Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversite Hastanesi dahili Yoğun bakım ünitesinde yatan hastalarda nötrofil/lenfosit oranı, anemi ve trombositopeninin mortalite üzerine etkisi

Amaç: Yoğun bakım ünitelerinde yatan hastalarda mortalite oranları yüksektir. Mortalite oranlarını azaltmak için araştırmalar yapılmaya devam edilmektedir. Çalışmamızda yoğun bakım hastalarında hemogram parametrelerinden nötrofil/lenfosit oranı, anemi ve trombositopeninin mortalite üzerine etkilerini değerlendirmek amaçlanmıştır. Gereç–Yöntem: Retrospektif olarak yapılan bu çalışma, Ocak 2019-Aralık 2020 tarihleri arasında Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversite Hastanesi Dahili Yoğun Bakım Ünitesinde takip edilen 117 erkek (%53,2) ve 103 kadın (%46,8) olmak üzere 220 hasta ile gerçekleştirilmiştir. Çalışmamıza; 18 yaş ve üzeri, 90 yaş ve altı tüm hastalar dahil edilirken; malignite tanısı olan hastalar ve 48 saatten daha az süre yoğun bakımda kalan hastalar dahil edilmemiştir. Hastaların yoğun bakım ünitesine yatış sırasında bakılan tam kan sayımında; nötrofil, lenfosit, nötrofil/lenfosit oranı, hemoglobin ve trombosit değerleri, biyokimya tetkiklerinde; C-reaktif protein, kreatinin, bilirubin, ALT, prokalsitonin değerleri, koagülasyon testlerinde fibrinojen ve INR değerleri not edilmiştir. Yatış anındaki APACHE II ve SOFA skorları hesaplanmıştır. Bu değerlerin mortalite ile ilişkisi incelenmiştir. Ayrıca nötrofil/lenfosit oranı, anemi ve trombositopeninin sağkalım üzerine etkisine bakılmıştır. Bulgular: Çalışmamızda 117 erkek (%53,2) ve 103 kadın (%46,8) olmak üzere 220 hasta değerlendirildi. Hastaların medyan yaşı 72 yıldı (IQR=18,75). Hastaların %88,18'inde (n:194) eşlik eden hastalık mevcuttu. En sık görülen eşlik eden hastalıklar hipertansiyon (%42,7; n:94), diabetes mellitus (%30,4; n:67), koroner arter hastalığı (%30,4; n:67), serebrovasküler hastalıklar (%23; n:51), kronik böbrek hastalığı (%16,3; n:36) olarak saptandı. Hastaların en sık yoğun bakıma yatış nedeni sepsis idi (%29,5). Sepsisin mortaliteyi etkilediği tespit edildi (p=0.003). Diğer yoğun bakım ünitesine yatış nedenleri ise sırasıyla; akut serebrovasküler hastalıklar (%22,2), akut akciğer hastalıkları (%16,3) ve akut böbrek hastalıklarıdır (%13,1). Çalışmaya alınan hastaların %59,1'unda anemi saptandı. Aneminin cinsiyete göre sağkalıma etkisine bakıldığında istatiksel olarak anlamlı fark saptanmadı. Çalışmaya alınan hastaların %27,27'sinde trombositopeni saptandı. Bu hastaların %73,3 ü exitus olurken %26,7'sı taburcu edilmiştir (p=0,02). Trombositopenin sağkalım üzerinde anlamlı etkisi olduğu görüldü (p=0.01). Nötrofil/lenfosit oranının yaşam süresi üzerine etkisi istatiksel olarak anlamlı bulunmadı (p=0,571). Sonuç: Çalışmamızın sonucunda, yoğun bakım hastalarında hemoglobin ve trombosit değerlerinin mortalite üzerinde etkili olduğu görüldü. Nötrofil/lenfosit oranı ve aneminin sağkalım üzerine etkisi olmadığı görülürken, trombositopeninin mortalite ve sağkalım üzerine istatiksel olarak anlamlı etkisi olduğu görüldü. Bundan dolayı yoğun bakım ünitelerinde kolay ulaşılabilen tetkiklerden olan tam kan sayım parametrelerinin, mortalite öngörülmesinde önemli belirteçler olarak kullanılabileceğini düşünmekteyiz.