19. yüzyıl sonlarında Tokat'taki gayrimüslim okullar ve Misyoner faaliyetleri

Bu çalışmada, 19. yüzyıl sonlarında Tokat Sancağı'nda bulunan gayrimüslim okullar ve bu okullarda yürütülen misyoner faaliyetler incelenmiştir. Osmanlı Devleti'nin son dönemlerinde çalışmalarına hız veren misyonerler, açtıkları okulların, kurdukları derneklerin, çeşitli kurum ve kuruluşların sayılarını arttırarak yoğun bir faaliyet yürütmüşlerdir. Bu bağlamda Misyonerlerin faaliyet gösterdikleri yerlerden birisi de Tokat ve yöresidir. Misyonerlerin, Tokat ve civarında faaliyet alanları eğitim ve sağlık üzerinedir. Tokat'ta görev yapan misyonerlerin aylık ve yıllık raporlarında sosyal hayat, okullardaki işleyiş, öğrenci sayıları ve derslere değinilmektedir. Misyonerler tarafından açılan müstakil okulların öğrenci kitlesini Tokat ve civarında yaşayan farklı mezheplere mensup Ermeni ve Rum çocukları oluşturmaktadır. Okullarda dini ve pozitif ilimler yanı sıra kaliteli dil eğitimi dikkat çekmektedir. Okul öncesi eğitimine de önem veren misyonerler, genç kızlar ve kadınlar için meslek kursları açmışlar, spor ve sanatsal çalışmaları eğitim programlarına eklemişlerdir. Bu faaliyetler ile misyonerlere karşı gayrimüslim halk tarafından olumlu tavır gelişmiştir. Bu şekilde gayrimüslim halkın sempatisini kazanan misyonerler sosyal, kültürel, siyasi ve dini yönlerden halka etki etmişlerdir. Anahtar kelimeler: Tokat, Misyonerlik, Ermeni, Amerikan Board, Cizvit.