Semiotic analysis
81 theses under this subject heading
Afişlerde kültürel özelliklerin incelenmesi; Antalya Altın Portakal ile Cannes Film Festivali afişlerinin göstergebilimsel karşılaştırmalı çözümlemeleri ve kurumsal afiş uygulamaları
Toplumların kültürel özellikleri, kuşkusuz birbirinden farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar hem etnik, yerel veya ulusal kültürün hem de tarihsel koşulların evrilmesiyle yapısal ve içeriksel anlamda değişimi koşullamaktadır. Görsel kültür ise bütün bu koşulların bileşiminden oluşan kolektif bilincin ortak paydası olarak düşünülebilir. İnsanlar arası iletişim, günümüz teknolojik ve bilimsel gelişmelerine paralel olarak küresel ölçekte hızla değişim ve dönüşümlere sahne olmaktadır. Tasarımcı ise iletmek istediği mesaj için seçtiği görsel göstergeleri kullanarak, içeriklerine uygun olarak biçim, renk ve tipografi yoluyla tasarımlarını oluşturmaya çalışır. Çalışmalarında ortaya çıkan her sorunsalda her defasında o problemin çözümüne ilişkin farklı olanakları göz önüne alarak çözümler üretir. Enformasyon çağında bu dönüşümler gelişmiş toplumlardan gelişmekte olan toplumlara doğru hareket ederek o topluma ait kültürün taşıyıcısı haline gelmektedirler. John Fiske'ye göre: "Kültür bir anlam yaratma sürecidir ve yalnızca dışsal doğayı ya da gerçekliği değil, onun bir parçası olan toplumsal sistemi ve bu sistem içindeki insanların toplumsal kimliklerini ve gündelik etkinliklerini de anlamlandırır." (Fiske, 1996, s. 158). Bu bağlamda, tez kapsamında Antalya Altın Portakal ile Cannes Film Festivali afişlerinin karşılaştırmalı olarak göstergebilimsel incelemesi ve çözümlenmesi yapılacak, kültürel göstergeler açısından değerlendirilecek ve belirlenen bir sanat/kültür kurumu için kurumsal afiş uygulamaları gerçekleştirilecektir.
Lüks markaların dergi reklamları: Louis Vuitton ve Vakko reklamları üzerine bir inceleme
İnsanlar var olduğu günden itibaren etrafındaki imge ve iletilerle birlikte yaşamaktadır. Reklam kavramının ortaya çıkışıyla birlikte her birey birer tüketici ve marka müşterisi haline gelmiştir. Bunun farkındalığı ile markalar tüketicilere karşı bir arzu nesnesi olarak gözükmek istemekte ve bir ihtiyaç gibi algılanmak için sürekli bir rekabet halinde tüketicilerin zihinlerine yerleşmeye çalışmaktadırlar. Bu amacı gerçekleştirmek için de, mal ve hizmetlerini hedef kitlelerine tanıtımın en önemli unsuru olan reklamdan yararlanmaktadırlar. Reklamda mesaj yaratılırken asıl olgu tüketicinin ilgisini çekmesi, akılda kalması ve tüketim davranışına dönüşmesidir. Günümüzde reklamlar incelendiğinde, tüketici zihnine gönderilen iletiler bireyin tüketim davranışına yönelmesinde büyük rol oynamaktadır. Bu reklamlarda kullanılan renkler, yazı karakterleri, mankenler ve mankenlerin karakter analizleri, fotoğraf açıları, kıyafetler, aksesuarlar, arka fon ve manzara gibi ögelerin nasıl ve hangi duyguları çağrıştırma amaçlı kullanıldıklarını tüketici zihninde yaratılmak istenen mesajı etkilemektedir. Böylece tüketicilerin yaşam biçimleri etkilenmekte ve yapılanmaktadır. Bu çalışmada dünyada ve Türkiye'de araştırmalar sonucu kabul edilmiş iki lüks marka olan Louis Vuitton ve Vakko markalarının ortak olarak reklam verdikleri, tirajı yüksek olan, aynı hedef kitleye hitap eden ve yurtdışında da satışı olan Vogue ve Elle dergilerinde yayınlanan reklamlarının göstergebilimsel analizi yapılmıştır. Uluslararası ve Ulusal aynı kategoride iki farklı markanın reklam konumlandırması ve reklam iletenlerinin incelenmesi odak noktadır. İki markanın da sezon ve ürün çıkışına yönelik Ocak-Şubat ve Temmuz-Ağustos aylarında reklam vermemesi nedeniyle araştırma kapsamı 2015 Eylül, Ekim, Kasım ve Aralık; 2016 Mart, Nisan, Mayıs ve Haziran aylarını kapsamaktadır. 1 yıllık sezonda verdikleri tüm reklamlar göstergebilimsel analiz ile yorumlanmıştır. Yapılan çözümlemeler göstergebilim kuramcısı olan Roland Barthes'ın 'Anlamlandırma Kuramı'na dayandırılarak gösteren, gösterilen, düz anlam ve yan anlam başlıkları üzerine dayandırılmıştır. Anahtar Kelimeler: Göstergebilim, Gösteren, Gösterilen, Düz Anlam, Yan Anlam,Reklam Çözümleme, Reklam İletisi, Lüks Marka Reklamı, Dergi Reklamı, Louis Vuitton, Vakko.
Tüketim kültürü ve popüler kültür bağlamında anneler günü reklamlarının incelenmesi
Küreselleşen dünyada giderek etkisini gösteren, popüler kültür ve tüketim kültürü hedef kitlenin ihtiyacı olsun olmasın duygularına seslenerek onları meta haline getirmeyi hedefleyen bir sistemdir. Bu sistem içerisinde reklamlarında önemli bir etkisi bulunmaktadır. Popüler kültür, kitle kültürü içinde büyümüş bir kavramdır. Bu kavram tüketicinin ihtiyacının olup olmamasına değil bir ürünün popüler olup olmadığı ile ilgilenir. Tüketim kültürü ise popüler kültürün pazarladığı ve metaya dönüştürdüğü duygular üzerinde durur. Bu tez çalışmasının birinci bölümünde problemin tespiti, araştırmanın amacı ve önemi, örneklem seçimi ve analiz yer almaktadır. İkinci bölümünde tüketim kültürü ve popüler kültüre ilişkin olarak yapılan literatür çalışması yer almaktadır. Üçüncü bölümde reklam ve göstergebilime ilişkin kavramsal çerçeve çizilmiş ve yapılan çalışmalardan söz edilmiştir. Tezin dördüncü bölümünde son 2 yılda yayınlanan 4 markanın anneler günü reklamlarının göstergebilimsel açıdan çözümlenmesi yer almaktadır. Göstergebilimsel çözümleme için Roland Barthes'ın yönteminden yararlanılmıştır. Tezin son bölümünde ise tez çalışması ile ilgili sonuçlara yer verilmiştir.
Reklamda masal dilinin kullanımı ve kadın temsili
Fantastik anlatım; edebiyatta bir tür olarak yerini alırken; sinema, televizyon ve reklam filmlerinde kullanılmaktadır. Fantastik anlatı türünün edebiyatta ve sinemada popüler bir beğeniye dönüşmesi ile birlikte reklamlarda bu anlatım türünün kullanılmasını beraberinde getirmiştir. Reklam filmlerinde reklamcılar masal dilini kullanmaya onlara gerçek dünya ile büyülü dünyanın bir arada anlatıldığı hikâyelerin konu olduğu reklam filmleri hazırlamaktadır. Reklam filmleri de bir sinema filmi formatında bir olay ile başlar hedef kitlenin çözebileceği bir problem ile gelişir son bölümde de ürünün veya hizmetin sunduğu vaat aktarılır. Reklamda fantastik anlatım türünün kullanılması bir nedeni izleyicide merak duygusu uyandırması, reklamlara olan ilgiyi arttırmaktadır. Bu tez çalışmasının temel amacı; eleştirel kültür kuramları ışığında halk kültürüne ait olan masalların televizyon reklamlarında neden ve niçin kullanıldığını açıklamaya çalışmaktır. Bir diğer amaç ise markaların televizyon reklamlarında "masal kullanımını" göstergebilimsel açıdan incelemek, kadına biçilen rollerin masallardan modern zamana nasıl uyarlandığını irdelemektir.
