1990 sonrası Türkiye tiyatrosunda arayışlar ve 2000'li yıllarda IYF (In-Yer-Face) üzerine bir inceleme

Tiyatro sanatı, diğer bütün sanat dalları gibi içinde bulunduğu zamanın koşullarına göre değişim ve gelişim göstermiştir. Tiyatro ana başlığı altında inceleyebileceğimiz performans sanatının 1980'li yıllara rastlaması tesadüf değildir. Bu yıllar, Avrupa'da bireyselleşme hareketinin ivme kazandığı, teknolojinin hızla geliştiği, televizyonun neredeyse her eve girdiği, internet kullanımının ortaya çıkıp yaygınlaştığı bir dönemdir. İnsanlar, dünyada olup bitenleri filtresiz bir şekilde, olduğu haliyle izlemişlerdir. Savaşların canlı yayında gösterilmesi buna iyi bir örnektir. Televizyon ve sinema sektörü şiddet ve cinselliği seyirciye olduğu haliyle sunmuştur. Dönemin sanatçıları, dünyada yaşanan savaş ve yıkımlara tepki olarak bireysel, kuraldışı, eleştirel, vahşi performanslar icra etmeye başlamışlardır. Daha sonra In Yer Face tiyatro gibi yeni türleri doğuracak bu deneysel hareketler, Avrupa tiyatrosu kadar Türkiye tiyatrosunu da etkilemiştir. Türkiye tiyatrosunda deneysel hareketler ancak 1990'lı yıllarda başlamıştır. Şahika Tekand, Studio Oyuncuları ile; Naz Erayda, Kumpanya ile; Mahir Günşıray, Tiyatro Oyunevi ile; Emre Koyuncuoğlu, Yeşil Üzümler Hareketi ile 90'lı yıllardaki yenilikçi tiyatro hareketlerinin öncüleri olmuştur. Dönemin tiyatrosu araştırılırken hem adı geçen bu sanatçılarla hem de bu dönem yenilikçi oyun metinleriyle ismini duyuran Özen Yula, popüler tiyatro kulvarında yer alan Nedim Saban, eleştirmen bakışıyla dönem tiyatrosunu aydınlatan Selen Korad Birkiye ve günümüz deneysel tiyatrolarından Galata Perform'un kurucularından Yeşim Özsoy Gülan ile röportajlar yapılmış ve bu görüşmeler kuramsal bilgiler ışığında değerlendirilmiştir. Tezin bir diğer ayağı olan In Yer Face tiyatronun dünyada ve Türkiye'deki gelişimi bir yandan tarihsel olarak anlatılıp diğer yandan röportaj yapılan sanatçıların bu tiyatro türü ile ilgili görüşlerine başvurulmuştur.