Acil serviste 18 yaş altı minör kafa travmasında prognostik faktörlerin özellikleri ve bilgisayarlı tomografi çekilme endikasyonlarının değerlendirilmesi

Amaç: Çocuklarda kafa travması acil servis başvurularının önemli bir kısmını oluşturur. Özellikle gelişim basamaklarını etkilemesi nedeni ile erişkinlerden farklı şekilde değerlendirilmesi gereklidir. Bu çalışmamızda hastanemiz acil servisine minör kafa travması nedeni ile başvuran 18 yaşından küçük çocukların travma oluşum mekanizmalarını, fizik muayene bulgularını, kafa travmasının ciddiyetini, bilgisayarlı beyin tomografisi (BBT) çekilme endikasyonlarını, buradaki önemli yaralanma oranlarını ve mortaliteyi değerlendirdik. Sonuçta beyin tomografisinde (BT) önemli yaralanma görülmesini öngörebilecek fizik muayene bulgularını tespit etmeyi amaçladık. Yöntem: Prospektif, kesitsel dizaynda gerçekleştirilen çalışmamıza 01.09.2021 ile 31.12.2021 tarihleri arasında izole kafa travması ile başvuran 18 yaş altı çocuk hastalar dahil edildi. Hastaların başvuru şikayetleri, BT görüntüleme sonuçları, fizik muayene bulguları, klinik sonlanım özellikleri (yatış, taburculuk, operasyon, ölüm) kaydedildi. 18 yaş üstü ve kafa harici sistemlerde yaralanması olan hastalar çalışmaya dahil edilmedi. Ayrıca GKS<13 olan hastalar da birincil çıktıların ön gördürücüleri için yapılan sonuç analizlerine dahil edilmemiştir. Bulgular: Çalışmaya dahil edilen 499 hastanın 439'una BT çekilmiş ve bu hastaların 470'i hastaneden taburcu olmuştur. BT'de ciddi patolojisi olan 29 hasta yoğun bakıma yatırılırken 3 hasta 1 ay içerisinde exitus olmuş, geri kalan hastalar ise hastaneden taburcu edilmiştir. BT çekilen hastalarda; GKS<13 olan 11 hastanın tümünde ve GKS≥13 olan 488 hastanın 96'sında (%19,7) BT'de ciddi yaralanma bulgusu tespit edilmiştir. Lojistik regresyon analizi sonucu, <2 yaş hastalarda "hastanın adli olup olmaması, travma mekanizması ve non-frontal hematom olması" parametrelerinin BT'de ciddi patolojinin öngörülmesi açısından bağımsız değişkenler olduğu tespit edilmiştir. ≥2 yaş hastalarda ise "yaş, hastanın adli olup olmaması, travma mekanizması, yüz yaralanması ve non-frontal hematom" parametrelerinin BT'de ciddi patolojinin öngörülmesi açısından bağımsız değişkenler olduğu tespit edilmiştir. Sonuç: Son yıllarda teknoloji ile beraber gelişen radyolojik görüntüleme yöntemlerinin acil servis hasta değerlendirilmesinde aşırı kullanımı söz konusudur; hatta anamnez ve fizik muayenenin önüne geçtiği durumlar gittikçe artmaktadır. Endikasyon dışı BT sağlık harcamalarını, kaybedilen zamanı ve hastaların radyasyon maruziyetinden dolayı uzun dönemde malignite risklerini arttırmaktadır. Bu çalışmada görüldüğü gibi BT çekim hızı çok yüksek tespit edilmiştir. Bilinen skor sistemleri ve dahi bu çalışmada tespit edilen risk parametreleri kullanılarak risk değerlendirmesi yapmak ve BT'yi bu şekilde kullanmak akılcıl yaklaşım olacaktır.