Aday öğretmenlerin sınıf yönetimi yeterliliklerine ilişkin algıları

Bu araştırmanın temel amacı; aday öğretmenlerin sınıf yönetimi yeterliklerine ilişkin algılarını tespit etmektir. Araştırma 2012 Şubat döneminde atanan, Elazığ il Milli Eğitim Müdürlüğü'ne bağlı merkez ve diğer ilçelerdeki resmi ilkokul/ortaokul ve liselerde en az bir en fazla iki yıl görev yapan öğretmenler üzerinde yürütülmüştür. Konu ile ilgili literatür taraması yapılmış ve teorik kısım oluşturulmuştur.Araştırma genel tarama modelinde yapılmıştır. Bu amaçla araştırma kapsamında geliştirilen "Aday Öğretmenlerin Sınıf Yönetimi Yeterlikleri" (AÖSYY) Ölçeği kullanılmıştır. İlk aşamada 22 aday öğretmene yapılandırılmış açık uçlu görüşme formu uygulanmıştır. Toplanan nitel veri setinin çözümlenmesinde, nitel veri analizi tekniklerinden içerik analizi kullanılmıştır. Alanyazın taraması sonucunda ve bu nitel çalışmanın sonuçlarından faydalanılarak aday öğretmenlerin sınıf yönetimi yeterlilik algılarını belirlemek üzere 54 maddelik beşli likert tipi dereceleme veri toplama aracı oluşturulmuştur. Bu veri toplama aracının geçerlik çalışmaları için araç ilgili uzmanlarıngörüşlerine sunulmuştur. Güvenirlik çalışmaları 200 öğretmenden toplanan veriler üzerinden yapılmıştır. Açımlayıcı faktör analizi sonrası faktör yük değerleri .35'inaltında kalan 38 madde ölçek geliştirme çalışmaları sırasında çıkarılmış ve ölçektegeriye 16 madde kalmıştır. Araştırmada elde edilen veriler, bir paket programkullanılarak çözümlenmiştir.Araştırmanın çalışma evrenini 2012-2013 öğretim yılında Elazığ il ve ilçe sınırları içinde yer alan tüm ilkokul ortaokul ve liselerde görev yapan 484 kadrolu adayöğretmen oluşturmaktadır. Araştırmanın ölçek geliştirme çalışmaları, 2012 Şubatdöneminde atanan 484 aday öğretmenden rastgele seçilen 200 katılımcı üzerindeyürütülmüştür. Araştırmanın veri toplama sürecinde ise, aynı evrenden ölçek geliştirme sürecinde görüşlerine başvurulmayan 262 aday öğretmene ölçek uygulanmıştır.(bunların dışında 22 aday öğretmenin araştırmanın başlangıcında nitel görüşme formu yoluyla görüşleri alınmıştır). Ancak bazı aday öğretmenlerin atamalarının başka illere yapılmasından dolayı 254 aday öğretmen tarafından doldurulan ölçekler değerlendirmeye alınmıştır. Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi alanındaki yeterliklerine ilişkin görüşlerinin belirlenmesinde merkezi eğilim ölçüleri, ortalamadan ve normallikten sapma ölçüleri ile frekans ve yüzde dağılımı verilmiştir. Öğretmen adaylarının görüşlerinin cinsiyet, mezun olduğu fakülte, çalıştıkları yer ve okul türü değişkenlerine göre farklılaşıp farklılaşmadığını saptamak amacıyla bağımsız örneklemler için t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Kruskal Wallis H-Testi yapılmıştır. Gözlenen anlamlı farkların hangi gruplar arasında ortaya çıktığını belirlemek için Post Hoc testlerinden LSD yapılmıştır.Araştırma bulgularına göre "Aday Öğretmenlerin Sınıf Yönetimi Yeterlikleri"adlı ölçek "sınıfta ilişki yönetimi", "öğretimin yönetimi" ve "öğrenciyi/çevreyi tanıma"olmak üzere 3 faktörden oluşmuştur. Bu faktörlere yönelik görüşlerinin; "sınıfta ilişki yönetimi" faktöründe ( X =4,33) "tamamen katılıyorum", hem "öğretimin yönetimi" ( X=4,13) hem de "öğrenciyi/çevreyi tanıma" ( X =3,91) faktöründe ise "katılıyorum"düzeyinde olduğu belirlenmiştir. Ölçeğin tamamında ise ( X =4,15) "katılıyorum"düzeyinde olduğu tespit edilmiştir. Buna göre aday öğretmenler kendilerini, ölçeğin"sınıfta ilişki yönetimi" faktöründe diğer faktörlere göre daha yeterli görürken, "öğretimin yönetimi", "öğrenciyi/çevreyi tanıma" faktörlerinde ve ölçeğin tamamında ise daha az yeterli görmektedirler. Ölçeğinin tamamında ve diğer faktörlerde "cinsiyet", "mezun olduğu fakülte", "çalıştıkları yer" ve "okul türü" değişkenleri açısından aday öğretmenlerin sınıf yönetimi yeterlilik algıları arasında anlamlı fark tespit edilmemiştir. LSD testine göre Görsel Sanatlar branşındaki aday öğretmenlerin sınıf yönetimi yeterliklerine ilişkin algıları ile Sosyal Bilimler ve Fen Bilimleri branşlarındaki aday öğretmenlerin algıları arasındaki fark, Görsel Sanatlar branşındaki aday öğretmenlerin lehine gözlenmiştir.Aday öğretmenlerin, sınıf yönetimi yeterliklerine ilişkin "sınıfın oturma düzenini, öğrencilerin isteklerini de göz önüne alarak sağlama", "öğrencilerin aileleriyle etkin biçimde iletişim kurarak öğrencileri her yönüyle tanıyıp rehberlik yapma", "çevrenin okuldan ve öğretmenden ne beklediğini araştırma", "öğretim sürecinde sınıftaki istenmeyen öğrenci davranışlarını engellemek için uygun olan sınıf yönetim modellerini kullanma" maddelerine ilişkin algılarının daha düşük düzeyde olduğu ortaya çıkmıştır. Anahtar Kelimeler: Aday öğretmen, Sınıf yönetimi, Yeterlik