Sorgulayıcı öğretme
65 theses under this subject heading
Fen bilimleri derslerinde 6. sınıf öğrencilerinin bilimsel iletişim becerilerinin geliştirilmesine yönelik eylem araştırması
Amaç: Araştırmanın amacı sorgulamaya dayalı fen dersleri süresince öğrencilerin kullandıkları söyleme dayalı bilimsel iletişim becerilerinin (BİB) sistematik bir şekilde geliştirilmesidir. Materyal ve Yöntem: Araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması yöntemi kullanılmıştır. 2019-2020 eğitim öğretim yılında Aydın İli Efeler İlçesinde bulunan bir ortaokulda öğrenim gören 6. sınıf düzeyindeki 30 öğrenci araştırmanın katılımcılarıdır. Araştırmanın problemi belirleme ve eylem döngüleri aşamaları toplam 33 ders saati sürmüştür. Araştırmanın problemi belirleme aşamasında Güneş ve Ay tutulması, eylem döngüleri aşamalarında destek ve hareket sistemi, sindirim sistemi, madde ve ısı üniteleri bilimsel sorgulamaya dayalı olarak araştırmacı öğretmen tarafından işlenmiştir. Veri toplama aracı olarak Fen Öğrenme Becerisi Ölçeği, Bilimsel Süreç Becerileri Testi, Çalışma Yaprakları, Ders Gözlemleri, Yansıtıcı Öğretmen Günlüğü kullanılmıştır. Eylem döngüleri boyunca öğrencilerin bilimsel iletişim becerilerinin gelişimine yönelik analiz yapabilmek için araştırmacı bilimsel iletişim becerileri rubriği geliştirmiştir. Rubrik bilimsel iletişim becerilerinin açıklama, soru sorma ve çürütücü kullanma boyutlarından oluşmaktadır. Bu boyutların her birinin kavram ve süreç alt boyutları bulunmaktadır. Her eylem döngüsünden sonra öğrencilerin bilimsel iletişim becerilerini ölçmeye yönelik yapılan analiz sonuçları dikkate alınarak eylem planı yeniden düzenlenmiştir. Bulgular: Öğretmen bilimsel iletişim becerilerini geliştirmek için 1. eylem döngüsünde iletişimsel yaklaşımın otoriter ve diyalojik söylem hamlelerini kullanmıştır. Öğretmenin kullandığı iletişimsel yaklaşım öğrencilerin BİB gelişimini desteklemiştir. Ancak öğrencilerin yaptığı araştırmalar kavram ve sürece yönelik kanıta dayalı beceriler sunabilmeleri için veri sağlayamamıştır. Bu nedenle 2. eylem döngüsünde yarı açık uçlu deney ve bilimsel hikâye kullanılmıştır. Bu döngüde yarı açık uçlu deneyler ve bilimsel hikâye öğrencilerin bilimsel iletişim becerilerini geliştirmiştir. Ancak bilimsel kavram ile ilgili araştırma yapmadığı için alan bilgisi yetersiz olan öğrenciler deney verilerini yorumlayamamış ve bilimsel hikâyeyi anlamamıştır. Bu nedenle öğrencilerin bilimsel iletişim becerileri düşük seviyede kalmıştır. 3. eylem döngüsünde öğrencilerin bilimsel sorgulama sürecinde araştırma, tartışma, tasarım oluşturma, tasarımı değerlendirme gibi farklı aşamalarda aktif rol alabileceği mühendislik tasarım temelli öğretim etkinliklerine uygun bir eylem planı hazırlanmıştır. Bu döngüde kullanılan tasarım döngü basamaklarına dayalı uygulamalar öğrencilerin bilimsel iletişim becerilerini geliştirmiştir. Sınırlı araştırma yapan ve sınırlı alan bilgisine sahip öğrencilerin BİB düzeylerinde gelişim az olmuştur. Araştırma boyunca BİB gelişimi kanıt sunma düzeyine çıkmamış öğrenciler bulunmaktadır. Ancak bu öğrencilerin BİB düzeylerinde araştırmanın başında sundukları BİBlere göre gelişim olmuştur. Döngüler süresince ortaya çıkan farklı bir problem durumu öğrencilerin dersin hedef kazanımından uzaklaşarak odak dışı kavram kullanmalarıdır. Öğretmenin döngüler boyunca otoriter söylem kullanması ve hedef kazanımı hatırlatması öğrencilerin odak dışı kavram kullanımını azaltmış ve odak kavram ile ilgili BİB sunmalarını sağlamıştır. Sonuç: Sonuç olarak öğretmenin kullandığı iletişimsel yaklaşımın sorgulamaya dayalı öğrenme ortamında öğrencilerin BİB gelişimini sağlamış ancak öğrencilerin yaptıkları araştırmaların yeterli veri içermemesi bu gelişimi sınırlandırmıştır. Öğrencilerin bilimsel süreci deneyimleyebilecekleri yarı açık uçlu deney, bilimsel hikâye ve mühendislik tasarım temelli öğretim etkinlikleri kullanılarak gerçekleştirilen fen dersleri öğrencilerin bilimsel iletişim becerilerini geliştirmiştir. Ayrıca öğrenciler bu derslerde dersin hedefinden uzaklaşarak odak dışı kavramlar kullanmışlardır. Öğretmenin otoriter söylemi öğrencilerin odak kavram çerçevesinde BİB sunmasını sağlamıştır.
Sekizinci sınıf fen bilimleri ders kitabında yer alan etkinliklerin sınıf içi sorgulama becerileri çerçevesinde incelenmesi
Sorgulama becerisi, anlamlı sorular sorarak, gözlem yapmayı, çıkarımlarda bulunmayı, açıklamaları test etmeyi ve paylaşmayı kapsar. Sorgulama becerisi, bireylerde kalıcı öğrenmeyi sağlayan yaşam boyu öğrenme becerilerinden biridir. Küçük yaşlardan itibaren bireylerin bu beceriyi kazanması önem arz etmektedir. Bu çalışmanın amacı, sekizinci sınıf fen bilimleri ders kitabındaki etkinlikleri sınıf içi sorgulama becerileri çerçevesinde incelemektir. Nitel araştırma yönteminin kullanıldığı çalışmada 2019-2020 eğitim-öğretim yılından itibaren ders kitabı olarak kabul edilen 8. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı veri kaynağı olarak kullanılmıştır. Çalışmada, veriler doküman incelemesi yöntemi ile toplanmıştır. Doküman incelemesi, çalışma ile ilgili bilgi içeren yazılı kaynakların analiz edilmesi ile veri elde edilmesini sağlamaktadır. Bu çalışmada sekizinci fen bilimleri ders kitabında yer alan beş farklı türde, toplamda 76 etkinlik NRC (2000), tarafından belirlenen sınıf içi sorgulama becerilerinin beş temel özelliği olan soru, kanıt, açıklama, karşılaştırma ve iletişim özellikleri açısından tek tek incelenmiştir. Çalışmada elde edilen veriler betimsel analiz yöntemiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; sekizinci sınıf fen bilimleri ders kitabındaki 76 etkinlikten sadece bir etkinlik sınıf içi sorgulama becerilerinin bütün özelliklerini içererek tam sorgulama olarak tespit edilmiştir. Etkinliklerin otuz iki tanesinde kısmi sorgulama görülürken kırk üç etkinlikte sorgulamaya rastlanmamıştır. Etkinliklerde en fazla görülen özellikler soru, kanıt, açıklama özellikleri iken en az görülen özelliğin karşılaştırma özelliği olduğu ortaya çıkmıştır. Sonuçlara göre fen bilimleri ders kitabında sorgulamanın yer alması ve öğrencilere beceri olarak kazandırılması konusunda neler yapılması gerektiği ile ilgili araştırmacılara öneriler getirilmiştir.
Öğretmenlerin STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterlilikleri ile 21.yy. becerileri öğretimi arasındaki ilişkinin incelenmesi
Bu çalışmada, öğretmenlerin STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz -yeterlilikleri ile 21. yy. becerileri öğretimi arasındaki ilişkinin incelenmesi amaçlanmıştır. Araştırma, nicel araştırma modelinde ilişkisel desenle desenlenmiştir. Araştırmanın evrenini, 2021-2022 öğretim yılında Gaziantep ilindeki resmi ve özel okullarda görev alan öğretmenler, örneklemini ise evrenden seçkisiz örnekleme yöntemiyle belirlenen 407 öğretmen oluşturmaktadır. Veri toplama araçları olarak STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterlilik ölçeği ile 21. yy. becerileri öğretimi ölçeği kullanılmıştır. Ölçeklerden elde edilen veriler SPSS Paket Programı kullanılarak, bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü ANOVA, pearson korelasyon analizi ve basit doğrusal regresyon analizi uygulanmıştır. Araştırmanın sonucunda; öğretmen STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterlilikleri ile 21. yy. becerileri öğretimi arasındaki ilişkinin orta düzeyde olduğu görülmektedir. Öğretmenlerin STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterliliğin ve alt boyutlarının puanları 21. yy. becerileri eğitimi alma durumuna göre anlamlı bir farklılık göstermiştir. STEM eğitimi alma durumuna göre ise ilişkilendirme alt boyutu hariç anlamlı bir farklılık oluşmaktadır. 21. yy. becerileri ve alt boyutların puanları STEM ve 21. yy. beceri eğitimi alma durumuna göre incelendiğinde, anlamlı bir farklılık göstermektedir. 21. yy. becerileri öğretimi ölçeği ile iş birliği alt boyutları puanı öğretmenlerin cinsiyetine göre anlamlı bir farklılık oluşturmazken, diğer alt boyutlarının puanları anlamlı bir farklılık oluşmaktadır. STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretimi, 21. yy. becerileri öğretimine istatistiksel olarak anlamlı bir etkiye sahip olduğu tespit edilmiştir. 21. yy. becerileri öğretimi için açıklanan varyansın yaklaşık %46'sının STEM+S için sorgulamadan kaynaklı olduğu ortaya çıkmıştır. Bu durum incelendiğinde öğretmenlerin 21. yy. becerileri öğretimini yordamada STEM+S için sorgulamaya dayalı öğretim öz-yeterliliğin önemli bir etkisi olduğu ifade edilir.
