2015 sonrası Türkiye'de Afgan düzensiz göçmenler üzerine bir inceleme

İnsanlık tarihi kadar eski ve çağ açıp kapatacak kadar güçlü bir potansiyele sahip olan göç olgusunun, gelecek dönemlerde de varlığını sürdüreceği ve etkisini fazlasıyla hissettireceği şüphe götürmez bir gerçektir. Tarih sahnesinde toplumlar incelendiğinde göçün çeşitli sebepleri olduğu görülmektedir. Bunlar; güvenlik, iklim şartları, daha verimli topraklara ulaşarak etkin bir şekilde tarım yapma arzusu, diğer toplulukların istilaları vs. olarak sıralanabilir. Diğer taraftan günümüz göç olgusu incelendiğinde de binlerce yıl önce göç hareketlerine neden olan sebeplerin temelde pek değişmediği fakat başka aktörlerin eklendiği görülmektedir. Bu nedenle kadim göçlerden farklı olarak günümüz göç hareketlerinin sonuçları daha hızlı ve etkili bir şekilde hissedilmektedir. Sahip olduğu bu potansiyel gücü nedeniyle göç konusu günümüzde artık birçok ülke gündeminin ilk sıralarında yer almakta ve çoğu ülke özellikle düzensiz göçü ulusal güvenlik tehdidi olarak algılamaktadır. Bu doğrultuda göç alan ülkeler, göç hareketlerine karşı yasal düzenlemeler yapıp hem güvenlik hem de denetim sağlama amacıyla göçmen politikalarında ulusal ve uluslararası anlamda değişikliğe gitmektedir. Bu kapsamda Türkiye göç politikasında değişikliğe giden ülkelerin başında gelmektedir. Yasalarda yapılan düzenleme ve değişiklikler, yeni kurulan kurumlar, uluslararası düzeyde yapılan göç anlaşmaları ile iş birlikleri bu değişimlere örnek gösterilebilir. Bu revizyonun nedeni özellikle 2011 sonrasında Türkiye'nin maruz kaldığı, başta Suriye olmak üzere Afgan ve Pakistan uyruklu düzensiz göçmenlerin akınlarıdır. Bu denli yoğun düzensiz göç akınının yaşanması neticesinde Türkiye'deki bazı yasal uygulamalar hakkında farklı spekülasyonlar da kendini göstermeye başlamıştır. Suriye uyruklu yabancılarla birlikte çoğunluğunu Afganların oluşturduğu düzensiz göçmenler hakkında bir takım eleştiriler kaçınılmaz olmuştur. Bu eleştiriler Afgan göçmenlerin Türkiye'de kayıt altına alınmadıkları, kontrolsüz bir şekilde ikamet ettikleri ve hiçbir denetime tabi tutulmadıkları ayrıca Türkiye'de sınır dışı mekanizmasının etkin olarak işlemediği yönündedir. Pe ki bu eleştirilerin doğruluk payı nedir? Sanıldığının aksine Türkiye'deki hiçbir yabancı kontrol dışı bırakılmamakta, yabancılara statü verilmesi, idari gözetime alternatif tedbirler uygulanması ve sınır dışı etme mekanizmasının etkin bir şekilde kullanılması söz konusudur. Anahtar Kelimeler: Afganistan, Düzensiz Göç, Güvenlik, Göç, Türkiye, Yasal Düzenleme.