Adsorpsiyon, ultrases ve ultrases destekli adsorpsiyon kullanılarak sulu çözeltilerden reaktif kırmızı 195'in soya küspesi ile renksizleştirilmesi

Başta tekstil endüstrisi olmak üzere birçok endüstri, boyarmadde kaynaklı kirliliğinin ana üreticisidir ve bu durum üzerinde hassasiyetle durulması gereken çok önemli bir sorundur. Bu çalışma kapsamında, laboratuar ortamında hazırlanmış reaktif boyarmadde sulu çözeltisinin adsorpsiyon, ultrases ve ultrases destekli adsorpsiyon süreçleri ile renksizleştirilmesi incelenmiştir. Bunun yanı sıra renksizleştirme verimi üzerine; çözelti pH'sı, başlangıç boyarmadde konsantrasyonu, adsorbent konsantrasyonu, sıcaklık ve reaksiyon süresinin etkileri de incelenmiştir. 250 mg L-1 başlangıç boyarmadde konsantrasyonunda, 20 oC'de, 2.0 g L-1 adsorbent konsantrasyonunda ve dört saatlik reaksiyon süresi sonunda; adsorpsiyon, ultrases ve ultrases destekli adsorpsiyon süreçleri için sırası ile %88, %98 ve %99.9 renksizleştirme verimi elde edilmiştir. Dolayısı ile ultrasesin reaktif boyarmaddelerin renksizleştirilmesinde kullanılabileceği belirlenmiştir. Tukey çoklu karşılaştırma testi (%95 güven aralığında) ile açıklayıcı değişkenlere ait alt faktörler arasında önemli farklılıklar olduğu göstermiştir (p < 0.001). Korelasyon matriksi neticesinde; renksizleştirme verimi ile başlangıç boyarmadde konsantrasyonu arasında yüksek negatif korelasyon bulunurken (r = -0.54), adsorbent konsantrasyonu (r = 0.89) ve sıcaklık (r = 0.53) ile renksizleştirme verimi arasında ise yüksek pozitif korelasyon bulunmuştur (p < 0.001). Ayrıca renksizleştirme verimi ile reaksiyon süresi arasında süreç tipine göre değişen bir birliktelik bulunmaktadır. Adsorpsiyon sürecinde, reaksiyon süresi ile renksizleştirme verimi arasında yüksek pozitif bir korelasyon varken (r = 0.73), ultrases (r = 0.49) ve ultrases destekli adsorpsiyon (r = 0.48) süreçleri için orta derecede pozitif korelasyon söz konusudur (p < 0.001). (1) Başlangıç boyarmadde konsantrasyonu, süreç tipi ve reaksiyon süresinin, (2) adsorbent konsantrasyonu, süreç tipi ve reaksiyon süresinin ve (3) sıcaklık, süreç tipi ve reaksiyon süresinin bir fonksiyonu olarak en iyi uyumlu çoklu doğrusal olmayan regresyon (MNLR) modelleri renksizleştirme verimindeki değişkenliğin sırasıyla %89.6'sını, %93.3'ünü ve %85.1'ini açıklayabilmiştir (p < 0.001).