Araştırma-sorgulamaya dayalı yaklaşım ile ilkokul 2. sınıf öğrencilerinin kazanım odaklı becerilerinin geliştirilmesi: Bir eylem araştırması
Bu çalışmada, araştırma-sorgulamaya dayalı yaklaşım ile ilkokul 2. sınıf öğrencilerinin Hayat Bilgisi dersi "Sağlıklı Hayat" ünitesinde yer alan kazanım odaklı becerilerinin geliştirilmesi amaçlanmıştır. Araştırma metodolojisi olarak nitel araştırma yöntemlerinden eylem araştırması deseni kullanılmıştır. Araştırmanın katılımcıları 2021-2022 güz eğitim öğretim döneminde ilkokul ikinci sınıfa devam eden yirmi öğrenciden oluşmaktadır. Bu çalışmanın verileri; Yenilenmiş Öğretim Gözlem Protokolü (RTOP), Gözlem Formu, Öğretmen Günlüğü, Öz değerlendirme Formu, Rubrik, Görüşme Soruları kullanılarak toplanmıştır. Çalışma güz dönemi boyunca üç aşamada gerçekleşmiştir; birinci aşama mevcut durumun tespiti, ikinci aşama eylem planlarının uygulanması ve üçüncü aşama kalıcılığın değerlendirildiği görüşmeler olarak toplam 12 hafta sürmüştür. Veri toplama araçlarından elde edilen nitel veriler, betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda ortaya çıkan bulgular, ilkokul birinci kademede uygulanan araştırma-sorgulamaya dayalı yaklaşım ile tasarlanan öğrenme süreçlerinde bazı öğrencilerin aktif katılım göstermede zorlandıkları bulgusuna ulaşılmıştır. Eylem döngüleri ilerledikçe öğrencilerin öğrenme süreçlerinde yaşadıkları problemlerin azaldığı ve negatif durumların olumluya döndüğü bulgular ile ortaya konulmuştur. Araştırma-sorgulamaya dayalı yaklaşım ile tasarlanan öğrenme süreçlerinin, öğrencilerin Hayat Bilgisi dersi Sağlıklı Hayat ünitesindeki kazanım odaklı becerilerini geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Eylem uygulamasının bitiminden yedi hafta sonra kalıcı öğrenmenin gerçekleştiğini belirlemek amacıyla birebir görüşmeler yapılarak öğrencilerden veri toplanmış ve öğrencilerin kazanımları kalıcı olarak öğrendikleri sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma-sorgulama temelli planlanan öğrenme ortamı ve süreçlerinin kalıcı öğrenme üzerinde önemli bir etkiye sahip olduğu sonucu ortaya koyulmuştur. Çalışma sonuçlarından hareketle özellikle veri toplama sürecinde, veri toplama araçlarının seçimi ve kullanımı konusunda küçük yaş grubu öğrencilerin hazırbulunuşluk düzeyleri göz önünde bulundurulmalıdır.
Fen bilimleri öğretmenlerinin öğrencilerle beraber bilgiyi inşa etme süreçleri
Yapılan kıyaslamalı durum çalışmasında sorgulamacı, naif-sorgulamacı ve naif Fen Bilimleri öğretmenlerinin bilgiyi inşa etme süreçlerinin kıyaslanması amaçlandı. Bu amaç doğrultusunda öncelikle bilim insanlarının bilgiyi inşaa etme sürecinde, doğa ile beraber kurdukları soru-cevap odaklı eşleştirmelerden esinlenilerek Fen öğretmenlerinin öğrencileri ile beraber kurdukları soru-cevap odaklı eşleştirmeler ile bir bilgi inşaası modeli üretildi. İkinci aşamada sorgulamacı, naif-sorgulamacı ve naif grubu temsil ettiği düşünülen, Bursa ilinde farklı okullarda görev yapan üç Fen Bilimleri Öğretmeni seçildi. Bu öğretmenlerin derslerinin birer saatlik ses kayıtları alındı. Ses kayıtları transkript edilerek elde edilen veriler geliştirilen bilgi inşaası modeli doğrultusunda; soru-cevap-dönüt ilişkileri, bilgiyi inşa etme süreçleri, bilgiye verilen değer parametreleri bakımından kıyaslandı. Bu tez kapsamında yapılan çalışma sonuçları sorgulamacı, naif-sorgulamacı ve naif öğretmenlerin bilgiyi inşaa etme süreçlerinde önemli farklılıkların olduğunu göstermiştir. Ayrıca geliştirilen bilgi inşaası modelinin sınıf içinde öğretmenler ile öğrenciler arasında bilginin inşaa edilmesi sürecini ortaya çıkarmada etkili bir model olduğu gözlenmiştir. Anahtar Sözcükler: Bilgiyi inşa etme, naif öğretmen, sorgulama, soru-cevap-dönüt, sorgulamacı öğretmen
Ders imecesi modelinin sınıf öğretmeni adaylarının öğretmenlik becerilerinin geliştirilmesi üzerine etkililiğinin araştırılması
Bu araştırmada, Sınıf Öğretmeni adaylarının öğretim becerilerini geliştirmesinde, ders imecesi modelinin rolünü değerlendirmek amaçlanmıştır. Bu çalışma durum çalışması olarak tasarlanmıştır. Araştırmada kullanılan veri toplama aracı olarak, ders imecesi ekibinin yansıtıcı değerlendirme raporları, yapılan toplantıların kayıtları kullanılmıştır. Bunların yanı sıra ders planlarının hazırlanması, uygulanması ve değerlendirmesiyle beraber öğretmen adaylarının öğrenme-öğretme ortamında değerlendirilmesi de yapılmıştır. Bu bağlamda Sawada ve Piburn (2002) tarafından geliştirilen araştırma/sorgulamaya dayalı öğretim gözlem formu (Reformed Teaching Observation Rubric-RTOP) kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının öğretim programlarında yer alan kazanımlara uygun bireysel olarak hazırladıkları ders planları da kullanılmıştır. Öğretmen adaylarının planlar hakkındaki görüşleri ve ders imecesi ile hazırlanan ders planlarının uygulanmasına yönelik yansıtıcı değerlendirmeleri kullanılmıştır. Ayrıca araştırma sorgulamaya dayalı olarak hazırlanan ders planlarının yine bu yaklaşıma uygun olarak gerçekleştirilen uygulanmasına yönelik ders değerlendirmeleri de kullanılmıştır. Bu kapsamda veriler, MEB'den ve Öğretmenlik Uygulaması kapsamında derslerinde uygulama yapılacak Sınıf Öğretmeninden ayrıca çalışma grubundan izin alınarak toplanmıştır. Her bir uygulama için toplanan veriler ayrı ayrı ve aşamalılık gösterecek şekilde betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Analiz sonucunda ders imecesi süreçlerinin, öğretmen adaylarının kazanım odaklı ders işleme becerilerini geliştirdiği sonucuna ulaşılmıştır. Uygulamaların bitiminden sonra öğretmen adaylarının görüşlerini belirlemek amacıyla bire bir görüşmeler yapılarak veri toplanmıştır. Bu görüşmeler sonucunda öğretmen adaylarının ders imecesi modeliyle mesleki olarak gelişim katettiklerine ulaşılmıştır.
İlkokul 4. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersinde akıl yürütme sorularına verdikleri cevapların epistemolojik açıdan incelenmesi
Araştırma sorgulamaya dayalı bir öğretim programı çeşitli üst düzey becerinin kazandırılması için temel oluşturmaktadır. Bu becerilerden birisi de akıl yürütme becerisidir. Türkiye'nin TIMSS verilerine bakıldığında, üst düzey becerilerden olan akıl yürütme becerisi alanında uluslararası düzeyde yeterli seviyede olmadığı görülmektedir. Bu becerinin geliştirilmesi ise sunulan eğitimin niteliği ile doğru orantılıdır. Bireylerin öğrenmelerinin sorumluluğunu aldığı ve öğrenme süreçlerinde aktif katılım gösterdiği bir öğretim modeli, bilginin kalıcılığı konusunda önemli bir unsurdur. Araştırma sorgulamaya dayalı bir öğretim programı doğası gereği epistemoloji ile doğrudan ilişkilidir. Öğrencilerin sahip olduğu epistemolojik inançlar onların öğrenme süreçleri hakkında doğrudan bilgiyi bizlere sunmaktadır. Ancak özellikle ilkokul düzeyinde alana özgü öğrencilerin epistemolojik inançlarını her boyutu ile ele alabilen çalışmaların yetersizliği de bilinmektedir. Mevcut durum göz önünde bulundurularak bu çalışmanın amacı, ilkokul 4. sınıf öğrencilerinin fen bilimleri dersinde akıl yürütme düzeyindeki sorulara verdikleri cevapların epistemolojik olarak analizini nitel betimsel desen ve fenomenoloji deseni yardımı ile ortaya koymaktır. Çalışmanın örneklemini Gaziantep ilinde bulunan bir devlet ilkokulunun 2021-2022 eğitim-öğretim yılı 4. sınıfında öğrenim gören 41 öğrenci oluşturmaktadır. Literatürde ilkokul öğrencilerinin epistemolojik inançlarını ölçmeye yönelik yeterli bir ölçme aracı bulunmamaktadır. Bu nedenle çalışma kapsamında geliştirilen ve öğrencilerin akıl yürütme düzeyindeki sorulara ilişkin epistemolojik inançlarını ölçmek amacıyla geçerliği uzman görüşleri ile sağlanan 14 ana 56 alt maddeden oluşan açık uçlu sorular aracılığıyla veriler toplanmıştır. Toplanan veriler betimsel analiz yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırmadan elde edilen bulgulara göre, hazırlanan ölçme aracı ile öğrencilerin akıl yürütme düzeyleri ve öğrencilerin epistemolojik inançları Schommer'in epistemolojik inanç boyutlarına göre incelenmiştir. Bulgular, öğrencilerin akıl yürütme düzeyleri ile epistemolojik inançları arasında ve epistemolojik inançların da her alt boyutta farklılık göstermiştir. Elde edilen bulgular doğrultusunda öğrenme-öğretme süreçlerine ilişkin tartışma ve önerilere yer verilmiştir.