"Coca-cola" ve "Pepsi" ramazan adlı reklam filmlerinin göstergebilimsel çözümlemesi
Dünya üzerindeki birçok firmanın uygulamış olduğu çeşitli satış stratejileri ve yöntemleri bulunmaktadır. Bunlar firmaların satış stratejilerine göre nerelerde, nasıl pazarlama yapacakları, konumlandırmaları ile ilgilidir. Çalışma Dünya çapında iş yapan iki firma, Coca-Cola Company ve PepsiCo'nun bulunduğu ülkenin yerel ve kültürel, küresel kodlarını kullanmasına yönelik yaptığı ve uyguladığı reklam stratejilerini konu edinmiştir. Bu çalışmada "Coca-Cola Ramazan 2013" reklam filmi ve "Pepsi Cola Ramazan 2013" reklam filmleri Göstergebilimsel açıdan ele alınmaya çalışılacaktır. Çalışmanın bölümlerinde göstergebilim ve önemli göstergebilimciler hakkında kısaca bilgi verilecektir. Reklam filmlerinde kültürel öğelerin bulunduğu sahneler mekânsal bağlamda karelere ayrılarak incelenmiştir. Çalışmada tekrarlanan kareler aynı mesajları içerdiği için çıkartılmıştır. Bu incelemede, Paris Göstergebilim Okulu'ndan, Fransız dilbilimci ve göstergebilimci Algirdas Julien Greimas'ın Göstergebilimsel yaklaşımı ele alınarak kareler yüzeyden derine doğru ayrıştırılmış, her bir Karede, söylemsel – anlatısal, mantıksal, anlamsal düzeyler birleştirilip bağlantılar kurularak Göstergebilimsel çözümlemeye gidilmiştir. Betimleyici anlatım ile tasarlanan tez çalışması, hareketsiz olan nesnelerin nasıl hareketlilik kazanacağı konusunda tasvir etme ve konuyu anlaşılır hale getirebilmeyi amaçlamış ve reklam filminde kullanılan dini ve kültürel unsurlar açıklanmaya çalışılmıştır. Anahtar kelimeler: Coca-Cola, Pepsi, Göstergebilim, Gremias, Ramazan, Reklam filmleri,
Eşitlik temalı reklam tasarımlarının dijital yerliler üzerinden göstergebilimsel analizi
Dijitalleşme 21. yüzyılın en ayırıcı özelliklerinden biri olma konumuna yükseldiği günümüzde zaman hızla akıp gitmekte ve her şey hızla hareket ederek değişmektedir. Şüphesiz değişimin özündeki bu dramatik hızın karşısında insanlık da sabit kalmamakta, yaşanan değişime ayak uydurmaya çalışmaktadır. Şimdiden geleceğin nasıl olacağını tahmin etmek zor olsa da bilinen, önümüzdeki birkaç yıl içinde insanlığın hiç yaşanmamış boyutlarda daha farklı değişimlere maruz kalacağı gerçeğidir. Yaşanan yenilikler ve teknolojiye uyum gösterme eğilimi insanlığın yaşam biçimlerinde etkileşimin ve dolayısıyla insanlar arası birleştiriciliğin etkinliğini arttırmaya her geçen gün devam etmektedir. Nitekim, insanlık tarihin ilk dönemlerinden beri teknolojik dönüşümlere bağlı yıkımlar yaşamıştır. Bunun sonucunda oluşan dönemler arası kırılmalar bireylerden başlayarak toplumların işleyiş biçimlerine kadar hayatın pek çok alanında kökten bir değişime neden olmuştur. Herbert Marshall McLuhan'ın da (1911- 1980) bahsettiği gibi, bireylerin dünyayı algılamalarında ve onu kendi değerlerine göre anlamlandırmalarında iletişim teknolojileri yadsınamaz bir güce ve etkiye sahip olduğu gerçeğidir. Zira, teknolojinin etkilediği kitle iletişim araçları aynı ölçekte insanlığı inanılması güç bir şekilde biçimlendirmektedir. Tarım toplumundan robotik topluma kadar geçen süreç ve bu süreç içinde yaşanan değişim ve dönüşümler bireyden bağımsız gerçekleşmemiş aksine, bireyi dijital kültürle buluşturmuştur. Bu sayede, insanın dünyayı algılamasından, düşünme yetilerini kullanmasına kadar doğrudan değişimler meydana getirmiştir. Şüphesiz, her neslin kendi dünya görüşü, kültürel alışkanlıkları, yaşam desenleri, inanışları, tutumları, ilgilenimleri ve davranış şekilleri birbirinden farklılıklar içermektedir. Nesil üzerine araştırma yapan bilimsel tüm çalışmalar nesiller arasındaki farklılıkları oluşturan nedenleri ortaya koyarken sadece bireyleri dünyaya geldiği zaman aralığında değil, aynı zamanda yaşadığı sosyolojik, kültürel, teknolojik gelişmelerle birlikte ele almakta dahası, göç, savaş, hastalık, coğrafi konum gibi pek çok değişkenle birlikte değerlendirmektedir. Nesil gruplandırmalarında genel olarak kabul edilen 15-20 yıllık periyotlar kullanan araştırmacılar bu döngüyü bahsedilen değişkenliklerle birlikte ele almakta böylece, nesiller arasındaki farklılıkları ortaya çıkartmakta ve neslin yaşadığı dönemi temsil edecek şekilde isimlendirmektedir. Günümüzde fenomen bir nesil haline gelen Dijital Yerliler (Z Nesli), dijital dönüşümün büyük bir hızla devam ettiği dönemde dijital dünyaya doğanların neslidir. Yeni çağın gençleri günümüzde pek çok araştırmaya konu olmakta, şirketler, uzmanlar ve araştırmacılar dahil dört bir yandan nesli anlamanın yollarını aramaktadır. Nesli kendinden öncekilerle en keskin şekilde ayıran çizgi 1990'lı yıllarla başlayıp günümüze doğru müthiş bir ivme kazanan teknolojik değişimlerdir. Teknolojinin göbeğine doğan bu nesil aslında yaşanılan dönemin de ta kendisidir. Dijitalleşmenin hemen hemen her alandaki etkinliği günümüzde farklı toplumsal değerler, değişen dünya görüşleri gibi birbirinden bağımlı ya da bağımsız pek çok olgunun ortaya çıkmasını sağladığı görülmektedir. Bunun yanı sıra, hızla küreselleşen dünyada mesafelerin kısalması insanlık adına pek çok olumlu durumu beraberinde getirirken aynı zamanda, bu etkileşimli iletişimin artması ile ortaya çıkan küresel yakınlaşma mekân kavramının anlamını yitirmesine neden olmuştur. Böylece, dünyanın herhangi bir yerinde vuku bulan bir durum veya gelişme, küresel bazda tüm dünyayı dolayısıyla, bireyi doğrudan etkiler hale gelmiştir. Ortaya çıkan etkilerin büyük ya da küçük ölçekte olması toplumdan topluma farklılık gösterdiği gibi, o dönem insanın tutum ve davranışlarına göre de şekillenmektedir. Günümüzde insanı ilgilendiren her türden soruna karşı farkındalık yaratmak, sorunu ortadan kaldırmak ya da zararlarını en aza düşürmek maksadıyla pek çok markanın kurumsal sosyal sorumluluk kampanyaları ile seslerini duyurmaya çalıştıkları görülür. Şüphesiz, markaların kullandığı en etkin iletişim yöntemlerinden biri reklamlardır. Reklamların toplumsal bir farkındalık yaratması içinse, doğru stratejiyle sesleneceği kitlenin özelliklerini en küçük ayrıntıya kadar analiz etmesi, çağın gerekliliklerine uygun iletişim araçları kullanması gerekmektedir. Bu bağlamda ele alınan çalışmada, Dijital Yerliler olarak bilinen neslin sosyal fayda içerikli reklam tasarımlarında verilen mesajlara yönelik sergilediği duygusal ve bilişsel ilgilenimleri (katılımları) ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Nitekim günümüzde dünya nüfusunun büyük bir bölümünü temsil eden, tarihteki en çeşitli nesil olarak belirtilen Dijital Yerlileri sosyal sorunlar bağlamında harekete geçirmek maksadıyla markalar tarafından hazırlanan kampanyaları ele alarak inceleyen çalışma, neslin sosyal fayda içerikli reklam tasarımlarına yönelik ilgilenimlerini ortaya çıkartmak için çevrim içi anket tekniği ile bulgular elde etmeyi amaçlanmıştır. Anket çalışması yapılmadan önce araştırmanın kuramsal alt yapısının oluşturulması için çalışmada kullanılmak üzere geniş bir literatür taraması gerçekleştirilmiştir. Bu bağlamda çalışmada, öncelikle endüstriyel devrimler, eşitlik ve küreselleşme konuları ele alınmış, markaların geliştirdiği sosyal sorumluluk esaslı kampanyalara, hibrit reklam tasarımlarına, dijital kültür ve sonucunda yaşanan değişimlere yer verilmiştir. Daha sonra araştırmacı tarafından seçilen geleneksel ve/veya yeni medyada aracılığıyla yayımlanan ve kurumlar tarafından hayata geçirilen eşitlik temalı Amerika ve Türkiye merkezli iki reklam filmi ele alınmıştır. Araştırmacı ilgili reklam tasarımlarında yer alan anlatısal ve tematik içeriği anket çalışmasında cevap anahtarı oluşturması için göstergebilim ve dilbilimsel bir yaklaşımla çözümlemiş, elde edilen tüm bulgulara çalışmada bir bölüm olarak yer vermiştir. Anket formu oluşturulmadan önce, araştırmacı tarafından nesil kavramı ve teorileri ile çalışmanın öznesi Dijital Yerliler üzerine kapsamlı literatür taraması yapılmıştır. Çalışmada ayrıca sosyal fayda reklam tasarımları konusunda görüşlerine danışılmak üzere iki, nesil üzerine görüşlerine danışılmak üzere iki olmak üzere toplamda dört kişi ile derinlemesine mülakat yapılmış, görüşmelerden elde edilen bilgilere çalışma içinde ayrıca yer verilmiştir. Uzman bir ekip desteği ile oluşturulan anket formu yaşanan Yeni Tip Korona Virüs Pandemisi (Covid-19) dönemine denk gelmesi nedeniyle çevrim içi olarak gerçekleştirilmiştir. Anket çalışmasında hata ve anlaşılmaz ifadelerin kontrolü için Mayıs 2020'de 10 pilot görüşme (ön çalışma) gerçekleştirilmiş olup, herhangi bir soruna rastlanmadığı için 15.05.2020 tarihinde araştırmacı tarafından verilen nihai onay ile saha hazırlığına başlanmıştır. Anket çalışması örneklem özelliklerine uygun 384 kişi üzerinde 18.05.2020 – 29.05.2020 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Anket kapsamında görüşmeler CAWI (bilgisayar destekli çevrimiçi görüşme), metodolojisi kullanılarak uygulanmıştır. Araştırmanın evrenini İstanbul'daki üniversitelerde okuyan 1997-2012 yılları arasında dünyaya gelen Dijital Yerli gruba mensup, 384 üniversite öğrencisinden oluşturmuş olup, bu gruptaki öğrenciler; İletişim, Görsel Tasarım, Grafik Tasarım gibi alanlar haricindeki bölümlerde okuyan kimselerden oluşturulmuştur. Katılımcıların düşünce, tutum ve eğilimlerine yönelik standardize edilmiş ve yapılandırılmış bir şekilde hazırlanan anket formunda konunun kapsamlı bir dizi içeriğe sahip olmasından kaynaklı olarak form çoktan seçmeli, 5'li likert tipi, açık ve kapalı uçlu olmak üzere her iki reklam tasarımı için 18 toplamda ise, 25 sorudan oluşturulmuştur. Anket formunda ayrıca, katılımcıların kriterlerinin belirlenmesi açısından çoktan seçmeli, kapalı ve açık uçlu soru tiplerini barındıran demografik sorulara da yer verilmiştir. Araştırmada Dijital Yerlilerin medya takip alışkanlıkları, sosyal sorunlara yönelik tutumları, teknoloji kullanım düzeyleri, alışveriş modelleri, okuma alışkanlıkları gibi bireylerin eğilim ve yönelimlerini test eden birçok soruya yer verilmiştir. Kadın-erkek eşit ve tesadüfi olarak seçilmiş üniversite öğrencileri üzerinde, toplamda 384 anket uygulaması gerçekleştirilmiştir. Anket sonuçları SPSS programı aracılığıyla analizi yapıldıktan sonra, frekans ve yüzdesel dağılım grafikleri Microsoft Excel olarak işlenmiştir. Bu veriler, analiz edilerek, yorumlanmıştır. Çalışmada ayrıca araştırmacı tarafından tasarlanan ve artırılmış gerçeklik (Agumented Reality- AR) teknolojisi kullanılarak oluşturulan eşitlik temalı afiş tasarımlarına yer verilmiştir. Afişlerin artırılmış gerçeklik teknolojisi kullanılarak tasarlanmasının nedeni, çalışma bulgularına göre literatür ve diğer araştırmaların da desteklediği; Dijital Yerlilerin hareketli görüntülere karşı daha duyarlı olduğu gerçeğidir. Ayrıca, etkileşim yaratan bu tür uygulamaların grafik tasarım açısından geliştirilecek içeriklerde Dijital Yerlilerin etkinliklerinin daha görünür kılındığı düşünülmektedir. Araştırmada çok çeşitli verilere ulaşılmış olup, bu verilerden elde edilen bulguların reklam, pazarlama, eğitim, iletişim, grafik tasarım, yeni medya, halkla ilişkiler başka olmak üzere pek çok alan için yararlı bir kaynak olacağı düşünülmektedir. Anahtar Kelimeler: Dijital Yerliler, Z Nesli, Grafik Tasarım, İletişim, İlgilenim, Katılım, Dijital Kültür, Eşitlik, Kurumsal Sosyal Sorumluluk, Sosyal Fayda, Artırılmış Gerçeklik, Sanal Gerçeklik, Teknolojik Dönüşüm, Dijitalleşme, Endüstri Devrimleri, Göstergebilim, Dilbilim
1950'den günümüze basın reklamlarında kadın imgesinin göstergebilim açısından incelenmesi
Bu araştırmanın amacı; Türkiye'de 1950'li yıllardan günümüze, kadınların yer aldığı basın reklamlarına derinlemesine bir bakış açısı getirebilmek ve bunu göstergebilim inceleme yöntemlerinin ışığı altında yapmaya çalışmaktır. İncelemeye başlarken kadının toplumsal açıdan rol ve konumlarının kısa tarihine ve değişim sürecine göz atılarak, göstergebilimin inceleme yöntemlerine değinilecektir. Daha sonra, bilimsel bir inceleme yöntemi olan göstergebilim daha detaylı olarak ele alınarak çözümleme yöntemleri üzerinde durulmuştur. Göstergebilimsel çözümleme yönteminde, incelenecek şey (reklam, afiş, fotoğraf vb. görsel ürünler) ve onu etkileyen unsurlar (dönemsel değişkenler) hakkında ne kadar çok bilgi sahibi olunursa, yorumlama ve anlamlandırma o kadar doğru ve gerçekçi bir sonuç verir. Bu nedenle, kadın reklamları, tarihsel süreç içinde dönemin toplumsal, kültürel, ekonomik ve siyasi dinamikleri çerçevesinde değerlendirilmiştir. 1950'den Günümüze Basın Reklamlarında Kadın İmgelerinin göstergebilim üzerinden ele alınarak örnekler üzerinden ayrıntılı olarak incelendiği bu çalışma, araştırmacılara, akademisyenlere ve bu konuda bilgi sahibi olmak isteyenlere kaynak olma amacı taşımaktadır.
