4-6 yaş okulöncesi dönemde çocuğu bulunan babaların yaşam boyu öğrenme motivasyonunun babalık rolü algısına etkisi ve babaların eğitime katılma durumlarının değerlendirilmesi

Araştırma 4-6 yaş okulöncesi dönemde çocuğu bulunan babaların yaşam boyu öğrenme motivasyonunun babalık rolü algıları açısından incelemek ve babaların çocukların eğitimine katkısını, sorun ve çözüm önerilerini değerlendirmek amacıyla yapılmıştır. Araştırmada nicel ve nitel yöntemlerin birlikte kullanıldığı karma yöntem desenlerinden eşzamanlı üçgenleme deseni kullanılmıştır. Araştırmanın nicel verileri Kuzucu (1999) tarafından geliştirilmiş olan Babalık Rolü Algı Ölçeği (BRAÖ) ve Koç (2017) tarafından geliştirilmiş olan Çalışanların Yaşam Boyu Öğrenme Ölçeğinin Türkçe uyarlaması (ÇTBÖÖ-TF) ölçeği ile elde edilirken, nitel verileri araştırmacı tarafından geliştirilen Okulöncesi Dönem Çocukların Babalarının Yaşam Boyu Öğrenme ve Çocuklarının Eğitimine Katılma Durumlarını Belirleme Formu ile elde edilmiştir. Araştırmanın evrenini 2020-2021 eğitim öğretim yılında Karadeniz de bir il merkezinde çocuğu 4-6 yaş anaokuluna devam eden 471 baba oluşturmuştur. Ölçekler uygun örnekleme yöntemi ile belirlenen 393 babaya uygulanırken, görüşme formu ise amaçlı rastgele örnekleme yolu ile belirlenen 15 babaya uygulanmıştır. Araştırmanın bulguları SPSS 25 programı ile analiz edilmiştir. Nicel verilerin çözümlenmesinde betimsel istatistikler (aritmetik ortalama, standart sapma), nonparametrik testlerden Mann-Whitney U testi, Kruskal-Wallis H testi, Post-Hoc testi, Spearman Rank Korelasyon testi kullanılmıştır. Görüşme formundan elde edilen nitel veriler betimsel analiz yöntemi ile çözümlenmiştir. Ayrıca güvenirliği artırmak amacıyla çalışmada doğrudan alıntılara yer verilmiştir. Araştırma sonucunda babaların yaşam boyu öğrenme motivasyonunun ve babalık rolü algı düzeyinin yüksek olduğu görülmüştür. Babaların YBÖ motivasyonu ile yaş, meslek, eşlerin çalışma durumu, çocukların sayısı ve cinsiyeti arasında anlamlı bir farklılık bulunmazken, babaların YBÖ motivasyonu ile eğitim düzeyi ve gelir düzeyi arasında anlamlı farklılık olduğu tespit edilmiştir. Babaların babalık rolü algı düzeyleri ile yaş değişkeni arasında anlamlı farklılık bulunmazken, babaların babalık rolü algı düzeyi ile eğitim düzeyi, meslek, eşlerin çalışma durumu, çocukların sayısı ve cinsiyeti, gelir düzeyi arasında anlamlı farklılık olduğu sonucuna ulaşılmıştır. YBÖ motivasyonu ile babalık algı düzeyi arasında pozitif anlamlı bir ilişki olduğu anlaşılmıştır. Nitel çalışma ile elde edilen sonuçlara göre babaların çocuklarının eğitimine katılım yollarının; okul ihtiyaçlarıyla ilgilenme, okula gidiş-gelişi sağlama, ödevlerine yardımcı olma, okul ve öğretmenle görüşme, okul toplantılarına katılma, eğitici oyunlar oynama, aile katılım çalışmalarına katılma, oyun, hikâye ya da deneyler araştırma şeklinde olduğu görülmüştür. Babaların çocukların yetiştirilmesinde ve eğitiminde zorlandıkları konular ise; çocuğun olumsuz huy ve davranışlarıyla baş edememe, zor çalışma şatları ve yeterli zaman bulamama, beslenme konusunda yaşanan zorluklar, babaların kendi tutum ve davranışlarından kaynaklanan sorunlar, çocuğa beceri kazandırma konusunda yaşanan zorluklar, çocuğun ilgi alanlarını keşfedememe, çocuğu eğitime hazırlama konusunda yaşanan sorunlar, babaların bilgi ve becerilerinde eksiklik, maddi kaynaklı zorluklar olarak tespit edilmiştir. Yaşanan bu zorlukların giderilmesi adına babaların yakın çevreden öneri ve yardım aldığı, sorunla alakalı araştırma yaptığı, kişisel yöntemler geliştirdiği ortaya çıkan sonuçlar arasındadır. Araştırmaya katılan babaların, çocuklarıyla vakit geçiren, çocuklarının eğitimine katılan, babalık rolü algısı ve YBÖ motivasyonu yüksek babalar olduğu sonucuna ulaşılmıştır.