Edgar Allan Poe'nin korku hikayelerinin yazınsal göstergebilim açısından incelenmesi

En basit düzeyde göstergelerle ilgilenen bir çalışma alanı olarak tanımlanabilen göstergebilim, özellikle 1960'dan başlayarak günümüze kadar hızlı bir gelişme kaydetmiş ve adının barındırdığı anlamdan çok daha ötede bir amaca ulaşmaya yönelmiştir. Bu amaç, tekli göstergeleri tanımlanmak veya işlevsel olarak sınıflandırmaktan ileri giderek, onların nasıl dizgeleştiğini açıklamak ve bu dizgeleşmiş göstergeleri incelemektir. Bu dizgeleşmiş göstergelerden biri de edebiyat eseridir. Edebiyat eseri, dilsel göstergelerin birleşmesiyle meydana gelen dizgeleşmiş bir göstergedir. Bu tip bir gösterge dizgesini incelemeyi de yazınsal göstergebilim üstlenmiştir. Göstergelerle dolu bir dünyada yaşadığımızı düşünürsek, türdeş göstergelerin oluşturduğu çok sayıda dizge olduğunu ve bu dizgelerin her birini incelemek için bir çok göstergebilim olduğunu kesinlemek yanlış olmayacaktır. İşte bu girişimlerden biri de yazınsal göstergebilimdir. Bu çalışmada, yazınsal gösterbilimin getirdiği ilkeler doğrultusunda Edgar Allan Poe'nin üç korku hikayesi incelenmiştir. Çalışmanın amacı göstergebilimsel bir çözümlemenin nasıl uygulanabileceğini ortaya koymak ve bu hikayelerin anlam evrenlerini incelemektir. Çalışmanın sonucunda, yazar Edgar Allan Poe'nin hikayelerinde korku algısını nasıl yarattığı ve hangi zıtlıklar üzerine eserlerini kurguladığı ortaya konmaya çalışılmıştır. Bulgular göz önüne alıdığında, üç hikayede de, yaşamdan ölüme, iyiden kötüye, varlıktan yokluğa ve aydınlıktan karanlığa dogru geçişler olduğu tespit edilmiştir. Çalışma dört ana bölümden oluşmaktadır. Birinci bölümde, araştırmaya ait amaç, önem, problem ve varsayımlar gibi tanıtıcı kısımlar bulunmaktadır. Aynı zamanda bu bölümde, daha önce göstergebilim alanında Türkiye'de ve farklı ülkelerde yapılmış çalışmaları bir araya getiren bir alanyazın taraması yapılmıştır. İkinci bölümde, göstergebilimin kapsamlı bir tanımı yapılmaya çalışılmış ve tarihçesiyle ilgili bilgiler verilmiştir. Ardından, günümüz göstergebiliminin ortaya çıkmasında etkili iki isim olan Charles Sander Peirce ve Ferdinand de Sasussure'ye ait çalışmalara yer verilmiştir. Sonrasında, yazınsal göstergebilimin kurucusu olarak kabul edilen Algirdas Julien Greimas ve Paris Göstergebilim Okuluna dair bilgiler verilmiştir. Son olarak bu bölümde, Poe'nin hikayelerini incelemek için kullanılacak yöntem ve uygulama sırası tanıtılmıştır. Üçüncü bölümde, Edgar Allan Poe'nin "The Tell-Tale Heart", "The Black Cat" ve "The Cask of Amontillado" isimli üç korku hikayesi incelenmiştir. Her bir hikaye üç düzeyde incelenmiştir. Bunlar sırasıyla söylem, anlatı ve derin düzeylerdir. Bunun sebebi yazınsal göstergebilimin bir metni olabildiğince eksiksiz ele alma eğiliminde olmasıdır. Dördüncü bölüm, bu çalışmanın son bölümüdür. Bu kısımda, araştırmanın üçüncü bölümünde yapılmış olan göstergebilimsel incelemelerin sonuçları, bütün hikayeler göz önüne alınarak ortaya konmuş ve araştırmanın problem sorularına yanıtlar verilmiştir. Anahtar Kelimeler: Yazınsal Göstergebilim, Greimas, Gammaz Yürek, Kara Kedi, Amontillado Fıçısı, Göstergebilimsel İnceleme, Korku Hikayesi