Temettuat Registers
94 theses under this subject heading
1844-1845 yılı temettuat defterlerine göre Alaşehir kazası'nın sosyo-ekonomik ve demografik yapısı
?1844-1845 Yılı Temettûat Defterlerine Göre Alaşehir Kazasının Sosyo-Ekonomik ve Demografik Yapısı ? başlıklı çalışmamız, Başbakanlık Osmanlı Arşivinde Maliye-i Varidat Muhasebe Bölümünde (ML. VRD. TMT) yer alan, 1844-1845 yılında yapılan temettûat tahrirleri esnasında hazırlanan 1403, 1409, 1412, 1414, 1418, 1423, 1425, 1427, 1430, 1431, 1432, 1434, 1435, 1438, 1441, 1446, 1455, 1459, 1460, 1462, 1465 numaralı Alaşehir kazası temettûat defterlerine dayanmaktadır.Söz konusu tahrirler, Tanzimat Döneminde yapılan mali düzenlemeler içinde önemli bir yere sahiptir. Tahrirlerin amacı, vergilerin daha düzenli ve adil bir şekilde toplanmasıdır. Bu amaçla halkın servet ve gelirine göre vergi talep edilmesi kararlaştırılmıştır. Halkın mali gücüne göre vergi tespit edilebilmesi amacıyla, Anadolu ve Balkanlar'daki şehir, kasaba ve köylerde yaşayan halkın emlak, arazi, hayvan sayımları yapılmış ve bunların gelirleri tespit edilmiştir. Osmanlı Devleti'nin genelinde yapılan bu sayımlar, Osmanlı toplumunun sosyo-ekonomik ve demografik yapısı hakkında bilgiler vermektedir.Çalışmamızda, Alaşehir kazasının 1844-1845 yılı sosyo-ekonomik ve demografik yapısını temettûat defterleri ışığında inceleyerek, değerlendirmeler yapmaya çalıştık. Bu sayede 1844-1845 yılında kazanın nüfusu, arazileri, hayvan cinsleri ve sayıları, yörede kullanılan aile-şahıs adları ve lakapları, halkın meslekleri ve bu mesleklerden elde edilen bir yıllık kazançlar, kazada yetiştirilen ürünler, devlete ödenen vergiler tespit edilmiş olup, elde edilen sayısal veriler tablolar halinde gösterilmiştir.Çalışmamızda Alaşehir kazasının merkezinde yer alan mahalleler incelenmiştir. Yapılan bu incelemelerle Alaşehir'in sahip olduğu sosyo-ekonomik, kültürel, demografik özellikleri ortaya koymaya, Tanzimat Fermanın ilanı ile başlayan ekonomik ve mali alandaki düzenlemeleri, Alaşehir ölçeğinde izlemeye çalıştık.Anahtar kelimeler: Alaşehir, Temettûat, Tarım, Hayvancılık, Vergi, Meslekler, Mahalle, Hane, Nüfus.
Viranşehir kazası Temettü'ât Defterleri
Tanzimat Dönemi, Osmanlı Devleti'nin batılılaşma sürecinde her açıdan yeniden yapılanma sürecinin başlangıç noktasıdır. Bu dönemde özellikle mali alanda büyük değişimler yaşanmış ve siyasi, sosyal ve kültürel alandaki gelişmeler de göze çarpmıştır. Bu dönemde diğer alanlarda olduğu gibi, uygulanan vergi sisteminde de çeşitli düzeltme ve düzenlemelere gidilmiştir. Çeşitli isim ve şekillerde alınan vergilerin bir kısmı kaldırılarak, herkesin ödeme gücünü esas alan ?temettü vergisi? yürürlüğe konularak uygulanmaya başlanmıştır. Bu verginin kaydedilip tutulduğu defterlere de ?Temettü'ât Defterleri? adı verilmiştir. Türk tarihi açısından her anlamda önemli bir yere sahip olan Temettü'ât Defterleri, vergi mükellefi kişilerin isimleri, sahip oldukları gayrimenkulleri ve diğer gelirleri ile birlikte bunların vergi miktarları gibi önemli bilgileri içermektedir. Tüm hanelerin tek tek ayrıntılı bir şekilde ele alınarak oluşturulan Temettü'ât Defterleri, tutulduğu bölgenin sosyo-ekonomik yapısını açıkça göz önüne sermektedir.Bu çalışma, 1844?1845 (H. 1260?1261) yılında Viranşehir Kazası divanlarına bağlı karyelerin sosyal ve ekonomik yapısını ortaya koymayı amaçlamaktadır. Çalışma, dönemin sosyo-ekonomik yapısını ana hatlarıyla ele alan ve en önemli kaynaklardan biri olan Temettü'ât Defterleri'nden faydalanılarak hazırlanmıştır. 1844- 1845 (H.1260- 1261) yılına ait Viranşehir Kazası'nın sosyo-ekonomik yapısı bu defterlerden incelenmiştir. Çalışmamızda Viranşehir Kazası'nın, 37 divan ve 120 karyesi incelenmiş ve incelenen bu yerlerin tahmini toplam nüfusunun da 6350 kişi civarında olduğu görülmüştür.XIX. yüzyıl ortalarında Viranşehir kazası divanlarına bağlı karyelerinin tarım ve hayvancılığa dayanan ekonomik yapısı dikkat çekmektedir. Halkın büyük bir çoğunluğu çiftçilik ve hayvancılık ile geçimini sağlamaktadır. Ayrıca kazanın merkez divanı ve diğer divanlara bağlı karyelerin toplam ekili alanları, nadasa bırakılmış alanları, üretilen tarım ürünleri, yetiştirilen hayvan çeşitleri ve sayıları, sahip olunan arı kovanı miktarı vb. faaliyetleri hakkında detaylı bilgi edinilmiştir.Viranşehir Kazası Temettü'ât Defterleri'nde kazanın vergi yükü ile ilgili bilgilere de ulaşılmıştır. Halktan vergü-yi mahsûsa, a'şâr (öşür) ve adet-i ağnam vergisi alınmaktadır. Böylece halkın sosyo-ekonomik durumu ortaya konulmaya çalışılmıştır.Anahtar Kelimeler: Viranşehir, Temettü'ât, Sosyo-ekonomik Yapı, Nüfus ve Vergi
XVI-XIX. yüzyıllarda Gediz'de toplumsal hayat
