Ankara Şehir hastanesi Beytepe Tıbbi Gözlemevi'nde COVID-19 tanısıyla izolasyonda takip edilen hastalarda anksiyete, depresyon ve uyku bozukluğunun değerlendirilmesi

Giriş ve Amaç: COVID-19 tüm dünyadaki insanları etkileyen oldukça bulaşıcı ve ölümcül sonuçlara yol açmış bir salgındır. 11 Mart 2020'de DSÖ tarafından pandemi ilan edildiğinden beri etkisi devam etmektedir. Hastalığın yayılmaya başladığı ilk zamanlardaki sosyal yaşantıdaki kısıtlamalar azalmış olsa da hastalık halen bir tehlike arz etmekte olup, gerek fiziksel gerekse psikolojik olarak geri döndürülemez hasarlar bırakmıştır. Önceki koronavirüs salgınlarından elde edilen kanıtlar, enfekte hastalarda depresyon, anksiyete ve uyku bozuklukları gibi psikiyatrik ve nörolojik sağlık sorunları gelişme riski olduğunu göstermiştir. Bu çalışmadaki amacımız; COVID-19 tanısı PCR testi ile doğrulanmış ve izolasyonda olan hastalarda depresyon, anksiyete ve uyku bozukluğu görülme sıklığını Hastane Anksiyete Depresyon Ölçeği ve Pittsburgh Uyku Kalite İndeksini kullanarak saptamak ve bunun sosyodemografik özelliklerle ilişkisini incelemektir. Gereç ve Yöntem: Çalışmamız Ankara Şehir Hastanesi Beytepe Tıbbi Gözlemevi'nde COVID-19 PCR testi pozitif olarak izolasyonda yatan hastalar üzerinde yapılan kesitsel ve tanımlayıcı bir çalışmadır. Çalışma 23.06.21-15.08.21 tarihleri arasında yapılmıştır. Hastalara sosyodemografik özelliklerini, sağlık durumlarını ve çeşitli alışkanlıklarını sorgulayan bir anket yanı sıra HAD ve PUKİ ölçekleri yüz yüze uygulanmıştır. Çalışmada elde edilen bulgular değerlendirilirken, istatistiksel analizler için SPSS 22.0 istatistik paket programı kullanılmıştır. Veriler normal dağılıma uygun olmadığı için parametrik olmayan testler (Mann-Whitney U testi, Kruskal Wallis testi) ile karşılaştırmalar yapılmıştır. Karşılaştırmaların sonuçları %95 güven aralığında; p<0,05 anlamlılık düzeyinde değerlendirilmiştir. Bulgular: Katılımcıların yaş ortalaması 25,53±6,83 olup, 12'si kadın olmak üzere 325 katılımcı incelendi. HAD ve PUKİ' ye göre katılımcıların %10,01' inin anksiyete, %35,69 unun depresyon riski altında olduğu görülmüştür. Çalışmamızda uyku bozukluğu görülme oranı %46 olarak bulunmuştur. COVID-19'a bağlı halsizlik/yorgunluk görülmesinin, gelirin giderden az olmasının, sigaraya başlama yaşının 18 yaş'ın altında olmasının, son zamanlarda üzücü bir olay yaşamanın, üç skorla da pozitif yönde ilişkisi bulunmuştur. Anksiyete ve depresyon skoru ile sigara kullanımı pozitif yönde ilişkili, spor yapmakla negatif yönde ilişkili bulunmuştur. Kafeinli içecek ve alkol kullanımı PUKİ skoru ve anksiyete skoru ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Yalnız yaşamak, eğitim seviyesinin okuryazar-ilköğretim düzeyinde olması depresyon skoruyla; bekar olmak, çocuk sahibi olmamak, eğitim seviyesi artışı, akşam spor yapmak, ekran karşısında uyuyakalmak PUKİ skoru ile pozitif yönde ilişkili bulunmuştur. Sonuç: COVID-19'un fiziksel ve psikolojik etkileri olduğu bilinmektedir. Zaman geçtikçe salgın bitse bile insanların üzerinde oluşturduğu psikolojik etkilerinin devam edebileceği görülmüştür. Bu yüzden konu üzerine daha fazla çalışma yapmak gerekmektedir. Hastalık konusunda halka doğru bilgiler vererek danışmanlık yapmak, karantinanın gerekliliğini anlatmak önemlidir. Meydana gelebilecek anksiyete, depresyon, uyku bozuklukları ve diğer ruh sağlığı problemlerine karşı hazırlıklı olmak, hızlı şekilde tanı koymak gerekmektedir. İncelediğimiz hasta grubunda da HAD ve PUKİ skorlarının normal değerlerin üstünde olduğu izlenmiştir. Pandemi sürecinde oldukça fazla sayıda COVID-19 tanılı hastanın izolasyonda kaldığı ve bu hastaların önemli bir kısmının aile hekimleri tarafından takip edildiği dikkate alındığında, izolasyondaki hastalara biyo-psikososyal yaklaşımın faydalı olacağı kanaatindeyiz. Yeni psikiyatrik vakaların artışının yanı sıra var olan hastalıkların da alevlenmesi söz konusu olabileceğinden kronik hastalıkların takibi de bu noktada önemlidir. Anahtar Kelimeler: COVID-19, depresyon, anksiyete, uyku bozukluğu, karantina, pandemi