2013-2016 yılları arasında erişkin acil servise başvuran ilaç zehirlenmelerinin geriye dönük incelenmesi ve tedavi protokollerinin etkinliğinin karşılaştırılması

Amaç: Çalışmamızda Acil Servise başvuran akut zehirlenme olgularının demografik ve etiyolojik özelliklerini, alınan etken maddeleri ve özelliklerini, laboratuvar bulgularını ve klinik özelliklerini retrospektif olarak incelenmesi ve alınabilecek önlemlerin neler olabileceğinin ortaya konması amaçlandı. Gereç ve yöntemler: Retrospektif 3 yıllık çalışmamızda, dosyalardan hastaların yaşları, cinsiyetleri, hastaneye başvuru tarihleri, acil serviste ve yoğun bakım ünitesindeki yatış süresi, klinik sonlanımları, alınan ilaçların etken maddeleri ve miktarları, uygulanan antidot ve ekstrakorporal tedavileri, olguların laboratuvar değerleri incelendi. Verilerin istatistiksel analizinde SPSS 18.0 (SPSS Inc, Chicago, IL, USA) paket programı kullanıldı. Bulgular: 3 yıl içinde 535 olgu ilaç alımıyla başvurdu, 52 hastanın kullandığı ilaç içeriğine ulaşılamadığı için çalışmaya 483 hasta alındı. Olguların 310'u (%64,2) kadın, 173'ü (%35,8) ise erkek idi. Yaş ortalaması 33,40±12,48 (erkeklerde 37,58±14,66, kadınlarda 31,35±10,56) bulunmuştur. Kadın ve erkek yaş ortalamasındaki fark istatistiksel olarak anlamlı bulundu (p<0.001). 179'u (%37,1) yoğun bakımda ortalama 3,21±4,5 gün takip edilirken, 304'ü (%62,9) acil serviste ortalama 2,1±2 gün takip edilmiştir. Toplam yatış süreleriyle başvuru anındaki laktat seviyesi arasında istatistiksel olarak anlamlı korelasyon gözlenmiştir (r=422, p=0,06). Tarım ilacı ile zehirlenen 29 olgunun glukoz düzeyi ile toplam yatış süresi, laktat ve yoğun bakım yatış süresi oranlarının korelasyonu incelendiğinde istatistiksel olarak anlamlı gözlendi. En sık zehirlenme nedeni 87'si (%18) antidepresan ilaçlar, 70'i (%14,5) parasetamol, 59'u (%12,2) NSAİİ, 53'ü (%11) antipsikotik ilaçlar olarak bulundu. Antidepresanlar arasında en sık SSRI 52 (%58,4) grubunun olduğu görüldü. Alınan ilaçların lipofilik olup olmadığı incelendiğinde 191 olgu (%39,5) sadece lipofilik ilaçla 3,2±4,9 gün, 100 olgu (%20,7) lipofilik ve ek etken madde ile 3,0±3,6 gün, 83 olgu (%17,2) sadece hidrofilik ilaçla 2,6±2,4 gün, 109 (%22,6) olgu hidrofilik ilaç ve ek etken madde ile 2,4±1,8 gün yattığı saptanmıştır. Ekstrakorporal tedavi 14 kişi uygulandı. Mortalitemiz %0,62 olarak bulundu ve exitus olgular; bir metil alkol, bir karbamat ve bir organofosfat içerikli etken ile zehirlenenlerden oluşmaktadır. Sonuç: Zehirlenmelerin çoğunluğunun intihar amaçlı, genç yaş grubunda ve kadınlarda olduğu gözlenmektedir. Ülkemizdeki genç kadınlara yönelik sorunların tanımlanıp çözüm aranması gerekmektedir. Zehirlenmelerde erken müdahale hayat kurtarıcıdır. Destek tedavi, antidotlar ve ekstrakorporal tekniklerle mortalite azaltılabilir ancak bunun için daha kapsamlı çalışmalarla klinisyenlere yol gösterebilecek toksiklojik klavuzların (IV lipid, ekstrakorporal teknikler vb.) oluşturulması gereklidir. Anahtar kelimeler: acil, zehirlenme, lipofilite, laktat, intoksikasyon, ekstrakorporal, mortalite, yatış süresi, lipid