Gediz, Anadolu'nun en eski yerleşim yeri olarak pek çok medeniyete ev sahipliği yapan, günümüze kadar korumuş olduğu tarihi eserleri, doğal kaynakları ile adından söz ettiren bir yerleşim merkezidir.Çalışmamızda, 16-19.yy.'da Gediz'de toplumsal hayat incelenmeye çalışılmıştır. Bölgenin idari, ekonomik, demografik, askeri, sosyal ve kültürel yapısı ele alındı. Bu çalışmada Başbakanlık Devlet Arşivleri Osmanlı Arşivindeki kaynaklar kullanılmıştır. Söz konusu kaynaklar itina ile incelenerek bölgeye ilişkin verilerin değerlendirmesi yapılmıştır.Çalışmaya dayanak olarak temettuât defterlerinin analizi yapılmıştır. 1260-1261 (1844/1845) yılı temettuât defterlerinin değerlendirilmesi yapılmış, verileri ayrıntıları ile incelenerek tablo ve grafikler halinde sunulmuştur. Bu bilgilere göre isimler, meslekler , vergilendirme, tarımsal üretim yapısı, hayvan cinsleri, dönemin çeşitli faaliyet kolları vs., gelir dağılımlarına göre ayrıntılarıyla değerlendirilmiştir.Yapılan tüm bu değerlendirmeler ışığında Gediz'in sosyal ve ekonomik hayatına ilişkin yaşam tarzı hakkında bilgiler sunulmuştur.Anahtar kelimeler: Gediz, Osmanlı Arşivi, Temettuât Defterleri, Mahalle, Sosyal Hayat.
Güre kazası: Dikey boyutta bir yerel tarih araştırması
Günümüzde Uşak ilinin bir bucağı olan Güre; tarihsel süreçte sırasıyla Lidya, Persler, Roma İmparatorluğu, Doğu Roma (Bizans), Anadolu Selçuklu Devleti, Germiyanoğlu Beyliği ve Osmanlı Devletinin sınırları içinde yer alarak, uzun yıllar Ege bölgesinde küçük bir yerleşim yeri olarak idari yapısını koruduğu görülmektedir. Bu çalışmada; Osmanlı Devleti döneminde Güre'nin nüfus, ekonomi ve sosyal yapısı ortaya konulmaya çalışılacaktır. Bu bağlamda XVI. ve XIX. yüzyıl Osmanlı dönemi kaynakları ile Güre nüfusunun sayısal değeri ve değişimi, kadın-erkek nüfusu, erkeklerin yaş ve tipolojik özellikleri, ekonomik faaliyetleri, mesleki durumu ve verdiği vergiler hakkındaki bilgiler değerlendirilecektir. Bu çalışma; Osmanlı Devlet merkezi ve büyük vilâyetlerinin dışında küçük bir taşra yerleşim birimi hakkında bilgiler vermesi açısından önem arz etmektedir. Tez, 1530 yılı muhasebe, 1676 yılı avârız, 1831 yılı nüfus, 1844- 1845 yılı temettuat defterleri ve XIX. yüzyıl Aydın Vilâyet Salnameleri esas alınarak hazırlanacaktır. Anahtar Kelimeler: Güre, Avarız Defteri, Muhasebe Defteri, Nüfus Defteri, Temettuat Defteri, Aydın Vilayet Salnameleri.
Börklüce karyesi (Dikey boyutta bir yerel tarih araştırması)
Börklüce karyesi Osmanlı döneminden kalma bir köy olup günümüzde hala varlığını devam ettirmektedir. Börklüce geçmişte Demirci kazasına bağlı iken günümüzde ise Manisa'nın Kula ilçesine bağlı bulunmaktadır. Bu yerel tarih çalışması; Osmanlı arşiv kaynaklarından Temettuat, Nüfus, Tahrir ve Avarız defterleri ile Berat ve Sicil kayıtları, Salnameler ve günümüze kadar gelebilen mezar taşları ve ayrıca köy halkından derlenen sözlü bilgiler kullanılarak hazırlanan mikro ölçekli bir yerel tarih araştırmasıdır. Köyün önemini artıran husus, Osmanlı devletinin kuruluş sürecinde patlak veren şeyh Bedreddin isyanında yer alan Börklüce Mustafa ile bağı olması ihtimalidir. Bu bağın temelinde iki unsur yer almaktadır. Bunlardan ilki, Börklüce köyü ahalisi ile Börklüce Mustafa'nın aynı aşirete mensup olmaları, diğeri ise belki de bu köyü kuranların, isyan sonucu dağıtılan aşiret mensupları olması ihtimalidir. Bu sebepten dolayı bu yerleşim biriminin sosyal, ekonomik ve nüfus yapısı ortaya çıkarılmaya çalışılmıştır. Bu şekilde Osmanlı devletinin en alt idari yapısı olan köy olgusu üzerinden Osmanlının belirli dönemlerde yaşadığı buhranları da görebilme imkânı ortaya çıkmış olacaktır. Anahtar Kelimeler: Börklüce, Temettuat, Nüfus, Avarız, Börklüce Mustafa
Gireniz/Pamukören karyesi (Osmanlı Döneminde) dikey boyutta bir yerel tarih araştırması
Tarihi çok eski dönemlere dayanan Gireniz karyesinin günümüzdeki ismi Pamukören'dir. Osmanlı Devleti zamanında Gireniz karyesi ilk olarak Kestel'e (Nazilli), sonra Kuyucak kazasına bağlanmış bir köydür.1955 tarihinde belediye teşkilatı kurulunca kasaba olmuştur. Günümüzde Pamukören, Aydın ili Kuyucak ilçesine bağlı bir mahalledir. Osmanlı arşiv kaynakları olan tahrir, nüfus, temettüat defterleri ışığında ve salnameler, kitabeler ile köy halkından alınan bilgilerle hazırlanan bu araştırma bir yerel tarih çalışmasıdır. Bu bağlamda Gireniz'in geçmişi tarihsel belgelerle incelenip gün yüzüne çıkartılmaya çalışılmıştır. H.1251/M.1835-36, H.1256/M.1840-41 tarihli nüfus defterleri ve H.1260-61/M.1845 tarihli temettüat defterinin tahlili yapılarak köyün nüfus, sosyal ve ekonomik durumu hakkında kapsamlı bilgi verilmiştir. Bu araştırmada Gireniz karyesinde şahıs adları, nüfus yapısı, insan tipolojisi, nüfus hareketleri, meslekler, askerlik, sağlık, aileler, arazi ve hayvan varlığı, yetiştirilen ürünler ile ödenen vergiler değerlendirilerek, yorumlanmaya çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Gireniz, Tahrir, Nüfus, Temettüat, Yerel Tarih.
