Akdeniz Üniversitesi Tıp fakültesi dahili tıp birimleri uzmanlık öğrencilerinin akılcı laboratuvar kullanımı konusunda tutum ve düşüncelerinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu çalışma dahili birimlerde uzmanlık eğitimi alan hekimlerin akılcı laboratuvar kullanımıyla ilgili düşüncelerini ve gereksiz tetkikleri azaltmak için yapılabilecek uygulamalara bakış açılarını öğrenmeyi ve bu konulara dikkat çekmeyi amaçlamaktadır. Yöntem: Kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışma olan bu çalışma Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'ndeki dahili bölümlerde uzmanlık eğitimi alan hekimlere Nisan-Ağustos 2020 tarihleri arasında anket uygulanarak yapılmıştır. Çalışmaya toplam 160 araştırma görevlisi katılmıştır. Araştırmada "Akılcı Laboratuvar Kullanımı Konusunda Araştırma Görevlisi Doktorların Tutum ve Düşüncelerinin Değerlendirilmesi Anketi" kullanılmıştır. Sonuçlar, SPSS 20.0 (Statistical Package for Social Sciences) yazılımı yardımı ile değerlendirilmiştir. Örneklemi tanımlamak için sürekli değişkenler ortanca (minimum-maksimum), kategorik değişkenler ise sayı ve yüzde ile belirtilmiştir. Kategorik değişkenlerin yüzdelerinin farkı Pearson Chi-Square testi ile analiz edilmiş, beklenen sıklıkların %20'den fazlasının 5'ten küçük olması durumunda Fisher's Exact Test kullanılmıştır. P<0.05 değeri anlamlı kabul edilmiştir. Hazırlanan anketin iç tutarlılığının değerlendirilmesi için Cronbach Alpha değeri hesaplanmış ve 0.782 olarak bulunmuştur. Bu değer hazırlanan anketin tutarlı olduğunu göstermektedir. Bulgular: Çalışmamıza dahili bölümlerde uzmanlık eğitimi alan; 95'i kadın (%59,4), 65'i erkek (%40,6) olmak üzere toplam 160 hekim katılmıştır. Çalışmaya katılan hekimlerin yaş aralığı 24-49 arası olup yaş ortalaması 28'dir. Katılımcıların 88'inin (%55) uzmanlık dalında çalışma süresi iki yıldan kısa, 72'sinin (%45) ise iki yıldan uzundur. Anket uygulanan hekimlerin ağırlıkla hemfikir olduğu ifade, 63 kişinin (%39,4) katılması ve 71 kişinin (%44,4) tamamen katılmasıyla "Tetkik istemleriyle ilgili ek eğitimlerin gereksiz tetkikleri azaltacağını düşünüyorum." önermesi olmuştur. Gereksiz tetkik istemlerinin nedenleri ile ilgili sorular arasında hekimlerin ağırlıkla hemfikir olduğu ifade, 89 kişinin katılması (%55,6) ve 36 kişinin tamamen katılmasıyla (%22,5) "Malpraktis korkusu ve kanuni kaygılar istediğim tetkiklerin artmasına neden oluyor." önermesi olmuştur. Sorulara verilen yanıtlar katılımcıların cinsiyetine ve çalışma süresine göre değerlendirildiğinde ise soruların büyük kısmında anlamlı fark bulunmamıştır. Sonuç: Hastanemizin dahili tıp birimlerinde uzmanlık eğitimi alan hekimler, onları gereksiz tetkik istemlerine iten başlıca sebeplerin sırasıyla, malpraktis endişesi ve hasta talebi olduğunu; gereksiz tetkik istemlerinin hastaların yatış süresinde kısalmaya katkısı olmayacağını, fizik muayenenin laboratuvar tetkiklerinden daha değerli olduğunu, fazla tetkik isteyerek tanıya hızlı gidilemeyeceğini düşünmektedirler. Çalışmamıza katılan hekimler, akılcı laboratuvar kullanımıyla ilgili yapılabilecekler için eğitimlere açık olduklarını fakat sistem bazlı değişikliklere sıcak bakmadıklarını belirtmektedirler. Buna benzer çalışmalar yaygınlaştırılarak, laboratuvar tetkikleriyle ilgili değişikliklerle ilgili hekimlerin de fikrinin alınmasıyla birlikte bu değişikliklere hekimlerin uyumunun artması ve sağlık çalışanlarında akılcı laboratuvar kullanımı bilincinin yerleşmesi sağlanabilir. Anahtar Kelimeler: Akılcı Laboratuvar Kullanımı, Gereksiz Tetkik