2011-2015 yılları arasında üniversitemiz çocuk polikliniklerine ishal şikâyeti ile başvuran ve adenovirüs ve/veya rotavirüs pozitifliği saptanan hastaların retrospektif değerlendirilmesi

Çocukluk çağı ishallerinin büyük kısmından gelişmiş ve gelişmekte olan ülkelerde virüsler, az gelişmiş ülkelerde ise bakteriler sorumludur. Enterik virüsler (özellikle rotavirüs ve adenovirüs) bakteriyel olmayan akut gastroenteritlerin en sık nedeni olarak bildirilmiştir. Gastroenterit etkenlerinin saptanması, hastalığın tedavisi ve prognozunun öngörülmesinde önemlidir. Özellikle gereksiz antibiyotik kullanımları başta olmak üzere birçok yanlış ve gereksiz tedaviler uygulanması gereksiz maddi kayıpların yanında morbidite ve mortalite oranlarını da arttırmaktadır. Bu çalışmada Dicle Üniversitesi Tıp Fakültesi Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Polikliniği'ne Ocak 2011 – Aralık 2015 tarihleri arasında ishal, karın ağrısı, ateş, kusma ve dehidratasyon gibi yakınmalar ile başvuran 0-16 yaş arası hastaların demografik verileri, laboratuar verileri, rotavirüs ve adenovirüs tip 40/41 antijen sonuçları geriye dönük olarak hasta dosyalarından elde edildi. Çalışmaya rotavirüs ve/veya adenovirüs serolojisi pozitif 129 hasta (Grup 1) ve viral seroloji negatif 130 hasta (Grup 2) olmak üzere toplam 259 çocuk dâhil edildi. Tüm vakaların demografik verileri, eşlik eden hastalıklar, klinik tablo, laboratuvar sonuçları kaydedildi. Grup 1'deki hastalar rotavirüs pozitif, adenovirüs pozitif ve hem rotavirüs hem de adenovirüs pozitif olmak üzere üç gruba ayrıldı. Üç grup arasında klinik ve laboratuvar parametreleri istatistiksel olarak karşılaştırıldı. Grup 1'deki hastaların yaş ortalamaları 21,7 ± 30,0 ay ve %60,5'i erkek iken, grup 2'deki hastaların yaş ortalamaları 23,6 ± 32,2 ay ve %63,8'i erkek idi. Grup 1'deki vakaların ortalama hastanede yatış süreleri 5,4 ± 2,9 gün iken, Grup 2'de bu süre 4,6 ± 2,4 gün idi. Her iki grupta da hastalar en çok yaz aylarında hastaneye yatırılırken, en sık başvuru şikâyetleri sırasıyla ishal, kusma ve ateş idi. Grup 2'deki vakalarda ishal varlığı (p = 0,023) ve 0-10 arasındaki ishal sayısı (p = 0,001) Grup 1'den istatistiksel olarak daha yüksek iken, grup 1'de 11-15 arasındaki ishal sayısı (p = 0,001) grup 2'den daha fazla idi. Grup 1'deki olgularda en sık birlikte bulunan hastalıklar sırasıyla akciğer enfeksiyonu, akut lenfoblastik lösemi ve kistik fibrozis idi. Grup 1'deki olguların %71,3'ünde rotavirüs, %20,2'sinde adenovirüs ve %8,5'inde hem rotavirüs hem de adenovirüs antijen pozitifliği vardı. Rotavirüs pozitif gruptaki hastaların üre, albümin ve CRP değerleri arasında istatistiksel yönden kuvvetli ve anlamlı bir ilişki varken, Adenovirüs ve hem Rotavirüs hem de Adenovirüs pozitif gruptaki hastaların beyaz küre sayısı, üre, albümin ve CRP değerleri arasında istatistiksel yönden kuvvetli ve anlamlı bir ilişki vardı (p < 0,05). Rotavirüs pozitif, adenovirüs pozitif ve hem rotavirüs hem de adenovirüs pozitif olan üç gruptaki vakalarda ishal, kusma, karın ağrısı ve iştahsızlık ile aralarında istatistiksel yönden kuvvetli ve anlamlı bir ilişki vardı (p < 0,05). Her üç grup arasında nörolojik bulgular, probiyotik kullanımı ve antibiyotik kullanımı açısından anlamlı fark yoktu (p > 0,05). Sonuç olarak viral gastroenterit etkenlerinden rotavirüs ve adenovirüs gaitada bakılan antijen testleriyle kolaylıkla tespit edilebilir. Gastroenterit etkeni olarak virüslerin saptanması gereksiz antibiyotik kullanımını azaltacaktır. Özellikle viral gastroenteritlerden rotavirüs ve/veya adenovirüs enfeksiyonunda üre ve albumin ile sekonder enfeksiyon açısından beyaz küre sayısı ve CRP düzeylerinin de yakın takip edilmesi gerektiği kanısındayız. Anahtar Kelimeler: adenovirüs; çocuk; gastroenterit; rotavirüs