. Başçavuş Camisi bezemeleri özelinde kültürel mirasın duvar resimli yapılarının bozulmasına neden olan etkenlerin irdelenmesi ve bu etkenlerin ortadan kaldırılması için geleneksel ve yenilikçi modern malzeme ve tekniklerle koruma önerileri oluşturulmuştur. Çalışma kapsamında, yapının geçmiş dönem onarımları ile bu onarımlar sonucunda geçirdiği değişimler belirlenmiştir. Caminin duvar resimleri ile ahşap ve alçı bezemelerinin yapım teknikleri, yerinde yapılan incelemelere ek olarak arkeometrik analizleri doğrultusunda açıklanmış ve kullanılan boyalardan seçilen örneklerin renkleri CIE L*a*b* değerleri ölçülerek tablo halinde aktarılmıştır. Ayrıca iç ve dış etkenlere bağlı olarak sıva katmanları, ahşap, alçı malzeme ve boya tabakasının bozulma durumları araştırılarak bunlara yönelik etkin koruma yöntemleri, önleyici koruma ve bakım stratejileri geliştirilmiştir.
Siverek (Şanlıurfa) Fettahlı evinin koruma sorunsalı bağlamında restorasyon önerisi
Geleneksel yapılar hem tarihi değeri olan hem de bir belge niteliği taşıyan yapılardır. Diğer yandan kentlerin dokusunu oluşturması ve yaşayanlar için aidiyet hissi yaratması önemini arttırmaktadır. Bu yapıların bir kısmı günümüze kadar gelmiştir. Ancak bu yapıların korunması ve restorasyonu ile ilgili gerekli önemin verilmediği söylenebilmektedir. Bu çalışmada, Siverek sivil mimarlık örnekleri kapsamında geleneksel konut mimarisi ele alınmıştır. Tarihi bir kent olan Siverek'te özgün mimari özellikliği taşıyan konutlar yer almaktadır. Söz konusu konutlar zamanın getirdiği bozulmalar ve değişimlerle tehlike altındadır. Bu bağlamda yeterli koruma önlemlerinin alınmaması sebebiyle bu çalışmanın yapılmasına karar verilmiştir. Konusu, Siverek (Şanlıurfa) Fettahlı evinin koruma sorunsalı bağlamında restorasyon önerisi olan bu çalışma altı bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, çalışmanın amacının ve genel bilgilerin yer aldığı giriş bölümü, ikinci bölümde, geleneksel mimari ve geleneksel mimarinin korunması hakkında bilgi verilmektedir. Üçüncü bölümde, Siverek ilçesinin fiziksel, tarihi ve mimari özellikleri anlatılmıştır. Dördüncü bölümde çalışmanın materyal ve metot kısmı yer almaktadır. Beşinci bölümde Fettahlı Evi (199-8) ve 199-3, 199-5, 190-14, 199-16, 192-17 ada parsel numaralı evlerin mimari özellikleriyle ilgili çalışmalar yapılmıştır. Son bölümde ise tez çalışması ile ilgili genel değerlendirmeler yapılmıştır.
Geleneksel yığma yapılarda strüktürel sorunlar ve çözüm yolları
Tarihi yapılar kültürel mirasımızın önemli bir parçasıdırlar ve bulundukları yerin ve geçmişin sosyolojik, ekonomik, kültürel ve politik öğelerini bünyesinde barındırır. Günümüz ile geçmiş arasında çok önemli bir bağ oluşturan tarihi yapıların korunması ve gelecek nesillere aktarılması çok önemlidir.Ülkemizdeki ve dünyadaki tarihi yapılar gerektiği gibi korunamamaktadır. Depremler, doğal afetler, olumsuz çevre koşulları ve fiziksel-kimyasal bozulmalar ve insanoğlundan kaynaklı nedenler bu yapıların bozulma sürecini hızlandırmaktadır.Bu çalışmanın amacı, strüktürel sistemi zarar görmüş tarihi yapıların korunması ve gelecek nesillere aktarılabilmesi için uygulanacak olan onarım ve güçlendirme yöntemlerinin araştırılması ve bu konuda çalışan uzmanlara yardımcı olunmasıdır.Bu çalışma kapsamında,?Tarihi yapılarda görülen hasar çeşitleri ve nedenleri,?Günümüzde uygulanan hasar tespit yöntemleri,?Tarihi yapılarda uygulanan onarım ve güçlendirme yöntemleri örnekleriyle birlikte incelenmiştir.Çalışmanın sonuç bölümünde ise, bu inceleme ve araştırmalar neticesinde eski eser bir yapıya müdahale etmeden önce ve müdahale aşamasında yapılması gereken ve dikkat edilmesi gereken hususlar özetlenmiştir.Anahtar Kelimeler : Tarihi yapılar, güçlendirme, strüktürel sorunlar