Uşak kazası Bulkaz karyesinin sosyo-ekonomik durumu üzerine bir yerel tarih çalışması
Bu tez çalışmasının amacı Osmanlı Dönemi'nde Uşak kazasına bağlı Bulkaz karyesinin sosyo-ekonomik durumu, nüfus yapısı ve nüfus hareketliliklerini ortaya koymaktır. Bu sebeple çalışmamızın yerel tarih araştırmalarına ve özellikle Uşak'ın yerel tarihi hakkında araştırma yapacaklara bir katkı sağlayacağı beklenmektedir. Bulkaz karyesinin 17. - 19. yüzyıllar arasındaki sosyo-ekonomik durumu ve nüfus yapısını ortaya çıkarmak için farklı arşiv malzemelerinden yararlanılmıştır. Bahsedilen bu kaynaklar 2498 numaralı Avarız defteri (1676), 1643 ve 1648 numaralı nüfus defterleri (1831-1841) ve 9406 numaralı temettuat defteridir (1844-1845). Bu kaynakların günümüz Türkçesine transkripsiyonu yapılarak Bulkaz karyesine ait nüfus yapısı ve sosyo-ekonomik özellikleri içeren önemli bulgular elde edilmiştir. Böylelikle karyede yaşamış kişilerin yaş ortalamaları, doğum-ölüm kayıtları, tipolojileri ile ekonomik faaliyetlerini kapsayan gelir ve giderlere ait mühim bilgiler ortaya çıkarılmıştır. Anahtar Kelimeler: Uşak Kazası, Bulkaz Karyesi, Nüfus Defteri, Temettuat Defteri, Sosyo-Ekonomik Yapı
19. yüzyılın ilk yarısında Gelibolu kazasının sosyo-ekonomik durumu
Bu çalışmanın amacı 19. yüzyılın ilk yarısında Gelibolu kazasının sosyo-ekonomik durumu, nüfus yapısı ve hareketliliklerini ortaya koymaktır. Bu sebeple Gelibolu kazasının 19. yüzyılın ilk yarısında sosyo-ekonomik durumu ve nüfus yapısını ortaya çıkarmak için farklı arşiv malzemelerinden yararlanılmıştır. 155 (1842/1843), 285 (1843/1844), 321 (1844/1845), 923 (1847/1848) numaralı cizye defterleri, 4057 (1830/1831), 4060 (1841/1842), 4064 (1844/1845), 4066 (1844/1845), 4068 (1844/1845), 4071 (1844/1845) numaralı nüfus defterleri ve 16.124 (1840/1841), 16.125 (1840/1841) numaralı temettuat defterlerinden hareketle Gelibolu kazasına ait nüfus yapısı ve sosyo-ekonomik özelliklerini içeren çeşitli tespitler yapmak mümkün olmuştur. Başta kazanın sosyo-ekonomik dinamikleri ve nüfus özellikleri olmak üzere kişilerin yaş ortalamaları, tipolojileri, sağlık durumları, askerlik ile ekonomik faaliyetlerini kapsayan gelir ve giderlere ait mühim bilgiler ortaya çıkarılmıştır. Bu sebeple çalışmamızın yerel tarih araştırmalarına örnek olması ve özellikle Gelibolu tarihinin bir kesitini/19. yüzyılın ilk yarısını detaylı şekilde ortaya koyması bakımından alana katkı sağlanması beklenmektedir.