Okul öncesi eğitimde sorgulama temelli fen etkinliklerinin geliştirilmesine yönelik eylem araştırması
Bu çalışma okul öncesi eğitimde sorgulama temelli fen etkinliklerini geliştirmek amacıyla öğretmen ve araştırmacının karşılıklı-işbirliğine dayanan eylem araştırması deseninde gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda çalışma grubuna alınan okuldaki öğretmenlerin mevcut durumdaki fen etkinliklerine ve sorgulama temelli öğrenmeye ilişkin görüş ve uygulamaları belirlenmiştir. Ardından bir öğretmenin sorgulama temelli fen etkinliklerini planlama ve uygulama süreçlerini geliştirmesi, süreçte karşılaştığı sorunlar ve bu sorunlara ne gibi çözümler bulduğu belirlenmiştir. Son olarak öğretmenin fen eğitiminde sorgulama temelli öğrenme uygulamalarına ve araştırma sürecine ilişkin genel değerlendirmeleri alınmıştır. Çalışma grubunu Adana ilinde bulunan resmi bağımsız bir anaokulunun 13 öğretmeni oluşturmaktadır. Mevcut durum ve problemin belirlenmesi sürecinden sonra bu öğretmenlerden biri (Ö2) ve sınıfında bulunan beş yaş grubundaki 13 çocuk eylem araştırması sürecinde yer almıştır. Araştırma verileri nitel veri toplama yöntemlerinden görüşmeler, gözlemler ve dokümanlar yoluyla toplanmıştır. Elde edilen verilerin tümevarımsal bir bakış açısıyla içerik analizi yapılmıştır. Yapılan nitel gözlemler sonucunda mevcut durumda çalışma grubundaki öğretmenlerin fen etkinliklerine diğer etkinliklere göre daha az yer verdiği bulgusuna ulaşılmıştır. Aynı zamanda fen etkinliklerini geleneksel öğretmen merkezli işledikleri, sorgulama temelinde gerçekleştirmedikleri bir problem olarak belirlenmiştir. Bu problemden yola çıkan çalışma, sorgulama temelli fen etkinliklerini geliştirmeyi amaçlamış ve bu nedenle altı eylem döngüsü içinde gerçekleştirilmiştir. Bu süreçte yapılan gözlem ve görüşmeler sonucunda öğretmenin beş yaş grubu çocuklara yönelik olarak sınıfında sorgulama temelli fen etkinliklerini planlama, uygulama ve değerlendirme basamaklarında önemli gelişmeler kaydettiği sonucuna ulaşılmıştır. Buna göre, sorgulama temelli fen etkinliklerinin geliştirilmesi aşamasında öğretmenin eylem planlarını uygularken sorgulamayı destekleyici, sorgulama basamaklarını işleten ve sorgulamayı kısıtlayan davranış ve söylemleri ortaya çıkmıştır. Sorgulama temelli fen etkinliklerinin uygulama aşamasında öğretmenin kendisinden ve dış etkenlerden kaynaklı bazı sorunlar yaşandığı belirlenmiştir. Öğretmenin, sorgulama sürecinde okul kültüründen, aile katılımından ve okulun fiziksel imkanlarından kaynaklı sorunlar yaşadığı belirlenmiştir. Bu sorunlardan bir çoğu yapılan eylem araştırmasında öğretmenin kendi ürettiği çözümlerle giderilmiştir. Öğretmenin yapılan eylem araştırması sürecinde bilgilenme toplantılarından, kendi uygulamalarından ve kendi uygulamalarına ilişkin yansıtıcı değerlendirmelerinden elde ettiği deneyimlerle sorgulama temelli fen etkinliklerini başarıyla uyguladığı sonucuna ulaşılmıştır. Gelişen sorgulama temelli fen etkinlikleri boyunca çocukların daha çok süreçte kaldıkları, sorgulama basamaklarında deneyim kazandıkları, sorular sormaya başladıkları, meraklarını ifade ettikleri, öğretmenle ve diğer arkadaşlarıyla daha çok iletişim kurdukları sonuçlarına ulaşılmıştır. Öğretmen süreç sonunda sorgulama temelli fen etkinliklerinin okul öncesi dönemde uygulanabilir olduğu sonucuna ulaşmıştır. Ancak öğretmenin yöntemsel, uygulamaya yönelik, teknik ve duygusal olarak desteğe ihtiyaç duyduğu görülmüştür.
Öğretmen adaylarının sorgulama becerilerinin fen öğretimi yeterlik inançları ve karşılaşılan engeller açısından incelenmesi
Bilim ve teknolojide ön sıralarda yer almak isteyen ülkeler, bilimsel bilgiyi sorgulayan keşfeden bireylere ihtiyaç duymaktadır. Bu nedenle fen öğretimi ve öğrenimi büyük önem taşımaktadır. Bu çalışmada fen ve sınıf öğretmeni adaylarının sorgulama becerilerinin, fen öğretimi yeterlik inançlarının ve sorgulamaya dayalı fen öğretiminde karşılaşabileceğine inandığı engellerin incelenmesi amaçlanmıştır. Ayrıca bu engellerin kaynağının belirlenmesi amaçlanmıştır. Araştırmada nicel araştırma desenlerinden kesitsel tarama modeli kullanılmıştır. Çalışma grubu basit seçkisiz örnekleme yöntemi kapsamında belirlenmiştir. Bu kapsamda Orta Anadolu Eğitim Fakültelerinde öğrenim gören toplam 244 fen ve sınıf öğretmeni adayı çalışmaya dahil edilmiştir. Veri toplama aracı olarak Kişisel Bilgi Formu, Fen Öğretimi Yeterlik İnancı Ölçeği, Sorgulama Becerileri Ölçeği ve Sorgulamaya Dayalı Fen Öğretiminde Yaşanan Engeller Ölçeği kullanılmıştır. Veriler Google Forms üzerinden oluşturulan online form üzerinden elde edilmiştir. Verilerin analizinde SPSS (Statistical Package for the Social Sciences) programı kullanılmıştır. Araştırma sonuçlarına göre öğretmen adaylarının sorgulama becerileri ile özyeterlik inançları arasında pozitif yönde ve orta düzeyde bir ilişki tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının sorgulama becerileri ile sorgulamaya dayalı fen öğretiminde yaşanan engellere yönelik inançları arasında negatif yönlü anlamlı ilişki ortaya çıkmıştır. Ayrıca öğretmen adaylarının pedagojik bilgilerine güvendikleri ancak öğretim yönteminin karakteristik yapısından kaynaklı olarak sorgulamaya dayalı fen öğretiminde engeller yaşanabileceğine inandıkları görülmüştür. Sorgulamaya dayalı fen öğretiminde çok fazla konu olması, materyal desteğinin olmaması ve yöntemin çok çaba gerektirmesi gibi endişelerinin de olduğu görülmektedir.
6. sınıf maddenin tanecikli yapısı ünitesinin öğretiminde süreç odaklı rehberli sorgulamayla öğrenme yönteminin öğrencilerin akademik başarıları, sorgulayıcı öğrenme becerisi algıları ve mantıksal düşünme becerileri üzerine etkisi
Bu araştırmanın amacı 6. sınıf Fen Bilimleri dersi "Maddenin Tanecikli Yapısı" ünitesinin öğretiminde Süreç Odaklı Rehberli Sorgulamayla Öğrenme (SORSÖ) yönteminin uygulanmasının öğrencilerin akademik başarılarına, mantıksal düşünme becerilerine ve sorgulama becerisi algılarına etkisini incelemektir. Çalışmada yarı-deneysel desenlerden eşitlenmemiş kontrol gruplu desen kullanılmıştır. Araştırma, 2016-2017 eğitim öğretim yılı güz döneminde gerçekleştirilmiştir. Çalışmaya bir ortaokulun 6. sınıfında okuyan 54 öğrenci katılmıştır. Deney grubunda (n=29) fen bilimleri dersi maddenin tanecikli yapısı ünitesi SORSÖ ile öğretilmiştir. Bu yöntemde öğrenme döngüsüne uygun olarak hazırlanmış etkinlikler işbirlikli öğrenme yöntemi ile uygulanmıştır. Kontrol grubunda ise (n=25) öğretmen merkezli bir yaklaşımla ders kitabındaki içerikler öğretmen tarafından aktarıldıktan sonra ders kitabındaki deneyler öğretmen tarafından yapılarak büyük sınıf tartışması ile tartışılmıştır. Araştırmada verilerin toplanmasında nitel ve nicel veri toplama yöntemleri kullanılmıştır. Nicel veriler "Maddenin Tanecikli Yapısı Başarı Testi (MTYBT)", "Mantıksal Düşünme Grup Testi (MDGT)" ve "Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri Algısı Ölçeği (SÖBAÖ)" kullanılarak toplanmıştır. MTYBT, MDGT ve SÖBAÖ deneysel işlem öncesinde öntest ve deneysel işlem sonrasında sontest olarak uygulanmıştır. Nitel veriler ise deneysel işlem sonrasında deney grubundan seçilen öğrencilerle SORSÖ hakkındaki görüşlerini almak üzere yapılan görüşmelerle toplanmıştır. Araştırmanın nicel verileri tek yönlü ANOVA, Mann-Whitney U, bağımsız gruplar t-testi ile çözümlenmiştir. Görüşmelerle toplanan nitel veriler ise betimsel analiz ile analiz edilmiştir. Araştırma sonunda Süreç Odaklı Rehberli Sorgulamayla Öğrenme yönteminin süregelen öğretim proramına paralel olan yönteme göre 6. sınıf öğrencilerinin maddenin tanecikli yapısı ünitesindeki başarılarını arttırmada daha etkili olduğu, ancak mantıksal düşünme becerisi ve sorgulayıcı öğrenme becerileri algılarında öğretim proramına paralel olan yönteme göre anlamlı bir etkiye sahip olmadığı ortaya çıkmıştır. Görüşme sonuçları, öğrencilerin SORSÖ uygulamasındayöntemi eğlenceli buldukları; sosyalleşmelerinin, iletişim becerilerinin ve kendilerini ifade etme yeteneklerinin artırdığını ve daha kalıcı öğrenebildiklerini düşündüklerini göstermektedir. Yöntemin sınırlılığı olarak öğrenciler tarafından belirtilen özellikler ise materyal eksiklikleri, kişi eksikliği, grup rollerinden sapma ve grupların oluşturulmasında kendi isteklerinin göz önüne alınmaması şeklindedir. Anahtar Kelimeler: Süreç odaklı rehberli sorgulamayla öğrenme (SORSÖ), işbirlikli öğrenme, öğrenme döngüsü, maddenin tanecikli yapısı
Ortaokul fen bilimleri öğretmenlerinin ve fen bilgisi öğretmen adaylarının bilimin doğası ve bilimsel sorgulama hakkındaki bilgi ve görüşleri
Bu çalışmada Ortaokul Fen Bilimleri öğretmenlerinin ve Fen Bilgisi öğretmen adaylarının bilimin doğası ve bilimsel sorgulama hakkındaki bilgi ve görüşlerini belirlemek amaçlanmıştır. Çalışma 36 fen bilimleri öğretmeni ve 16 öğretmen adayını kapsamaktadır. Uygulamada veri toplama aracı olarak Bilimin Doğası Görüşleri Anketi, Bilimsel Sorgulama Hakkındaki Görüşler Anketi ve Demografik Özellikler Anketi kullanılmıştır. Katılımcılardan elde edilen verilerin çözümlenmesinde ve yorumlanmasında betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Sonuçlara göre; çoğu Fen Bilimleri öğretmeninin "teori ve yasa farklı kavramlardır" alt boyutunda yetersiz olduğu; "bilimsel bilginin değişebilirliği" ve "bilimin öznelliği" alt boyutunda ise bilgili olduğu görülmüştür. "Veriler sonuçlarla tutarlı olmalı" alt boyutunda yetersiz oldukları; "veri ve kanıt farklı kavramlardır" ve "sorgulama sonuca etki eder" boyutunda ise bilgili düzeyde oldukları görülmüştür. Fen Bilgisi öğretmen adaylarının "deney ve gözleme dayalılık" ve "teori ve yasa farklı kavramlardır" alt boyutlarında yetersiz; "Bilimsel bilginin değişebilirliği" ve "bilimin öznelliği" alt boyutlarında ise bilgili oldukları görülmüştür. "Veriler sonuçlarla tutarlı olmalı" alt boyutunda yetersiz, "veri ve kanıt farklı kavramlardır" ve "sorgulama sonuca etki eder" alt boyutlarında karmaşık bilgiye sahip oldukları görülmektedir.