Tasarımda görsel metafor ve metonimi: Yossi Lemel afişlerinin göstergebilimsel analizi
Göstergebilim, bir diğer adıyla semiyotik, göstergeleri inceleyen, anlamlandıran ve kendi içinde sınıflandıran bir bilim dalıdır. Göstergebilim, işaretlerin sembollerin, dilin, görsellerin, seslerin ve anlam oluşturacak diğer öğelerin anlam ve iletişim süreçlerini inceler. Göstergebilim, incelediği işaret ve görsellerin nasıl anlamlandırıldığını ve iletişimde nasıl işlev gördüğünü araştırır. Göstergebilim alt başlıklarında göstergeleri anlamlandırma ve anlamlandırma biçimleri sayesinde ne tür göstergeler olduğuna, nasıl kullanıldıklarına dair bilgiler verir. Anlamlandırmada iki tür düzey vardır. Bunlar, düz anlam ve yan anlamlardır. Düz anlam. bir kelimenin veya ifadenin temel, belli başlı anlamını ifade eder. Bu anlam, sözlük anlamı veya yaygın olarak kabul görülen anlamdır. Yan anlam ise, bir kelimenin veya ifadenin, düz anlamının ötesinde anlamları veya çağrışımları ifade eden ek bir anlam katmasıdır. Yan anlam, kelimenin veya ifadenin kullanıldığı bağlam, kültürel veya tarihsel referanslar, dil oyunları veya imgeler gibi faktörlere bağlı olarak ortaya çıkabilir. Yan anlam, mecazi ve sembolik ifadedir. Göstergebilim, incelediği kavramları sosyal, kültürel ve tarihsel bağlamlar içinde nasıl anlam kazanarak değiştiğini de sorgulamaktadır. Bunun sonucunda da göstergebilim sembolik iletişim süreçlerini inceleyerek dilbilim, iletişim, kültür çalışmaları, medya araştırmaları ve görsel iletişim gibi disiplinlerle ilişkili olduğunu kanıtlamıştır. Göstergebilim kavramları olan görsel metafor ve metonimi görsel iletişimde önemli bir rol oynar. Görsel metafor, bir nesnenin veya kavramın başka bir nesne veya kavramla ilişkilendirilmesini ifade etmektedir. Metonimi ise, bir nesnenin veya kavramın başka bir nesne veya kavramla ilişkilendirilmesini ifade eden bir retorik figürdür. Bu tez, görsel iletişimde önemli bir yere sahip olan göstergebilimi detaylı bir şekilde açıklayarak, görsel metafor ve metonimi hakkında bilgi vermektedir. Görsel metafor ve metonimilerin göstergebilimsel anlamını ve etkisini ortaya çıkarmayı hedeflemiştir. Daha sonra İsrailli Grafik Tasarımcı Yossi Lemel'in afişleri göstergebilimsel açıdan analiz edilmiştir. Yossi Lemel'in afişlerindeki görsel metafor örnekleri görsel ve dilsel göstergeler tablosuyla analiz edilmiştir. Afişler, betimsel, yöntembilimsel ve bilimkuramsal düzey olmak üzere üç kesitte incelenip, biçimsel ve içeriksel olarak metin okumaları yapılmıştır. Yapılan analizler sonucunda, Lemel'in tasarımlarında sosyal, politik olaylara karşı göstermiş olduğu sert ve mizahi tutumu olduğunu söylemek mümkündür.
Auteur yönetmen sineması bağlamında Wes Anderson film afişlerinin göstergebilimsel analizi
Bu tez, çağdaş auteur yönetmenlerden biri olan Wes Anderson'ın film afişlerini, göstergebilimsel bir perspektifle incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma, Anderson'ın afişlerinde kullanılan görsel unsurların onun auteur kimliğiyle nasıl bir ilişki kurduğunu ortaya koymayı hedeflemektedir. Bu bağlamda, afişlerin yönetmenin sanatsal imzasını taşıyan bağımsız görsel metinler olarak değerlendirilmesi önerilmektedir. Araştırma, nitel araştırma deseni içerisinde, Charles Sanders Peirce'ın göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılarak tasarlanmıştır.Analiz, Wes Anderson'ın 1996–2025 yılları arasında yayınlanmış 13 filminin orijinal afişlerine uygulanmıştır. Her afiş, denotatif, konotatif ve mitik/ideolojik anlam katmanları açısından çözümlenmiş; ayrıca estetik ve tematik düzeylerde yönetmenin auteur kimliğiyle bağlantısı incelenmiştir. Bu çalışma, Wes Anderson'ın film afişlerinin, onun auteur kimliğinin görsel bir uzantısı olduğunu ortaya koymuştur. Afişler, yalnızca ticari tanıtım materyalleri olarak değil, yönetmenin estetik ve anlatısal dünyasını yansıtan, bağımsız anlam katmanlarına sahip görsel metinler olarak değerlendirilmelidir. Tez, sinema çalışmalarına, görsel iletişim ve grafik tasarım alanlarına disiplinlerarası bir katkı sunmakta; auteur yönetmenlerin marka kimliği inşasında görsel materyallerin rolünü vurgulamaktadır.
2010-2020 yılları arasında Türk korku sinemasındaki film afişlerinin göstergebilimsel yöntem ile çözümlenmesi ve değerlendirilmesi
Yedinci sanat dalı olan sinema, diğer sanat dallarından faydalanarak ilerleyişini sürdürmektedir. Bir sinema filminin hedef kitle ile ilk buluştuğu nokta ise afiş olmaktadır. Bu çalışmada Roland Barthes'ın göstergebilimsel çözümleme yöntemi kullanılarak, film afişlerinin çözümlemesi yapılmıştır. Örneklem olarak 2010-2020 yılları arasında Türkiye'de gösterime giren yerli korku filmleri seçilmiş ve IMDB puanı yüksek olan filmler saptanarak bunların incelenmesine karar verilmiştir. Çalışmanın amacı, hedef kitlenin bahsi geçen filmlerle ilk buluştuğu nokta olan afişlerin benzerlik ve farklılıklarından yola çıkılarak, göstergebilimsel çözümleme ile incelenerek afişlerin izleyiciler üzerindeki kültürel etkileşimleri saptamaktır.
Post apokaliptik dünyanın tasviri: Mad Max Fury Road filminin göstergebilimsel analizi
Günümüz dünyasının karmaşık iletişim yapısı ve işaretler üzerinden kurulan anlam dünyası göz önüne alındığında, filmlerin de bu işaretler sistemi içerisinde önemli bir yer tuttuğu görülmektedir. Her bir görsel ve işitsel öğenin potansiyel anlam taşıdığı bu yapıda, göstergebilimsel analizler, filmlerin derinlemesine anlaşılmasına olanak sağlamaktadır. Bu bağlamda; Post-apokaliptik bir dünya tasviri sunan "Mad Max: Fury Road" filmi, kendi içindeki tutarlı dünya kuruluşuyla dikkat çekmektedir. Bu tez; filmin içerisinde yer alan göstergeleri göstergebilimsel yöntemle analiz ederek açıklamayı amaçlamaktadır. Tez, filmdeki göstergeleri Roland Barthes'ın göstergebilimsel analiz yöntemiyle yan anlamlarıyla birlikte açıklamayı hedeflemektedir. Filmde insanın tanrısallaşması, mitlerin yıkılışı, insanın insanlığı, kadının kıyamet sonrası toplumda ki yeri ve direnişi, hayatta kalma içgüdüsü, din ve inancın toplum kurmada ki işlevi gibi anlatımların göstergeleri göstergebilimsel analiz yöntemiyle gösteren ve gösterilen başlıklarında açıklanacaktır. Film diğer birçok post apokaliptik ve distopya filmin aksine gerçeküstü bir yaklaşım sergilemekten kaçınarak gerçekçi bir yaklaşımla; günümüz dünyasının işleyişinin ve sorunlarının aynı şekilde devam ettiğini sadece özne/nesne'lerin değiştiğini vurgulamaktadır. Göstergebilimsel analiz yöntemin tercih edilmesinin nedeni dışardan bir izleyici olarak bakıldığında basit bir aksiyon filmi gibi gözüken bu yapıtın aslında birçok göstergenin gösterilen yönü ile öne çıkması ve sinematografik açıdan zengin olması nedeniyle anlam ve anlatı katmanlarından oluştuğunu en iyi şekilde açıklayabilecek yöntem olmasıdır.
