الدرة البيضاء في تفسير سورة يوسف من الآية 21 الى نهاية السورة

Bu çalışmada, ünlü bir Müslüman alim olan İmam Ebû Hâmid el-Gazalî'nin Durretu'l-Beydâ' isimli yazma halinde olan tefsirine ait bir bölümün tahkiki yapılmıştır. Gazali bu el yazması eserinde Yusuf Suresi'nin tefsirini ele almıştır. Çalışma iki bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm, müellif ve çalışmasının detaylı olarak incelendiği araştırma kısmını oluşturmaktadır. Bu bölüm, yazarın adı, soyu, künyesi, doğumu, ailesi, yetişme biçimi, mezhebi, akidesi, ulema ve meşayıhtan almış olduğu dersler, kendi tedrisatında bulunan talebeler, telif etmiş olduğu eserler, ilmi konumu ve ulemanın onun hakkındaki söylediklerini içermektedir. Bu bölümde ayrıca, yazma eserin oluşmasında müellifin izlemiş olduğu yöntem, bilimsel arka plan ve eserin oluşmasında katkısı bulunan kaynaklar incelenmiştir. Çalışmnın ikinci bölümünde, tahkikle ilgili bilimsel yöntemin gereklerine göre nüshanın ana metni ele alınmıştır. Başka bir nüsha ile karşılaştırarak iki nüsha arasındaki farklılıklar dipnotlarda gösterilmiştir. Ayrıca eserde geçen ayetlerin, ve mümkün olduğu kadar da hadis ve şiirlerin tahrici yapılmıştır. Adı geçen önemli şahsiyetlerin terceme-i halleri çalışma kapsamında ele alınmış, son olarak ayet, hadis, önemli şahsiyetler, yer adları, mezhepler ve dini fırkaları içeren ayrıntılı olarak hazırlanmış bir fihrist ile çalışma tamamlanmıştır. Bu araştırmada ulaşılan önemli bulgulardan biri Gazzâlî'nin Yusuf Suresi'nin tefsirinde, temelsiz ve ilginç hikayeler içeren içok İsrailiyyata dayalı bilgileri içeren bir yöntem takip ettiğidir. Bununla birlikte müellif, aşktan bahsetmekle ilgilenen ve insan sevgisinin anlamlarını kulun Rabbine, Rabbinin de kulu ile olan ilişkisine yönlendiren tasavvufî bir kalıpta pek çok anlatı ve fıkraya yer vermiştir. Bu yöntemiyle müellifin, anlamları netleştirmek ve okuyucu için neyin amaçlandığını açıklamak için geleneksel tefsirlerden uzaklaştığı tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: (Tefsir, Kur'ân, el-Gazâlî, Durretu'l-Beydâ', Yusuf Suresi)