Afganistan uyruklu Özbek kadınların göç deneyimine toplumsal cinsiyet açısından bakmak: Ankara örneği

Bu tez çalışmasında Türkiye'de bulunan Afganistan uyruklu Özbek kadınların göç öncesinde, göç sürecinde ve göç sonrasında farklılaşan deneyimlerine ulaşmak amaçlanmaktadır. Kadınların karşılaştıkları dışlanma ve içerilme süreçlerinin hangi bağlamda olduğu; sosyal, kültürel ve ekonomik uyum kavramları özelinde her bir süreç için ayrı olarak anlaşılmaya çalışılmıştır. Kadınların göç sürecinde ve sonrasında ataerkil pazarlıklarını anlayabilmek adına anlamacı ve yorumlayıcı yaklaşım benimsenerek nitel araştırma yöntemi kullanılmıştır. Örneklem, çeşitliliğin olmasına dikkat edilerek kartopu tekniğiyle belirlenmiştir. Başkent Ankara'da yapılan bu araştırmaya Afganistan uyruklu Özbek 15 kadın katılmış ve hazırlanan yarı yapılandırılmış mülakat formu ile derinlemesine görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmeler deşifre edilerek sınıflandırılmış ve analiz edilmiştir. Afganistan uyruklu Özbek kadınlar içerisinden geldikleri sosyal, kültürel ve ekonomik yapının farklılığı nedeniyle diğer göçlerden farklı yorumlanması gereken kitledir. Bu kadınların yaşadıkları değişim ve dönüşüm pratiklerini anlayabilmek uyumun göstergelerini anlayabilmek ve uygun politikalar üretebilmek adına önem arz etmektedir. Bu tez çalışmasının amacı; sadece kadın mağduriyetini anlatmak ya da göç sonrası uyum konusunu negatif yönleri ile değerlendirmek değil, göçün kadınlaşması bağlamında Afganistan uyruklu Özbek kadınlarının dönüşümünü ele almaktır. Bu nedenle göç öncesinde erkeklerden farklılaşan yapının göç sürecinde ve sonrasında değişimi toplumsal cinsiyet kavramları çerçevesinde tartışılmıştır. Uyum göstergeleri temelinde yaşam şartları, bulundukları bölgelerin mekânsal analizi, kamu haklarına erişim, emek süreçleri, sosyokültürel etkileşimin kesişim noktaları gibi açılardan ele alınmıştır. Araştırma bulgularında Afganistan uyruklu Özbek kadınların ekonomik, sosyal ve kültürel açıdan ataerkil ile pazarlık içerisine girdikleri ve içerisinde bulundukları yapıyı değiştirip dönüştürdükleri ortaya çıkmıştır. Yaşanan bu dönüşüm ve farklılaşan pratiklerin ise uyum göstergelerine doğrudan etki ettiği yapılan çalışma ile tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Afganistan, Özbek Kadınlar, Göç ve Kadın, Toplumsal Cinsiyet, Uyum