Türkiye, Finlandiya ve Kanada'da matematik ders kitaplarındaki bazı ortak konuların göstergebilimsel analizi
Matematik eğitim ve öğretiminde görselliğe ve görsel argümanlara eğilim son yıllarda ciddi oranda artmıştır. Matematikteki soyut kavramların öğretilmesinde ve öğrenilmesinde görsel materyaller çok fazla kullanılmaktadır. Matematiksel kavramlar idealdir, genel bir yapıları vardır ve kavramları temsil etmek ve onlarla etkileşimde bulunmak için göstergeleri bir araç olarak kullanmak zorunludur. Bu anlamda geliştirilen göstergeler kendileri matematiksel nesneler değildir ama herhangi bir şekilde onların yerini tutarlar. Bu nedenle matematiksel kavram yapılarını oluştururken göstergebilimin kazandırdığı gösterge kavramını bilinçli ve bilimsel yöntem farkındalığı ile öğrencilere aktarmanın çok önemli bir başarıyı ortaya koyacağı düşünülmektedir. Bu çalışmada, Türkiye, Finlandiya ve Kanada'da okutulan birer tane seçilmiş ortaöğretim (lise) matematik ders kitabının Doğal Sayılar, Tam Sayılar, Ondalık Sayılar, Rasyonel Sayılar, Üslü Sayılar, Köklü Sayılar ve Fonksiyon konularının göstergebilim açısından analizinin yapılması amaçlanmıştır. Araştırmada bahsi geçen ülkelerdeki matematik ders kitaplarında bulunan göstergelerin (fotoğraf, resim, şekil, vb.) konuların öğretilmesinde, öğrenilmesinde ve kavramsal bir yapı oluşturmasındaki etkisini ortaya koymak amaçlanmıştır. Bu çalışmada, karma yöntem seçilmiştir. Karma yöntemde, döküman inceleme modeli ve anket tekniği kullanılmıştır. Konularının anlatımında görselliğin nasıl verildiği, kavramların hangi işaret, sembol ve görsellerle ortaya konulduğu, Charles Sanders Peirce'in geliştirdiği göstergebilim (semiotics) üçgen modeli ile incelenmiştir. Anket uygulamasında, matematik ders kitaplarında yukarıda bahsi geçen konuların öğretilmesinde, öğrenilmesinde ve kavramsal bir yapı oluşturmasında sunulan göstergelerin faydalı olup olmayacağı öğretmen görüşü alınarak belirlenmeye çalışılmıştır. Araştırmanın sonuçlarına göre, Peirce' in gösterge türü sınıflandırmasına ait olan göstergelerin (görüntüsel, belirtisel ve sembolik) diğerlerine göre anlamlandırma sürecinde daha etkili olduğu görülmüştür. Kavramsal yapı oluşturma sürecinde en etkili gösterge türünün ise görüntüsel gösterge olduğu saptanmıştır.
Viral pazarlamada görsel tasarım unsurlarının kullanımı: Viral reklam videoları üzerine görsel analiz
Son yıllarda yaşanan bilgi iletişim teknolojilerindeki gelişmeler, iletişim disiplini açısından değerlendirildiğinde internet üzerinden geliştirilen yeni mecralar ve her geçen gün artan kullanıcı sayısının, markalar için yeni müşteriler elde etmek ve daha geniş hedef kitlelerle iletişim kurmak amacıyla yeni iletişim ve pazarlama stratejileri yöntemlerini tercih etmesi gerektiği söylenebilir. Yeni iletişim araçlarıyla birlikte her geçen gün geleneksel medyaya karşı ilginin azaldığının gözlemlendiği ve rekabetin giderek arttığı ortamda, kitlelerin tutum ve davranışlarını etkileyebilecek ve birbirleri arasında ürün veya hizmet hakkında interaktif ilişkiler kurulmasının sağlanabileceği çeşitli uygulamalar gerekli görülmektedir. Firmaların bu bakış açısıyla geleneksel pazarlama anlayışı yöntemleri yerine viral pazarlama iletişiminin yöntemlerinden biri olan viral reklam videolarıyla tüketicilerle iletişim kurma çabasını tercih ederek, müşterilerin birbirleri arasında kurdukları iletişim aracılığıyla yeni hedef kitlelere ulaşabilmenin planlarını yapmaktadır. Günümüzde viral reklam videolarının oluşturulması sırasında görsel tasarım unsurlarının dikkate alınarak yaratıldığı, günümüz reklamcılık anlayışındaki görsel imgelerin öneminin ve anlamının, markaların tüketicilerin zihinlerinde yer edinebilmesi açısından etkili olduğu vurgulanmaktadır. Bu nedenle daha önce çeşitli firmalara tarafından yayınlanmış olan viral reklam videoları, görsel göstergebilimsel analiz yöntemi ile değerlendirilerek kullanılan görsel öğelerin biçim ve içerik yönünden ele alınarak değerlendirilmiştir. Elde edilen bulgular ışığında çeşitli yorumlamalar yapılarak viral videoların görsel tasarımı açısından ne gibi öğeler taşıdığına dair saptamalar oluşturulmaya çalışılmıştır.
COVID 19 döneminde yayınlanan Koç Holding reklam filminin göstergebilimsel açıdan incelenmesi
Reklam; bir ürün, mal ya da fikrin müşterilerine en etkili bir biçimde ve rakiplerinden sıyrılarak rekabetten etkilenmemek için ücret karşılığı yapılan ve yapılması zorunlu olan faaliyetlerden biridir. Ancak piyasada aynı tür ürünlerden çok sayıda bulunduğu için, tüketici güven duyduğu kurumun markasını, ürününü satın almak isteyecektir. Bu yüzden reklamların insana hitap etmesi onları kendilerine çekmesi önemlidir. Reklama duyulan gereksinimin bu denli artması da artan rekabet ortamından, nüfus patlamasından, artan alışveriş merkezlerinden, fabrikaların kitlesel üretiminin dünyaya ulaşmasını sağlamak bakımından doğmuştur. Göstergebilim, göstergelerin birbirleri ile ilişkilerini tespit edip, anlamlı bütünleri, anlamın ortaya çıkma sürecini saptayan, gösterge ve gösterge dizgilerini sınıflayabilmek ya da insan ile dünya, insan ile insan arasında olan etkileşimi yorumlayan bir bilim dalı olarak tanımlanmaktadır. Göstergebilimsel çözümleme yapmak için ise belirli bir bilgi birikimine, kültüre ve deneyimlere sahip olmak gerekmektedir. Bu sayede göstergelerin ne anlam ifade ettikleri anlaşılabilinmektedir. Göstergebilimin bir çeşit üst okuma olarak adlandıran Barthes derinlemesine bir okuma yapılması gerektiğini vurgulamaktadır. İlk görülen kısmın düz anlam ve alt mesaj ise yan anlam olarak nitelendirilmektedir. Bu çalışmada Ocak 2020 tarihinden itibaren tüm dünyayı etkisi altına alan salgın hastalığı koronavirüs döneminde hepimizin hem fiziksel hem de psikolojik olarak yıprandığı dönemde yapılan reklam çalışmalarından Koç Holding reklam filmi göstergebilimsel açıdan incelenmektedir. 30 Mart 2020 tarihinde yayınlanan 'İyileşeceğiz' reklam filmi örneklem olarak alınmıştır. Dönemin koşulları, ihtiyaçları, tözü Saussure tarafından ortaya atılan ve Roland Barthes tarafından geliştirilen yaklaşım çerçevesinde çözümlenmiştir. Çalışmanın sonucunda reklam filminin vermek istediği mesajın her zaman umudun olduğu ve pes etmememiz gerektiği yönünde olduğu saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Reklam, Göstergebilim, Koç Holding
Sahne sanatlarında göstergeler: Tiyatro afişleri üzerine göstergebilimsel analiz: Roland Barthes'ın göstergebilim şeması üzerine inceleme
Geçmişten günümüze sanatın bir iletişim aracı olarak insan için yeri ve önemi konusunda yapılan araştırmalarda geldiğimiz nokta araştırmacılar tarafından her zaman büyük bir beklenti ile karşılanmıştır. Günümüzde sanatsal göstergenin iletişim araçlarından biri olarak görülürken, bu iletiden faydalanmanın en etkin ve verimli yolunun araştırılması gerekmektedir. Bu çalışma Azerbaycan Akademik Milli Dram Tiyatrosu ve Konya Devlet Tiyatrosu'nda sahnelenen gösteri afişlerinin göstergebilimsel çözümleme yöntemiyle analiz edilmesi ve sanatsal iletişim dili olarak görülen göstergelerin açıklığa kavuşturulması amacıyla ortaya koyulmuştur. Çalışma üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde sanatın kavramsal çerçevesi ve sahne sanatları ve onun bir parçası olarak değerlendirilen afişin önemi ve yeri ele alınarak bilgiler verilmektedir. İkinci bölümde göstergebilim ve sanatsal iletişim aracı olarak değerlendirilen gösterge yaklaşımının göstergebilimciler tarafından anlamlandırılması ele alınmıştır. Üçüncü bölümde önceden belirlenmiş olan gösteri afişlerinin içeriğinde bulunan sanatın iletişim dili olarak nitelendirdiğimiz göstergenin, gösterge bilimsel çözümlemesi olarak bilinen göstergenin anlamlandırılması şeması kullanılarak yorumlanması ve bulgular üzerinden tez çalışmasının sonucunda araştırmada gelinen yerin incelenmesi ile sonlandırılır. Anahtar Kelimeler: Sahne Sanatları, Göstergebilim, Tiyatro, Afiş, Roland Barthes