Azizler köyü (Dikey boyutta bir yerel tarih araştırması)
Bu araştırmanın amacı Osmanlı Devleti döneminde Uşak kazasına bağlı Azizler Karyesinin sosyo-kültürel özelliklerini ortaya koymaktır. Daha önce hiçbir müstakil çalışmaya konu olmamış olan Azizler Karyesinin başta nüfus ve nüfus hareketliliği olmak üzere iktisadi yapısı, ziraî faaliyetleri, şahıs ve aile özellikleri gibi birçok farklı yönü dikey boyutta bir çalışma yapılarak gün yüzüne çıkarılmaya çalışılmıştır. Dünya ölçeğinde giderek popüler olan mikro tarih çalışmaları bir yandan çalışılan konu üzerinde derinlemesine araştırmalar yapılmasını sağlarken diğer yandan da küçük parçalardan hareketle büyük resmin görülmesine katkı sağlamaktadır. Bu açıdan bakıldığında çalışmamız bir Osmanlı köyünün mikro düzeyde incelenmesi olarak görülmekle birlikte Uşak kazası ve geniş perspektifte Osmanlı taşrası üzerine bir deneme girişimi olacaktır. Bu çalışmada Azizler Karyesinin XVI. ve XIX. yüzyıllar arasında değişen sosyo-ekonomik faaliyetlerini ve nüfus yapısını ortaya koymak için çeşitli arşiv kaynaklarından faydalanılmıştır. 438 numaralı Muhasebe-i Vilayet-i Anadolu Defteri I-II (M. 1530), 2498 numaralı Avarız Defteri (M. 1676), 1643 numaralı Nüfus Defteri (M. 1831), 1648 numaralı Nüfus Defteri (M. 1841), 9440 numaralı Temettuat Defteri (M. 1844-1845) arşiv belgeleri çalışmamıza kaynaklık etmektedir. Bu belgelerin günümüz Türkçesine transkripsiyonu yapılarak Azizler Karyesinin nüfus ve sosyo-ekonomik özellikleri hakkında bilgiler ortaya çıkarılmıştır. Elde edinilen bilgiler sonucunda geleneksel bir Osmanlı Devleti köyünde yaşamış kişilerin yaş ortalamaları, doğum-ölüm kayıtları, tipolojileri ile ekonomik faaliyetlerini kapsayan gelir ve giderlere ait önemli bilgilere ulaşılmıştır.
Proto-industrialization in the mid-nineteenth-century Balkan countryside: Textile manufacturing in villages of Plovdiv
This study analyzes the rural manufacturing in the mid-nineteenth century Ottoman Balkans. Woollen-textile manufacturing in three villages of Plovdiv; Karlova, Kalofer and Sopot are examined for this purpose.The thesis focuses on the conditions of the emergence of the rural industries and the organization of the manufacturing process. This study proposes that the proto-industrialization theses provide a useful approach for analyzing the emergence of the nineteenth-century Ottoman rural industries as well as the organization of labour and production.Based mainly on the Income Surveys ( Temettuat Defterleri), this study analyzes the textile sector in the selected villages through the extensive use of the qualitative and quantitative data, both at the macro and at the micro levels.The study mainly argues that the combination of proto-industrialization theses with the information derived from the Income Surveys hold a great capacity to explain the causes of rural putting-out economies. It shows that proto-industrialization in Plovdiv villages emerged out of the specific geographic and demographic features of the region. It also points out that land shortage and lack of sufficient agrarian income directly stimulated the emergence of the rural manufacturing in these villages. The analysis of the labour organization and the commercial networks demonstrates that textiles became the dominant economic activity of Plovdiv villages in the context of a merchant-led, market-oriented putting out system. It also asserts that, based on the degree of influence created by the merchants, there were different types of proto-industries in Plovdiv villages.
Temettuat defterlerine göre Gemlik kazası köylerinin sosyal ve ekonomik durumu (1844-1845)
Osmanlı Devleti Paşalarından Mustafa Reşit Paşa tarafından 3 Kasım 1839 tarihinde ilan edilen Tanzimat fermanıyla birçok alanda yenilik yapılmıştır. Yapılan değişikliklerin en önemlisi iktisadi ve ekonomik alanlarda gerçekleştirilen yeniliklerdir. Bu ekonomik değişikliklerin amacı, Osmanlı topraklarında yaşayan halktan adil bir şekilde vergi alınmasını sağlamaktır. Bu hedef doğrultusunda halkın mal varlıklarından elde ettiği gelirler devlet tarafından belirlenmiş ve vergilendirilmiştir. Vergilendirme için gerekli kanunlar ve düzenlemeler yapılmış ve bu düzenlemeler sonucunda temettuat defterleri oluşturulmuştur. Temettuat defterleri, bölgenin sosyo-ekonomik ve demografik yapısı hakkında önemli bilgiler içermektedir. Bu araştırmanın temel kaynağı Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunan maliye nezâreti temettuat defterlerinde bulunan Gemlik Temettuat defterleridir. Bu çalışmanın ana amacı, Gemlik'in köylerinin sosyo-ekonomik ve demografik yapısını aydınlatmak, özellikle XIX. yüzyılda Gemlik'in köylerinin genel durumlarını detaylı bir şekilde ortaya koymak ve değerlendirmektir. Sonuç olarak temettuat defterlerine göre Hüdavendiğar Sancağı'nın bir kazası olan Gemlik incelenmiştir. Bu defterlerde, Gemlik kazasına bağlı toplam 20 köy bulunmakta ve bu köylerin demografik yapısı, gayrimüslim ve Müslüman tebaadan oluşmaktadır. Anahtar Kelimeler : Temettuat , Gemlik, Tanzimat Fermanı ,Vergi.
