Ahıska Türkleri(1800-1921)

Gürcü Kralı II. David ve Kraliçe Tamara zamanında Gürcistan'a getirilerek Ahıska bölgesine yerleştirilen ve Hıristiyanlaşan Kıpçak Türkleri, 310 yıl yaşayacak olan Atabek Devleti'ni kurmuşlardır. 1578 yılında tamamen Osmanlı Devleti topraklarına katılan ve Müslümanlaşan Ahıska Türkleri, Rusların "sıcak denizlere inme" politikaları doğrultusunda Kafkaslara yönelmesinin bir sonucu olarak 1828 yılında Rus hâkimiyetine girmiştir. Rusya'daki Bolşevik İhtilâli'nden sonra Osmanlı Devleti, Ahıska topraklarını yeniden ele geçirmiş, ancak bu durum çok uzun sürmemiş, Mondros Mütarekesi ile Türk ordusunun buradan çekilmesiyle Gürcü işgaline uğramıştır. Bu durum üzerine Ahıska'da milis direnişi başlamış, ancak Cenûb-i Garbî Kafkas Hükümeti'nin İngilizler tarafından sonlandırılması ile bu teşebbüs de akim kalmıştır. Sovyet Rusya'nın Gürcistan'ı hâkimiyetine sokmak için başlattığı işgal sırasında Menşevik Gürcistan Hükümeti'nin isteği üzerine Türk ordusu Ahıska topraklarına son bir kez daha girmişse de Sovyet Rusya ve TBMM Hükümeti arasında imzalanan Moskova Antlaşması'yla Ahıska toprakları Gürcistan'a bırakılmıştır. Kars Antlaşması'nda da durum değişmediği için Ahıska, Türk coğrafyası olmaktan çıkmış ve böylelikle burada yaşayan Ahıskalı Türkler kendi kaderine terk edilmiştir. Bu çalışmada, Ahıska Türkleri'nin Osmanlı hâkimiyetine girişinden Kars Antlaşması'na kadar geçen süredeki durumları detaylı olarak incelenmeye çalışılmıştır. Anahtar Kelimeler: Ahıska Türkleri, Edirne Antlaşması, Batum Antlaşması, Ahıska Hükümet-i Muvakkatesi, Moskova Antlaşması