Antalya Organize Sanayi Bölgesi'nde kümelenme potansiyeli ve yenilik (inovasyon) faaliyetleri

Küreselleşen dünyada iletişim ve işbirliği kültürü, firmaların rekabetçi güç elde etmeleri için giderek daha önemli unsurlar haline gelmektedir. Firmaların, rakiplerini, tedarikçilerini, müşterilerini, bilim ve teknoloji üreten üniversiteleri, araştırma kuruluşlarını ve çeşitli konularda destek veren kamu kuruluşlarını kapsayan çeşitli aktörler ile iletişim ve işbirliği içinde olmalarının firmaların işgücüne, piyasalara, hammaddeye, yeni ürünlere ve yeni bilgi ve teknolojilere erişmelerini kolaylaştırdığı ve firmaların yenilik üretme becerilerini ve piyasalardaki rekabetçiliklerini arttırdıkları bilinmektedir. Kümelenme teorisi, ortak ve tamamlayıcı özellikleri nedeni ile bir araya gelen ve işbirliği yapan firmaların ve çeşitli kuruluşların aralarındaki iletişim ve işbirliği sonucunda ortaya çıkardıkları çeşitli avantajların firmaların yurtiçi ve yurtdışı piyasalardaki rekabet avantajını arttırdığına vurgu yapmaktadır. Kümelenme, firmaların yenilik üretmesi için uygun bir ortam sağlamaktadır. Küme içinde çeşitli aktörler ile iletişim ve işbirliği içinde olan firmalar, yenilik üretimi için gereken unsurlara, özellikle de bilgi ve enformasyona küme dışında bulunan firmalara göre çok daha kısa sürede ve daha az maliyet ile erişebilmekte ve bu durum firmaların yenilik üretme kapasitelerini yükseltmektedir.Bu çalışmanın amaçları Antalya Organize Sanayi Bölgesi'nde (AOSB) faaliyet gösteren firmaların kümelenme potansiyellerini araştırmak ve yenilik faaliyetlerini gerçekleştirirken yararlandıkları faktörleri belirlemektir. AOSB'de yapılan araştırmanın sonuçlarına geçmeden önce kümelenme teorisi ve kümelenmenin ortaya çıkardığı en önemli fayda olan yenilik (inovasyon) teorisi hakkında yapılan literatür araştırmalarına yer verilmiştir. Araştırmanın birinci amacı olan firmaların kümelenme potansiyellerini araştırmak için AOSB'deki firmalar NACE kodlarına göre faaliyet alanlarına ayrılmış ve aynı faaliyet alanlarında çalışan firmaların kümelenme potansiyelleri ortaya konulmuştur. Araştırmanın diğer amacı, firmaların yenilik faaliyetlerinde etkili olan faktörleri saptamaktır. Firmaların yenilik faaliyetlerini etkileyen faktörlerin belirlemesi için logit model kullanılarak ekonometrik bir tahminde bulunulmuştur. Çalışmanın ikinci amacı birinci amacından bağımsız değildir. AOSB'deki araştırmanın başlangıcında, AOSB'deki faaliyet alanlarında kümelenmenin görülmesi ve kümelenme görülen faaliyet alanlarında da aktörler arasındaki yoğun iletişim ve işbirliğinden dolayı yenilik faaliyetlerinin yüksek olması beklenmektedir. Çalışmanın sonucunda AOSB'de ?gıda ürünleri, içecek ve tütün imalatı? sınıfına giren ?et ve et ürünleri imalatı? ve ?kimyasal madde ve ürünler ile suni elyaf imalatı? sınıfına giren ?organik ve inorganik gübre imalatında? çalışan firmaların kümelenme eğilimi içinde oldukları fark edilmiştir. Ancak bu faaliyet alanlarında kümelenmenin ortaya çıkardığı bilgi taşmaları, yenilik işbirliği gibi faydalar görülmemekte sadece üretim faaliyetinin devamlılığı için bir işbirliği yapıldığı anlaşılmaktadır. Bu nedenle AOSB'deki firmaların yenilik faaliyetleri kümelenme eğilimleri nedeni ile ortaya çıkmamaktadır. Çalışmanın ikinci amacı doğrultusunda AOSB'deki tüm firmaların yenilik faaliyetleri üzerinde etkisi olan faktörleri belirlemek için, logit model ile yapılan ekonometrik tahminin sonucunda firmaların yenilik faaliyetlerini, firmaların yenilikçiliği destekleme düzeylerinin, firma içinde yürütülen araştırma-geliştirme faaliyetlerinin ve iletişim ve işbirliği içinde oldukları müşterilerin, tedarikçilerin, rakiplerin ve bilim ve teknoloji üreticisi olan üniversiteler, araştırma kurumları gibi kurumların pozitif yönde etkilediği saptanmıştır.Anahtar Kelimeler: Kümelenme, Yenilik (İnovasyon), Rekabet Avantajı, İletişim, İşbirliği, Araştırma-Geliştirme, Logit Model