1844-1845 yılları Temettuat Defterlerine göre Hüdavendigar Vilayeti Harmancık Kazası'na bağlı Şimal (Kuzey) köylerin sosyo-ekonomik durumu

Osmanlı Devleti'nde bir dönüm noktası olan Tanzimat Dönemi, Osmanlı maliye sistemi ve vergilendirme sisteminde de pek çok değişikliğin temelini oluşturmuştur. Vergilendirmedeki haksızlıkların önlenebilmesi, sistemin merkezileştirilmesi ve vergi çeşitliliğin azaltılması için Temettuat defterleri oluşturulmuştur. Bu defterler halkın elinde bulunan tarım arazileri, yetiştirdikleri ürünlerin sayısı, bölgenin meslek dağılımları, halkın gelirleri, ödemekle mükellef oldukları vergiler gibi pek çok konuda bilgi sahibi etmektedir. Bu çalışmada günümüzde Bursa'ya bağlı olan Harmancık ilçesinin kuzey köylerinin 1844-1845 tarihli temettuat defterleri incelenmiştir. Defterlerin transkripsiyonu yapılıp, elde edilen bilgilerin, tablolar ve grafikler halinde değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapılan değerlendirme neticesinde Harmancık'a bağlı 8 köy olan Akalan Köyü, Ballısaray Köyü, Engüre Köyü(Çatalsöğüt Köyü), Çakmak Köyü, Hobandanişment Köyü, Nalbant Köyü, Okçular Köyü ve Yayabaşı Köyü'nde halkın önemli bir kısmı ziraat ve hayvancılıktan gelir elde etmektedir. Bunların yanında hizmetkârlık, düven taşı imalatı, temizlikçilik, saraçlık, boyacılık gibi meslekler görülmüştür. Çok yaygın olmasa da bölgede arıcılık faaliyeti de görülmektedir. Bölgede harir(ipek) öşrünün alınması, bölgede ipek böcekçiliğinin de yapıldığının bir göstergesi olmuştur. Genel itibariyle bölgede yapılan faaliyetler halkın kendi ihtiyacını karşılayacak düzeyde olmuştur. Anahtar Kelimeler: Harmancık, Tanzimat, Temettuat, Vergi, Meslek