Studium ve punctum kavramlarıyla kentleri okumak: Prizren ve Priştine örneği
İnsanların topluluk halinde bir araya gelmeye başlamalarından itibaren dünyadaki varlıklarını ve ilk izlerini temsil eden kentler, hem toplumsal ilişkilerin, kolektif hafızanın ve kültürel değerlerin fiziksel manifestosu haline gelmiş hem de karşılıklı etkileşim ile toplumları dönüştüren güce de sahip olmuşlardır. Bu sebeple aslında karmaşık ve çok katmanlı yapıya sahip olan kent fenomenini anlamak ve tarihsel süreçteki dönüşümünü ele almak aynı zamanda gelecek ile ilgili de öngörüler ve tartışma ortamı oluşturma noktasında değerlidir. Bu bağlamda, çalışmanın amacı kentlerin özünü anlama maksadıyla onları okumaya çalışmaktır. Kentleri okumak doğrultusunda çalışmada kentlerin fiziksel ve anlamsal katmanlarına odaklanılmış, bu katmanlar arasındaki ilişkiler sistemi uzam ve yer tartışması üzerinden ele alınmış ve ardından 'kent ve toplum' ilişkisi bağlamında kentleri özgün kılan katmanla ilgili yapılmış olan tanımlamalara değinilmiş; 'kentin kimliği', 'kentin ruhu', 'kentin aurası', 'kentin hafızası' gibi tanımlamalar kavramsal çerçeveyi oluşturmuştur. Çalışmanın temel amacı kentleri okuma noktasında Roland Barthes'ın Camera Lucida kitabında öne sürmüş olduğu studium ve punctum kavramlarını ödünç almaktır. Bu doğrultuda, göstergebilimsel ve hermeneutik fenomenolojik yaklaşım benimsenerek kentlerin anlamına ve onları özgün kılan katmana ulaşılmaya çalışılmıştır. Vaka analizi olarak ele alınan Prizren ve Priştine seçilmiş; literatür ve arşiv taramalarının dışında yapilan anketlerle de her iki kentle ilgili bilgiler toplanmaya çalışılmıştır. Elde edilen verilerin karşılaştırılması ve ardından oluşturulan bağlamsal altyapı özelinde kentlerin dönüşümünü belgeleyen soyut kentsel kesitlerin çizilmesi, kentleri okuma noktasında yeni bir bakış açısı imkanı sağlamıştır. Göstergebilimsel yaklaşımla elde edilen bilgiler kentlerin studium katmanına dair tanımlamaları şekillendirmiş, bu bilgilerin yorumlayıcı yaklaşımla ele alınması ile de kentleri özgün kılan punctum katmanı tanımlanmaya çalışılmıştır.
Türk mutfak kültürü unsurlarının sinema perdesindeki yansımalarının göstergebilim yöntemi ile incelenmesi
Maslow'un ihtiyaçlar hiyerarşisinde açıklığa kavuşturduğu gibi beslenme; günümüzde yalnızca temel bir ihtiyaç olmaktan çıkmış, kültürle bezenerek toplumlara mal olmuştur. Beslenmenin yalnızca biyolojik bir eylem olmadığı, toplumu etkileyen şartlar altında bir kültür oluşturduğu açıktır. Her toplum kendine has mutfak kültürü ile bezenmiştir ve bu husus paylaşılmak ve tanıtılmak istenilmektedir. Bu noktada Orta Asya Türk, Selçuklu, Osmanlı ve son dönem olan Cumhuriyet Dönemi mutfağından izler taşıyan köklü bir geçmişe sahip Türk mutfağının da yansıtılması, tanıtılması gerekmektedir. Bu tanıtımı, ilk örneği 1830'da oluşturulmuş olan film güçlü bir şekilde sağlayabilmektedir. Film, ortaya çıkışının ilk yıllarından itibaren belirli bir fikri empoze etmek amacı ile dizayn edilmiş, özellikle siyasi ideolojileri aşılamak ya da aklamak amaçlı kullanılan kitle iletişim aracı olmuştur. Günümüzde ise filmler dünyanın birçok yerine ulaşabilen ve kolay erişime sahip sanat eserleridir. Her yaştan, ırktan, dinden, kesimden insan filmlerin seyircisi olabilmekte ve izlediği filmlerden etkilenebilmektedir. Bu bilgiler ışığında yapılan bu çalışmada Türk mutfak kültürü unsurlarının sinema perdesindeki yansımalarının incelenmesi amacıyla, uluslararası film festivallerinde ödül kazanmış olan Kış Uykusu filmi ve Çoğunluk filmi ele alınmış, içerdikleri mutfak sahnelerinin göstergebilimsel analizi yapılmış ve yorumlanmıştır. Analizler sonucunda filmlerin birçok Türk mutfak kültürü öğesini gösterge olarak kullandığı, bu göstergeleri kullanırken onlara hikayeyi destekleyici anlamlar kattığı gözlemlenmiştir.
Türk mutfağının pazarlanmasında kullanılan fotoğrafların göstergebilim yöntemi ile incelenmesi
Beslenme fizyolojik bir ihtiyaç olmasının yanında kültürel, psikolojik, politik ve dini semboller ile bezeli temel bir gereksinimdir. Bu semboller, farklı coğrafyalardaki toplumların yemeğe ve beslenme fiiline farklı anlamlar yüklemesine neden olmuştur. Geçmişte her toplum kendi coğrafi sınırları içinde, kendi kültürleri, öğretileri ve alışkanlıkları ile yaşarken küreselleşme ile birlikte sınırsız dünya kavramı ortaya çıkmıştır. Bu kavramın ortaya çıkışı, tüm dünya toplumlarının kendilerinden farklı kültürler ile tanışmasına yol açmıştır. Farklı kültürlerin birbiri ile temasını destekleyen ve artıran bir diğer etken, teknoloji alanında görülen gelişmelerdir. Günümüzde bir destinasyonu görmek, öğrenmek ve orada yaşayan kişiler ile iletişim kurmak için fiziksel bir seyahat eylemine ihtiyaç duyulmamaktadır. Artık hakkında fikir edinilmek istenilen destinasyonlar internet sayfaları veya sosyal medya platformları aracılığıyla araştırılabilmektedir. Tam da bu nedenle artık ülkeler diğer tüm sektörlerde olduğu gibi turizm sektöründe de tanıtım ve pazarlama faaliyetlerini internet üzerinden yürütmektedir. Turizm faaliyetlerini ön plana çıkarmak ve diğer rakip ülkelerden farklılaştıran özelliklerini vurgulamak için mutfak kültürlerini kullanmaktadırlar. Her ülkenin mutfak kültürü coğrafyasına, iklimine, dinine, inançlarına, tarihine, alışkanlıklarına, geleneklerine ve temasta bulunduğu diğer medeniyetlere bağlı olarak farklılaşmaktadır. Bu nedenle mutfak kültürü ülkelerin özgünlüklerini yansıtmaları için tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinde bir araç olarak kullanılmaya başlanmıştır. Günümüzde oldukça yaygın olarak kullanılan internet üzerinden mutfak kültürünün tanıtılması ve pazarlanması, bu kültürün çok sayıda insana ulaştığını göstermektedir. Bu nedenle tanıtım ve pazarlama faaliyetleri herkese hitap edecek şekilde açık, kısa, hızlı ve kolay anlaşılabilir özelliklere dikkat edilerek yürütülmelidir. Tüm bu özellikleri sağlamanın en kolay yolu fotoğraflardır. Çünkü aynı kültürden olunmasa bile insanlar için ortak göstergelerin kullanıldığı kompozisyonlar amacına hizmet eden birer pazarlama ve tanıtım aracı olabilmektedir. İnternetin çok sayıda insana ulaşması, tanıtım ve pazarlama faaliyetlerinin geniş kitlelere hitap etmesi, fotoğrafların bir pazarlama aracı olarak öneminin artması ve insanların tarihin her döneminde göstergeleri anlamlandırma isteği sonucunda bu çalışma ortaya çıkmıştır. Tüm bu nedenler sonucunda Türk mutfağını, kültürel göstergeler içeren yemek fotoğrafları ile tanıtmanın ve pazarlanmanın en etkin yol olduğu düşünülmüştür. Çalışmada, Türk mutfağının pazarlanmasında kullanılan yemek fotoğraflarının göstergebilim yöntemi ile analiz edilerek pazarlamaya uygunluğunun ortaya konulması amaçlanmıştır. Bu kapsamda Kültür Portalı sitesi, Geleneksel Mutfak başlığı altında yer alan 62 yiyecek/içecek fotoğrafı Roland Barthes'ın göstergebilim yöntemi kullanılarak incelenmiştir. Analiz sonucunda, fotoğraflarda bulunan bazı göstergelerin bilinçli olarak kompozisyonlarda yer almadığı, bu göstergelere sahip yemek fotoğraflarının teknik olarak fotoğrafçılığa ve niteliksel olarak pazarlamaya uygun olmadığı görülmüştür.
