Ameliyathanede hastaların basınç yarası riskinin belirlenmesi

Amaç: Bu çalışma, ameliyathanede hastaların basınç yarası riskinin belirlenmesi amacıyla planlanmış tanımlayıcı bir çalışmadır. Gereç ve Yöntem: Çalışma, Mart - Mayıs 2018 tarihleri arasında İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Hastanesi Ameliyathaneleri'nde yürütülmüştür. Çalışmaya, Genel Cerrahi, Plastik Cerrahi, Üroloji ve Göğüs Cerrahisi kliniklerinde ameliyat olan 187 hasta alınmıştır. Veriler literatür doğrultusunda araştırmacı tarafından oluşturulan 'Hasta Tanıtım Formu' ve Soyer ve Özbayır tarafından geçerlik ve güvenirliği yapılan '3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği Türkçe Formu (3S RTÖTR)' ile toplanmıştır. Ameliyathaneye gelen hastalar ameliyat öncesi hazırlık ünitesinde, hasta tanıtım formu ve 3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeğinin ameliyat öncesi değerlendirilmesi gereken maddeleri ile değerlendirilmiştir. Ameliyat sırası dönemde, 3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Tanılama Ölçeğinin ameliyat sırası değerlendirilmesi gereken maddeleri değerlendirilmiştir. Ameliyat sonrası dönemde ise tüm deri basınç yarası gelişimi açısından değerlendirilmiş Ulusal Basınç Ülser Tavsiye Paneli'nin (National Pressure Ulcer Advisory Panel - NPUAP) evrelendirme sistemine göre evrelendirilmiştir. Verilerin analizinde Statistical Package For Social Science (SPSS) 21 programı kullanılmıştır. Çalışma verileri değerlendirilirken Student t Testi, Kruskal Wallis Testi, Kappa Testi, Pearson Korelasyon Testi kullanılmıştır. Çalışmada araştırmacılardan '3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği Türkçe Formu (3S RTÖTR)'nin kullanımı için, bilimsel etik kurulundan, hastane yönetiminden ve hastalardan çalışmanın yapılabilmesi için yazılı izin alınmıştır. Bulgular: Hastaların %56,1'i kadın, yaş ortalaması 49,3±14,3 yıldır. Hastalara yapılan ameliyatlar incelendiğinde, safra kesesi (%17,6), herni (%15,5) ve tiroid ameliyatı (%13,4) olduğu saptanmıştır. Araştırmada hastaların %34,8'inde en az bir tane kronik hastalık olduğu bildirilmiştir. Hastaların %12,3'ünde Evre 1 basınç yarası geliştiği gözlenmiştir. Araştırmada kronik hastalığı bulunan ve basınç yarası Evre 1 olan hastaların 3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçek Puanları diğerlerine göre istatistiksel olarak anlamlı düzeyde daha yüksektir (p=0,02, p<0,01). Araştırmada hasta yaşı ile 3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçek Puanları arasında istatistiksel olarak anlamlı, negatif yönde ancak zayıf düzeyde ilişki (korelasyon) saptanmıştır (r=0,21, p<0,01). Sonuç: 3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeğine göre 8 hastanın 3S Test Puanı ">23" olup ameliyathanede basınç yarası gelişme riski olduğu saptanmıştır. 3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeğine göre ameliyathanede basınç yarası gelişme riski saptanan 8 hastanın %100'ünde Evre I basınç yarası geliştiği gözlenmiştir. Ameliyathanede hastaların basınç yarası riskinin belirlenmesinde hemşirelere yol gösterici olarak '3S Ameliyathane Basınç Yarası Risk Değerlendirme Ölçeği Türkçe Formu (3S RTÖTR)'nun kullanılması ve daha geniş örneklem ile çalışmalar yapılması önerilmektedir. Anahtar Kelimeler: Hemşirelik, Basınç yarası, Ameliyathane