Sorgulamaya dayalı öğrenme ortamında v-diyagramı kullanımının fen bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerine ve genel kimya laboratuvar algılarına etkisi
Çalışmanın amacı, sorgulamaya dayalı öğrenme ortamında V-diyagramı kullanımının 1. Sınıf Fen Bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerine ve Genel Kimya Laboratuvar algılarına etkisini incelemektir. Çalışmada zenginleştirilmiş karma yöntem kullanılmıştır. Çalışma grubu 2018-2019 yılı güz döneminde yürütülmüştür. Genel Kimya dersinde rehberli sorgulama ve açık sorgulama düzeylerine göre V-diyagramları kullanılmıştır. Bilimsel süreç becerileri testinde, deney tasarlama, gözlem, ölçme, verilerin toplanması, elde edilen verilerin işlenmesi ile yorum ve değerlendirme boyutlarında anlamlı farklılık bulunurken, problemin belirlenmesi boyutunda bulunmamıştır. Genel Kimya Laboratuvar algılarında, açık uçluluk boyutunda anlamlı bir farklılık bulunurken, bütünleşme boyutunda bulunmamıştır. Durum çalışmasında 3 farklı algı düzeyine sahip (yüksek, orta, düşük) öğretmen adaylarının açık uçluluk boyutunda algıları değişirken bütünleşme boyutunda değişmemiştir. Sonuç olarak V-diyagramlarının Fen Bilimleri öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerini geliştirdiği ve Genel Kimya Laboratuvar algısının açık uçluluk boyutunu etkilediği tespit edilmiştir. Öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerindeki ve algılarındaki değişimin nedenleri bilimsel sorgulamanın doğasına yönelik anlayışları ve sosyobilişsel öğrenme kuramı dikkate alınarak açıklanmıştır.
Ortaokul öğrencilerine saf madde ve karışımlar ünitesini öğretmede süreç odaklı rehberli sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımının etkililiği
Bu araştırmanın amacı Süreç Odaklı Rehberli Sorgulamayla Öğrenme yönteminin 7. sınıf öğrencilerinin Fen Bilimleri dersi Saf Madde ve Karışımlar ünitesindeki akademik başarılarına, motivasyonlarına ve mantıksal düşünme becerilerine etkisini ve öğrencierin SORSÖ'ye yönelik görüşlerini incelemektir. Çalışmada yarı-deneysel desenlerden eşitlenmemiş kontrol gruplu desen uygulanmıştır. Süreçte önce nicel veriler toplanmış daha sonra analiz sonuçlarına göre öğrenciler belirlenerek "Saf Madde ve Karışımlar" ünitesindeki kavramsal anlamaları ve SÖRSÖ hakkında görüşlerini ortaya çıkarmaya yönelik yarı-yapılandırılmış görüşmelerle nitel veriler toplanmıştır. Araştırmaya kontrol grubundan 26, deney grubundan 28 olmak üzere toplam 54 yedinci sınıf öğrencisi katılmıştır. Katılımcılar uygun örnekleme yöntemi ile belirlenmiştir. Kontrol grubunda çalışmanın yapıldığı sırada yürürlükte olan öğretim programı sorgulamaya dayalı yaklaşımı benimsemesine rağmen, Türkiye genelinde ortaokul fen eğitiminde halihazırda uygulanmakta olan öğretim yaklaşımını yansıtan, öğrenci-öğrenci etkileşiminin sınırlı olduğu öğretmen merkezli yöntem temel alınarak ünite öğretilmiştir. Deney grubunda ise SORSÖ yöntemi ile öğretim yapılmıştır. Buna göre öğrenciler öğrenme döngüsüne uygun hazırlanmış, eleştirel düşünme soruları içeren çalışma yaprakları üzerinde, işbirlikli gruplar halinde çalışmışlardır. Akademik başarıyı ölçmek için araştırmacı tarafından hazırlanan Saf Madde ve Karışımlar Başarı Testi (SMKBT), mantıksal düşünme becerisini ölçmek için Mantıksal Düşünme Grup Testi (MDGT) ve katılımcıların fen bilimleri dersine yönelik motivasyonlarını ölçmede ise Öğrenmede Güdüsel Stratejiler Ölçeği (ÖGSÖ)'nin motivasyon ölçeği kullanılmıştır. Uygulama öncesi grupları kıyaslamak üzere SMKBT, MDGT, ÖGSÖ ön test olarak uygulanmıştır. Yaklaşık 7 haftalık uygulama sonrasında gruplara öntest olarak verilen testler son test olarak da verilmiştir. Öğrencilerin SORSÖ yönteminin uygulanmasına ilişkin görüşlerini ve Saf Madde ve Karışımlar Ünitesi'ndeki kavramları anlama düzeylerini derinlemesine incelemek amacı ile ise uygulama bitiminde yarı-yapılandırılmış görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Gruplar ön-SMKBT puanları açısından farklılık gösterdiği için son-SMKBT puanlarının analizinde ANCOVA yapılmıştır. Sonuçlar, deney grubu lehine gruplar arasında anlamlı bir fark olduğunu göstermektedir. Kavramsal anlamayı incelemeye yönelik yapılan görüşme verileri ise içerik analizi ile analiz edilmiş ve sonuçlar, görüşmeye katılan her iki gruptaki öğrencilerin de kavram yanılgılarına sahip olduğunu ancak deney grubu öğrencilerinin öğretilen ünite kavramlarını daha iyi anladığını göstermiştir. Ön-ÖGSÖ ve ön-MDGT puanları normal dağılım göstermediğinden, deney ve kontrol grubundaki öğrencilerin ön-test puanlarını kıyaslamada Mann-Whitney U Testi kullanılmıştır. Sonuçlara göre deney ve kontrol grubu öğrencileri arasında ön-ÖGSÖ ve ön-MDGT puanları açısından anlamlı farklılık bulunmamaktadır. Sontest ÖGSÖ ve MDGT puanlarının analizinde ise bağımsız gruplar t-testi uygulanmıştır. Elde edilen sonuçlara göre deney ve kontrol grubu öğrencileri arasında son-ÖGSÖ ve son-MDGT puanları açısından deney grubu lehine anlamlı farklılık bulunmuştur. Sonuç olarak SORSÖ'nün 7. sınıf öğrencilerinin Saf Madde ve Karışımlar Ünitesi'ndeki akademik başarıları, motivasyonları ve mantıksal düşünme becerilerini yüksek etki büyüklüğü ile arttırıcı yönde etkisi olduğu söylenebilir. Öğrencilerin SORSÖ hakkındaki görüşlerini incelemek üzere yapılan yarı-yapılandırılmış görüşme verileri ise içerik analizi ile analiz edilmiştir. Bulgulara göre katılımcılar etkinlik kağıtları, grup çalışması ve deneyleri SORSÖ'nün öğrenmeye katkı sağlayan özellikleri olarak belirtmiş, yöntemin kavramsal anlama ve zihinsel ve sosyal beceri gelişimlerine katkı sağladığını farketmiş, SORSÖ' nün feni sevmelerine ve ilgilerinde artışa katkı sağladığını ifade etmişlerdir. Ayrıca öğrenciler zamanın yeterli gelmediğinden bahsetmiş, materyal kullanımı ve sınıf düzeni açısından zorluk yaşamadıklarını söylemişlerdir. Bu görüşlere bakarak SORSÖ ile öğretim gören öğrencilerin bu yöntemin genel özelliklerinin ve öğrenmeye katkılarının farkında oldukları ve fen dersine katılmaya daha istekli oldukları söylenebilir.
