Adlî Dîvânı'nın bağlamlı dizin ve işlevsel sözlüğü

Klâsik Türk şiiri, birçok faktörün bir araya gelmesi sonucu özellikle günümüz okuru tarafından anlaşılma konusunda pek çok problemle karşı karşıya kalmış bir şiirdir. Problemlerin sebebi, sadece dönemin dili ile günümüzde kullanılan dilin şekil olarak farklı olması gerekçesiyle açıklanamaz. Dilin arka planında yer alan kültürel birikime karşı var olan yabancılaşma da Klâsik şiiri anlaşılmaktan alıkoyan önemli sebeplerden bir tanesidir. Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlük çalışmaları, hem dilin şekil olarak doğurduğu hem de temelindeki kültürel arka plandan kaynaklanan zorlukları aşmayı kendine ilke edinmiş çalışmalar olmalıdır. Aksi takdirde, söz konusu sözlüklerin normal sözlüklerden hiçbir farkı olmayacak hatta çoğu zaman yanlış yönlendirmelerle fayda sağlayan eserler yerine zarara sebep olan eserler durumuna geleceklerdir. Adlî Dîvânı'nın Bağlamlı Dizin ve İşlevsel Sözlüğü bu hassasiyetler göz önüne alınarak hazırlanmış bir çalışmadır. Çalışmada, her beyit önce şerh edilip bütün gönderimleri tespit edilmeye çalışılmış ve daha sonra da olabilecek en öz haliyle bir sözlük formatına dönüştürülmüştür. Sözlük hazırlanırken şiirlerin her düzeyde okur tarafından anlaşılabilmesi için maddelerle ilgili gerekli açıklamalara yer verilmiş, anlaşılırlığı etkilediği oranda ayrıntıya girmekten kaçınılmamıştır. Çalışmanın amacı, Adlî Dîvânı'nın anlam dünyasını tüm incelikleriyle ortaya çıkarmak, söz konusu eserin söz varlığını tespit etmek, üslup çalışmaları için gerekli veri deposu sağlamak, Türkçenin tarihsel sözlüğüne katkıda bulunmak, Klâsik şiiri günümüz okuruna anlam incelikleriyle sunmak, yapılabilecek analitik çalışmalar için sistematik veriler sağlamak olarak özetlenebilir. Bu amaca ulaşmak için çalışma üç bölüm şeklinde oluşturulmuştur. Birinci bölüm Adlî, Adlî Dîvânı, Adlî Dîvânı ve bağlamsal sözlüklerle ilgili çalışmalar hakkında genel bilgilerden oluşmaktadır. İkinci bölüm ise inceleme bölümüdür. Bu bölümde asıl bölüm olan üçüncü bölümle ilgili ön plana çıkarılması gereken hususlara değinilmiştir. Üçüncü bölüm ise çalışmanın asıl kısmı olan sözlük bölümüdür. Bu bölümde metinde yer alan tüm sözcükler bağlamdaki yerleri ve işlevleriyle alfabetik olarak dizilmiştir.