1840 temettuat defterlerine göre Korkuteli kazasının sosyoekonomik dinamikleri
1840 temettuat defterlerine göre Korkuteli kazasının sosyoekonomik dinamikleri başlıklı tezimde, yörenin ekonomisine dair bir perspektif oluşturmakla beraber Osmanlı taşra toplumunun yaşayış biçimlerine dair tespitler yapılmaya çalışılmıştır. Çalışmamın sınırların belirleme noktasında bazı zorunluluklar olduğu gibi esas tespit etmek istediğim noktaların dışına çıkmamaya da özen gösterdim. Bu hususu kısaca açıklamak gerekirse, Bu defterlerin içeriği çalışmada ekonomik durum tespiti yapma açısından kısıtlı veri içermekte olduğu için, ürün bilgileri ya da elde edilen ürün miktarları bulunmadığı için bunlarla ilgili değerlendirme yapma şansım olmadı. Öte yandan kendi belirlediğim önceliklere göre defterlerde kayıtlı köylere ait verileri imkanlar dahilin de incelemek ve döneme ait bir tespit yapmak istedim. Bu verilerden yola çıkarak bugüne ait bir karşılaştırma işin başında belirlenen hedeflerin dışına çıkmak olacağından bu yapılmamıştır. İstanos nahiyesine bağlı 46 adet köyün kayıtlı olduğu üç farklı defter bu çalışmanın temelini oluşturur. Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunan bu defterlerde köyler ayrı ayrı kayıt altına alınmıştır. Anahtar kelimeler: Osmanlı, Tanzimat, Temettuat, İstanos
XIX. yüzyıl ortalarında Kütahya'nın Gireği Nahiyesine bağlı bayat, Kozluca (Musa), Saray, Abaş ve Emrez köylerinin sosyo-ekonomik durumu (Temettuat ve nüfus defterlerine göre)
Osmanlı Devleti'nde 1839 Tanzimat Fermanı'nın ilânı ile birlikte vergi sisteminde önemli değişiklikler yapılarak daha sistemli bir düzen oluşturulmaya çalışılmıştır. Bu dönemde daha önce değişik isim ve şekillerde alınan vergilerden bir kısmı kaldırılarak herkesin ödeme gücüne dayanan tek bir vergi sistemine geçilmiştir. Temettü vergisi adı verilen bu vergilerin kaydedildiği defterlere de temettuat defterleri denilmiştir. 19. yüzyılın sosyo-ekonomik yapısı hakkında oldukça önemli bilgiler veren temettuat defterleri günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunmaktadır. Osmanlı Arşivinde "Maliye Nezareti Varidat Muhasebesi Temettuat Defteri" olarak adlandırılmaktadır. Temettuat defterleri içerisinde dönemin nüfusu, bölgenin iktisadi ve ticari durumu, arazi yapısı ve zirai üretimi, hayvan dağılımı, ailelerin gelir ve refah seviyesi ile sanat ve üretimi gibi pek çok konuda bilgi bulunmaktadır. Yüksek lisans tez çalışmasında bu defterlerden Kütahya'nın Gireği nahiyesine bağlı Bayat, Kozluca (Musa), Saray, Abaş ve Emrez köylerinin transkripsiyonu ve değerlendirmesinin yanı sıra nüfus defterlerinin de incelemesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Temettuat, Nüfus Defteri, Kütahya, Gireği Nahiyesi, Bayat, Kozluca (Musa), Saray, Abaş, Emrez, Sosyal ve Ekonomik Yapı.
1844-1845 yılları Temettuat Defterlerine göre Hüdavendigar Vilayeti Harmancık Kazası'na bağlı Şimal (Kuzey) köylerin sosyo-ekonomik durumu
Osmanlı Devleti'nde bir dönüm noktası olan Tanzimat Dönemi, Osmanlı maliye sistemi ve vergilendirme sisteminde de pek çok değişikliğin temelini oluşturmuştur. Vergilendirmedeki haksızlıkların önlenebilmesi, sistemin merkezileştirilmesi ve vergi çeşitliliğin azaltılması için Temettuat defterleri oluşturulmuştur. Bu defterler halkın elinde bulunan tarım arazileri, yetiştirdikleri ürünlerin sayısı, bölgenin meslek dağılımları, halkın gelirleri, ödemekle mükellef oldukları vergiler gibi pek çok konuda bilgi sahibi etmektedir. Bu çalışmada günümüzde Bursa'ya bağlı olan Harmancık ilçesinin kuzey köylerinin 1844-1845 tarihli temettuat defterleri incelenmiştir. Defterlerin transkripsiyonu yapılıp, elde edilen bilgilerin, tablolar ve grafikler halinde değerlendirilmesi yapılmıştır. Yapılan değerlendirme neticesinde Harmancık'a bağlı 8 köy olan Akalan Köyü, Ballısaray Köyü, Engüre Köyü(Çatalsöğüt Köyü), Çakmak Köyü, Hobandanişment Köyü, Nalbant Köyü, Okçular Köyü ve Yayabaşı Köyü'nde halkın önemli bir kısmı ziraat ve hayvancılıktan gelir elde etmektedir. Bunların yanında hizmetkârlık, düven taşı imalatı, temizlikçilik, saraçlık, boyacılık gibi meslekler görülmüştür. Çok yaygın olmasa da bölgede arıcılık faaliyeti de görülmektedir. Bölgede harir(ipek) öşrünün alınması, bölgede ipek böcekçiliğinin de yapıldığının bir göstergesi olmuştur. Genel itibariyle bölgede yapılan faaliyetler halkın kendi ihtiyacını karşılayacak düzeyde olmuştur. Anahtar Kelimeler: Harmancık, Tanzimat, Temettuat, Vergi, Meslek
Temettuat Defterlerine göre Akşehir kazasına bağlı Gürnes, Çakırlar, Eğrigöz, Yahsiyan, Orta, Bermende karyelerinin sosyo-ekonomik durumu
1839 Tanzimat Fermanı'nın ilanından sonra sosyo- ekonomik alan başta olmak üzere pek çok sahada gelişme olmuştur. Temettuat defterleri, Tanzimat döneminde bölgede mal, mülk, hayvan, arazi ve bölgede yaşayan bütün insanların mal varlıklarını kaydetmek için yazılmış resmi belgelerdir. Bu çalışmada Konya eyaletine bağlı Akşehir kazasına tabi olan (Yahsiyan, Çakırlar, Orta, Gürnes, Bermend, Eğrigöz) karyelerinin 19 yy ortalarında sosyal ve ekonomik yapıları temettuat defterlerine dayanarak incelenmiştir. Başbakanlık Osmanlı arşivinde Konya eyaleti Akşehir kazasına tabi olan yerleşim yerlerinden toplam 121 adet temettuat defteri kaydı bulunmaktadır. Bu defterin incelenmesi neticesinde söz konusu mahallerin: ortalama nüfusunu, hane reislerinin isimlerini, mesleklerini, gelir giderlerine ve ödedikleri vergi türleri hakkında bilgilere ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Konya, Akşehir Kazası, Karye, Vergi
Tanzimattan Cumhuriyet'e Kütahya'nın sosyo-ekonomik kurumu
