Acil serviste şok tanısı alan hastalarda laboratuvar değerlerinin ve monitör parametrelerinin prognostik değerlerinin incelenmesi

AMAÇ: Bu çalışmada acil servise başvurusunda veya izleminde şok tanısı alan hastaların prognoz ve klinik özelliklerini belirleyerek; şok hasta takibinde ve mortaliteyi öngörmede etkin monitör parametreleri ve kan değerleri arasındaki ilişkiyi saptamak ve standart yaşamsal parametrelere ek olarak yeni ve non-invazif, kolay ve çabuk elde edilebilir bir parametre olan EtCO2 ölçümünün klinik değerliliği konusunda bilgi edinebilmek amaçlandı. YÖNTEM: Prospektif kesitsel bir çalışma olarak tasarlanan çalışmamızda Ege Üniversitesi Hastanesi Acil Servisine başvuran ve şok tanısı alan hastalarda EtCO2 ölçümü yapılan hastalar çalışmaya alındı. Hastaların sistolik ve diastolik kan basıncı, nabız, solunum sayısı, ateş, saturasyon ve entübe hastalarda makrostream yöntem ile spontan soluyan hastalarda sidestream yöntem ile EtCO2 değerleri ölçüldü. Hastaların kan gazı ve laboratuar değerleri kaydedildi ve 2.saatte kontrol vital bulguları ile EtCO2 ve laktat değerleri ölçüldü. Tüm hastalarda SOFA skorları hesaplandı ve kaydedildi. Hastaların 1.gün mortalite oranları, yatış veya taburculuk durumları kaydedildi. Hastane yatışı ve taburculukları sonrası da takip edilerek 30 günlük mortalite oranları incelendi. BULGULAR: Şok tanısı alıp EtCO2 ölçümü yapılan 300 hasta çalışmaya alındı. Hastaların yaş ortalaması 68±16 saptandı. Hastaların % 46,3'ü erkek, %53,7'si kadındı. Hastaların ortalama EtCO2 değeri 21,4±6,4 mmHg saptandı. İlk 24 saatte mortalite oranı %16,7 iken 30gün içinde ölen hasta oranı %56,7 saptandı. İlk 24 saatte ölen hastalarda EtCO2 ortalaması 17,2 (%95 GA:18,4-20,5) saptanırken; sağkalan hastalarda 22,3 (%95 GA:23,4-25,2) saptanmış olup iki grup arasında anlamlı fark saptandı (p<0,001). Monitör parametrelerinden ile 1.gün mortaliteyi öngörme gücü ROC analizi ile karşılaştırıldığında ROC eğrisi altında kalan alan en fazla EtCO2 (AUC:0,76; %95 GA:0,66-084; p<0,001) için saptandı. Hastalarda kontrol 2.saatte ölçülen EtCO2 için ROC eğrisi altında kalan alan daha yüksek saptanmıştır. (AUC:081; %95 GA:0,73-0,90; p<0,001) . 30 gün içinde mortal seyreden hastalarda da EtCO2 anlamlı saptanmış olup (p<0,001); ROC eğrisi altında kalan alan 1. Gün mortalite ile benzer saptanmıştır. EtCO2 için ROC analizi ve %50 ortalama persentil hesaplanarak 21 mmHg cut-off değer olarak alındı. EtCO2 değeri 21 mmHg ve altında olan hastalar için sensitivite %78,0; spesifite %52,8 ve negatif prediktif değer %92,3 bulundu. Düşük EtCO2 değerlerinin 1.gün mortaliteyi belirlemede rölatif riski 3,42 saptandı. EtCO2 ile laktat arasında ters yönde korelasyon bulundu (p=0,026). EtCO2; bikarbonat (p<0,001) ve baz açığı(p<0,001) ile korele bulunurken; pH ile korele bulunmadı (p=0,349). TARTIŞMA: Şok hastalarında mortalite belirleyicisi olarak EtCO2 kullanılabilir ve EtCO2 ölçümünün non-invaziv olarak hızlı ve kolay elde edilebilir olması; erken tanı konup hızla resüsitatif tedavinin başlanması gereken şok hastaları için önemli bir yer tutacaktır. EtCO2 değerlerinin laktat ile korele olması EtCO2'i klinik açıdan daha anlamlı hale getirmektedir. Ayrıca kontrol 2.saat EtCO2 ölçümlerinin mortalite belirlemede ilk ölçümlere göre daha duyarlı saptanması; hastalarda kapnograf ile EtCO2 monitörizasyonunun yapılması mortalite öngörüsü açısından daha iyi klinik sonuçlar verebilir. Anahtar Kelimeler : Şok, End-Tidal Karbondioksit, Mortalite, Laktat, SOFA Skoru