Ankara Şehir Hastanesi Aile hekimliği araştırma görevlilerinin sporcu muayenesi ve spor öncesi değerlendirme hakkındaki bilgi düzeylerinin ve düşüncelerinin araştırılması

Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Araştırma Görevlilerinin Sporcu Muayenesi ve Spor Öncesi Değerlendirme Hakkındaki Bilgi Düzeylerinin ve Düşüncelerinin Araştırılması Giriş ve Amaç: Sporun beden ve ruh sağlığına faydaları tüm dünyada olduğu gibi ülkemizde de insanların spora yönelimini arttırmıştır. Spor ve tıp dünyasının zaman içinde ortak kararı sonucu spora başvurmadan önce bir ön değerlendirme ihtiyacı gündeme gelmiştir. Spor faaliyetleri esnasında ani kardiyak ölüm vakaları nedeniyle ailelerde ve hatta hekimlerde altta yatan kardiyovasküler hastalık endişesi artmaktadır. Bu durum spora katılım öncesi değerlendirmenin önemini ortaya çıkarmaktadır. Ülkemizde birinci basamak hekimleri için; spor öncesi değerlendirme ve talep edilen spor yapabilir raporunu verme konusunda henüz bakanlığımızca standardize edilmiş bir kılavuz mevcut değildir. Bu çalışmada birinci basamak hekimlerinin spor öncesi değerlendirme ve sporcu muayeneleri hakkında bilgi düzeylerinin ölçülmesi, deneyimlerinin araştırılması, birinci basamak sağlık hizmetlerinin konuyla ilgili yeterliliği/sevk kriterlerinin değerlendirilmesi ve hekimlerin konu hakkındaki eğitim ihtiyaçlarının belirlenmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız kesitsel tipte bir araştırma olarak planlanmıştır.Çalışmanın evrenini Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğinde görevli asistan hekimler oluşturmaktadır. Klinikte görevli tüm aile hekimliği asistanlarının çalışmaya dahil edilmesi hedeflenmiştir. Çalışmamız, 01.09.2020 ile 31.03.2021 tarihleri arasında Ankara Şehir Hastanesi Aile Hekimliği Kliniğinde internet üzerinden anket doldurma yöntemi ile yapılmıştır. Anket formları oluşturulurken araştırıcı tarafından literatür taranarak amaca uygun anket soruları belirlenmiştir. Anketimiz, 3 bölüm ve 26 sorudan oluşmaktadır. Verilerin analizinde SPSS 25.0 paket programı kullanılmıştır. Tüm istatistiksel analizlerde p<0,05 anlamlılık düzeyi olarak kabul edilmiştir. Bulgular: Araştırmamıza dahil edilen 153 katılımcının %63,4'ü (n=97) kadın, %36,6'sı (n=56) erkekti. Katılımcıların yaş ortalaması 29,9±4,6 olarak bulundu. Katılımcıların hekimlik mesleğinde geçirdikleri ortalama yıl 5,2±4,6 iken, asistanlık süresi ortalamaları 2,7±2,8 yıl idi. Katılımcılar bulunduğu kurumdaki çalışma statüsüne göre iki gruba ayrıldı. Katılımcıların %10,5'i (n=16) SAHU(Sözleşmeli aile hekimliği uzmanlığı) asistanı, %89,5'i (n=137) tam zamanlı aile hekimliği asistanıydı. Katılımcılardan daha önce spora katılım raporu verenlerin oranı %60,1 (n=92) idi. Spora katılım raporu verme konusunda %89,5'i (n=137) kendini yeterli görmemekteydi. Katılımcıların %96,1'i (n=147) spora katılım öncesi değerlendirme hakkında daha önce eğitim almadığını belirtti. Sporcu muayenesi ve spor yapabilir raporunun kim tarafından verilmesinin uygun olduğu sorulduğunda; aile hekimi fizik muayene sonucu ile rapor verebilir' seçeneğini katılımcıların sadece %5,9'u (n=9), 'Kardiyoloji+Spor hekimliği ortak kararı ile verilebilir' seçeneğini %77,1'i (n=118) işaretledi. Çalışmamızda bilgi düzeyi değerlendirmek adına sorulan 16 soruya verilen yanıtlara göre katılımcıların ortalama değeri 9,0±2,1 olarak bulundu. İncelenen değişkenler ve başarı durumu arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Sonuç: Aile hekimi, nüfusuna kayıtlı sporcuların akut/kronik hastalıklarının tanı, takibi ve tedavisini karşılayan ilk tıbbi temas noktasıdır. Ancak birinci basamak sağlık hizmetlerinin spor öncesi değerlendirmedeki yeri henüz bir kılavuz olmaması ve eğitim eksiklikleri nedeniyle hala tartışmaya açık bir konu olarak durmaktadır. Eğitim eksiklikleri seçmeli rotasyonlar ve saha eğitimleri, ilgili branşlarında dahil edildiği eğitim günleri, sempozyum ve kongrelerle giderilebilir. Birinci basamak için bakanlığımızca hazırlanmış bir kılavuz ile sporcunun spora katılım öncesi değerlendirmesi çok daha verimli bir şekilde sağlanabilecektir. Anahtar Kelimeler: Spora Katılım Öncesi Değerlendirme, Katılım Öncesi Sporcu Taramaları, Sporcularda Ani Kardiyak Ölüm, Aile Hekimliği