Kültürün dile ve göstergeye etkisi bağlamında kitap kapaklarında küyerelleşme: George Orwell'in '1984' kitabı üzerinden göstergebilimsel inceleme
Göstergebilim, anlamlı olan yapıları, çeşitli biçim ve ölçeklerle çözen, yorumlayan bir bilim dalıdır. Kitap kapakları da anlamı olan anlatılardan biridir. Küreselleşmeyle birlikte kültürel sınırların ortadan kalkmasının yansımalarına kültürel ürünlerin pazarlanması sürecinde de rastlanmaktadır. Bu yansımalar, yerelde üretilen kültürel ürünlerin, küresel kapsamda ne şekilde ve hangi öğeler yardımıyla aktarıldığına göre incelenmektedir. Kültürel verilerin yerel ya da küresel kapsamda incelenmesi noktasında göstergebilim, etkili, başat bir rol üstlenecektir. Her göstergebilimci inceleme ve çözümleme açısından zaman içerisinde kendi yorumlarını ve yaklaşımlarını göstergebilime kazandırmıştır. Bu sebeple de kültürel öğelerin incelenmesi için birden fazla göstergebilimcinin yorum ve yaklaşımlarının hem göstergebilimi anlamak hem de kültürel öğelerin göstergebilim yardımıyla açıklayabilmek hususunda daha derin bir bakış açısı sağlayacağı düşünülmüştür. Bu çalışmada dilbilim ve göstergebilim kapsamında anlam arayışının önemini ve analizini kitap kapakları özelinde incelemek amaçlanmaktadır. Araştırma evreni için örneklem olarak George Orwell'in ''1984'' isimli eseri seçilmiştir. Seçilen kapakların grafik dil (tipografi, renk, biçim, sembol) açısından anlatımı yapılacaktır. Kitabın kapak tasarımlarının eserin kendisi ile olan alakası ve küresel pazardaki '1984' eserinin diğer çevirilerinde kültürel öğelerin kapsamı irdelenecektir.
Anadolu âşıklığında kültürel bellek: Doğu Anadolu sahası
Âşıklık; toplumsal değerlerin, ahlaki kodların ve kültürel mirasın kuşaktan kuşağa aktarılmasını sağlayan bellek alanıdır. Araştırmanın temel amacı, 17. yüzyıldan 20. yüzyıla kadar yaşamış Doğu Anadulu âşıklığının temsilcilerinin eserlerinden hareketle, halk hikâyelerinin, serencamların ve şiirlerin kültürel belleğin oluşumundaki işlevini ortaya koymaktır. Bu doğrultuda âşıklık "metinlerarasılık" ve "yazınsal göstergebilim" yöntemleriyle incelenmiş; halk hikâyelerinde yer alan anlatısal yapılar, değer nesneleri, eyleyenler ve bellek aktarım biçimleri irdelenmiştir. Âşıkların tasnifi olan halk hikâyeleri, Paris Göstergebilim Ekolü'nün günümüz temsilcilerinden Denis Bertrand'ın "Anlatı İzlencesi" modeline göre ele alınmıştır. Metinlerarasılığın alt başlıklarıyla, âşıkların eserlerinde bulunan ortaklıklar belirlenerek bunların Türk kültür belleğine ne yönde hizmet ettiği açıklanmıştır. Çalışmada ayrıca, bireysel ve toplumsal bellek ilişkisinin âşıklığa yansımaları değerlendirilmiş, otobiyografik belleği şekillendiren etmenler "eksiklik" duygusu ve "çekmece" imgesi kapsamında ele alınmıştır. Sonuç olarak âşıklarının eserlerinin kültürel belleği canlı tutan, toplumsal kimliği pekiştiren ve kültür aktarımında rol üstlenen değer olduğu ortaya konmaya çalışılmıştır.
Kapitalizm, medya emperyalizmi ve tüketim kültürü bağlamında "99 Francs" filminin analizi
Kapitalizm, üreticilerin mallarını satmak amacıyla örgütlenmesidir. Kapitalist sistem ürünlerini satmak için toplumları etkilemekte ve yarattığı etki ile insanları tüketime yönlendirmektedir. Tüketim, insan hayatının başlangıcından beri her dönemde bulunmaktadır. Ancak önceleri yeme, içme gibi temel ihtiyaçları karşılayan tüketim günümüzde kapitalist sistemin oluşturduğu ihtiyaçlara yönelmektedir. Bu dönemde insanlar ihtiyaç duymadıkları ürünleri modaya uymak, trendi yakalamak, demode olamamak için almakta bu durum ise kapitalist sistemin işine yaramaktadır. Küreselleşme ve medyanın etkisi ile bu akımlar dünyada yayılarak popüler hale gelmekte ve medyanın yarattığı emperyalizm ile kitle kültürü kavramı ortaya çıkmaktadır. Tüm bu bilgiler çerçevesinde çalışmanın amacı "99 Francs" filmini kapitalizm, medya emperyalizmi ve tüketim kültürü çerçevesinde incelemek ve filmin göstergebilimsel ve söylem analizini yapmaktır. Çalışmada söz konusu kavramların nasıl işlendiği, film içerisinde bu kavramlara yönelik eleştirilerin neler olduğu ortaya konmaya çalışılmaktadır. Filmde dünyanın en büyük reklam ajanslarından birinde metin yazarlığı yapan Octave'in hikâyesi anlatılmaktadır. Kendisine çok güvenen ve yaşamının hep mutlu ve huzurlu gideceğine inanan Octave'in yaşadığı iki olay hayatında büyük bir kırılma yaşamasına neden olmaktadır. Bunlardan ilki Madone şirketindeki toplantıda fikrinin beğenilmemesi diğeri ise sevdiği kızın kendisini terk etmesidir. Zaten uyuşturucu madde bağımlısı olan Octave bu süreçten sonra aklını oynatmakta ve Madone şirketine yaptıkları reklâm kampanyasını sabote ederek kendi yaratmış olduğu sisteme isyan etmektedir. Filmi çözümleme aşamasında söylem analizi ve göstergebilimsel analiz yöntemleri kullanılmaktadır. Bu filmin seçilmiş olmasının nedeni ise kapitalizm, medya emperyalizmi ve tüketim kültürü bağlamında söylem analizine ve göstergebilimsel analize elverişli bir film olmasıdır. Söylem analizi sonucunda filmde kapitalizm, medya emperyalizmi ve tüketim kültürü konularına sık sık değinildiği görülmektedir. Bu kavramlar açıkça başrolün anlatımı ve sahnelerin uyumuyla göze çarpmaktadır. Filmin göstergebilimsel analizinde ise daha çok kapitalizm ve tüketim kültürü ön plana çıkmakta, medya emperyalizmi konusunun görsellerde pek yer almadığı görülmektedir. Bunun nedeni ise filmde medya emperyalizminin kahramanın iç sesiyle anlatılması ama göstergelerde yer almamasıdır.
