Anayasa Mahkemesi ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Türkiye'de eğitim hakkı ile ilgili kararlarının incelenmesi

Bu araştırmanın amacı, Anayasa Mahkemesi (AYM) ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin (AİHM) Türkiye'de eğitim hakkı konusundaki kararlarının incelenmesidir. Tarama modeli ile modellenen araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman (belge) incelemesi tekniği kullanılmıştır. Araştırmanın verileri 2021 yılının Aralık ayı sonu itibariyle AYM ve AİHM'in resmi internet sitelerinde yer alan dava dosyaları arasından araştırmacı tarafından geliştirilen "Mahkeme Kararı İnceleme Formu" ile toplanmıştır. Mahkeme kararları; başvuranlar, başvurular, başvuruların dayandığı eğitim hakkı ihlali iddiaları, verilen kararlar, yargılama süreleri ve tazminat miktarları yönleriyle incelenerek "Mahkeme Kararı Bilgi Formu" aracılığıyla özetlenmiştir. Araştırmada elde edilen verilerin analizi sonucunda eğitim hakkı ile ilgili her iki mahkemeye de yapılan başvuruların büyük çoğunluğunun yükseköğretim kademesiyle ilişkili olduğu; kararların genellikle oy birliği ile alındığı; yargılama sürelerinin çok uzun olduğu ve karara bağlanan tazminat miktarlarının talep edilen tazminat miktarlarına göre çok düşük kaldığı tespit edilmiştir. Bu sonuçlar ışığında, yargılama sonunda başvuranın lehine karar verilse bile geciken adaletin stres kaynağı olduğu göz önüne alınarak, doğru karar verme sürelerinin kısaltılması ve tazminat miktarlarının yaşanılan mağduriyetlerle orantılı olarak yükseltilmesine ilişkin çalışmalar yapılması önerilmektedir. Anahtar kelimeler: Eğitim Hakkı, Eğitim Hukuku, Anayasa Mahkemesi (AYM), Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi (AİHM)