Anahtar sözcüklerin söz varlığını geliştirmeye etkisi

Bu araştırmanın amacı, 4. ve 5. sınıf Türkçe Eğitim Programında geçen ?Sağlık ve Çevre? teması ile ilgili anahtar sözcüklerin kavranmışlık düzeyleri ve söz varlığı gelişimi üzerindeki etkisini belirlemektir.Araştırmada nitel araştırma yöntemine bağlı olarak betimsel tarama modeli kullanılmış; nitel araştırma yöntemlerinden görüşme ve doküman analizi teknikleri kullanılmıştır.Araştırmanın evrenini, 2006-2007 eğitim-öğretim yılında Bolu ili A ilçesindeki ilköğretim kurumlarında öğrenim gören 4. ve 5. sınıf öğrencileri oluşturmaktadır. Çalışmanın anahtar sözcükler verilerek, anahtar sözcükler verilmeden, anahtar sözcükleri buldurmaya yönelik sorulan sorularla yazdıkları hikayeler ve oluşturdukları zihin haritaları aşamalarında evrenden örneklem alınmamıştır, evren örneklemi oluşturmaktadır. Ancak temaya uygun sorulan soruların sözlü cevapları ve cevapların kayıt edildiği görüşme yönteminde ?Kartopu veya Zincirleme Örneklemi? alınmıştır. Hikaye yazma ve zihin haritası çalışmalarında 4. sınıflarda 71, 5. sınıflarda 74 öğrenci ile çalışılmıştır. Görüşme ise 4. sınıflarda 29, 5. sınıflarda 21 öğrenci ile yapılmıştır.Verilerin toplanmasında, yarı yapılandırılmış görüşme ve doküman incelemesi yöntemleri kullanılmıştır. Araştırmadaki temel veri toplama araçları; öğrencilerin yazdıkları hikayeler, oluşturdukları zihin haritaları ve araştırmacı tarafından uzman görüşleri alınarak hazırlanan görüşme sorularıdır.Verilerin analizinde, betimsel analiz yöntemi kullanılmıştır. Veriler, araştırma sorularının ortaya koyduğu temalara göre organize edilmiştir. Yapılan betimsel analizden elde edilen bulgular, düzenlenmiş ve yorumlanmıştır.Araştırmanın geçerlilik ve güvenilirliliğini sağlamak için araştırmalar sınıf ortamında, öğretmen gözetiminde yapılmıştır. Öğrencilere gerekli zaman verilmiş, her hangi bir müdahale de bulunulmamıştır. Görüşmede sorulan sorular uzman görüşleri alınarak hazırlanmış ve öğrencilerin anlayacakları şekilde sorulmuştur.Araştırmada aşağıdaki sonuçlara ulaşılmıştır.1)Birinci Alt Probleme İlişkin Elde Edilen Sonuçlara)Anahtar sözcükler verilerek yazdıkları hikayelerle ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok doğru anlamda kullanılan ?ağaçlar? en az doğru anlamda kullanılan ?durak? anahtar sözcüğü, 5. sınıflarda en çok doğru anlamda kullanılan ?orman? en az doğru anlamda kullanılan ?endüstri? anahtar sözcüğü olduğu sonucuna ulaşılmıştır.b)Anahtar sözcükler verilmeden yazdıkları hikayelerle ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?kavşak? anahtar sözcüğünün kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?eğitim? anahtar sözcüğünün kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.c)Anahtar sözcüklerle temaya uygun sorular sorularak yazdıkları hikayelerle ilgili sonuçlar;4. sınıflarda en çok ?kanguru? en az ?sıçramak? anahtar sözcüğünün kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?kuduz? en az ?cömert? anahtar sözcüğünün kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.2)İkinci Alt Probleme İlişkin Elde Edilen Sonuçlara)Sorular sorularak cevapların ses kaydına alındığı çalışmayla ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?antibiyotik? anahtar sözcüğünün kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?atık? en az ?toprak ana? anahtar sözcüğünün kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.3)Üçüncü Alt Probleme İlişkin Elde Edilen Sonuçlara)Anahtar sözcükler verilerek oluşturdukları zihin haritası çalışmasıyla ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?ağaçlar? en az ? kulak misafiri olmak? anahtar sözcüğünün kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?kamu oyu eğitimi? anahtar sözcüğünün kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.b)Anahtar sözcükler verilmeden oluşturdukları zihin haritası çalışmasıyla ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?ağaçlar? en az ?durak ve yakmak? anahtar sözcüklerinin kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?doğal zenginlik, toprak ana, sanayileşmek, turizm ve deney? anahtar sözcüklerinin kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.c)Sorular sorularak yaptıkları zihin haritası çalışmasıyla ilgili sonuçlar; 4. sınıflarda en çok ?ağaçlar? en az ?kesmek ve fren sesi? anahtar sözcüklerinin kullanıldığı, 5. sınıflarda en çok ?hastalık? en az ?toprak ana? anahtar sözcüklerinin kullanıldığı sonucuna ulaşılmıştır.Anahtar Sözcükler: Kavram, Sözcük, Anahtar Sözcük, Zihin Haritası, Söz Varlığı