Göstergebilimsel Bir Serüven: Üç öyküsüyle Türkçe'de Oscar Wilde
"Göstergebilimsel Bir Serüven: Üç Öyküsüyle Türkçe'de Oscar Wilde" başlıklı bu çalışma, Wilde'ın The Selfish Giant, The Devoted Friend ve The Nightingale and The Rose başlıklı üç masalsı öyküsünü göstergebilimsel bakış açısıyla ve çeviri göstergebilimi bağlamında incelemektedir. Göstergebilim ile birlikte çeviri göstergebilimini ve amaçlarını uygulamalı örnekler ortaya koyarak tanıtmayı hedeflemektedir. Eserin "Gösterge ve Göstergebilim" başlıklı ilk bölümü kuramsal çerçevedir. Göstergeyi, göstergebilimi ve çeviri göstergebilimini tanımlamakla birlikte uygulama kısmında kullanılan yöntemin, yaklaşımlarından sentezlenerek elde edildiği göstergebilimin, özellikle de yazınsal göstergebilimin üç önemli ismi Algirdas Julien Greimas, Roland Barthes ve Jean-Claude Coquet'nin kuramlarını da özetlemektedir. "Bütünce ve Uygulama" başlıklı ikinci bölümü ise uygulama kısmıdır. Oscar Wilde'a ve dönemine ilişkin özet bilgi verildikten sonra söz konusu üç eser burada göstergebilimsel çözümlemeye tabi tutulmuştur. Çözümlemeler, öykülerin 1962'de Penguen yayınevi tarafından yayınlanan özgün metinleri üzerinden gerçekleştirilmiştir. Öykülerin iki tanesi için sekiz, biri için de yedi farklı çevirmen tarafından gerçekleştirilmiş olan Türkçe çevirileri çeviri göstergebilimi ölçütleriyle değerlendirilmiştir. Prof. Dr. Sündüz Öztürk Kasar tarafından geliştirilen Çeviride Anlam Bozucu Eğilimler Dizgeselliği uyarınca elde edilen bulgular tablolar üzerinde topluca gösterilmiş ve sayısal verilerle de ifade edilmiştir. Bu çalışma, hem göstergebilimle, göstergebilimin çevirideki rolüyle ve çevirmene nasıl yardımcı olabileceğiyle ilgilenen akademik okurlara hem de genel anlamda göstergebilime ve çeviri göstergebilimine ilgi duyan tüm okurlara ışık tutabilmek amacındadır.
Grafik tasarımda trajikomik: Deprem felaketi için tasarlanan görsellerin göstergebilimsel analizi
Sanatın insan yaşamına etkileri, sanat ve tasarımın temelini oluşturmaktadır. Deprem, insan hayatını olumsuz yönleriyle son derece acı şekilde etkilemektedir. Birey ve toplumun, acı bir olayın üstesinden gelebilmek adına çeşitli olgu durumlarını biçimsel ve duygusal tepkiler göstermesi beklenen bir durumdur. Ancak bu tepki sanatta tezatlık ilkesindeki gibi zıt bir üslup benimsendiğinde daha çarpıcı bir ileti aracı olarak trajikomik bir hâl almaktadır. Trajikomik, terim anlamıyla üzücü olandan doğan mizahi olguları belirtmektedir. Doğa olayı karşısında pozitif, yapıcı, etkili içerikler oluşturulması sosyal ve kültürel yaşam için önem arz etmektedir. Ülkemizde 6 Şubat 2023 tarihinde büyük bir deprem felaketi meydana gelmiştir. Bu araştırmada yaşanan bu büyük depremin etkilerine dair farkındalık oluşturmak amacıyla trajikomik görseller oluşturulmuştur. Bu kapsamda birçok görsel tasarlanmış ve uzman görüşleri alınarak tasarlanan görseller arasından 12 adeti seçilmiştir. Seçilen görsellerin 7 tanesi poster, 5 tanesi karikatürdür. Bu görseller üzerinde Roland Barthes'in göstergebilimsel analiz yöntemi kullanılarak gösterge bilimsel analiz yapılmıştır. Düz anlam ve yan anlam düzeyinde gösterge, gösteren ve gösterilen ilişkisi incelenmiştir. Oluşturulan posterlerde evlerin güçlendirilme ihtiyacı, hasar alan evlerin hasar durum tespiti, geçici konut sorunları, eski yaşam alanları küçülürken konteyner kentlerin çoğalması, insanların konut ihtiyacı, sarsıntılara dayanıksız evler, deprem sonrası psikolojik travmaların uzun süre geçmesine rağmen atlatılamaması gibi durumların trajikomik unsurlar ile görselleştirildiği yapılan göstergebilimsel analiz sonucunda tespit edilmiştir. Tasarlanan karikatürlerde ise ulaşım sıkıntıları, uzak alanlara yapılan konutlar, depremde hasar alan konutlar ve yapı sahiplerinin sorumluluk almayışı, insanların yardım kampanyalarında küçük düşürülmesi, yaşanılan şoktan dolayı insanların depremin hayatlarına bıraktığı maddi manevi etkiyi fark edememeleri sonucu eski yaşantılarını devam etme çabaları, deprem tehdidine karşı hazırlıksız yapı vb. hususların trajikomik bir biçimde resmedildiği göstergebilimsel analiz sonucu tespit edilmiştir. Göstergeler bağlamında trajik ve komedi öğeleriyle harmanlanan bu çalışmalar, afetin bireyde ve toplumda yarattığı duygusal ikilemi anlamlandırmak, eleştirel yapılarla birlikte sanat üretiminde nasıl ele alınabileceğini ortaya koymaktadır.
Grafik tasarım öğretiminde göstergebilimsel çözümlemenin kullanılması: Kitap kapağı üzerine örnek çözümlemeler
Grafik tasarım öğretimi, sanat eğitimi kapsamında yer alan görsel sanatlar alanlarından biridir. Grafik tasarım dersinde öğrenciler hem imge, renk, çizgi, biçim vs. gibi tasarım öğelerinden yararlanarak tasarımlarını oluştururlar hem de günlük yaşamlarında gerek grafik gerekse sanatın diğer alanlarına ilişkin birçok simgesel ifadeyle karşılaşırlar. Ancak öğrenciler kendi çalışmalarını oluştururken ve karşılaştıkları tasarımları yorumlarken, öğrencilerin yorumları yüzeysel bir boyutta kalabilir. Bu anlamda göstergebilim yaklaşımları grafik öğrencilerinin bu yönde bir derinlik kazanabilmeleri açısından katkı sağlayabilir. Bu doğrultuda araştırmanın temel amacı, grafik tasarım dersinde göstergebilimsel çözümlemenin kullanılması üzerine, grafik tasarım dersinde yer alan "Kitap Kapak Tasarımı" konusu kapsamında, göstergebilimsel çözümleme örnekleri ortaya koymaktır. Araştırmanın temel amacı doğrultusunda "Temel Nitel Araştırma Yöntemi" bağlamında üç adet kitap kapağının göstergebilimsel çözümlemesi yapılmıştır. Bu çözümlemeler Umberto Eco'nun "Gülün Adı", Samed Behrengi'nin "Küçük Kara Balık" ve Yaşar Kemal'in "Ağrı Dağı Efsanesi" kitaplarının ön kapakları üzerinde gerçekleşmiştir. Kitapların seçiminde, kitapların içeriğinin kitap kapaklarına yansıyor olması esas alınmıştır. Kitap kapaklarını çözümlemek için seçilen göstergebilimsel analiz yaklaşımları ise kapakların üzerindeki göstergelere göre belirlenmiştir. Bu doğrultuda "Gülün Adı" kitap kapağı Charles Sanders Peirce'ün gösterge türlerine göre, "Küçük Kara Balık" ve "Ağrı Dağı Efsanesi" kitap kapakları ise Roland Barthes'ın düzanlam-yananlam kavramlarına göre çözümlenmiştir. Araştırma bulguları sonucunda, göstergebilimsel çözümlemenin, kitap kapaklarının üzerindeki imgelerin anlamlandırılmasına katkı sağladığı görülmüştür. Bu bakımdan grafik tasarım dersinde göstergebilimsel çözümlemenin kullanılması öğrencilerin grafik çalışmalarını anlamlandırabilmeleri açısından geliştirici olabileceği düşünülmüş ve göstergebilimin grafik tasarım dersi içinde yer alabileceği önerilmiştir. Anahtar Sözcükler: Sanat Eğitimi, Grafik Tasarım Öğretimi, Göstergebilimsel Çözümleme, Kitap Kapak Tasarımı.