Animasyon destekli kavram karikatürleriyle zenginleştirilmiş bilimsel senaryo etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinin üstbiliş, sorgulayıcı öğrenme ve bilimsel okuryazarlık düzeyleri üzerine etkisi
Bu çalışmasının amacı, animasyon destekli kavram karikatürleriyle zenginleştirilmiş bilimsel senaryo etkinliklerinin 7. sınıf öğrencilerinin üstbiliş, sorgulayıcı öğrenme ve bilimsel okuryazarlık düzeyleri üzerine etkisini araştırmaktır. Ayrıca araştırmada öğrencilerin animasyon destekli kavram karikatürleriyle zenginleştirilmiş bilimsel senaryo etkinlikleri kullanımına ilişkin görüşlerinin belirlenmesi de amaçlanmıştır. Araştırma 7. Sınıf Fen Bilimleri dersi Saf Madde ve Karışımlar ünitesinde gerçekleştirilmiştir. Araştırmanın çalışma grubu, 2018-2019 eğitim öğretim yılında Manisa ilinin Yunusemre ilçesinde bulunan bir devlet okulunda öğrenim görmekte olan 29 deney, 41 kontrol grubunda olmak üzere toplam 70 öğrenciden oluşmaktadır. Fen Bilimleri dersi deney grubu öğrencilerine animasyon destekli kavram karikatürleriyle zenginleştirilmiş bilimsel senaryo etkinlikleri ile işlenirken kontrol grubu öğrencilerine ise mevcut fen bilimleri dersi öğretim programı uygulanmıştır. Araştırmanın deneysel işlem süreci toplam 8 hafta sürmüştür. Araştırmada nicel ve nitel araştırma yöntem ve tekniklerinin bir arada ele alındığı karma yöntem kullanılmıştır. Çalışmanın nicel boyutunda deneysel araştırma yöntemlerinden eşitlenmemiş ön test-son test kontrol gruplu yarı deneysel desenden yararlanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri 'Biliş Üstü Ölçeği', 'Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri Algısı Ölçeği' ve 'Bilimsel Okuryazarlık Ölçeği' ile toplanmıştır. Bu testler tüm öğrencilere ön test son test olarak uygulanmıştır. Çalışmanın nitel verileri ise, 'fen günlükleri', 'görüş formu' ve 'yarı yapılandırılmış mükalat' ile elde edilmiştir. Araştırmadan elde edilen verilen analizi sonucunda Biliş Üstü Ölçeği'nin tamamı ve alt faktörler bazında öğrencilerin üstbiliş becerilerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Deneysel işlem sonrası gruplar arasında üstbiliş beceri puanları bakımından anlamlı farklılık oluşmadığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda deney grubu öğrencilerinin ön testten son testte üstbiliş beceri puanlarının da anlamlı şekilde farklılaşmadığı bulunmuştur. Bu bağlamda yapılan uygulamaların öğrencilerin üstbiliş becerilerini geliştirmede anlamlı bir etkisinin olmadığı söylenebilir. Bunun yanında cinsiyet değişkeni bakımından deney ve kontrol grubu öğrencilerinin üstbiliş beceri puanları anlamlı şekilde farklılaşmamıştır. Sorgulayıcı Öğrenme Becerileri Algısı Ölçeği'nin tamamı ve alt faktörlerinde hem deney hem de kontrol grubu öğrencilerinin sorgulayıcı öğrenme becerisi algılarının yüksek olduğu belirlenmiştir. Deneysel işlem sonrası gruplar arasında sorgulayıcı öğrenme becerisi puanları bakımından anlamlı farklılık oluşmadığı tespit edilmiştir. Aynı zamanda deney grubu öğrencilerinin ön testten son testte sorgulayıcı öğrenme becerileri algı puanlarının da anlamlı şekilde farklılaşmadığı bulunmuştur. Bu bağlamda yapılan uygulamaların öğrencilerin sorgulayıcı öğrenme beceri algılarını geliştirmede anlamlı bir etkisinin olmadığı söylenebilir. Bunun yanında cinsiyet değişkeni bakımından deney ve kontrol grubu öğrencilerinin sorgulayıcı öğrenme beceri puanları anlamlı şekilde farklılaşmamıştır. Bilimsel Okuryazarlık Ölçeği'nin tamamı ve alt boyutlarında öğrencilerin bilimsel okuryazarlık düzeylerinin yüksek olduğu belirlenmiştir. Deneysel işlem sonrası gruplar arasında bilimsel okuryazarlık puanları bakımından anlamlı farklılık oluştuğu ve bu farkın deney grubu lehine olduğu tespit edilmiştir. Aynı zamanda deney grubu öğrencilerinin ön testten son testte bilimsel okuryazarlık puanlarının da anlamlı şekilde farklılaştığı bulunmuştur. Bu bağlamda yapılan uygulamaların (animasyon destekli kavram karikatürleriyle zenginleştirilmiş bilimsel senaryo etkinlikleri temelli uygulamaların) öğrencilerin bilimsel okuryazarlık düzeylerine önemli düzeyde etkisinin olduğu söylenebilir. Bunun yanında deney grubu öğrencilerinin bilimsel okuryazarlık puanlarının cinsiyete göre anlamlı şekilde farklılaşma göstermediği, kontrol grubunun ise bilimsel okuryazarlık puanlarının cinsiyete göre anlamlı farklılaştığı belirlenmiştir. Araştırmanın nitel verilerinin analizi sonucunda deney grubunda yer alan öğrencilerin animasyon destekli kavram karikatürleriyle zenginleştirilmiş bilimsel senaryo etkinlikleri ile gerçekleştirilen öğretimin; öğrenme sürecine ve öğrenmeleri üzerine olan etkilerine ilişkin olumlu görüşlere sahip oldukları belirlenmiştir. İncelenen fen günlükleri, görüş formu ve mülakatlar doğrultusunda deneysel uygulamaların öğrencilerin; derse karşı tutumlarını olumlu yönde etkilediği, etkinlikler ile işlenen dersleri eğlenceli, güzel, farklı, dikkat çekici ve öğretici buldukları, yapılan etkinlikleri sevdikleri, bu sayede daha kolay anladıkları ve öğrenilen bilgilerin kalıcılık sağladığı yönünde düşüncelere sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Sonuç olarak gerçekleştirilen bu araştırmanın Fen Bilimleri dersine ilişkin öğrenme-öğretme sürecinde animasyon destekli kavram karikatürleriyle zenginleştirilmiş bilimsel senaryo etkinlikleri kullanımının etkileri üzerine literatüre katkı sağlayacağı ve konu ile ilgili yapılacak olan yeni çalışmalara ışık tutacağı düşünülmektedir.
Fen eğitiminde araştırma sorgulama temelli öğrenme yaklaşımının etkililiğinin meta analiz yöntemiyle incelenmesi
Teknolojinin gelişmesiyle birlikte bilgiye ulaşmanın kolaylaşmış olması eğitim alanında da pek çok yeniliğin yaşanmasını, eğitimde yeni öğretim stratejilerinin benimsenmesini sağlamış ve bu yenilikler öğretim programlarına da yansımıştır. Fen bilimleri öğretim programında yer alan Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenme yaklaşımı da bu yaklaşımlardan birisidir. Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenme ile öğrenciler bilimsel tartışma ortamlarında, herhangi bir konuda karşılaştıkları problemi düşünürler, sorgularlar ve çözüm yolu üretirler. Ürettikleri fikirleri arkadaşlarıyla paylaşarak eksik ya da yanlış yönlerini belirleyip bu fikirleri yeniden inşa ederler. Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenme yaklaşımı, öğretim programlarının amaçları içerisinde yer alan "Fen okuryazarı bireyler yetiştirmek" için oldukça önemli bir yaklaşımdır. Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenme yaklaşımının farklı değişkenler üzerindeki etkisini inceleyen pek çok çalışmanın olduğu yapılan literatür taraması sonucunda görülmüştür. Ancak Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenmenin etkililiğini genel bir ifadeyle belirleyen üç çalışmanın olduğu gözlenmiştir. Bu sebeple, yapılan bu araştırmada, Fen eğitiminde Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenme yaklaşımının bazı değişkenler açısından etkililiğini meta analiz yöntemiyle belirlemek amaçlanmıştır. Amaç doğrultusunda 2005-2018 yılları arasında Fen eğitimi alanında Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenmenin etkililiğini araştıran çalışmalar Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi (YÖK) ve Google Akademik veri tabanları temel alınarak taranmış ve incelenmiş, belirlenen ölçütlere göre 36 çalışmanın meta analizi ile genel bir sonuca ulaşılmıştır. Dâhil edilen çalışmaların etki büyüklükleri CMA (Comprehensive Meta Analysis) programı ile hesaplanmıştır. Başarı, bilimsel süreç becerileri, kavramsal anlama ve tutum değişkenleri açısından çalışmalarda uygulanan diğer öğretim yöntemlerine göre Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenme yaklaşımı lehine etki gösterdiği belirlenmiştir. Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenme yaklaşımının akademik başarıya ilişkin genel etki vii büyüklüğünün rastgele etkiler modeline göre 1.247 ile güçlü düzeyde; bilimsel süreç becerilerine ilişkin genel etki büyüklüğünün rastgele etkiler modeline göre 0.482 ile küçük düzeyde; kavramsal anlama becerilerine ilişkin genel etki büyüklüğünün rastgele etkiler modeline göre 0,570 ile orta düzeyde; tutuma ilişkin genel etki büyüklüğünün rastgele etkiler modeline göre 0, 469 ile küçük düzeyde olduğu tespit edilmiştir. Ayrıca araştırmaya dâhil edilen 90 çalışmanın betimsel analizi sonucunda, çalışmaların yıllarına, amaçlarına, konularına, örneklem büyüklükleri ve seviyelerine, yöntemlerine, veri toplama araçları ve analizlerine ait bulgulara da yer verilmiş, çalışmaların yıllara göre dağılımında makale türündeki çalışmaların; amaçlarına göre başarının; konularına göre fizik konularının; örneklem büyüklüklerine göre 31-100 kişilik grupların; örneklem seviyelerine göre öğretmen adaylarının; yöntemlerine göre deneysel desen yönteminin; veri toplama araçlarına göre test tekniğinin; veri analizlerine göre t-testinin çoğunlukta olduğu belirlenmiştir. Bu araştırma, Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenme ile ilgili çalışmaların bütüncül bir sonuç altında birleştirilip yorumlanması ile yapılacak olan araştırmalara kaynak oluşturabilir. Çalışma sonunda bu konuda çalışma yapacak olan araştırmacılara, fen eğitiminde, meta analiz ile akademik başarı, bilimsel süreç becerileri, kavramsal anlama ve tutum değişkenlerine pozitif yönde etkili olduğu tespit edilen Araştırma Sorgulama Temelli Öğrenme yaklaşımının farklı dersler için de kullanımının arttırılması, daha az çalışma gerçekleştirilen ya da hiç çalışma yapılmayan ilkokul ve lise düzeyindeki öğrencilerle yürütülen çalışmalar yapılması, bu konu ile ilgili daha fazla meta analiz yönteminin uygulandığı çalışmalar gerçekleştirilmesi, uluslararası literatürdeki çalışmaların da dâhil edildiği ve farklı değişkenlere yönelik araştırmalar yapılması yönünde önerilerde bulunulmuştur.
