2008 Küresel Finans Krizi sonrası TCMB'nin para politikası duruşu ve etkilerinin analizi

Para politikası, genel olarak ekonomik büyüme, istihdam artışı ve fiyat istikrarı gibi hedeflere ulaşabilmek amacıyla, paranın elde edilebilirliği ve maliyetini etkilemeye yönelik sratejiler bütünü olarak tanımlanmaktadır. Söz konusu hedeflere ulaşmak için alınan bu kararlar ise merkez bankaları tarafından uygulanmaktadır. Para politikasını belirleyen birçok merkez bankasının temel amacı, enflasyon ile mücadele kapsamında fiyat istikrarını sağlamak ve bu istikrarı sürdürmektir. Bu doğrultuda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB)'nin temel amacı fiyat istikrarını sağlamaktır ve bu amaca ulaşmak için 2006 yılından beri açık olarak uygulamış olduğu enflasyon hedeflemesi stratejisi kapsamında politika aracı olarak kısa vadeli politika faiz oranını kullanmaktadır. Ancak, 2008 küresel finans krizi sonrası ekonomik istikrarı sağlamak için fiyat istikrarının tek başına yeterli olmadığı görülmüştür. Bu bağlamda, fiyat istikrarı temel hedef olmak üzere makro ekonomik istikrar için finansal istikrarın da gözetilme zarureti ortaya çıktığından finansal istikrar amaçlar arasına dahil edilmiş ve kısa vadeli politika faiz oranları haricinde geleneksel olmayan yeni para politikası araçları kullanılmaya başlanmıştır. Çalışmanın amacı geleneksel olmayan para politikasının uygulanmaya başladığı dönem sonrasında, TCMB'nin amaçlarına etki eden unsurları ortaya koyabilmektir. Çalışmada fiyat istikrarı, finansal istikrar ve büyüme olmak üzere TCMB amaçlarını temsil eden üç ayrı model kurulmuştur. Modellerde bağımlı değişkenler olarak yer alan her bir amaç için bağımlı değişkeni etkilediği düşünülen farklı bağımsız değişkenler seçilmiştir. Analizde öncelikle yöntem olarak birim kök testi, ARDL sınır testi ve varyans ayrıştırma hesaplaması yapılmıştır. Zaman aralığı 2010-2018 dönemini kapsamakta olup, kullanılan veriler aylık olarak ele alınmıştır. Analiz sonucunda birinci modelde ele alınan fiyat istikrarı üzerine en çok etki eden değişkenlerin yine enflasyonun kendisi, beklenen enflasyon ve kredi genişlemesi olmuştur. İkinci modelde ele alınan finansal istikrar üzerine etkisi en fazla olan değişkenlerin CDS, kredi genişlemesi ve Amerika 2 yıllık hazine tahvilleri olduğu görülmüştür. Son olarak üçüncü modelde ele alınan büyüme üzerindeki etkisi en fazla olan değişkenlerin sanayi üretim endeksi, kamu harcamaları ve beklenen enflasyon olduğu bulgusuna ulaşılmıştır.