Batı Anadolu'nun tarihsel bakımdan en önemli kentlerinden Kütahya, İlkçağ tarihi uygarlıklarından Friglere ev sahipliği yapmıştır. Selçuklular zamanında Türk hakimiyetine giren Anadolu kenti Kütahya, bu dönemde Türk-İslam geleneklerine göre imar edilmiştir. Kentin her köşesinde Germiyanoğulları Beyliği'ne ait izler rastlamak mümkündür. Osmanlı Devleti'nin hakimiyetine girdikten sonra Şehzade Sancağı olarak, Osmanlının en güzide kentlerinden biri olmuştur. İdari olarak 1451 yılından 1833 yılına kadar Anadolu Beylerbeyliği'nin merkezi olan kent Osmanlı Sultanlarının yakından ilgilenmesine neden olmuştur. Tanzimat'ın ilanından sonra idari yapılanmadaki değişikliklerden sonra Hüdavendigar Vilayetine bağlı bir Anadolu kenti olarak varlığını devam ettirmiştir. Kentte Müslüman unsurlar kendileri dışında yaşayan gayri müslimlerle huzur ve hoşgörü içinde yaşamışlardır. Osmanlı sanatının en önemli örneklerinden biri olan çini Kütahya'da pek çok eserde kendini göstermiştir. Yine Osmanlı hububat ihtiyacının önemli bir kısmını da sağlayan kentte tarım faaliyeti fazlaca gelişmiştir. Anahtar Kelimeler: Temettuat, Salname, Çini, Sosyal hayat, Kütahya
1844-45 (H.1260-61) tarihli Temettü'ât Defterlerine göre Bursa ilinin Yenişehir kazasına bağlı Çelebi, Kozdere, Burçin, Köprühisar, Çardak Karyelerinin iktisâdi ve içtimaî durumu
19. Yüzyılda Tanzimat Fermanı ile birlikte Osmanlı Devleti'nde özellikle vergi sisteminde değişiklikler yapılarak daha düzenli bir sistem oluşturulmaya çalışılmıştır. Temettü'ât defterleri ile birlikte hanelerin geçim kaynaklarından elde ettiği gelirler kayda geçirilerek herkesin gelirine göre vergi ödemesi esas alınmıştır. Defterler 19. Yüzyıl sosyal ve ekonomik yapı hakkında önemli bilgiler sunarak, hane sahiplerinin isimleri, geçim kaynakları ve ödedikleri vergiler hakkında bilgiler vermektedir. Kozdere, Burçın, Köprühisar ve Çardak karyelerinin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi yapılarak sosyal ve ekonomik durumları incelenmiştir. Çelebi Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr: 09567-A) Çelebi Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr: 17758) Kozdere Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr: 09561-A) Burçın Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr: 09571-B) Köprühisar Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr: 09559) Çardak Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr: 09555-A) Anahtar Kelimeler: Sosyal ve Ekonomik Durum, Temettü'ât, Vergi, Yenişehir
1845 (H. 1261) tarihli Temettü'ât Defterlerine göre Hüdavendigâr eyaleti Eskişehir sancağı Mihalgazi kazasına bağlı Koyunlu, Karaoğlan, Iğdir, Nardin, Kırka, Kuşça köylerinin iktisâdi ve içtimaî durumu
Temettu kelime manası ile kâr, kazanç elde etmek anlamına gelir. Bunun çoğuluna ise Temettuat denir. Osmanlı Tarihinde temettuat XIX. yüzyılda reayanın nüfus yapısının maddi durumunu tespit etmek için hazırlanmıştır. Temettuat defterlerinde reayanın meslekleri, isimleri ve lakapları, yıllık kazançları, arazi ve hayvanatı kayıtlara geçmiştir. Bu çalışmanın içeriğinde Osmanlı'nın Tanzimattan sonra geçtiği vergi sisteminde oluşturduğu Temettuat defterlerinden, Eskişehir'e bağlı Mihalgazi'nin 19 adet defter kaydı bulunmaktadır. Bu defterler arasından 6 adet defter örnek alınmış ve transkrip edilerek elde edilen veriler ışığında Eskişehir'in sosyo-ekonomik durumu ortaya konmuştur. Yüksek lisans çalışması olarak bu defterlerden, Hüdavendigar eyaleti Eskişehir sancağı Mihalgazi kazasına bağlı aşağıda bulunan köylerin defterlerinin transkripsiyonu ve incelemesi yapılmıştır. KOYUNLU KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09060) KARAOĞLAN KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09058) İĞDİR KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09056) NARDİN KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09054) KIRKA KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 09053) KUŞCA KARYESİ (ML. VRD. TMT. Nr. 07328) Anahtar Kelimeler: Mihalgazi, Tarım, Temettuat, Meslek, Vergi
XIX. yy ortalarında Kütahya sancağı Simav kazasına bağlı Kalkan, Kestel, Kilise, Mamak, Samad ve yeniler köylerinin sosyo-ekonomik yapısı (Temettuat Defterlerine göre)
Simav, tarih öncesi çağlardan günümüze kadar birçok topluluğun himayesi altında varlığını sürdürmüştür. Türklerin 1071 tarihinde Anadolu coğrafyasına gelmesi ile birlikte Simav'da Türk hâkimiyeti başlamıştır. Osmanlı Devleti'nde ise Simav bir kaza statüsündedir. Genellikle Simav idari olarak Kütahya iline bağlıdır. Osmanlı döneminde Simav, Şeyh Bedrettin isyanı, Suhte olayları ve Nasuh Ağa vakası ile tarihte bir hayli sıkıntılı zamanlar yaşamıştır. Kurtuluş Savaşında ise Simav düşman taarruzlarına karşı önemli mücadeleler vermiştir. 19. yy ortalarında kayda alınmaya başlanan Temettuat defterleri çeşitli yönlerden ele alınmış ve incelenmiştir. Temettuat defterleri Tanzimat dönemi sonrası Osmanlı ekonomisi hakkında bizlere önemli bilgiler vermektedir. Temettuat defterlerinde hane reislerinin isimleri, zirai ürünleri (bağ, bahçe, bostan vb.), hayvanları, ailelerin gelirleri gibi birçok konuda bilgiler bulunmaktadır. Bu defterleri günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nden bulabilmek mümkündür. Çalışmamızda temettuat defterlerine göre Kütahya Sancağına bağlı Simav Kazası Kalkan, Kestel, Kilise, Mamak, Samad ve Yeniler köylerinin sosyo-ekonomik yapısı incelenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Kalkan, Kestel, Kilise, Kütahya, Mamak, Samad, Simav Kazası, Sosyal ve Ekonomik Yapı, Temettuat, Yeniler.