Lisans öğrencilerinin RNA teknolojileri konusundaki bilgi seviyeleri ve sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımıyla sunulan materyalin etkisi
Bu çalışmada, fen bilgisi ve biyoloji öğretmen adaylarının RNA teknolojileri konusundaki bilgi seviyelerini belirlemek ve sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımıyla sunulan materyalin konunun öğrenilmesi üzerindeki etkisini araştırmak amaçlanıştır. Ayrıca, bu konuların öğrenilmesinde yazılı basının ve internetin rolü de araştırılmıştır.Çalışmada kullanılmak üzere geliştirilen RNA ve Teknolojileri Başarı Testi'nin geçerlik ve güvenirlik analizi için 2010-2011 eğitim-öğretim yılı Bahar Dönemi'nde pilot uygulama yapılmıştır. Pilot uygulamaya konuyla ilgili hazırbulunuşluk düzeyleri uygun olan toplam 123 öğrenci katılmıştır. Yapılan analiz işlemleri sonucunda testte yer alması ve testten çıkarılması gereken sorular belirlenmiş, başarı testi uygulama için hazır hale getirilmiştir.Araştırmada, ön test-son test kontrol gruplu deneysel model kullanılmıştır. Uygulama grubu olarak fen bilgisi (N=38) ve biyoloji öğretmenliği (N=38) 1. sınıf öğrencileri seçilmiştir. Gruplara ön test olarak Mantıksal Düşünme Yeteneği Testi (MDYT) ile RNA ve Teknolojileri Başarı Testi (RTBT) uygulanmıştır. Ön test uygulamaları sonucunda grupların denkliğinin belirlenmesinin ardından random yöntemi ile fen bilgisi öğretmenliği sınıfı deney grubu, biyoloji öğretmenliği sınıfı ise kontrol grubu olarak seçilmiştir. Deney grubunda Sorgulamaya Dayalı Öğrenme Yaklaşımı (SDÖY) ve rehber materyalle ders işlenirken, kontrol grubuna geleneksel yöntem olarak bilinen Düz Anlatım Yöntemi (DAY) ile konu anlatılmıştır. Gruplara son test olarak RTBT ile birlikte RNA Teknolojileri Basın-İnternet Formu (RTBİF) uygulanmıştır. Uygulama sonrası deney grubundan seçilen 5 öğrenci ile yarı yapılandırılmış görüşme yapılmıştır.Testin geçerlik ve güvenirliği için pilot uygulamadan elde edilen veriler ITEMAN 3.50 programı ile analiz edilmiştir. Gruplara uygulanan ön test ve son testlerin analizi işlemlerinde SPSS 11.50'de yüzde ve frekans dağılımı, Shapiro-Wilk testi, İlişkisiz (Bağımsız) Örneklemler için T-Testi (Independent Samples T-Test), İlişkili Örneklemler için T-Testi (Paired Samples T-Test) kullanılmıştır. RTBİF'nin son kısmında yer alan açık uçlu soruların ve Yarıyapılandırılmış Görüşme Formu'nun değerlendirilmesinde nitel analiz yöntemleri kullanılmıştır.Elde edilen bulgulara göre SDÖY ve rehber materyalle ders işlenen deney grubunun ön test ve son test puanları arasında anlamlı bir artış gözlenmiştir. Uygulanan yöntem ve kullanılan materyaller etkili olmuştur. DAY ile ders işlenen kontrol grubunun ise ön test ve son test puanlarında gözlenen artış istatiksel açıdan anlamlı bulunmamıştır. Son test puanlarına bakıldığında ise deney grubunun kontrol grubuna oranla daha başarılı olduğu, ancak aradaki farkın istatiksel olarak anlamlı olmadığı görülmüştür. Yarıyapılandırılmış görüşmelerden elde edilen sonuçlar SDÖY ve rehber materyallerin öğrenciler tarafından faydalı bulunduğunu ortaya koymaktadır. RTBİF'den edinilen bulgulara göre ise öğrenciler RNA Teknolojileri ile ilgili haberleri öğrenmede interneti yazılı basından daha fazla tercih ettiği görülmüştür.
Sosyal bilgiler dersinde sorgulamaya dayalı öğretimin öğrencilerin ders başarısına, eleştirel düşünme becerilerine ve öğrenmenin kalıcılığına etkisi
Bu çalışmanın amacı, 5. Sınıf Sosyal Bilgiler Dersi İnsanlar, Yerler ve Çevreler Öğrenme Alanında 7E Destekli Sorgulamaya Dayalı Öğretim (SDÖ)'in öğrencilerin ders başarısına, eleştirel düşünme becerilerine, öğrenmelerinin kalıcılığına etkisini belirlemek ve 7E Destekli SDÖ'ye yönelik öğrencilerin görüşlerini tespit etmektir. Bu araştırmada karma araştırma yaklaşımı içinde yer alan iç içe karma desen araştırma modeli olarak uygulanmıştır. Araştırmanın nicel boyutu deneme modelinde olup bu bölümde ön test ve son test kontrol gruplu yarı deneysel desen kullanılmıştır. Bu çalışmada uygulanan yarı deneysel desende, bağımlı değişkenler; öğrencilerin ders başarısı, eleştirel düşünme becerileri ve öğrenmenin kalıcılığı iken bağımsız değişken ise 7E Destekli SDÖ'dür. Araştırmanın nitel boyutu ise iki bölümde ele alınmıştır. Araştırmanın nitel boyutunun birinci bölümünde öğrenciler araştırma raporları, günlükleri, gözlemleri ve öğrenci öz ve grup değerlendirme formları doldurmuştur. Bu bölüm betimsel tarama modelindedir. Araştırmanın nitel boyutunun ikinci bölümü ise fenomenoloji (olgu bilim) modelinde olup bu bölümde ise deney grubunda yer alan 10 öğrenciyle yarı yapılandırılmış bir görüşme yapılmıştır. Bu yarı yapılandırılmış görüşme ile deney grubunda yer alan öğrencilerin 7E Destekli SDÖ'ye yönelik görüşleri, tutumları ve SDÖ uygulamalarında yaşadıkları deneyimler belirlenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2018-2019 eğitim-öğretim yılı birinci döneminde Diyarbakır İli Yenişehir İlçesi Gazi Ortaokulunda öğrenim gören beşinci sınıf düzeyindeki 80 öğrenci oluşturmuştur. Çalışma grubu uygun örnekleme yöntemiyle belirlenmiştir. Deney ve kontrol grubunun belirlenmesinde 4. sınıf başarı puanlarının birbirine yakın olmasına, kız ve erkek öğrenci dağılımlarının denk olmasına ve grupların sosyoekonomik yapılarının benzer olmasına dikkat edilmiştir. Deney ve kontrol grubunun seçimi ise 2018-2019 eğitim-öğretim yılı birinci yarıyılında gerçekleştirilen çalışmada birbirine denk olan iki sınıf arasında kura çekme yoluyla gerçekleşmiştir. Bu araştırmada, konular deney grubunda 7E Destekli SDÖ ile işlenirken kontrol grubunda ise 2017 Sosyal Bilgiler Öğretim Programı doğrultusunda hazırlanan 5. Sınıf Sosyal Bilgiler ders kitabındaki yönergelere göre işlenmiştir. Çalışmanın başlangıcında ve sonunda deney ve kontrol gruplarına başarı testi, kalıcılık testi ve eleştirel düşünme ölçeği uygulanarak grup içi ve gruplar arası farklar tespit edilmeye çalışılmıştır. Deney ve kontrol grubunun başarı, kalıcılık testinin ve eleştirel düşünme ölçeğinin analizinde SPSS 22 paket programı kullanılmıştır. Araştırmanın başarı testinin ön test, son test, kalıcılık testi ve eleştirel düşünme ölçeğinin ön test ve son testinin yorumlanmasında: Aritmetik ortalama, standart sapma, yüzde, frekans ve etki büyüklüğü (d ve η2) hesaplanmıştır. Verilerin analizinde ilişkili (bağımlı) ve ilişkisiz (bağımsız) örneklemler için t testi ve karışık ölçümler için iki faktörlü varyans analizi (MİX ANOVA) yapılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşmelerden elde edilen veriler, öğrencilerin doldurdukları araştırma gözlem formları, araştırma günlükleri ve araştırma raporları betimsel analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bu çözümlemede öğrencilerin doldurdukları tüm formlar doğrudan alıntılar yapılarak analiz edilmiştir. Öğrencilerin öz ve grup değerlendirme formları ise yüzde ve frekans tekniğiyle analiz edilmiştir. Araştırma sonuçlarına göre; 7E Destekli SDÖ'nün beşinci sınıf öğrencilerinin sosyal bilgiler dersi başarılarını anlamlı derecede arttırdığı ve eleştirel düşünme becerilerini anlamlı derecede geliştirdiği ancak öğrenmenin kalıcılığını anlamlı derecede artırmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca 7E Destekli SDÖ'nün uygulandığı deney grubundaki öğrencilerle yapılan yarı yapılandırılmış görüşmeler sonrasında öğrenciler; 7E Destekli SDÖ uygulamaları ile dersi daha iyi anladıklarını, 7E Destekli SDÖ'nün öğrenmelerini kolaylaştırdığını, öğrendiklerinin daha kalıcı olmasını sağladığını ve eleştirel düşünme becerilerinin olumlu yönde değişmesine katkı sağladığını ifade etmişlerdir.
Diyalog ve grup sorgulaması stratejileriyle desteklenen işbirlikli öğrenme yönteminin ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri ve matematiğe yönelik tutumlarına etkisi
İşbirliği, iletişim ve eleştirel düşünme 21. yüzyıl becerileri içinde yer alan önemli becerilerdendir. Bu bağlamda, bu araştırmanın amacı, matematik dersinde diyalog ve grup sorgulaması stratejileriyle desteklenen işbirlikli öğrenme yönteminin ortaokul 6. sınıf öğrencilerinin eleştirel düşünme eğilimleri ve matematiğe yönelik tutumları üzerine etkisini incelemektir. Araştırmada karma yöntem araştırma desenlerinden açımlayıcı sıralı desen kullanılmıştır. Araştırmanın nicel boyutu, yarı deneysel desenlerden ön test-son test kontrol gruplu desene göre tasarlanmıştır. Araştırmanın nitel boyutu durum çalışmasıdır. Araştırmanın çalışma grubu, Elazığ ili Kovancılar ilçe merkezinde bulunan iki devlet ortaokulunun altıncı sınıf düzeyinde eğitim alan dört sınıfında öğrenim gören toplam 68 öğrenciden oluşmaktadır. Deney gruplarında dersler, diyalog ve grup sorgulaması stratejileriyle desteklenen işbirlikli öğrenme yöntemiyle işlenmiştir. Kontrol gruplarında ise dersler mevcut matematik dersi öğretim programına göre sürdürülmüştür. Araştırmada nicel veriler "Eleştirel Düşünme Eğilimi Ölçeği" ve "Matematiğe Yönelik Tutum Ölçeği" ile toplanırken, nitel veriler yarı-yapılandırılmış görüşmelerle elde edilmiştir. Nicel verilerin analizinde ilişkili veya bağımsız örneklemler t-testi, kovaryans analizi kullanılmıştır. Nitel verileri çözümlerken içerik analizi uygulanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre, deney grubu öğrencilerin hem eleştirel düşünme eğilimi ve hem de matematiğe yönelik tutum son test puanlarının, kontrol grubu öğrencilerine göre anlamlı düzeyde yüksek olduğu görülmüştür. Nitel analizlerden elde edilen bulgulara göre, diyalog ve grup sorgulaması stratejileriyle desteklenen işbirlikli öğrenme uygulamalarının öğrencilere bilişsel, duyuşsal ve sosyal açıdan olumlu çıktılar sağladığı ve uygulamaların öğrencilerin eleştirel düşünme eğilimlerini geliştirdiği belirlenmiştir.
