Açık ve uzaktan öğrenme bağlamında verilen bir çevrimiçi dersin etkinlik kuramı çerçevesinde incelenmesi

Açık ve uzaktan öğrenme çok farklı etkileşim öğelerini ve dinamikleri içinde barındıran karmaşık sosyal bir süreçtir. Etkinlik kuramı sosyal ortamlarda belirlenen gerçekliğin keşfedilmesini sağlar. Bu bağlamda, söz konusu araştırmanın genel amacı, çevrimiçi bir açık ve uzaktan öğrenme dersindeki etkileşim öğelerinin etkinlik kuramı çerçevesinde belirlenmesi ve bu etkileşim öğeleri arasındaki dinamiklerin ve uyumsuzlukların ortaya çıkarılmasıdır. Bu amaç doğrultusunda Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Sistemindeki bir çevrimiçi dersteki etkileşim süreçleri incelenmiş, bu süreçleri etkileyen dinamikler ve süreçteki uyumsuzluklar ortaya çıkarılmıştır. Araştırmada durum çalışmasının bütüncül tek durum deseni tercih edilmiştir. Araştırmanın sonucunda, söz konusu çevrimiçi dersin genel etkinlik sisteminde özne boyutunu çevrimiçi derse Anadolum eKampüs sistemi üzerinden ulaşanların; araç boyutunu çevrimiçi dersteki bütün öğrenme malzemeleri, öğrenme ortamları ve sorumlu öğretim üyesinin; kurallar boyutunu ilgili yönetmelik, esaslar ve düzenlemeler ile toplum normları ve öğrenenlerin ders sürecinde belirlediği kuralların; topluluk boyutunu da çevrimiçi ders ortamına katılan öğrenenler, sorumlu öğretim üyesi, moderatörler ve teknik destek ekibi ve AÖF yönetiminin oluşturduğu görülmüştür. İş bölümü boyutunda ise öğrenen, öğreten, destek ve yönetimin üstlendiği görevler belirlenmiş ve son olarak hedef boyutunda özne açısından ana hedefin ilgili derste başarılı olmak ve çıktının da dersin çıktılarını edinmek olduğu bulunmuştur. Bu boyutlar arasındaki etkileşimin; öğrenenlerin yaş, cinsiyet, çevrimiçi derste geçirilen süre, kültürel bağlam, hedef ve öğrenme araçlarının hedefe uygunluğu gibi dinamiklerden etkilendiği görülmüştür. Etkinlik sisteminin özne, hedef ve araç boyutları arasında uyumsuzluklar tespit edilmiştir. Anahtar Sözcükler: açık ve uzaktan öğrenme, uzaktan eğitim, etkinlik kuramı, çevrimiçi öğrenme ortamları, etkileşim