1845 (H. 1261) tarihli Temettü'ât Defterlerine göre Hüdavendigâr eyaleti Kütahya sancağı Simav kazasına bağlı Yemişli, Karakoca, Eğdemir, Gökçeler, Alhatlıçeşme, Giremen, Ortacı, Bahtıllı, Eğirler, göl, Efir, Koyunoba, Viranlı köylerinin iktisâdi ve içtimaî durumu
Osmanlı Devleti 19. yüzyılın ilk yarısından itibaren birçok alanda yaptığı yenilikler gibi vergi sisteminde de önemli değişiklikler yaparak, bir düzen oluşturmaya çalışmıştır. Bu dönemde farklı isimler ile alınan vergiler kaldırılmış ve bunun yerine temettü' vergisi getirilmiştir. İşte bu temettü' vergilerinin kaydedildiği yere ise Temettü'at Defterleri denilmiş ve bu defterler günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivinde bulunmaktadır. Temettü'at Defterleri vergiye tabi toprak, hayvan, kira gelirleri meslek ve sanat gelirleri gibi alanlarda bize bilgiler vermektedir. Bu çerçevede Temettü'at Defterleri yazıldığı bölgenin nüfusunun, bölge iktisadi, ticari durumunun, arazi yapsı ve zirai üretimini hayvan dağılımı ailelerin gelir ve refah sevyesi, sanat ve üretim gibi pek çok konu hakkında bilgi edinmemezi sağlamaktadır. Yüksek lisans tez çalışması olarak bu defterlerden, Kütahya Sancağına tâbi Saimav Kazasına bağlı aşağıdaki köylerin transkripsiyonu ve değerlendirilmesi yapılmıştır. ML.VRD.TMT. 09229 Yemişli Köyü ML.VRD.TMT. 09223 Karakova Köyü ML.VRD.TMT. 09201 Eğdemir Köyü ML.VRD.TMT. 09195 Gökçeler Köyü ML.VRD.TMT. 016206 Alhatlıçeşme Köyü ML.VRD.TMT. 09252 Giremen Köyü ML.VRD.TMT. 09239 Ortacı Köyü ML.VRD.TMT. 01750 Bahtıllı (İslam) Köyü ML.VRD.TMT. 09202 Eğirler Köyü ML.VRD.TMT. 09200 Göl Köyü ML.VRD.TMT. 09256 Koyunoba Köyü ML.VRD.TMT. 09245 Viranlı Köyü
1845 (H. 1261) tarihli Temettü'ât Defterlerine göre Ankara eyaleti Bala kazasına bağlı, Ağca Ali, Çavuşlar, Dereşeyh, Odabaşı, Kara Ahmedlü, Karaağaç ve Araplar, Kutludiğin (Kutludüğün), Yenişeyh köylerinin iktisâdi ve içtimaî durumu
Temettu kelime anlamı olarak kâr, kazanç elde etmek demektir. Osmanlı'da XIX. Yüzyılda temettuat reayanın nüfus durumunu ve ekonomik yapısını tespit etmek için tutulmuştur. Ayrıca bu defterlerde sadece erkek nüfus sayıldığı için reayadaki askerlik durumu da ortaya çıkmıştır. Defterlerde isimler, lakaplar, meslekler ve sahip oldukları mallar (arazi hayvan) kayda geçmiştir. Bütün Temettuat defterlerinin kayıtlarında her köyün ayrı ayrı ya da birlikte kaydı tutularak orda yaşayanların durumu ortaya konmuştur. Bu tez çalışmasında Osmanlı Devleti'nin yeni vergi sisteminde yaptığı Temettuat defterlerinden, Ankara ilinin Balâ kazasının karyelerinin defter kayıtları bulunmaktadır. Aralarından 8 adet defter transkrip edilmiş ve düzenlenerek yazılmıştır. Bu sayede ekonomik ve sosyal durum açıklanmaya çalışılmıştır. Ankara ilinin Balâ kazasına bağlı aşağıda isimleri verilen köylerin defterlerinin transkripsiyonu ve incelemesi yapılmıştır. Ağcaali Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr: 00209) Çavuşlar Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr:0021) Dereşeyh Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr:00234) Odabaşı Karyesi (ML. VRD.TMT. d NR:00225) Karaahmedlü Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr:00224) Karaağaç ve Araplar Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr:00221) Kutludiğin (Kutludüğün) Karyesi (ML. VRD. TMT. d Nr:00223) Yenişeyh Karyesi (ML.VRD. TMT. d Nr:00217) Anahtar Kelimeler: Balâ, Temettuat, Tarım, Meslek, Vergi
19. yy. ortalarında Ankara Kalecik kazasının Sofular,Saray,Çarık,Düşkünler ve Taşra mahallerinin sosyo-ekonomik durumu (Temettuat ve Nüfus Defterine göre)