Sorgulayıcı öğrenme yönteminin öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerine, başarılarına, akademik ve öğretmen özyeterliklerine etkisi
Bu çalışmada Fen Öğretimi Laboratuvar Uygulamaları II dersinde, sorgulayıcı öğrenmenin; öğretmen adaylarının başarılarına (BT), bilimsel süreç becerilerine (BSB), akademik öz yeterliklerine (AÖÖ) ve öğretmen öz yeterliklerine (ÖÖÖ) etkisi araştırılmak istenmiştir. Bu çalışma 2016-2017 akademik yılının bahar döneminde Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilgisi Öğretmenliği 3. Sınıf Fen Öğretimi Laboratuvar Uygulamaları II dersinde 3. Sınıf 63 fen bilgisi öğretmen adayıyla gerçekleştirilmiştir. Çalışmada karma araştırma desenlerinden biri olan "Açımlayıcı Sıralı Karma Desen" kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında, nicel araştırma yöntemlerinden olan deneysel desen ön-test son-test kontrol gruplu deney modeli kullanımı uygun görülmüştür. Araştırmanın nitel kısmında sorgulayıcı öğretimle işlenen dersin ve bu uygulamanın olumlu-olumsuz yönleri öğrencilere yarı yapılandırılmış görüşme formuyla sorulmuştur. Rastgele atama şeklinde deney ve kontrol gruplarına atanan öğretmen adaylarından 4 ya da 5'er kişilik gruplar oluşturulmuştur. Deney grubunda bulunan öğretmen adaylarına sorgulayıcı öğretim uygulamaları doğrultusunda ders işlenmiş, kontrol grubunda olan öğretmen adaylarına ise geleneksel laboratuvar etkinlikleri uygulanmıştır. Uygulama 9 hafta sürmüştür. Öğretmen adaylarına çalışmadan önce ve sonra "Başarı Testi (BT)", "Bilimsel Süreç Becerileri Ölçeği (BSBÖ)" ve "Akademik Özyeterlik Ölçeği (AÖÖ)" ve "Öğretmen Özyeterlik Ölçeği (ÖÖÖ)" uygulanmıştır. Ölçekler öğretmen adaylarına ön test ve son test şeklinde uygulanmıştır. Verilerin nicel analizinde repeated measure MANOVA (tekrarlı ölçüm MANOVA) ve t testi kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına göre grupların BT son test puanları arasında istatistiksel olarak deney grubu lehine, pozitif yönde bir fark bulunmuştur (p=.00).Grupların BSBÖ son test puan ortalamaları arasında istatistiksel olarak olmasa da ve orta etki büyüklüğüne sahip, pratik anlamda bir fark bulunmuştur (p=.11). Deney ve kontrol gruplarının Akademik Özyeterlikleri (AÖÖ) son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında iki grup arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (p=.40). Grupların Öğretmen Özyeterlikleri (ÖÖÖ) son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında iki grup arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığı sonucuna ulaşılmıştır (p=.10). Çalışmanın nitel veri analizinde içerik analizi tekniği kullanılmıştır. Nitel veriler analiz edildiğinde öğretmen adaylarının büyük çoğunluğunun, sorgulayıcı öğrenmenin genellikle olumlu yönlerinden bahsettiği, akademik başarılarının arttığını, bilimsel süreç becerilerinin geliştiğini, meslek hayatlarında da uygulayacakları fakat ön bilgi edinilmemiş konularda uygulama güçlüğü çekilebileceğini ifade ettikleri sonucuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Sorgulayıcı Öğretim, Başarı, Bilimsel Süreç Becerileri, Akademik Özyeterlik, Öğretmen Özyeterlik
Sorgulamaya dayalı öğrenmede alternatif bir araç 'T- diyagramı': Enzimler ve enzimlerin çalışmasına etki eden faktörler üzerinde örnek bir uygulama
Bu araştırmanın amacı; yapılandırmacı öğrenme teorisine dayanan sorgulamaya dayalı öğrenme yaklaşımının ?T-diyagramı? aracılığıyla uygulanması; bu uygulama sürecinin öğrencilerin akademik başarılarına etkisini ortaya çıkarmaktır. Bununla birlikte araştırmada; uygulama sürecine katılan öğrencilerin uygulama sürecine ilişkin görüşleri de ?T-diyagramı değerlendirme ölçeği? ile ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu temel amaçlar doğrultusunda araştırmada yarı deneysel araştırma modeli kullanılmıştır.Araştırma 2009- 2010 öğretim güz yılı döneminde Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Biyoloji Öğretmenliği 1. sınıf öğrencileriyle yapılmıştır. 36 kişiden oluşan çalışma grubuna sorgulamaya dayalı öğrenme sürecinde alternatif bir araç olan T-diyagramı hakkında ayrıntılı bilgi verilmiş ve öğrencilerle ?Enzimler ve Enzimlerin Çalışmasına Etki Eden Faktörler? konusunda örnek bir uygulama gerçekleştirilmiştir. Öğrencilere araştırmacı tarafından geliştirilen başarı testi ön-test ve son-test olarak uygulanmış ve öğrencilerin uygulama sürecine ilişkin görüşlerini ortaya koyabilmek amacıyla uygulama sürecinin sonunda ?T-diyagramı değerlendirme ölçeği? uygulanmıştır. Bu uygulamalar sonucunda ön-test ve son-test başarı testi puanları arasında fark olup olmadığının tespit edilebilmesi amacıyla bağımlı gruplar arası t- testi uygulanmıştır. 0.05 anlamlılık düzeyine göre elde edilen sonuçlar ön-test ve son-test ortalama puanları arasında anlamlı bir fark bulunduğunu ortaya koymuştur. T- diyagramı değerlendirme ölçeğinden elde edilen veriler öğrencilerin T-diyagramına karşı olumlu bir tutum sergilediklerini, T-diyagramının bilimsel süreç becerilerine ve öğrenme ortamına olumlu katkı sağladığını düşündüklerini ortaya koymuştur.Anahtar Kelimeler: Sorgulamaya Dayalı Öğrenme Yöntemi, T-Diyagramı, Yapılandırmacı Öğrenme Teorisi
Öğretmen adayları için bilimsel sorgulama destekli laboratuvar dersi geliştirilmesi
Bu araştırmanın amacı, Fen ve Teknoloji Laboratuvar Uygulamaları I ve II derslerinde sınıf öğretmeni adayları için geliştirilen bilimsel sorgulamaya dayalı laboratuvar etkinliklerinin, adayların bilimsel süreç becerilerine, fen öğretimi özyeterlik inançlarına, fen öğretimine ve laboratuvara karşı tutumlarına, bilimsel sorgulamaya dayalı laboaratuvar etkinlikleri geliştirme becerilerine ve bilimsel sorgulama yaklaşımı ile bu yaklaşıma uygun laboratuar etkinliklerine ilişkin tutumlarını belirlemektir.Araştırmanın örneklemini 2009?2010 öğretim yılında Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi İlköğretim Bölümü Sınıf Öğretmenliği Anabilim Dalında Fen ve Teknoloji Laboratuvar Uygulamaları I ve II derslerini alan 35 öğretmen adayı oluşturmaktadır.Bu araştırmada nitel ve nicel araştırma tekniklerinin bir arada bulunduğu karma yöntem araştırması kullanılmıştır. Araştırmanın nicel kısmında tek grup ön test, son test deneysel deseni kullanılarak Bilimsel Süreç Beceri Testi, Fen Öğretimine Yönelik Özyeterlik İnanç Ölçeği, Fen Karşı Tutum Ölçeği ve Laboratuara Yönelik Tutum Ölçeği uygulanmıştır. Ayrıca adaylar tarafından geliştirilerek uygulanan etkinlikleri değerlendirmek amacıyla araştırmacı tarafından geliştirilen, etkinlikleri değerlendirme formu kullanılmıştır. Araştırmanın nitel verilerinin toplanmasında öğretmen adaylarından toplanan yazılı dokümanlardan ve görüşme kayıtlarından yararlanılmıştır.Öğretmen adayları için geliştirilen bilimsel sorgulamaya dayalı laboratuar etkinlikleri üç aşamada yürütülmüştür. Bunlar;- Bilimsel sorgulama yaklaşımının kuramsal temelleri,-Bilimsel sorgulamaya dayalı laboratuvar etkinlikleriyle, bilimsel sorgulama yaklaşımı ve laboratuvar etkinlikleri,- Öğretmen adayları tarafından geliştirilen bilimsel sorgulamaya dayalı laboratuvar etkinliklerinin uygulanmasıdır.Araştırma, haftada 2 saat olmak üzere toplam 23 haftada tamamlanmıştır.Araştırma sonunda, öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerinin ve fen öğretimi özyeterlik inançlarının, fen öğretimine ve laboratuara karşı tutumlarının geliştiği bulunmuştur. Ayrıca adaylar bilimsel sorgulamaya dayalı laboratuar etkinliklerini de başarıyla geliştirmişlerdir.
