Aile hekimliği anabilim dalı kadınların serviks kanseri risk durumları ve risk algısı ile serviks kanser taraması yaptırmaları arasındaki ilişki

Amaç: Bu çalışmada, kadınların serviks kanseri risk durumları ve risk algıları ile serviks kanser taraması yaptırmaları arasındaki ilişkisini saptamak amaçlanmıştır. Yöntem: Kesitsel analitik desendeki bu çalışma, 2021 Nisan tarihinde Dokuz Eylül Üniversitesi Tıp Fakültesi Aile Hekimliği Anabilim Dalı Eğitim Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı olan ve çalışma kriterlerine uyan 30-65 yaş arası 600 katılımcı ile yürütülmüştür. Veri toplama araçları olarak katılımcıların demografik bilgilerine ve risk faktörlerine yönelik sorular içeren araştırmacı tarafından literatür taranarak hazırlanan "Sosyodemografik ve Sağlık Özellikleri Veri Formu" ve kadınların rahim ağzı kanseri ve taraması yaptırmaya yönelik tutum ve davranışları ile ilgili sağlık inançlarının değerlendirilmesi amacıyla Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçeği kullanılmıştır. Verilerin değerlendirilmesinde ve analizinde IBM SPSS (The Statistical Package for Social Sciences) 24.0 istatistik paket programı kullanılmış; ki-kare, t-testi, korelasyon ile ANOVA testi yapılmıştır. p değeri <0,05 istatistiksel olarak anlamlı kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmaya katılan kadınların yaş ortalaması 43,59±10,03; tarama yaptıran kadınların büyük kısmının yaş ortalamasının 41-55 yaş aralığında olduğu (%36,6); %86,2'sinin rahim ağzı kanseri tarama yöntemleri (Pap smear, HPV ve vb.) hakkında bildiği, %71,2'sinin rahim ağzı kanseri taraması yaptırdığı bulunmuştur. Kadınların %72,3'nün rahim ağzı kanseri bireysel risk algısını orta, %20'sinin düşük, %7,7'sinin yüksek olarak algıladığı bulunmuştur. Çalışmanın sonuçları tarama yaptıran kadınların rahim ağzı kanseri bireysel riskini yüksek; tarama yaptırmayanların ise riskini düşük düzeyde algıladığını; toplam risk puanı yüksek olanların (7,46±2,29) risk puanı düşük olanlara (6,78±2,48) göre daha fazla tarama yaptırdığını göstermiştir. Toplam risk puanı ile rahim ağzı kanseri bireysel risk algısı arasında istatistiksel olarak anlamlı farklılık görülmemiştir (p>0,326). Tarama yaptıran kadınların Rahim Ağzı Kanseri ve Pap Smear Testi Sağlık İnanç Modeli Ölçek alt maddelerinin tümünün puan ortalaması yüksek (sırasıyla 34,09±5,84; 24,40±5.98; 8,26±2,42; 9,22±3,20); tarama yaptırmayanların engel algısı puan ortalaması yüksek (41,23±9,65) bulunmuştur. Bireysel risk algısı yüksek kadınların yarar ve motivasyon, önemseme/ciddiyet, duyarlılık, sağlık motivasyon algısı puan ortalaması yüksek (sırasıyla 36,04±4,2; 35,43±11,69; 27,63±5,79; 10,2±2,64); risk algısı düşük kadınların engel algısı puan ortalaması yüksek bulunmuştur (10,21±3,22). Sonuç: Çalışmamızda; kadınların serviks kanseri risk faktörleri ve bireysel risk algısı ile serviks taraması yaptırma durumu arasında anlamlı farklılıklar saptanmıştır.