7,12-DMBA uygulanan ratların karaciğer dokusunda bazı apoptotik markerlar üzerine likopenin etkileri

Likopen; domates, karpuz, greyfurt, guava gibi meyvelerde yüksek konsantrasyonda bulunan karotenoit bir bileşiktir. Likopenin tüketimi ile kanser riski arasında zıt bir ilişki vardır. Bu çalışma, Wistar albino ratlarda 7,12- Dimetilbenzantrasen (DMBA) ile oluşturulmuş karaciğer hasarında Bax, Bcl?2, Kaspaz?3 ve Kaspaz?9 ekspresyonları ile Malondialdehit (MDA) ve Glutatyon (GSH) düzeyleri üzerine likopenin etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Araştırmada 30 adet Wistar albino cinsi (8 haftalık, 180-200g) dişi rat kullanılmıştır. Ratlar, her grupta 10 adet rat (n=10) bulunacak şekilde Kontrol grubu, DMBA grubu, DMBA+Likopen grubu olarak rasgele üç gruba ayrılmıştır. Kontrol grubu dışındaki ratlara 40 mg/kg/canlı ağırlık dozunda DMBA araştırmanın birinci ve 30. gününde intraperitoneal olarak uygulanmıştır. DMBA+Likopen grubuna 20 mg/kg/gün/canlı ağırlık dozunda likopen oral yolla uygulanmış ve uygulamaya 20 hafta süreyle devam edilmiştir.Pro-apoptotik Bax ekspresyonunun, DMBA uygulanan grupta kontrol grubuna oranla azaldığı, DMBA+Likopen grubunda ise bu oranın kontrol grubuna yaklaştığı belirlenmiştir (P<0.05). Anti-apoptotik Bcl?2 ekspresyonunun ise DMBA uygulanan grupta kontrol grubuna oranla arttığını, DMBA+Likopen grubunda ise bu oranın kontrol grubuna yaklaştığı tespit edilmiştir (P<0.05). Aktif Kaspaz?9 ekspresyonunun, DMBA uygulanan grupta kontrol grubuna oranla azaldığı, DMBA+Likopen grubunda ise bu oranın kontrol grubuna yaklaştığı görülmüştür (P<0.05). Aktif Kaspaz?3 ekspresyonunun, DMBA uygulanan grupta kontrol grubuna oranla azaldığı, DMBA+Likopen grubunda ise bu oranın DMBA grubuna oranla artığı tespit edilmiştir (P<0.05). MDA düzeylerinin DMBA grubunda kontrol grubuna oranla daha fazla olduğu, DMBA+Likopen grubunda kontrole yaklaştığı tespit edilmiştir (P<0.001). GSH düzeylerinin DMBA grubunda kontrol grubuna oranla daha az olduğunu, DMBA+Likopen grubunda ise kontrole yaklaştığı tespit edilmiştir (P<0.0001).Sonuç olarak, likopen suplemanının DMBA uygulanan ratların karaciğerinde anti-apoptotik Bcl-2'yi inhibe ettiği, pro-apoptotik Bax, aktif Kaspaz?9 ve aktif Kaspaz?3'ün ekspresyonlarını mitokondriyal hücre ölüm yolağını kullanarak artırdığı tespit edilmiştir. Ayrıca likopenin bu ratlarda MDA'yı azatdığı ve GSH arttırdığı belirlenmiştir.Anahtar Kelimeler: DMBA, Likopen, Karaciğer, Bax, Bcl?2, Kaspaz?3, Kaspaz?9, MDA, GSH