Sorgulayıcı araştırmaya dayalı laboratuar ile doğrulayıcı laboratuar yöntemlerinin fen ve teknoloji öğretmen adaylarının başarı, kavram yanılgısı ve epistemolojik inançları üzerine etkisi
Bu çalışmanın amacı; gelecek nesilleri yetiştirecek olan fen ve teknoloji öğretmen adaylarının kuvvet ve hareket konusunda sahip oldukları kavram yanılgılarının belirlenmesi ve sorgulayıcı araştırmaya dayalı laboratuar yöntemi ve doğrulayıcı laboratuar yöntemi ile giderilmesi, epistemolojik inançlarının etkinlikler öncesi ve sonrası durumlarının belirlenmesi ve uygulanan ölçeklerden elde edilen başarı puanları ile kavram yanılgısı puanlarının epistemolojik inançlarla olan ilişkisinin belirlenmesidir.Bu çalışmada hedef evren Ankara ilindeki fen ve teknoloji öğretmenliği alanında eğitim veren devlet üniversitelerinin üçüncü sınıf öğrencileridir. Ancak çalışmadaki ulaşılabilir evreni ise Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi üçüncü sınıf fen ve teknoloji öğretmenliği öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın örneklemi uygun örnekleme yöntemi kullanılarak deney grubunda 38 kontrol grubunda 40 olmak üzere toplam 78 fen ve teknoloji öğretmenliği üçüncü sınıf öğrencilerinin katılımıyla oluşturulmuştur.Bu çalışma yarı deneysel bir çalışmadır. Deney grubuna sorgulayıcı araştırmaya dayalı laboratuar yöntemi uygulanırken, kontrol grubunda ise doğrulayıcı laboratuar yöntemi altı hafta süresince kullanılmıştır.Araştırmanın alt problemlerini sınamak için ön test ve son test olarak iki veri toplama aracı kullanılmıştır. Birincisi, KKT (FCI) testidir. Bu test üç aşamaya göre puanlandırılarak öğrencilerin başarı ve kavram yanılgısı puanları ortaya çıkartılmıştır. Ayrıca, ögretmen adaylarının epistemolojik inançlarını belirlemek için ise epistemolojik inançlar ölçeği kullanılmıştır.Çalışmanın sonucunda alt problemleri sınamak için ANCOVA, karışık ölçümler için iki faktörlü ANOVA, ilişkisiz örneklemler t-testi ve Pearson momentler çarpımı korelasyonu kullanılmıştır. Sonuçlar .05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir.Yapılan istatistikî analizler sonucunda, sorgulayıcı araştırmaya dayalı laboratuarın yönteminin doğrulayıcı laboratuar yöntemine göre fen ve teknoloji öğretmen adaylarının kuvvet ve hareket konusunda başarı, kavram yanılgısı ve epistemolojik inançlarına anlamlı bir katkı sağladığı görülmüştür. Ayrıca başarı ve kavram yanılgılarının epistemolojik inançlar ile anlamlı bir ilişki içerisinde olduğu bulunmuştur.Anahtar Kelimeler: Sorgulayıcı araştırma Yöntemi, Kuvvet ve Hareket, Kavramsal Değişim ve Epistemolojik İnançlar.
Basit araç gereçlerle yapılan etkinliklerde sorgulayıcı öğretim yönteminin kullanılması
Bu araştırmanın amacı, sorgulamaya dayalı öğretim yöntemine göre işlenen basit araç gereçlere dayalı etkinliklerin Fen Bilgisi Öğretmenlerinin bilimsel süreç becerilerine, akademik başarılarına ve basit araç gereçlere dayalı etkinliklerle ilgili görüşlerine etkisini araştırmaktır. Bu araştırmanın evrenini, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesinde devlet ve özel okullarda çalışan Fen Bilgisi Öğretmenleri oluşturmaktadır. Araştırmanın erişilebilir evrenini Elazığ, Bingöl ve Tunceli illerindeki devlet ve özel ortaokullarda çalışan Fen Bilgisi öğretmenlerinden oluşturmaktadır. Araştırmanın örneklemini ise Elazığ, Bingöl ve Tunceli illerindeki devlet ve özel ortaokullarında çalışan ve gönüllü olarak bu araştırmaya katılan Fen Bilgisi öğretmenleri oluşturmaktadır. Bu çalışma iki aşamalı olarak gerçekleştirilmiş ve Elazığ, Bingöl ve Tunceli'den toplam 59 Fen Bilgisi Öğretmeni çalışmaya katılmıştır. Bu araştırmada öntest-sontest tek denekli araştırma deseni kullanılmıştır. Katılımcılara Yaşam Temelli Sorular Testi (YTST), Geleneksel Sorunlar Testi (GST), Bilimsel Süreç Beceri Testi (BSBT) ve Basit Araç Gereçlere Dayalı Etkinliklerle İlgili Görüş Anketi (GA) ön test-son test olarak uygulanmıştır. Ön test uygulandıktan sonra, sorgulamaya dayalı öğretime göre araştırmadaki etkinlikler işlenmiş ve daha sonra son testler uygulanmıştır. Son olarak elde edilen veriler SPSS 17.0 istatistik program ile MANOVA ve ANOVA kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırmanın sonuçlarına göre, sontestlerde bayan öğretmenlerin Bilimsel Süreç Becerileri testindeki puanlarının erkek öğretmenlerin puanlarından fazla olduğu görülmektedir. Bununla birlikte, bu değerler istatistiksel olarak anlamlı değildir. Geleneksel Sorular Testindeki puanlar incelendiğinde, erkek öğretmenlerin puanlarının bayan öğretmenlerin puanlarından daha yüksek olduğu görülmektedir. Bunun aksine, Yaşam Temelli Sorular Testindeki puanlarda ise tam tersi bir durum elde edilmiştir. Bu çalışmadan elde edilen sonuçlara göre, Yaşam Temelli Soruların ve Gelenek-sel Sorunların sontest puanlarının ortalamaları, öntest puanlarına göre daha yüksektir ve istatistiksel olarak anlamlıdır. Anahtar Kelimeler: Sorgulamaya Dayalı Öğretme, Bilimsel Süreç Becerileri, Basit Araç Gereçlerle Yapılan Etkinlikler, Yaşam (Bağlam) Temelli Sorular.
Yapı iskelesi desteğiyle sorgulamaya dayalı öğretim yönteminin uygulamadaki etkisinin araştırılması
Bu çalışmada yapı iskelesi desteğiyle sorgulamaya dayalı öğretim (YİSDÖ) yönteminin sorgulamaya dayalı öğretim (SDÖ) yöntemine göre öğretmen adaylarının basit elektrik devreleriyle ilgili akademik başarılarına (BEDAB), bu konudaki kavram yanılgılarına (BEDKY), bilimsel süreç becerilerine (BSB) ve bilimin doğası hakkındaki görüşlerine (BDG) etkisi araştırılmış ve kıyaslanmıştır. Çalışma 2016-2017 akademik yılının bahar döneminde Fırat Üniversitesi Eğitim Fakültesi Fen Bilimleri Öğretmenliği 1. Sınıf Genel Fizik Laboratuvarı II dersinde 1. Sınıf 63 fen bilimleri öğretmen adayıyla gerçekleştirilmiştir. Rastgele atama yoluyla deney ve kontrol gruplarına atanan öğretmen adaylarından 4 veya 5'er kişilik gruplar oluşturulmuştur. Deney grubunda bulunan öğretmen adaylarına YİSDÖ yöntemiyle kontrol grubunda bulunan öğretmen adaylarına SDÖ yöntemiyle laboratuvarlar işlenmiştir. Bu çalışma 6 hafta sürmüştür. Öğretmen adaylarına çalışmadan önce ve sonra "Basit Elektrik Devreleri Tanı Testi (3 Basamaklı) (BEDTT)", "Bilimsel Süreç Becerileri Testi (BSBT)" ve "Bilimin Doğasıyla ilgili Görüşler Testi (BDGT)" ön test ve son test olarak uygulanmıştır. Verilerin analizinde MANOVA, ANCOVA ve profil analizleri kullanılmıştır. Çalışmanın sonuçlarına bakıldığında grupların BEDAB son test puanları arasında istatistiksel olmasa da kontrol grubu lehine pratikte küçük-orta etki büyüklüğe sahip bir fark bulunmuştur. Grupların BEDKY son test puan ortalamaları arasında istatistiksel ve pratik olarak anlamlı bir fark bulunmamıştır. Ancak grup içinde ön ve son test puan ortalamaları karşılaştırmalarında iki grubunda istatistiksel olarak anlamlı bir şekilde ortalamalarını artırdığı görülmüştür. YİSDÖ ve SDÖ yöntemlerinin öğretmen adaylarının bilimsel süreç becerilerini (BSB) istatistiksel ve pratik olarak anlamlı bir şekilde geliştirdiği bulunmuştur. Gruplar son test BSBT puan ortalamaları açısından karşılaştırıldığında kontrol grubu lehine istatistiksel olmasa da pratikte küçük orta etki büyüklüğe sahip bir fark bulunmuştur. BSB'lerin gelişiminde SDÖ yöntemi, YİSDÖ yöntemine göre biraz daha iyidir. Deney ve kontrol gruplarının bilimin doğasıyla ilgili görüşleri (BDG) son test puan ortalamaları karşılaştırıldığında iki grup arasında da istatistiksel olarak anlamlı bir farkın olmadığı, grupların kendi içlerinde yapılan analiz sonucunda ise BDG'lerinin gelişmediği bulunmuştur. Öğretmen adaylarının cinsiyetleri bakımından son test puanları karşılaştırılmıştır. Erkek öğretmen adaylarının BEDAB puanları istatistiksel olarak anlamlı olmasa da pratikte küçük etki büyüklüğe sahip bir farkla bayanların ortalamasından daha fazla çıkmıştır. Erkek ve bayan öğretmen adaylarının BEDKY puanları karşılaştırıldığında ise bayanların puan ortalamaları erkeklerinkinden istatistiksel ve pratik olarak anlamlı bir şekilde daha fazla çıkmıştır. Öğretmen adayları bilimsel süreç becerileri son test puanları açısından karşılaştırıldığında bayanların BSBT son test puan ortalamalarının istatistiksel ve pratik olarak anlamlı bir şekilde erkeklerin puan ortalamalarından daha fazla çıktığı görülmüştür. Son olarak öğretmen adaylarının bilimin doğası hakkındaki görüşleri ile ilgili son test puanları karşılaştırıldığında, erkek ve bayanlar arasında istatistiksel ve pratik olarak bir fark bulunamamıştır. Anahtar Kelimeler: Yapı İskelesiyle Desteklenmiş Sorgulamaya Dayalı Öğretim Yöntemi, Kavram Yanılgıları, Bilimsel Süreç Becerileri, Bilimin Doğası Hakkındaki Görüşler