1839 yılında ilan edilen Tanzimat Fermanı ile Osmanlı Devleti'nde mali açıdan çok önemli gelişmeler yaşanmıştır. Bu gelişmeler vergi sisteminde değişikliğe sebebiyet vermiştir. İltizam sistemi kaldırılmış ve halktan alınan çeşitli vergiler yerine, tek bir vergi sistemine gidilmiştir. Bu vergi yani Temettuat Vergisi ile herkes kendi gelirine göre vergi vermeye başlamıştır. Temettuat Vergileri, temettuat defterlerine kayıt edilmiştir. Vergi toplamak amaçlı tutulan temettuat defterlerinin içerisinde hane reislerinin mal varlıkları (arazisi, bağ, bahçe, bostanları, emlakı, hayvanları ve ürünleri) hakkında bilgiler bulunmaktadır. Buradaki temel amaç ekonomik gücü tespit edebilmektir. Maliye Nezareti'nde dahil olan temettuat defterleri günümüzde Başbakanlık Osmanlı Arşivi'nde bulunmaktadır. Osman arşivinde "Maliye Nezareti Varidat Muhabesi Temettuat Defteri" olarak adlandırılmaktadır. Yüksek Lisans tez çalışmamızda bu defterlerden, Ankara'nın Kalecik Kazasına bağlı Sofular, Saray, Düşkünler, Çarık ve Taşra Mahalleleri'nin transkripsiyonu ve değerlendirilmesinin yanı sıra, nüfus defterlerinin de incelemesi yapılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ankara, Çarık, Düşkünler, Kalecik Kazası, Nüfus Defteri, Saray, Sofular, Sosyal ve Ekonomik Yapı, Taşra, Temettuat.
XIX. yy. ortalarında Hüdavendigar Eyaleti Domaniç Kazasına bağlı Burhanlar, Fıranlar, Göçebe, Güney, Karamanlar, Kozcağız, Kozluca, Omerler ve Yörgüç köylerinin sosyo-ekonomik yapısı (Temettuat Defterlerine göre)
Osmanlı Devleti'nin ıslahat ve yenilik hareketleri tarihi içerisinde Tanzimat dönüm noktası olmuştur. Ekonomik alandaki düzenlemeler ile maliyeyi merkezileştirme, vergilerin halkın kazancına göre aracısız olarak toplanması, vergi çeşitliliğinin azaltılması hedeflenmiştir. Mükelleflerin yeni vergilerini tespit için halkın kazançlarının, mal ve hayvanlarının sayımı yapılarak temettuat defterleri hazırlanmıştır. H. 1260/61 yıllarında hazırlanan bu defterler yerleşim yerlerinin demografik, sosyal ve ekonomik durumlarının tespit edilmesinde en değerli kaynak olmuştur. Bu çalışma Hüdavendigar Eyaleti Domaniç kazasına bağlı Burhanlar, Fıranlar, Göçebe, Güney, Karamanlar, Kozcağız, Kozluca, Ömerler ve Yörgüç köylerinin 1844-1845 tarihli temettuat defterlerinin incelenmesiyle ortaya çıkmıştır. Defterlerin transkripsiyonu yapılarak elde edilen veriler tablo ve grafikler eşliğinde değerlendirilmiştir. XIX. yüzyıl ortalarında Domaniç kazasına bağlı 9 köyün ekonomik yapısı tamamen tarıma ve hayvancılığa dayanmaktadır. Halkın yıllık gelirlerinin % 83'ünü tarım gelirleri oluşturmaktadır. Tarım faaliyetleri daha çok halkın ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik geçimlik tarım şeklinde yapılmaktadır. Mevcut arazinin % 52.4'ü ekili olup % 95 oranında tahıl ekimi yapılmaktadır. Tarımın yanında kereste ve kürek ticareti ile hizmetkârlık, çobanlık ve orakçılık gibi tarım işçiliğinden de gelir elde edilmektedir. Anahtar Kelimeler: Domaniç, Tarım, Hayvancılık, Temettuat, Vergi, Meslek, Ekonomi,
1261( 1845 m.) tarihli ve 09656 numaralı Temettuat Defterine göre Mersin sancağı Anamur kazasına bağlı Teniste, Kara Ağa, Kara Kilise, Tenzile, Kara Çukur, Bodurum, Sarı Adana, Ucarı, Melleç, Kızıl Alili, Nasrettin ve Kalın Viran köylerinin sosyal ve ekonomik yapısı
Tanzimat Fermanı Osmanlı Devleti için önemli bir dönüm noktası olmuştur. Adı geçen fermanla halktan alınan tüm vergiler kaldırılmıştır. Yerine herkesin kendi ödeme gücüne göre belirlenen temettuat vergisi adı verilen tek bir vergi getirilmiştir. Bu vergi de Maliye Nezaretindeki Varidat Kalemi tarafından tutulan temettuat defterlerine kaydedilmiştir.Çalışmamızda 1261 ( 1845 M.) yılına ait 09656 numaralı temettuat defterine göre Mersin Sancağı Anamur Kazasına bağlı Teniste, Kara Ağa, Kara Kilise, Tenzile, Kara Çukur, Bodurum, Sarı Adana, Ucarı, Melleç, Kızıl Alili, Nasrettin ve Kalın Viran köylerinin sosyal ve ekonomik yapısının incelemesi yapıldı. Çalışmamızda temel kaynak olarak 09656 numaralı temettuat defteri kullanıldı. Yukarıda adı geçen on iki köyün nüfusu, tarım arazileri, lakapları, sülaleleri, hayvan varlığı ve ödenen vergileri miktarları ile birlikte gösterildi. Anahtar Kelimeler: Tanzimat Fermanı, Osmanlı Devleti, Temettuat, Maliye Nezareti, Vergi.